AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,13.6.2025

COM(2025) 308 final

2025/0163(NLE)

Togra le haghaidh

CINNEADH ÓN gCOMHAIRLE

maidir le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, pacáiste leathain comhaontuithe chun an caidreamh déthaobhach le Cónaidhm na hEilvéise a chomhdhlúthú, a dhoimhniú agus a leathnú, agus maidir le cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•    Forais agus cuspóirí an togra

Tá an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise (dá ngairtear ‘an Eilvéis’ freisin anseo feasta) fite fuaite ina chéile ó thaobh na heacnamaíochta, na staire, an chultúir, na sochaí agus na polaitíochta de. Is é an tAontas an comhpháirtí trádála is mó atá ag an Eilvéis, agus is í an Eilvéis an ceathrú comhpháirtí trádála is mó atá ag an Aontas. Tá os cionn 1.5 milliún saoránach den Aontas Eorpach ina gcónaí san Eilvéis agus tá beagán faoi bhun 450 000 náisiúnach de chuid na hEilvéise ina gcónaí san Aontas. Téann cúpla céad míle oibrí teorann trasna na teorann idir an Aontas agus an Eilvéis sa dá threo gach lá.

Tá an tAontas agus an Eilvéis ceangailte le chéile trí roinnt comhaontuithe déthaobhacha. Trí chomhaontuithe maidir le saorghluaiseacht daoine, iompar talún, aeriompar, trádáil i dtáirgí talmhaíochta agus aitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta, glacann an Eilvéis páirt i margadh inmheánach an Aontais 1 . Ag féachaint don Chomhaontú idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, is tír í an Eilvéis atá comhlachaithe le Schengen. Le linn phaindéim COVID-19 tháinig méadú ar an gcomhar idir an tAontas agus an Eilvéis maidir le bagairtí sláinte trasteorann. Ba chomhpháirtí láidir riamh i dtaighde agus i nuálaíocht an Eilvéis. Chomhoibrigh an tír leis an Aontas ar go leor clár cistiúcháin de chuid an Aontais atá dírithe go háirithe ar thaighde, ar nuálaíocht agus ar oideachas.

Cé go bhfuil dlúthchaidreamh idir an tAontas agus an Eilvéis, tá bac curtha air freisin mar gheall ar roinnt fadhbanna struchtúracha atá ann le fada an lá. Chun na fadhbanna sin a réiteach, idir 2014 agus 2021, rinne an tAontas agus an Eilvéis caibidlíocht maidir le Creat-Chomhaontú Institiúideach. Leis an gCreat-Chomhaontú Institiúideach, sholáthrófaí an creat rialachais le haghaidh comhaontuithe breise i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach, lena n‑áirítear comhaontuithe a raibh caibidlíocht ina leith údaraithe ag an gComhairle, go háirithe maidir le sábháilteacht bia (2003 agus 2008) agus leictreachas (2006). Ina theannta sin, sholáthrófaí leis an creat rialachais le haghaidh an chomhaontaithe maidir leis an tsláinte, a raibh an chaibidlíocht ina leith údaraithe ag an gComhairle in 2008.

Tháinig caibidleoirí ar chomhaontú maidir le dréacht‑téacs Creat‑Chomhaontaithe Institiúidigh ar an leibhéal teicniúil i mí na Samhna 2018. Mar fhreagairt ar dhiúltú na Comhairle Cónaidhme an dréacht-téacs a fhormhuiniú, tháinig deireadh leis an gcaibidlíocht maidir leis na comhaontuithe eile toisc gur chuir an Chomhairle, ina conclúidí an 19 Feabhra 2019, agus Parlaimint na hEorpa, ina moladh an 26 Márta 2019, tabhairt i gcrích comhaontuithe nua maidir le rochtain ar an margadh inmheánach nó coinníollacha feabhsaithe faoi chomhaontuithe atá ann cheana faoi réir thabhairt i gcrích an Chreat-Chomhaontaithe Institiúidigh. An 26 Bealtaine 2021, d’ainneoin iarrachtaí breise teacht ar réitigh, chinn Comhairle Cónaidhme na hEilvéise deireadh a chur go haontaobhach leis an gcaibidlíocht maidir leis an gCreat‑Chomhaontú Institiúideach. Chuir cinneadh aontaobhach na hEilvéise stop sealadach leis an gcomhar déthaobhach i réimsí an taighde, na nuálaíochta agus an oideachais.

Nuair a theip ar an gcaibidlíocht maidir leis an gCreat-Chomhaontú Institiúideach, chuir an Coimisiún Eorpach agus an Eilvéis tús le cainteanna tosaigh i mí an Mhárta 2022 chun todhchaí an chaidrimh idir an tAontas agus an Eilvéis a phlé. Mar thoradh ar na cainteanna sin, thángthas ar Chomhthuiscint lenar taifeadadh tuiscint pholaitiúil an dá thaobh maidir leis an mbealach chun cinn le haghaidh na caibidlíochta amach anseo agus lenar sainaithníodh comhpháirteanna agus paraiméadair pacáiste caibidlíochta leathain, chomh maith le réimsí a bhfuil tuiscint ann maidir leo agus réitigh i ndáil le príomhphointí institiúideacha agus earnála.

D’fhormhuinigh Comhairle Cónaidhme na hEilvéise agus an Coimisiún Eorpach an Chomhthuiscint i mí na Samhna 2023. Gheall an dá thaobh go n‑úsáidfidís í mar bhonn chun a sainorduithe caibidlíochta a lorg agus thaifead siad a n‑uaillmhian an chaibidlíocht a thabhairt chun críche le linn 2024.

Dá bhrí sin, an 20 Nollaig 2023, ghlac an Coimisiún Moladh le haghaidh cinneadh ón gComhairle chun caibidlíocht a údarú maidir leis an bpacáiste leathan beart a sainaithníodh agus a sainíodh le linn na gcainteanna tosaigh 2 . Ba é cuspóir foriomlán na caibidlíochta sin an caidreamh déthaobhach idir an tAontas agus an Eilvéis a nuachóiriú agus a neartú, iomaíocht chóir a áirithiú idir cuideachtaí an Aontais agus na hEilvéise atá ag feidhmiú laistigh den mhargadh inmheánach, agus cearta na saoránach den Aontas Eorpach san Eilvéis a chosaint, lena n‑áirítear cosc a chur ar idirdhealú idir saoránaigh Ballstát éagsúil. Chuirfeadh sé sin ar a gcumas do na saoránaigh, na gnólachtaí agus na taighdeoirí ar an dá thaobh tairbhe iomlán a bhaint as an ngaireacht gheografach, as na luachanna comhroinnte agus as na naisc eacnamaíocha idir an tAontas agus an Eilvéis. An tráth céanna, thug an Chomhairle Cónaidhme faoin obair ullmhúcháin chomhfhreagrach ar thaobh na hEilvéise. Tar éis na próisis ábhartha san Eilvéis a thabhairt chun críche, ghlac an Chomhairle cinneadh an 12 Márta 2024, lenar údaraíodh don Choimisiún tús a chur leis an gcaibidlíocht maidir leis an bpacáiste leathan beart, mar aon le treoracha caibidlíochta mionsonraithe 3 .

Sheol Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh, Ursula von der Leyen, agus Uachtarán Chónaidhm na hEilvéise ag an am, Viola Amherd, an chaibidlíocht maidir leis an bpacáiste leathan an 18 Márta 2024. Rinne an Coimisiún an chaibidlíocht i gcomhairle leis an gComhairle, lena n‑áirítear an Chomhairle Gnóthaí Ginearálta, agus Meitheal CSTE mar an coiste speisialta arna ceapadh ag an gComhairle chun caibidlíocht a dhéanamh leis an Eilvéis. Tugadh aird chuí ar rún ó Pharlaimint na hEorpa an 4 Deireadh Fómhair 2023 agus choinnigh an Coimisiún Parlaimint na hEorpa ar an eolas go hiomlán i gcomhréir le hAirteagal 218(10) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE).

Tar éis 9 mí de dhianchaibidlíocht, d’fhógair na hUachtaráin von der Leyen agus Amherd gur tugadh an plé maidir le gach gné den phacáiste leathan chun críche go rathúil an 20 Nollaig 2024. Áirítear sa phacáiste leathan cúig chomhaontú a tabhairt cothrom le dáta lena dtugtar rochtain faoi láthair don Eilvéis ar mhargadh inmheánach an Aontais; an sásra um réiteach díospóidí a thabhairt cothrom le dáta sa Chomhaontú maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, ar aon dul leis an gcleachtas a bhunaítear i gcomhaontuithe trádála an Aontais agus na hEilvéise le comhpháirtithe eile; prótacal nua maidir le sábháilteacht bia lena mbunófar Comhlimistéar Sábháilteachta Bia lena gcumhdófar gach gné den bhiashlabhra agus a chuirfear in ionad na n‑iarscríbhinní sláintíochta agus fíteashláintíochta a ghabhann leis an gComhaontú maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta; comhaontú nua maidir le leictreachas lena gceadófar rannpháirtíocht na hEilvéise i margadh inmheánach leictreachais an Aontais; comhaontú nua maidir leis an tsláinte lena gceadófar don Eilvéis páirt a ghlacadh i sásraí agus i gcomhlachtaí an Aontais a thugann aghaidh ar bhagairtí tromchúiseacha trasteorann ar an tsláinte, go háirithe an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú agus an Córas Luathrabhaidh agus Freagartha; comhaontú nua maidir le ranníocaíocht airgeadais bhuan chothrom na hEilvéise leis an gcomhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta laistigh den Aontas, lena léirítear leibhéal na comhpháirtíochta agus an chomhair idir na páirtithe; agus comhaontú nua lena gceadófar don Eilvéis a bheith páirteach i roinnt clár de chuid an Aontais atá oscailte do chomhlachas tríú tíortha: Fís Eorpach, Clár Taighde agus Oiliúna Euratom, ITER/F4E (Fuinneamh Comhleá), an Eoraip Dhigiteach, Erasmus+, chomh maith le EU4Health, clár arb é is aidhm dó comhlánú a dhéanamh ar an gcomhar a bunaíodh sa chomhaontú idir an tAontas agus an Eilvéis maidir leis an tsláinte, a rinne an dá chomhpháirtí a chaibidliú mar chuid den phacáiste leathan céanna. Sa bhreis ar na gnéithe a liostaítear thuas, áirítear sa phacáiste leathan Prótacal ar leith maidir le comhar parlaiminteach.

Baineann an togra seo le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, na gcomhaontuithe agus na n‑ionstraimí seo a leanas laistigh den phacáiste leathan:

–Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine;

–Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine;

–Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

–Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

–Prótacal maidir le Státchabhair a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar

–Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar;

–Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar;

–Prótacal maidir le Státchabhair a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar;

–Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta;

–Prótacal institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta;

–Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta;

–Prótacal a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta lena mbunaítear Comhlimistéar Sábháilteachta Bia;

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le leictreachas;

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis an tsláinte;

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú;

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis;

–Prótacal idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar parlaiminteach.

Baineann an togra seo freisin le cur i bhfeidhm sealadach an chomhaontaithe maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis toisc go bhforáiltear leis an gcomhaontú sin go gcuirfear i bhfeidhm go sealadach é ón 1 Eanáir 2026 ar aghaidh nó ón 1 Eanáir den bhliain tar éis a shínithe, ag brath ar cé acu a dhéanfar an síniú sin roimh an 1 Iúil 2026 nó nach ndéanfar.

Ag gabháil leis na comhaontuithe agus na prótacail thuasluaite tá Dearbhú Comhpháirteach ón Aontas Eorpach agus ó Chónaidhm na hEilvéise maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú i ndáil leis an bpacáiste déthaobhach leathan agus leis an bhforbairt bhreise a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaidreamh déthaobhach idir an tAontas Eorpach agus an Eilvéis, Dearbhú ar cheart é a fhormheas agus a shíniú thar ceann an Aontais.

Cé gur cuid dhílis den phacáiste níos leithne a caibidlíodh idir an dá chomhpháirtí in 2024 é an comhaontú maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i gcláir an Aontais, chinn an Coimisiún dlús a chur leis an togra maidir lena shíniú agus é d’aidhm aige tús a chur lena chur i bhfeidhm sealadach ón 1 Eanáir 2025. Rinne an Coimisiún tograí ar leithligh chuige sin 4 .

Leis an gcur chuige a bheartaítear, beifear in ann éifeacht a thabhairt do na socruithe idirthréimhseacha a dheonaigh an Coimisiún don Eilvéis le linn chaibidliú an phacáiste leathain. An tráth céanna, ní dhéanann sé difear do chur chuige an phacáiste leathain arna bhunú leis an gComhthuiscint agus arna dhearbhú le sainordú na Comhairle.

Áirítear clásal éagtha sa chomhaontú a bhaineann le rannpháirtíocht na hEilvéise i gclár an Aontais, lena bhforáiltear go scoirfear de chur i bhfeidhm sealadach an chomhaontaithe mura dtabharfaidh an Eilvéis chun críche na nósanna imeachta is gá chun go dtiocfaidh an pacáiste i bhfeidhm faoi dheireadh 2028. Dá bhrí sin, déantar foráil leis an togra ón gCoimisiún i ndáil le síniú an chomhaontaithe maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i gcláir an Aontais go dtabharfar i gcrích é mar chuid den phacáiste leathan comhaontuithe a bhí ina n‑ábhar don chaibidlíocht a rinneadh in 2024.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Trí fhorálacha institiúideacha a thabhairt isteach, áiritheofar go gcuirfear acquis an Aontais i bhfeidhm ar bhealach níos comhsheasmhaí agus níos aonfhoirmí sna codanna sin den mhargadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach nó i réimsí beartais ina bhfuil gealltanas tugtha ag an Eilvéis ailíniú dinimiciúil a dhéanamh, i leith phrionsabail an léirithe agus an chur i bhfeidhm chomhionainn, agus i leith réiteach díospóidí, agus go mbeidh ról ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh maidir le hábhair a bhaineann le dlí an Aontais. Tá prionsabail an neamh‑idirdhealaithe ar shaoránaigh den Aontas agus na cothroime iomaíochta idir cuideachtaí an Aontais agus cuideachtaí na hEilvéise i gcroílár na gcomhaontuithe éagsúla.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Leis an bpacáiste leathan comhaontuithe idir an tAontas agus an Eilvéis, urramaítear na Conarthaí go hiomlán agus caomhnaítear sláine agus neamhspleáchas dhlíchóras an Aontais. Cuirtear luachanna, cuspóirí, agus leasanna an Aontais chun cinn leis, agus áirithítear comhsheasmhacht, éifeachtacht agus leanúnachas a bheartas agus a ghníomhaíochtaí.

Na hathruithe institiúideacha agus na hathruithe substainteacha ar na comhaontuithe atá ann cheana, chomh maith le, i gcás inarb ábhartha, rialacha maidir le Státchabhair a thabhairt isteach, agus na comhaontuithe nua, cuideoidh siad le cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach sna réimsí beartais seo a leanas:

–margadh inmheánach;

–iomaíocht,

–fostaíocht agus gnóthaí sóisialta,

–saorghluaiseacht daoine,

–iompar,

–talmhaíocht,

–sábháilteacht agus cáilíocht bia,

–ainmhithe agus táirgí ainmhí,

–plandaí agus táirgí plandaí,

–cosaint tomhaltóirí;

–fuinneamh,

–an tsláinte,

–trádáil.

Ina theannta sin, leis an gcomhaontú lena gcomhlachaítear an Eilvéis le cláir de chuid an Aontais agus leis an gcomhaontú maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis, rannchuideofar le cuspóirí beartais an Aontais a chur chun cinn sna réimsí beartais seo a leanas:

–oideachas agus oiliúint,

–taighde agus nuálaíocht,

–an geilleagar digiteach agus an tsochaí dhigiteach,

–an tsláinte,

–spás.

Leis an gComhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú, rannchuideofar le baint amach chuspóirí beartais an Aontais i ndáil lena chomhtháthú eacnamaíocht agus sóisialta.

Trína áirithiú go ndéanfaidh an Eilvéis ranníocaíocht airgeadais leordhóthanach le bainistiú agus le hoibriú na gclár agus na ngníomhaireachtaí ina bhfuil sí páirteach agus leis na córais faisnéise a bhfuil rochtain aici orthu, áiritheofar go ndéanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint.

Tá an fóram le haghaidh comhar agus idirphlé idir comhaltaí Pharlaimint na hEorpa agus comhaltaí Thionól Cónaidhme na hEilvéise, a bunaíodh le prótacal tiomnaithe, i gcomhréir leis an gcleachtas i gcomhaontuithe comhlachais agus comhpháirtíochta straitéisí a thugann an tAontas i gcrích le tríú tíortha.

Cé go mbítear ag brath ar na córais theicniúla agus dhigiteacha chun roinnt comhaontuithe agus prótacal a chumhdaítear leis an togra seo a chur chun feidhme, ní thugtar isteach leis an togra aon cheanglas lena sainordaítear athruithe maidir le húsáid ná struchtúr na gcóras sin. Ní dhéanann an togra difear don phrionsabal ‘digiteach mar réamhshocrú’.

2.BUNÚS DLÍ

I dteannta a chéile, tá dlúthnasc idir na comhaontuithe agus na prótacail is ábhar don chinneadh a bheartaítear agus is iomlán comhleanúnach iad agus leagtar síos leo struchtúr comhpháirtíochta treisithe, cuimsithí i raon leathan réimsí a chumhdaítear leis na Conarthaí, bunaithe ar chothromaíocht iomchuí idir cearta agus oibleagáidí. Dá bhrí sin, is é Airteagal 217 CFAE an bunús dlí substainteach iomchuí don Chinneadh ón gComhairle a bheartaítear maidir le síniú na gcomhaontuithe agus na bprótacal thuasluaite. Is é Airteagal 218(5) CFAE, arna léamh i gcomhar leis an dara fomhír d’Airteagal 218(8) CFAE, an bunús dlí nós imeachta. Dá bhrí sin, is é Airteagal 217 CFAE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 218(5) CFAE agus leis an dara fomhír d’Airteagal 218(8) CFAE, an bunús dlí don Chinneadh ón gComhairle atá beartaithe.

Measann an Coimisiún go bhfuil inniúlacht ag an Aontas i ngach réimse a chumhdaítear leis na comhaontuithe agus na prótacail is ábhar don togra seo agus, dá bhrí sin, gur cheart don Aontas amháin na comhaontuithe agus na prótacail a thabhairt i gcrích.

3.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

Sna comhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach, sa chomhaontú maidir le sláinte agus sa chomhaontú maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis, chomhaontaigh an Eilvéis ranníocaíochtaí airgeadais a dhéanamh le buiséad an Aontais chun na gníomhaireachtaí agus na comhlachtaí ina bhfuil sí páirteach a bhainistiú agus a oibriú, agus i leith na gcóras faisnéise a bhfuil rochtain aici orthu, agus raon feidhme gach comhaontaithe á chur san áireamh.

I gcás ina bhfuil socruithe maoiniúcháin eile ann cheana i leith gníomhaireachtaí nó córais faisnéise, coinnítear ar bun iad.

Tugtar tuairisc ar na socruithe maoiniúcháin sonracha le haghaidh na ngníomhaireachtaí agus na gcóras faisnéise sa roinn ina sonraítear forálacha na gcomhaontuithe. Léirítear sa Ráiteas Airgeadais Reachtach a chuirtear i láthair leis an togra seo impleachtaí buiséadacha na socruithe sin amach anseo agus a módúlachtaí íocaíochta.

4.EILIMINTÍ EILE

•Cur chun feidhme ag comhlachtaí a bhunaítear faoi na comhaontuithe agus na prótacail

An pacáiste comhaontuithe arna cheangal le chéile ag forálacha institiúideacha comhchosúla agus/nó idirnaisc eile. Na comhaontuithe uile a chumhdaítear leis an bpacáiste leathan, airítear leo Comhchoistí atá comhdhéanta d’ionadaithe an Aontais agus na hEilvéise, a leanann an tsamhail chéanna den chuid is mó. Leis na comhaontuithe uile i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach, leis an gcomhaontú maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, leis an gcomhaontú maidir le sláinte agus leis an gcomhaontú maidir le ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise le comhtháthú sóisialta agus eacnamaíoch an Aontais, is féidir meithleacha a bhunú. Tá sásraí um réiteach díospóidí i roinnt comhaontuithe, bunaithe ar an tsamhail chéanna, lena n‑áirithítear gur féidir aghaidh a thabhairt ar sháruithe a dhéanfadh ceann de na Páirtithe ar oibleagáidí faoin gcomhaontú lena mbaineann nó ar fud an phacáiste comhaontuithe. Ar deireadh, bunaítear leis an bprótacal maidir le comhar parlaiminteach Comhchoiste Parlaiminteach atá comhdhéanta d’ionadaithe ó Pharlaimint na hEorpa agus ó Thionól Cónaidhme na hEilvéise.

•Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

Comhdhéanamh an phacáiste leathain agus cineál na gcomhaontuithe agus na bprótacal

Is éard atá sa phacáiste leathan roinnt comhaontuithe agus prótacal a bhfuil cuspóirí agus socruithe éagsúla acu, fiú má tá eilimintí coiteanna acu. Áirítear sa phacáiste go háirithe comhaontuithe agus prótacal i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach, comhaontú maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, comhaontuithe comhair, agus prótacal maidir le comhar parlaiminteach. Tá dearbhuithe comhpháirteacha ag gabháil le roinnt de na comhaontuithe agus na prótacail sin. Comhlánaítear an pacáiste le dearbhú comhpháirteach maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú idir an tAontas agus an Eilvéis.

Comhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach

Mar thoradh ar athruithe institiúideacha, measfar ceithre chomhaontú as cúig cinn atá ann cheana a bheith ina gcomhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach, rud a bhfuil impleachtaí aige go háirithe maidir lena n‑idirnascadh. Beidh an stádas sin ag comhaontú nua agus ag prótacal nua freisin.

Comhaontuithe atá ann cheana a mheasfar a bheith ina gcomhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach

–Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le saorghluaiseacht daoine’ anseo feasta),

–Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le haeriompar’ anseo feasta),

–Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le hiompar de bhóthar’ anseo feasta),

–Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le haitheantas frithpháirteach’ anseo feasta).

Comhaontú agus prótacal nua a mheasfar a bheith ina gcomhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le leictreachas (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le leictreachas’ anseo feasta),

–Prótacal a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta lena mbunaítear Comhlimistéar Sábháilteachta Bia (dá ngairtear ‘an Prótacal maidir leis an gComhlimistéar Sábháilteachta Bia’ anseo feasta).

Comhaontú maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta

–Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta’ anseo feasta). Ní mheasfar a thuilleadh gur comhaontú é an comhaontú leasaithe i réimse a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach.

Comhaontaithe comhair

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis an tsláinte (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir leis an tsláinte’ anseo feasta),

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le hAontacht’ anseo feasta),

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis’ anseo feasta),

–Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i gcláir an Aontais (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le cláir an Aontais’ anseo feasta).

Ní thabharfar tuairisc mhionsonraithe ar an gComhaontú maidir le cláir an Aontais ós rud é go bhfuil a shíniú ina ábhar do thograí ar leithligh 5 .

Prótacal maidir le comhar parlaiminteach

Leis an bPrótacal idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar parlaiminteach (dá ngairtear ‘Prótacal maidir le comhar parlaiminteach’ anseo feasta), soláthraítear bunús dlí agus sásraí le haghaidh comhar polaitiúil idir Parlaimint na hEorpa agus Tionól Cónaidhme na hEilvéise.

Idirphlé ardleibhéil

Leis an ‘Dearbhú Comhpháirteach ón Aontas Eorpach agus ó Chónaidhm na hEilvéise maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú i ndáil leis an bpacáiste leathan déthaobhach agus leis an bhforbairt bhreise fhéideartha ar an gcaidreamh déthaobhach idir an tAontas Eorpach agus an Eilvéis’, soláthrófar creat don phlé polaitiúil idir an Coimisinéir Eorpach agus Comhairleoir Cónaidhme na hEilvéise atá i gceannas ar an gcaidreamh idir an tAontas agus an Eilvéis. Is uirlis choiteann é an t‑idirphlé ardleibhéil ar a mbraitheann an tAontas chun spreagthaí a chur ar fáil don chomhar le tríú tíortha i réimse ar leith.

Forálacha institiúideacha

(1)léiriú agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach: oibleagáid na comhaontuithe lena mbaineann a léiriú go comhionann agus a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach laistigh den mhargadh inmheánach, agus, a mhéid a áirítear leo coincheapa dhlí an Aontais, i gcomhréir le cásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, roimh shíniú an chomhaontaithe chomhfhreagraigh agus ina dhiaidh sin;

(2)ailíniú dinimiciúil: oibleagáid, faoi réir eisceachtaí teoranta, ar na páirtithe gníomhartha dlí uile an Aontais a thagann faoina raon feidhme a chomhtháthú sna comhaontuithe lena mbaineann; mar gheall ar a dhlíchóras monasaí, tiocfaidh na gníomhartha sin chun bheith ina gcuid de dhlíchóras na hEilvéise trína gcomhtháthú sna comhaontuithe. Mar chúiteamh air sin, beidh an Eilvéis páirteach agus na gníomhartha atá le comhtháthú sna comhaontuithe lena mbaineann á n‑ullmhú, mar shampla, beidh an Eilvéis páirteach sna coistí comhfhreagracha agus sna grúpaí saineolaithe comhfhreagracha gan ceart vótála acu. Ar chúiseanna stairiúla, i gcás na gcomhaontuithe maidir le haitheantas frithpháirteach agus iompar de thalamh, tá sé d’oibleagáid ar an Eilvéis forálacha den dlí náisiúnta a ghlacadh lena mbaintear amach an toradh atá le baint amach leis na gníomhartha sin;

(3)réiteach díospóidí: sásra éifeachtach chun díospóidí a réiteach bunaithe ar eadráin tríú páirtí; tá sé d’oibleagáid ar an mbinse eadrána ceisteanna maidir le forálacha na gcomhaontuithe a bhaineann le coincheapa de dhlí an Aontais a tharchur chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, a bhfuil a tuairimí ceangailteach ó thaobh dlí de ar an mbinse eadrána;

(4)idirnasc idir na comhaontuithe: an fhéidearthacht do na páirtithe bearta cúitimh comhréireacha, éifeachtacha a dhéanamh mar chuid de nós imeachta chun díospóidí a réiteach i gcás ina measfaidh páirtí nár chomhlíon an páirtí eile cinneadh ón mbinse eadrána; is féidir na bearta cúiteacha sin a dhéanamh sa chomhaontú lena mbaineann nó in aon chomhaontú eile a bhaineann leis an margadh inmheánach, lena n‑áirítear an comhaontú nó na comhaontuithe sin a chur ar fionraí go páirteach nó go hiomlán.

Forálacha maidir le Státchabhair

Rannpháirtíocht i ngníomhaireachtaí agus i gcórais faisnéise

Gheobhaidh an Eilvéis rochtain bhreise ar ghníomhaireachtaí agus/nó ar chórais faisnéise faoi na comhaontuithe seo a leanas i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach: an Comhaontú maidir le saorghluaiseacht daoine, an Comhaontú maidir le haitheantas frithpháirteach, an Prótacal maidir leis an gComhlimistéar Sábháilteachta Bia agus an Comhaontú maidir le leictreachas. Gheobhaidh an Eilvéis rochtain bhreise freisin ar ghníomhaireacht agus ar chórais faisnéise faoin gComhaontú maidir leis an tsláinte.

Beidh feidhm ag na forálacha caighdeánacha thuasluaite maidir leis na socruithe maoiniúcháin a ghabhann leis an rochtain bhreise ar ghníomhaireachtaí agus ar chórais faisnéise a gheobhaidh an Eilvéis tríd an bpacáiste leathan. I bprionsabal, ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha caighdeánacha sin maidir leis na socruithe maoiniúcháin a bhaineann le haon rochtain bhreise ar ghníomhaireachtaí, comhlachtaí, córais faisnéise agus gníomhaíochtaí eile a fhéadfaidh an Eilvéis a fháil amach anseo faoi chomhaontuithe atá ina gcuid den phacáiste nó faoi chomhaontuithe breise a fhéadfaidh an tAontas agus an Eilvéis a thabhairt i gcrích.

Beidh an ranníocaíocht oibríochtúil a bheidh mar chuid de ranníocaíocht airgeadais bhliantúil na hEilvéise bunaithe ar threoir ranníoca arna sainiú mar an cóimheas idir Olltáirgeacht Intíre (OTI) na hEilvéise ag praghsanna an mhargaidh agus OTI an Aontais ag praghsanna an mhargaidh 6 . Cuirfear an treoir ranníoca i bhfeidhm maidir le buiséad bliantúil an Aontais ar vótáladh ina fhabhar, arna inscríobh ar líne/línte fóirdheontais buiséid ábhartha an Aontais den bhliain atá i gceist, faoi réir, i gcás inarb iomchuí, coigeartuithe lena gcuirtear san áireamh raon feidhme comhaontaithe. Déanfar an ranníocaíocht oibríochtúil le haghaidh na gcóras faisnéise agus na ngníomhaíochtaí eile a ríomh tríd an treoir ranníoca a chur i bhfeidhm ar bhuiséad ábhartha na bliana i gceist mar a leagtar amach i ndoiciméid lena gcuirtear an buiséad chun feidhme (amhail cláir oibre nó conarthaí). Is 4 % den ranníocaíocht oibríochtúil a bheidh sa táille rannpháirtíochta bhliantúil.

Beidh na méideanna tagartha uile bunaithe ar leithreasuithe faoi chomhair gealltanas.

Comhaontú maidir le saorghluaiseacht daoine

–an líonra Eorpach Seirbhísí Fostaíochta (EURES) a bhunaítear le Rialachán (AE) 2016/589 7 ,

–Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI) a bhunaítear le Rialachán (CE) Uimh. 883/2004  agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 8 ,

–modúil Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh (IMI) a bhunaítear le Rialachán (AE) 1024/2012 9 a bhaineann le hoibrithe a phostú, seirbhísí, cáilíochtaí gairmiúla, an Cárta Eorpach Gairmiúil, Gairmeacha Rialaithe agus an Tairseach Aonair Dhigiteach.

Le rannpháirtíocht in ardán EURES, cuirfear soghluaisteacht an lucht saothair chun cinn, éascófar malartú folúntas agus próifílí cuardaitheoirí poist agus áiritheofar meaitseáil ardcháilíochta ar fud teangacha agus comhthéacsanna náisiúnta, lena n‑áirítear trí úsáid a bhaint as an Aicmiú Eorpach Scileanna, Inniúlachtaí, Cáilíochtaí agus Gairmeacha (ESCO).

Comhaontú maidir le haeriompair

Comhaontú maidir le hiompar de thalamh

Tá prótacal maidir le Státchabhair i gceangal leis an gcomhaontú agus beidh dearbhú comhpháirteach ag gabháil leis. Beidh dearbhú comhpháirteach ag gabháil leis an bprótacal leasaitheach freisin.

Comhaontú maidir le haitheantas frithpháirteach

Foráiltear leis an bprótacal rochtain na hEilvéise ar an Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA), a bhunaítear le Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 17 , agus áirítear leis an fhoscríbhinn chaighdeánach maidir lena chearta, phribhléidí agus dhíolúintí mar aon le cearta, pribhléidí agus díolúintí a fhoirne. Foráiltear sa phrótacal freisin do ranníocaíocht airgeadais ón Eilvéis i gcomhréir leis na módúlachtaí caighdeánacha airgeadais thuasluaite i leith mhaoiniú EFSA chomh maith leis na córais faisnéise seo a leanas:

–tairseach Europhyt, arna bunú le Treoir 94/3/CE ón gCoimisiún 18 ,

–an Córas Mear-rabhaidh um Bia don Duine agus d’Ainmhithe (RASFF), a bhunaítear le Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 19 ,

–an t‑ardán le haghaidh deimhniú sláintíochta agus fíteashláintíochta (TRACES), arna bhunú le Rialachán (AE) 2017/625 20 , agus

–an Córas Faisnéise um Ghalar Ainmhithe (ADIS), arna bhunú le Rialachán (AE) 2020/2002 21 .

Dearbhú comhpháirteach maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú idir an tAontas agus an Eilvéis

–comhthuiscint agus comhar a chur chun cinn maidir leis an bpacáiste leathan déthaobhach a caibidlíodh agus leis an bhforbairt bhreise a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaidreamh déthaobhach eatarthu;

–saincheisteanna leasa fhrithpháirtigh a phlé, go háirithe rannpháirtíocht na hEilvéise sa mhargadh inmheánach agus féidearthachtaí chun a gcomhpháirtíocht a neartú; agus

–meastóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme an phacáiste leathain dhéthaobhaigh, ar obair na gComhchoistí agus ar an bhforbairt bhreise a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaidreamh déthaobhach eatarthu.

Síniú agus téacsanna na gcomhaontuithe

Cuirtear téacs an Chomhaontaithe faoi bhráid na Comhairle mar aon leis an moladh seo. Cuirtear téacsanna na ndearbhuithe comhpháirteacha a ghabhann le comhaontuithe nó prótacail éagsúla isteach in éineacht leis an togra seo, mar aon le dearbhú comhpháirteach maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú idir an tAontas agus an Eilvéis agus dhá dhearbhú aontaobhacha ón Eilvéis maidir leis an gComhaontú maidir le saorghluaiseacht daoine agus an Comhaontú maidir leis an tsláinte faoi seach.

Tábla 1: Forbhreathnú ar fhorálacha institiúideacha agus ar fhorálacha eile atá sna comhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach agus sa Chomhaontú maidir leis an tsláinte araon

Tábla 2: Forálacha maidir le Státchabhair is coiteann don Chomhaontú maidir le leictreachas agus do na prótacail maidir le Státchabhair a ghabhann leis na Comhaontuithe maidir le haeriompar agus iompar de thalamh

2025/0163 (NLE)

Togra le haghaidh

CINNEADH ÓN gCOMHAIRLE

maidir le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, pacáiste leathain comhaontuithe chun an caidreamh déthaobhach le Cónaidhm na hEilvéise a chomhdhlúthú, a dhoimhniú agus a leathnú, agus maidir le cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (‘CFAE’), agus go háirithe Airteagal 217 i gcomhar le hAirteagal 218(5) agus an dara fomhír d’Airteagal 218(8) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)An 12 Márta 2024, d’údaraigh an Chomhairle don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht le Cónaidhm na hEilvéise (dá ngairtear ‘an Eilvéis’ anseo feasta) maidir le pacáiste leathan beart a bhaineann leis an gcaidreamh déthaobhach leis an Eilvéis, ina bhfuil forálacha institiúideacha agus Státchabhrach i gcomhaontuithe idir an tAontas agus an Eilvéis i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach 26 , agus, i gcás inar gá, oiriúnuithe sonracha orthu, ina bhfuil comhaontú maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i gcláir an Aontais agus comhaontú atá mar bhonn le rannchuidiú buan na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta idir réigiúin a laghdú 27 . D’údaraigh an Chomhairle don Choimisiún freisin tús a chur le caibidlíocht leis an Eilvéis maidir le comhaontuithe nua i ndáil le leictreachas, an tsláinte, sábháilteacht bia, rannpháirtíocht na hEilvéise i nGníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh do Chlár Spáis an Aontais agus d’Iarnróid, agus maidir leis an leasú ar an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar chun cabatáiste a cheadú.

(2)Rinne an Coimisiún, thar ceann an Aontais, pacáiste leathan comhaontuithe a chaibidliú lena n‑áirítear prótacail maidir le forálacha institiúideacha, forálacha Státchabhrach agus forálacha leasaitheacha a ghabhann le comhaontuithe atá ann cheana idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach, Prótacal a ghabhann leis an gComhaontú atá ann cheana idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta lena mbunaítear Comhlimistéar Sábháilteachta Bia, Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le leictreachas, Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis an tsláinte, Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú, Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i gcláir an Aontais, Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis, chomh maith le Prótacal idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar parlaiminte.

(3)Leagtar síos leis na prótacail institiúideacha oibleagáid ar an gComhchoiste gach gníomh de dhlí an Aontais a thagann faoi raon feidhme na gcomhaontuithe a chomhtháthú mar aon le forálacha chun a áirithiú go mbeidh an Eilvéis faoi cheangal ag na rialacha i gceist. Áirithítear leo léiriú agus cur i bhfeidhm aonfhoirmeach na gcomhaontuithe uile i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach agus, i gcás ina bhfuil coincheapa de dhlí an Aontais i gceist le cur i bhfeidhm na gcomhaontuithe sin, gur i gcomhréir le cásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a dhéanfar iad a léiriú agus a chur i bhfeidhm. Leis na prótacail institiúideacha, leagtar síos sásra éifeachtach chun díospóidí a réiteach bunaithe ar eadráin, lena n‑áirítear gach ceist faoi dhlí an Aontais a eascraíonn as an gcás a tharchur chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. I gcás neamhchomhlíonadh chinneadh an bhinse eadrána, féadfar bearta cúiteacha comhréireacha a ghlacadh sa chomhaontú lena mbaineann nó in aon cheann de na comhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach.

(4)Leis na prótacail leasaitheacha a ghabhann leis na comhaontuithe atá ann cheana, déantar na hathruithe substainteacha is gá i gcomhréir leis an gcreat institiúideach nua. Ina theannta sin, leis an bprótacal leasaitheach a ghabhann leis an gcomhaontú maidir le haeriompar déantar foráil maidir le malartú frithpháirteach ceart cabatáiste.

(5)Leis na prótacail Státchabhrach a ghabhann leis na comhaontuithe atá ann cheana maidir le haeriompar agus iompar de thalamh, ráthaítear cothrom iomaíochta do rannpháirtíocht na hEilvéise sa mhargadh inmheánach sna réimsí a chumhdaítear leis na comhaontuithe sin. Cuirfidh an Eilvéis rialacha substainteacha agus rialacha nós imeachta i bhfeidhm, lena n‑áirítear sásraí faireachais agus forfheidhmithe, atá coibhéiseach leo siúd a bhfuil feidhm acu laistigh den Aontas.

(6)Leis an bprótacal leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, tugtar cothrom le dáta an sásra um réiteach díospóidí atá sa chomhaontú, ar aon dul leis an gcleachtas bunaithe i gcomhaontuithe trádála an Aontais.

(7)Le prótacal ar leithligh a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, bunaítear Comhlimistéar Sábháilteachta Bia lena gcumhdaítear gach gné den bhiashlabhra. Áirítear sa phrótacal sin na forálacha institiúideacha is coiteann do gach comhaontú i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach.

(8)Leis an gComhaontú nua idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le leictreachas, leagtar síos na rialacha agus na coinníollacha faoinar féidir leis an Eilvéis a bheith páirteach sa mhargadh inmheánach leictreachais. Áirítear sa chomhaontú na forálacha institiúideacha is coiteann do gach comhaontú i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach chomh maith le rialacha maidir le Státchabhair atá beagnach comhionann leo siúd a bhfuil feidhm acu i réimsí an aeriompair agus an iompair de thalamh.

(9)Is é is aidhm don Chomhaontú nua idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis an tsláinte neartú a dhéanamh ar an gcomhar idir an tAontas agus an Eilvéis maidir le bagairtí tromchúiseacha trasteorann ar an tsláinte agus cuirtear i bhfeidhm leis, de réir analaí, na forálacha institiúideacha is coiteann do na comhaontuithe sna réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach. Tá an comhaontú sin nasctha le rannpháirtíocht na hEilvéise sa Chlár do ghníomhaíocht an Aontais i réimse na sláinte (‘Clár EU4Health’).

(10)Leis an gComhaontú nua idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú, bunaítear an bunús dlí agus leagtar síos na paraiméadair le haghaidh ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise, faoi chuimsiú an phacáiste leathain, le héagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas a laghdú. Áirítear sásra um réiteach díospóidí sa chomhaontú; i gcás neamhchomhlíonadh rialaithe eadrána, féadfar bearta cúiteacha comhréireacha a ghlacadh in aon cheann de na comhaontuithe lena mbaineann an pacáiste.

(11)Leis an gComhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis, leagtar síos na coinníollacha faoinar féidir leis an Eilvéis a bheith páirteach in obair na Gníomhaireachta.

(12)Le forálacha comhionanna sna prótacail institiúideacha éagsúla agus sna comhaontuithe nua, áirithítear ranníocaíocht airgeadais na hEilvéise i leith chostais na gcóras faisnéise agus na nGníomhaireachtaí ina bhfuil sí páirteach.

(13)Leis an bPrótacal idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar parlaiminteach, bunaítear Comhchoiste Parlaiminteach mar fhóram le haghaidh idirphlé agus díospóireacht idir comhaltaí Pharlaimint na hEorpa agus comhaltaí Thionól Cónaidhme na hEilvéise, d’fhonn an chomhthuiscint agus an machnamh ar an gcaidreamh leathan idir an tAontas agus an Eilvéis a chur chun cinn, lena n‑áirítear tuilleadh forbartha a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaidreamh sin.

(14)Is iomlán comhleanúnach iad na comhaontuithe agus na prótacail is ábhar don chinneadh seo agus leagtar síos leo ailtireacht comhpháirtíochta treisithe agus cuimsithí i raon leathan réimsí a chumhdaítear leis na Conarthaí, bunaithe ar chothromaíocht iomchuí idir cearta agus oibleagáidí. Dá bhrí sin, ba cheart an cinneadh maidir le síniú na gcomhaontuithe agus na bprótacal sin a bheith bunaithe ar an mbunús dlí substainteach dá bhforáiltear sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh chun comhlachas a bhunú lena ngabhann cearta agus oibleagáidí cómhalartacha, comhghníomhaíocht agus nós imeachta speisialta.

(15)D’fhonn fairsinge a gcomhair a mhéadú, foráiltear leis an gComhaontú maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis go gcuirfidh na Páirtithe i bhfeidhm go sealadach é, i gcomhréir lena nósanna imeachta inmheánacha agus lena reachtaíocht inmheánach faoi seach, ón 1 Eanáir 2026 ar aghaidh, más rud é go mbeidh dáta sínithe an Chomhaontaithe sin roimh an 1 Iúil 2026, nó ón 1 Eanáir den bhliain tar éis a shínithe, más tar éis an 30 Meitheamh 2026 a shíneofar an Comhaontú seo. Dá bhrí sin, ba cheart an comhaontú sin a chur i bhfeidhm go sealadach, go dtí go dtiocfaidh sé i bhfeidhm.

(16)Tá síniú an Chomhaontaithe idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i gcláir an Aontais, ina ábhar ag nósanna imeachta ar leithligh.

(17)Ba cheart a fhormheas go síneofar an Dearbhú Comhpháirteach idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú i ndáil leis an bpacáiste déthaobhach leathan agus leis an bhforbairt bhreise a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaidreamh déthaobhach idir an tAontas Eorpach agus an Eilvéis thar ceann an Aontais Eorpaigh.

(18)Ba cheart na comhaontuithe agus na prótacail is ábhar don chinneadh seo a shíniú thar ceann an Aontais agus ba cheart na dearbhuithe comhpháirteacha a ghabhann leis na comhaontuithe agus na prótacail sin a fhormheas,

TAR ÉIS AN CINNEADH SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Leis seo, údaraítear na comhaontuithe agus na prótacail seo a leanas a shíniú, thar ceann an Aontais, faoi réir a dtabhairt i gcrích 28 :

(a)Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine;

(b)Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine;

(c)Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

(d)Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

(e)Prótacal maidir le Státchabhair a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

(f)Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar;

(g)Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar;

(h)Prótacal maidir le Státchabhair a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar;

(i)Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta;

(j)Prótacal institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta;

(k)Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta;

(l)Prótacal a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta lena mbunaítear Comhlimistéar Sábháilteachta Bia;

(m)Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le leictreachas;

(n)Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis an tsláinte;

(o)Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le ranníocaíocht thráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú;

(p)Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis;

(q)Prótacal idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar parlaiminteach.

Airteagal 2

1.Formheastar leis seo síniú an Dearbhaithe Chomhpháirtigh idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hidirphlé ardleibhéil a bhunú i ndáil leis an bpacáiste déthaobhach leathan agus leis an bhforbairt bhreise a d’fhéadfaí a dhéanamh ar an gcaidreamh déthaobhach idir an tAontas Eorpach agus an Eilvéis 29 .

2.Formheastar leis seo na dearbhuithe comhpháirteacha seo a leanas a ghabhann leis na comhaontuithe agus na prótacail dá dtagraítear in Airteagal 1 den Chinneadh seo:

(a)na dearbhuithe comhpháirteacha seo a leanas a ghabhann leis an bprótacal leasaitheach dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (a), den Chinneadh seo 30 :

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le saoránacht an Aontais;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le mí-úsáid ceart a thugtar le Treoir 2004/38/CE a chosc agus gníomhú ina haghaidh;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le cúnamh sóisialta a dhiúltú agus cónaí a fhoirceannadh sula bhfaightear buanchónaí;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir leis an bhfógra faoi dhul i mbun fostaíochta

–Dearbhú Comhpháirteach maidir leis an gCoinbhinsiún um Cháilíochtaí a Aithint;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le folúntais;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le comhchuspóirí i ndáil leis an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar suas le 90 lá oibre agus cearta oibrithe ar postú a áirithiú

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le córais rialaithe éifeachtacha lena n‑áirítear córas dé-fhorfheidhmiúcháin na hEilvéise;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir leis an bprionsabal ‘pá comhionainn as obair chomhionann san áit chéanna’ agus maidir le leibhéal comhréireach agus leordhóthanach cosanta d’oibrithe ar postú;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i ngníomhaíochtaí an Údaráis Eorpaigh Saothair;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir leis an gcóras clárúcháin dearbhaitheach d’oibrithe teorann;

–Dearbhú Comhpháirteach maidir le dhá ghníomh dlí de chuid an Aontais a áireamh in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú;

(b)an dearbhú comhpháirteach a ghabhann leis an bprótacal maidir le Státchabhair dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (e), den Chinneadh seo 31 ;

(c)an dearbhú comhpháirteach a ghabhann leis an bprótacal leasaitheach dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (f), den Chinneadh seo 32 ;

(d)an dearbhú comhpháirteach a ghabhann leis an bprótacal maidir le Státchabhair dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (h), den Chinneadh seo 33 ;

(e)an dearbhú comhpháirteach a ghabhann leis an gcomhaontú dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (m), den Chinneadh seo 34 .

3.Tugann an Chomhairle dá haire na dearbhuithe seo a leanas ón Eilvéis:

(a)Dearbhú ón Eilvéis maidir le bearta atá le déanamh i leith daoine féinfhostaithe i gcomhthéacs an nós imeachta um fhógra a thabhairt maidir le tréimhsí gearrfhanachta a bhaineann leis an obair, a ghabhann leis an bprótacal leasaitheach dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (a), den Chinneadh seo 35 ;

(b)Dearbhú ó Chónaidhm na hEilvéise maidir leis na heilimintí institiúideacha a áireamh de réir analaí sa Chomhaontú maidir leis an tSláinte a ghabhann leis an gcomhaontú dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (n), den Chinneadh seo 36 .

Airteagal 3

Faoi réir na cómhalartachta, cuirfear an comhaontú dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe (p), den Chinneadh seo i bhfeidhm go sealadach i gcomhréir le hAirteagal 15(3) den chomhaontú sin. 37

Airteagal 4

Tiocfaidh an Cinneadh seo i bhfeidhm lá a ghlactha.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

RÁITEAS REACHTACH AIRGEADAIS AGUS DIGITEACH

‘IONCAM’- LE hAGHAIDH TOGRAÍ A BHFUIL TIONCHAR BUISÉADACH ACU AR THAOBH IONCAIM AN BHUISÉID 

CUID 1:

GNÍOMHAIREACHT AN AONTAIS EORPAIGH UM AN gCLÁR SPÁIS

1.AINM AN TOGRA:

Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle maidir le siniú pacáiste leathain comhaontuithe chun an caidreamh déthaobhach le Cónaidhm na hEilvéise a chomhdhlúthú, a dhoimhniú agus a leathnú.

2.LÍNTE BUISÉID:

Tugtar mionsonraí le Cuid II ar thionchar airgeadais an Chomhaontaithe idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis (dá ngairtear ‘an Comhaontú maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis’ anseo feasta). Tugtar mionsonraí le Cuid II ar thionchar airgeadais na gcomhaontuithe eile sa phacáiste leathan ina bhforáiltear maidir le ranníocaíocht airgeadais na hEilvéise le gníomhaireachtaí agus córais faisnéise éagsúla.

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Airteagal 04 10 01 – Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis (EUSPA) – ioncam sannta seachtrach

Sannfar an t‑ioncam do na línte caiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Airteagal 04 10 01 – Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis (EUSPA) – buiséad ar vótáladh ina fhabhar

3.TIONCHAR AIRGEADAIS 38

    Ní bheidh aon impleacht airgeadais ag an togra

    Ní bheidh aon tionchar airgeadais ag an togra seo ar chaiteachas ach beidh tionchar airgeadais aige ar ioncam

    Tá tionchar airgeadais ag an togra ar ioncam sannta

Is mar seo a leanas a bheidh an éifeacht:

(EUR milliúin go dtí an tríú deachúil)

Líne ioncaim	2026	2027
04 10 01	4 098 115	4 185 977

Líne chaiteachais	2026	2027
04 10 01	4 098 115	4 185 977

4.BEARTA FRITHCHALAOISE

Le hAirteagal 325 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) ceanglaítear ar an gCoimisiún calaois agus aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac. Dá bhrí sin, is oibleagáid ghinearálta ar Sheirbhísí uile an Choimisiúin, faoi chuimsiú a bhfreagrachtaí laethúla a bhaineann le húsáid acmhainní, an chalaois a chosc agus a bhrath.

Tá tionchar diúltach ar leith ag aon chalaois nó neamhréireacht a bhaineann le cistí an Aontais ar chlú an Choimisiúin agus ar chur chun feidhme bheartais an Aontais. Glacadh Straitéis Frithchalaoise an Choimisiúin (CAFS) atá ann faoi láthair (COM(2019)196) an 29 Aibreán 2019, chun Straitéis 2011 a ionadú. Is doiciméad beartais é lena leagtar amach tosaíochtaí an Choimisiúin sa chomhrac in aghaidh na calaoise i bhfianaise an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027. Is iad príomhchuspóirí Straitéis Frithchalaoise an Choimisiúin 2019 1) ‘tuilleadh feabhais a chur ar an tuiscint ar phatrúin chalaoise, ar phróifílí calaoiseoirí agus ar leochaileachtaí sistéamacha a bhaineann le calaois a dhéanann difear do bhuiséad an Aontais’ (bailiú agus anailísiú sonraí), agus 2) ‘barrfheabhas a chur ar an gcomhordú, ar an gcomhar agus ar na sreafaí oibre le haghaidh an chomhraic in aghaidh na calaoise, go háirithe i measc sheirbhísí agus ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin’ (comhordú, comhar agus próisis). Ag gabháil leis an straitéis tá Plean Gníomhaíochta a athbhreithníodh i mí Iúil 2023 agus a fhéachann, cosúil lena réamhtheachtaí, le gach cuid den timthriall frithchalaoise a neartú: cosc, brath, imscrúdú agus ceartú.

Is iad seo a leanas treoirphrionsabail agus sprioc-chaighdeáin Straitéis Frithchalaoise an Choimisiúin 2019:

–neamhfhulaingt ar an gcalaois;

–comhrac in aghaidh na calaoise mar chuid dhílis de rialú inmheánach;

–cost-éifeachtúlacht na rialuithe;

–ionracas agus inniúlacht ghairmiúil fhoireann an Aontais;

–trédhearcacht maidir leis an mbealach a n‑úsáidtear cistí ón Aontas;

–cosc calaoise, go háirithe seiceálacha a dhéanamh ar chláir chaiteachais ó thaobh cosanta calaoise de;

–acmhainneacht maidir le himscrúdú éifeachtach agus malartú tráthúil faisnéise;

–ceartú pras (lena n‑áirítear cistí a ndearnadh calaois orthu agus smachtbhannaí breithiúnacha nó riaracháin a aisghabháil);

–dea-chomhar idir gníomhaithe inmheánacha agus seachtracha, go háirithe idir an tAontas Eorpach agus údaráis náisiúnta atá freagrach, agus i measc ranna institiúidí agus chomhlachtaí uile an Aontais lena mbaineann;

–cumarsáid inmheánach agus sheachtrach atá éifeachtach maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise.

In Airteagal 11 den Chomhaontú maidir leis an nGníomhaireacht um an gClár Spáis agus in Iarscríbhinn III a ghabhann leis an gcomhaontú maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise in EUSPA, tá forálacha mionsonraithe maidir leis an airgeadas a mhéid a bhaineann le rannpháirtithe na hEilvéise i ngníomhaíochtaí na Gníomhaireachta um an gClár Spáis, lena n‑áirítear bearta frithchalaoise freisin. Déantar foráil in Iarscríbhinn III maidir leis na mionsonraí agus na próisis is gá agus ceadaítear do na comhlachtaí cúraimí a fhorghníomhú gan locht chun leasanna airgeadais an Aontais (an Coimisiún Eorpach nó daoine eile ar thug an Coimisiún Eorpach sainordú dóibh, lena n‑áirítear an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus Cúirt Iniúchóirí na hEorpa) a chosaint. Tá leasanna airgeadais an Aontais le cosaint trí bhíthin bearta comhréireacha, lena n‑áirítear bearta a bhaineann le neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath, a cheartú agus a imscrúdú, lena n‑áirítear calaois, le cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a aisghabháil agus, i gcás inarb iomchuí, le pionóis riaracháin a fhorchur.

I gcomhréir leis an Rialachán Airgeadais, ní mór d’aon duine nó d’aon eintiteas a fhaigheann cistí ón Aontas oibriú i gcomhar go hiomlán maidir le leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint agus na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF agus do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus ní mór dó a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtí a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí de chuid an Aontais cearta coibhéiseacha. Mar a fhoráiltear go sainráite in Airteagal 11(4) den Chomhaontú maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis, féadfar na hathbhreithnithe agus na hiniúchtaí a dhéanamh freisin tar éis chur i bhfeidhm an Phrótacail a chur ar fionraí, tar éis scor an chur i bhfeidhm nó tar éis fhoirceannadh an Chomhaontaithe.

Áirithíonn an Comhaontú maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis go bhféadfadh OLAF imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n‑áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, ar chríoch Chónaidhm na hEilvéise ar eintiteas de chuid na hEilvéise atá ina pháirtí i gcomhaontú cistiúcháin ábhartha nó d’eintiteas de chuid na hEilvéise tríú páirtí a chuireann an comhaontú cistiúcháin chun feidhme faoi chonradh, i gcomhréir leis an gcomhaontú cistiúcháin ábhartha agus leis an gconradh eile is infheidhme, agus a mhéid a fhoráiltear maidir leis sin ann. Agus a ndualgais á bhfeidhmiú acu i gcríoch Chónaidhm na hEilvéise, gníomhóidh an Coimisiún Eorpach agus OLAF ar bhealach atá comhsheasmhach le dlí na hEilvéise.

Féadfaidh oifigigh de chuid an Aontais, go háirithe oifigigh de chuid an Choimisiúin Eorpaigh agus Chúirt Iniúchóirí na hEorpa, nó daoine eile arna sainordú ag an gCoimisiún Eorpach, athbhreithnithe agus iniúchtaí a dhéanamh. Agus a ndualgais á bhfeidhmiú acu i gcríoch Chónaidhm na hEilvéise, gníomhóidh an Coimisiún Eorpach nó daoine eile arna sainordú ag an gCoimisiún Eorpach ar bhealach a bheidh i gcomhréir le dlí na hEilvéise.

I gcomhréir leis na hionstraimí comhair idirnáisiúnta is infheidhme, oibreoidh údaráis na hEilvéise i gcomhar le húdaráis an Aontais nó na mBallstát atá inniúil i gcionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a imscrúdú agus a ionchúiseamh, lena n‑áirítear déantóirí agus comhchoirithe líomhnaithe na gcionta coiriúla sin a thabhairt chun breithiúnais. Maidir le hiarrataí arna dtíolacadh de bhun na n‑ionstraimí comhair idirnáisiúnta is infheidhme, féadfar a áireamh iontu, de réir mar is infheidhme, iarrataí arna ndéanamh i ndáil le himscrúduithe nó ionchúisimh OIPE. Tugtar leis sin deis dul i gcomhar le OIPE mar a fhoráiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil.

Thairis sin, déantar foráil sa Chomhaontú maidir leis an nGníomhaireacht um an gClár Spáis i dtaca le sásra éifeachtach chun forfheidhmiú chinntí an Choimisiúin ar chríoch Chónaidhm na hEilvéise a áirithiú.

5.BARÚLACHA EILE

Is i bhfoirm suim ranníocaíochta oibríochtúla ar thaobh amháin, agus táille rannpháirtíochta ar an taobh eile, a bheidh ranníocaíocht airgeadais bhliantúil na hEilvéise i leith EUSPA a mhaoiniú, mar a shainmhínítear in Airteagal 4 den Chomhaontú maidir leis an nGníomhaireacht um an gClár Spáis agus in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gcomhaontú sin.

Beidh an ranníocaíocht oibríochtúil bunaithe ar threoir ranníoca arna sainiú mar an cóimheas idir Olltáirgeacht Intíre (OTI) na hEilvéise ag praghsanna an mhargaidh agus OTI an Aontais ag praghsanna an mhargaidh. Is iad na OTInna a bheidh le cur i bhfeidhm na cinn is déanaí ón 1 Eanáir den bhliain ina ndéanfar an íocaíocht bhliantúil mar a sholáthróidh Oifig Staidrimh an Aontais Eorpaigh (EUROSTAT), agus aird chuí á tabhairt ar an gComhaontú maidir le comhar i réimse an staidrimh 39 . Má scoireann an comhaontú sin d’fheidhm a bheith aige, is é an figiúr a ghlacfar mar OTI na hEilvéise an figiúr a bhunófar ar bhonn na faisnéise arna cur ar fáil ag an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE).

Déanfar an ranníocaíocht oibríochtúil a ríomh tríd an treoir ranníoca a chur i bhfeidhm maidir le buiséad bliantúil an Aontais ar vótáladh ina fhabhar arna inscríobh ar líne/línte fóirdheontais buiséid ábhartha an Aontais den bhliain atá i gceist. Beidh na méideanna tagartha uile bunaithe ar leithreasuithe faoi chomhair gealltanas.

Céatadán den táille oibríochtúil bhliantúil a bheidh sa táille rannpháirtíochta bhliantúil. Beidh na luachanna seo a leanas ag an táille rannpháirtíochta bhliantúil:

–    in 2026: 2 %

–    in 2027: 3 %

–    in 2028 agus sna blianta ina dhiaidh sin: 4 %.

Is in euro a dhéanfar ranníocaíochtaí airgeadais uile na hEilvéise nó na híocaíochtaí uile ón Aontas agus is in euro a ríomhfar na méideanna a bheidh dlite nó le fáil.

Eiseoidh an Coimisiún Eorpach glaonna ar chistí chuig an Eilvéis a chomhfhreagraíonn do ranníocaíocht na hEilvéise. Íocfaidh an Eilvéis an méid a shonrófar sa ghlao ar chistí 45 lá ar a dhéanaí tar éis an glao ar chistí a fháil.

Is é an toradh a bheidh ar aon mhoill ar íocaíocht na ranníocaíochta go n‑íocfaidh an Eilvéis ús mainneachtana ar an méid atá gan íoc ón dáta dlite. Is é an ráta úis ar mhéideanna is infhaighte nach n‑íoctar ar an dáta dlite an ráta arna chur i bhfeidhm ag an mBanc Ceannais Eorpach ar a phríomhoibríochtaí athmhaoinithe, mar a fhoilsítear i sraith C d’Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, a bheidh i bhfeidhm ar an gcéad lá féilire den mhí ina mbeidh an dáta dlite, nó 0 %, cibé acu is airde, móide 3.5 pointe céatadáin.

CUID II

GNÍOMHAIREACHTAÍ AGUS CÓRAIS FAISNÉISE EILE

1.AINM AN TOGRA:

Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle maidir le siniú pacáiste leathain comhaontuithe chun an caidreamh déthaobhach le Cónaidhm na hEilvéise a chomhdhlúthú, a dhoimhniú agus a leathnú.

2.LÍNTE BUISÉID:

Tugtar mionsonraí le Cuid II ar thionchar airgeadais na gcomhaontuithe eile sa phacáiste leathan ina bhforáiltear maidir le ranníocaíocht airgeadais na hEilvéise le gníomhaireachtaí agus córais faisnéise éagsúla, cé is moite den Chomhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis. Tugtar mionsonraí le Cuid I ar thionchar airgeadais an chomhaontaithe sin.

Faoi na comhaontuithe i réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis páirteach, tiocfaidh an Comhaontú maidir leis an tsláinte agus an Comhaontú maidir leis an nGníomhaireacht um an gClár Spáis i bhfeidhm, déanfaidh an Eilvéis ranníocaíocht airgeadais le buiséad an Aontais chun na gníomhaireachtaí agus na comhlachtaí, na córais faisnéise agus gníomhaíochtaí eile a bhfuil rochtain aici orthu faoi na comhaontuithe sin a bhainistiú agus a oibriú. Rinneadh sraith módúlachtaí airgeadais caighdeánacha a chaibidliú agus a chomhtháthú sna comhaontuithe sonracha. Ní bhaineann siad sin leis na comhaontuithe maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis ná i gcláir an Aontais faoi seach.

Tá tuairisc mhionsonraithe ar na módúlachtaí airgeadais i roinn 5 den doiciméad seo.

Is iad seo a leanas na córais faisnéise a mbeidh rochtain ag an Eilvéis orthu agus a mbeidh uirthi ranníocaíocht airgeadais a dhéanamh ina leith i gcomhréir leis na módúlachtaí airgeadais a comhaontaíodh:

–an líonra Eorpach Seirbhísí Fostaíochta (EURES) arna bhunú le Rialachán (AE) 2016/589;

–an Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI) arna bhunú le Rialachán (CE) 883/2004 agus Rialachán (CE) 987/2009; 

–modúil Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh (IMI) arna bhunú le Rialachán (AE) 1024/20127 a bhaineann le hoibrithe a phostú, seirbhísí, cáilíochtaí gairmiúla, an Cárta Eorpach Gairmiúil, Gairmeacha Rialáilte agus an Tairseach Aonair Dhigiteach;

–córas faisnéise EudraGMDP maidir leis an gcód Comhphobail a bhaineann le táirgí íocshláinte lena n‑úsáid ag an duine, arna bhunú le Treoir 2004/27/CE;

–Tairseach Europhyt, arna bunú le Treoir 94/3/CE ón gCoimisiún an 21 Eanáir 1994;

–an Córas Mear-rabhaidh um Bia don Duine agus d’Ainmhithe (RASFF), arna bhunú le Rialachán (CE) Uimh. 178/2002;

–an t‑ardán le haghaidh deimhniú sláintíochta agus fíteashláintíochta (TRACES), arna bhunú le Rialachán (AE) 2017/625;

–an Córas Faisnéise um Ghalar Ainmhithe (ADIS), arna bhunú le Rialachán (AE) 2020/2002;

–Bunachar Sonraí an Aontais, arna bhunú le Treoir (AE) 2018/2001, maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn.

Is iad seo a leanas na gníomhaireachtaí a mbeidh rochtain ag an Eilvéis orthu agus a mbeidh uirthi ranníocaíocht airgeadais a dhéanamh leo i gcomhréir leis na módúlachtaí airgeadais a comhaontaíodh:

–an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC), arna bhunú le Rialachán (CE) Uimh. 851/2004;

–an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA), arna bhunú le Rialachán (CE) Uimh. 178/2002;

–Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER), arna bunú le Rialachán (AE) 2019/942;

I gcás ina bhfuil foinsí malartacha cistiúcháin ann faoi láthair, coinneofar na foinsí sin ar bun. Má thagann athrú ar an staid sin le linn shaolré na gcomhaontuithe, ba cheart feidhm a bheith ag na módúlachtaí airgeadais caighdeánacha. Tá na córais faisnéise agus na gníomhaireachtaí seo a leanas i gceist:

–Tachonet, arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 agus le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/68 ón gCoimisiún;

–an Córas Luathrabhaidh agus Freagartha (EWRS), arna bhunú le Rialachán (AE) 2022/2371;

–Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh (EASA), arna bunú le Rialachán (AE) 2018/1139;

–an Córas Faisnéise Frithpháirteach maidir le Cosaint Shóisialta (MISSOC).

Chun a chur san áireamh nach mbeidh rochtain ag an Eilvéis ar ghníomhaíochtaí na Gníomhaireachta um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER) nach dtagann faoi raon feidhme an chomhaontaithe maidir le leictreachas, déanfar a ranníocaíocht oibríochtúil bhliantúil le ACER a ríomh ar bhonn méid tagartha bliantúil a chomhfhreagraíonn do 85 % de mhéid bhuiséad bliantúil an Aontais ar vótáladh ina fhabhar arna inscríobh i líne/línte fóirdheontais buiséid ábhartha an Aontais.

Faoin CAI atá ann faoi láthair (2021-2027) ní éileofar aon ranníocaíocht ón Eilvéis chun EWRS a mhaoiniú i gcomhréir leis na módúlachtaí airgeadais thuasluaite. Ina ionad sin, cumhdófar a ranníocaíocht lena ranníocaíochtaí i leith ECDC agus clár EU4Health a mhaoiniú toisc gurb iad sin an dá fhoinse chistiúcháin atá ag EWRS faoin CAI atá ann faoi láthair.

Ní féidir tionchar beacht ranníocaíochtaí na hEilvéise ar an mbuiséad a chinneadh tráth dréachtaithe an chomhaid seo toisc nach dtosóidh an Eilvéis ag ranníoc go dtí go mbeidh na comhaontuithe lena mbaineann tagtha i bhfeidhm agus braitheann a dteacht i bhfeidhm ar oibleagáidí bunreachtúla áirithe a bheith comhlíonta ag an Eilvéis. D’fhéadfadh sé go dtógfadh an próiseas sin roinnt blianta, rud a d’fhéadfadh a fhágáil nach dtiocfaidh na comhaontuithe i bhfeidhm le linn an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil atá ann faoi láthair.

Ós rud é go nginfidh na socruithe maoiniúcháin a comhaontaíodh sruth ioncaim athfhillteach do bhuiséad an Aontais agus go soláthrófar leis na forálacha caighdeánacha an tsamhail le haghaidh ranníocaíochtaí na hEilvéise i leith bainistíocht agus oibriú aon ghníomhaireachta nó córais faisnéise bhreise a bhfaighidh an Eilvéis rochtain orthu amach anseo, is ábhartha mar sin féin a léiriú conas a d’fhéadfadh na módúlachtaí airgeadais tionchar a imirt ar an mbuiséad. Leis na méideanna a luaitear, cuirtear i bhfeidhm na módúlachtaí airgeadais maidir le buiséad 2024, a bhí ina thagairt le linn na caibidlíochta maidir leis na socruithe maoiniúcháin agus na módúlachtaí íocaíochta.

·Córais faisnéise

Líonra Eorpach na seirbhísí fostaíochta (EURES)

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–R6 1 2 0 – Ciste Sóisialta na hEorpa Plus – Ioncam sannta

Sannfar an t‑ioncam do na línte caiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

Airteagal 07 02 04 – CSE + – Snáithe Fostaíochta agus Nuálaíochta Sóisialta (EaSI), agus

–Airteagal 07 10 09 – An tÚdarás Eorpach Saothair (ELA): caiteachas a bhaineann le hardán EURES

Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI)

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 1 2 0 – Ciste Sóisialta na hEorpa Plus – Ioncam sannta

–R 6 6 3 0 — Treoirthionscadail, gníomhaíochtaí ullmhúcháin, sainphribhléidí agus gníomhaíochtaí eile

Sannfar an t‑ioncam do na línte caiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Airteagal 07 02 04 – CSE+ — sraith maidir le Fostaíocht agus Nuálaíocht Shóisialta;

–Ítim 07 20 03 01 – Saorghluaiseacht oibrithe, comhordú scéimeanna slándála sóisialta agus bearta d’imircigh, lena n‑áirítear imircigh ó thríú tíortha

Faisnéis faoin Margadh Inmheánach (IMI)

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 00 03 00 – Clár an Mhargaidh Aonair – Ioncam sannta 

Sannfar an t‑ioncam don líne chaiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Ítim 03 01 01 01 – Caiteachas tacaíochta le haghaidh Chlár an Mhargaidh Aonair (03 01 01 01 02) 

EudraGMDP

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 6 2

Sannfar an t‑ioncam don líne chaiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 10 03 01 – Ranníocaíocht an Aontais leis an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach

Europhyt, iRASFF, TRACES, ADIS

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–60 30

Sannfar an t‑ioncam don líne chaiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Airteagal 03 02 06 – Rannchuidiú le hardleibhéal sláinte agus leasa do dhaoine, ainmhithe agus plandaí

Bunachar Sonraí an Aontais, a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 06 08 – ranníocaíochtaí agus aisíocaíochtaí eile – Ioncam sannta 

Sannfar an t‑ioncam do na línte caiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–02 20 04 02 – Gníomhaíochtaí tacaíochta le haghaidh beartas Eorpach fuinnimh agus le haghaidh an mhargaidh inmheánaigh fuinnimh

·Gníomhaireachtaí

Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC) agus Údarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA)

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 6 2

Sannfar an t‑ioncam don líne chaiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Airteagal 06 10 01 – An Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú

–Airteagal 06 10 02 – An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia 

Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER)

Líne ioncaim (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–6 06 08 – Gníomhaireachtaí díláraithe – Ioncam sannta 

Sannfar an t‑ioncam don líne chaiteachais seo a leanas (Caibidil/Airteagal/Ítim):

–Airteagal 02 10 06 – Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER)

3.TIONCHAR AIRGEADAIS 

    Ní bheidh aon impleacht airgeadais ag an togra

    Ní bheidh aon tionchar airgeadais ag an togra seo ar chaiteachas ach beidh tionchar airgeadais aige ar ioncam

    Tá tionchar airgeadais ag an togra ar ioncam sannta

Is mar seo a leanas a bheidh an éifeacht:

·Córais faisnéise

Líonra Eorpach na seirbhísí fostaíochta (EURES)

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
R 6 1 2 0	999 897
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
07 02 04 07 10 09	999 897

Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI)

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
R6 1 2 0 R 6 6 3 0	227 136
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
07 02 04 07 20 03 01	227 136

Faisnéis faoin Margadh Inmheánach (IMI) 

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
6 00 03 00	96 346
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
Ítim 03 01 01 01 (03 01 01 01 02)	96 346

EudraGMDP

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
6 6 2	6 525
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
6 10 03 01	6 525

Europhyt, iRASFF, TRACES, ADIS

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
6 0 3 0	727 804
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
Airteagal 03 02 06	727 804

Bunachar Sonraí an Aontais, a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
6 06 08	875 000
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
02 20 04 02	875 000

·Gníomhaireachtaí

an Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (ECDC)

An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA)

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
6 6 2	7 755 340
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
Airteagal 06 10 02	7 755 340

Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER) 40

Staid tar éis na gníomhaíochta
Líne ioncaim	Ioncam bliantúil measta
6 06 08	981 805
Líne chaiteachais	Caiteachas bliantúil measta
02 10 06	981 805

4.BEARTA FRITHCHALAOISE

Le hAirteagal 325 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) ceanglaítear ar an gCoimisiún calaois agus aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac. Dá bhrí sin, is oibleagáid ghinearálta ar Sheirbhísí uile an Choimisiúin, faoi chuimsiú a bhfreagrachtaí laethúla a bhaineann le húsáid acmhainní, an chalaois a chosc agus a bhrath.

Tá tionchar diúltach ar leith ag aon chalaois nó neamhréireacht a bhaineann le cistí an Aontais ar chlú an Choimisiúin agus ar chur chun feidhme bheartais an Aontais. Glacadh Straitéis Frithchalaoise an Choimisiúin (CAFS) atá ann faoi láthair (COM(2019)196) an 29 Aibreán 2019, chun Straitéis 2011 a ionadú. Is doiciméad beartais é lena leagtar amach tosaíochtaí an Choimisiúin sa chomhrac in aghaidh na calaoise i bhfianaise an Chreata Airgeadais Ilbhliantúil 2021-2027. Is iad príomhchuspóirí Straitéis Frithchalaoise an Choimisiúin 2019 1) ‘tuilleadh feabhais a chur ar an tuiscint ar phatrúin chalaoise, ar phróifílí calaoiseoirí agus ar leochaileachtaí sistéamacha a bhaineann le calaois a dhéanann difear do bhuiséad an Aontais’ (bailiú agus anailísiú sonraí), agus 2) ‘barrfheabhas a chur ar an gcomhordú, ar an gcomhar agus ar na sreafaí oibre le haghaidh an chomhraic in aghaidh na calaoise, go háirithe i measc sheirbhísí agus ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin’ (comhordú, comhar agus próisis). Ag gabháil leis an straitéis tá Plean Gníomhaíochta a athbhreithníodh i mí Iúil 2023 agus a fhéachann, cosúil lena réamhtheachtaí, le gach cuid den timthriall frithchalaoise a neartú: cosc, brath, imscrúdú agus ceartú.

Is iad seo a leanas treoirphrionsabail agus sprioc-chaighdeáin Straitéis Frithchalaoise an Choimisiúin 2019:

–neamhfhulaingt ar an gcalaois;

–comhrac in aghaidh na calaoise mar chuid dhílis de rialú inmheánach;

–cost-éifeachtúlacht na rialuithe;

–ionracas agus inniúlacht ghairmiúil fhoireann an Aontais;

–trédhearcacht maidir leis an mbealach a n‑úsáidtear cistí ón Aontas;

–cosc calaoise, go háirithe seiceálacha a dhéanamh ar chláir chaiteachais ó thaobh cosanta calaoise de;

–acmhainneacht maidir le himscrúdú éifeachtach agus malartú tráthúil faisnéise;

–ceartú pras (lena n‑áirítear cistí a ndearnadh calaois orthu agus smachtbhannaí breithiúnacha nó riaracháin a aisghabháil);

–dea-chomhar idir gníomhaithe inmheánacha agus seachtracha, go háirithe idir an tAontas Eorpach agus údaráis náisiúnta atá freagrach, agus i measc ranna institiúidí agus chomhlachtaí uile an Aontais lena mbaineann;

–cumarsáid inmheánach agus sheachtrach atá éifeachtach maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise.

5.BARÚLACHA EILE

Is i bhfoirm suim ranníocaíochta oibríochtúla ar thaobh amháin, agus táille rannpháirtíochta ar an taobh eile, a bheidh ranníocaíocht airgeadais bhliantúil na hEilvéise i leith córais agus gníomhaireachtaí faisnéise a mhaoiniú.

Beidh an ranníocaíocht oibríochtúil bunaithe ar threoir ranníoca arna sainiú mar an cóimheas idir Olltáirgeacht Intíre (OTI) na hEilvéise ag praghsanna an mhargaidh agus OTI an Aontais ag praghsanna an mhargaidh. Is iad na OTInna a bheidh le cur i bhfeidhm na cinn is déanaí ón 1 Eanáir den bhliain ina ndéanfar an íocaíocht bhliantúil mar a sholáthróidh Oifig Staidrimh an Aontais Eorpaigh (EUROSTAT), agus aird chuí á tabhairt ar an gComhaontú maidir le comhar i réimse an staidrimh 41 . Má scoireann an comhaontú sin d’fheidhm a bheith aige, is é an figiúr a ghlacfar mar OTI na hEilvéise an figiúr a bhunófar ar bhonn na faisnéise arna cur ar fáil ag an Eagraíocht um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE).

Déanfar an ranníocaíocht oibríochtúil le haghaidh gníomhaireachtaí a ríomh tríd an treoir ranníoca a chur i bhfeidhm maidir le buiséad bliantúil an Aontais ar vótáladh ina fhabhar arna inscríobh ar líne/línte fóirdheontais buiséid ábhartha an Aontais den bhliain atá i gceist. Déanfar an ranníocaíocht oibríochtúil le haghaidh na gcóras faisnéise agus na ngníomhaíochtaí eile a ríomh tríd an treoir ranníoca a chur i bhfeidhm ar bhuiséad ábhartha na bliana i gceist mar a leagtar amach i ndoiciméid lena gcuirtear an buiséad chun feidhme (amhail cláir oibre nó conarthaí). Beidh na méideanna tagartha uile bunaithe ar leithreasuithe faoi chomhair gealltanas.

Is 4 % den ranníocaíocht oibríochtúil bhliantúil a bheidh sa táille rannpháirtíochta bhliantúil.

Is in euro a dhéanfar ranníocaíochtaí airgeadais uile na hEilvéise nó na híocaíochtaí uile ón Aontas agus is in euro a ríomhfar na méideanna a bheidh dlite nó le fáil.

Cuirfidh an Coimisiún Eorpach an fhaisnéis seo a leanas maidir le rannpháirtíocht na hEilvéise in iúl don Eilvéis an 16 Aibreán den bhliain airgeadais ar a dhéanaí:

–na méideanna i leithreasuithe faoi chomhair gealltanas de bhuiséad bliantúil an Aontais arna n‑inscríobh ar líne nó línte buiséid ábhartha an Aontais maidir le fóirdheontais an Aontais don bhliain atá i gceist i leith gach gníomhaireachta agus na méideanna i leithreasuithe faoi chomhair gealltanas i ndáil le buiséad an Aontais ar vótáladh ina fhabhar don bhliain atá i gceist le haghaidh bhuiséad ábhartha na gcóras faisnéise;

–méid na táille rannpháirtíochta;

–a mhéid a bhaineann le gníomhaireachtaí, i mbliain N+1 na méideanna i ngealltanais bhuiséadacha arna ndéanamh maidir le leithreasuithe faoi chomhair gealltanas a údaraíodh i mbliain N ar líne/línte fóirdheontais buiséid ábhartha an Aontais i ndáil le buiséad bliantúil an Aontais arna n‑inscríobh ar línte buiséid ábhartha an Aontais do bhliain N.

Ar bhonn a dhréachtbhuiséid, soláthróidh an Coimisiún meastachán ar an bhfaisnéis thuasluaite a luaithe is féidir, agus, ar a dhéanaí, faoin 1 Meán Fómhair den bhliain airgeadais.

Eiseoidh an Coimisiún Eorpach glaonna ar chistí chuig an Eilvéis a chomhfhreagraíonn do ranníocaíocht na hEilvéise i leith gach ceann de na gníomhaireachtaí, na córais faisnéise agus na gníomhaíochtaí eile ina bhfuil an Eilvéis páirteach. Íocfaidh an Eilvéis an méid a shonrófar sa ghlao ar chistí 60 lá ar a dhéanaí tar éis eisiúint an ghlao ar chistí.

I ngach glao ar chistí, féadfaidh an Eilvéis íocaíochtaí ar leithligh a dhéanamh i leith gach gníomhaireachta, córais faisnéise nó gníomhaíochta eile. 

Is é an toradh a bheidh ar aon mhoill ar íocaíocht na ranníocaíochta go n‑íocfaidh an Eilvéis ús mainneachtana ar an méid atá gan íoc ón dáta dlite.

Is é an ráta úis ar mhéideanna is infhaighte nach n‑íoctar ar an dáta dlite an ráta arna chur i bhfeidhm ag an mBanc Ceannais Eorpach ar a phríomhoibríochtaí athmhaoinithe, mar a fhoilsítear i sraith C d’Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, a bheidh i bhfeidhm ar an gcéad lá féilire den mhí ina mbeidh an dáta dlite, nó 0 %, cibé acu is airde, móide 3,5 pointe céatadáin.

(1)    Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hAeriompar, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, ar síníodh iad uile an 21 Meitheamh 1999 (IO L 114, 30.4.2002, lch. 1).

(2)    COM(2023) 798 final, 20.12.2023.

(3)    Cinneadh (AE, Euratrom) 2024/995 ón gComhairle an 12 Márta 2024 lena n‑údaraítear tús a chur leis an gcaibidlíocht le Cónaidhm na hEilvéise i ndáil le forálacha institiúideacha i gcomhaontuithe idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise a bhaineann leis an margadh inmheánach, i ndáil le comhaontú maidir le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i gcláir an Aontais agus i ndáil le comhaontú atá mar bhonn le rannchuidiú buan na hEilvéise le comhtháthú an Aontais (IO L, 2024/995, 26.3.2024).

(4)    COM(2025) 159 final agus SWD(2025) 160 final, 9.4.2025

(5)

   COM(2025) 159 final agus COM(2025) 160 final, 9.4.2025.

(6)    Is iad na OTInna faoi seach atá le cur i bhfeidhm iad siúd is déanaí atá ar fáil an 1 Eanáir den bhliain ina ndéantar an íocaíocht bhliantúil, arna soláthar ag Oifig Staidrimh an Aontais Eorpaigh (EUROSTAT), agus aird chuí á tabhairt ar an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar i réimse an staidrimh (IO L 90, 28.3.2006, lch. 2).

(7)    Rialachán (AE) 2016/589 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Aibreán 2016 maidir le líonra Eorpach seirbhísí fostaíochta (EURES), rochtain oibrithe ar sheirbhísí soghluaisteachta agus comhtháthú breise ar mhargaí saothair agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 492/2011 agus Rialachán (AE) Uimh. 1296/2013 (IO L 107, 22.4.2016, lch. 1).

(8)    Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta, (IO L 166, 30.4.2004, lch. 1) agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 lena leagtar síos an nós imeachta chun Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta a chur chun feidhme (IO L 284, 30.10.2009, lch. 1).

(9)    Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir le comhar riaracháin trí Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh agus lena n‑aisghairtear Cinneadh 2008/49/CE ón gCoimisiún (IO L 316, 14.11.2012, lch. 1).

(10)    Rialachán (AE) 2018/1139 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an Dé Céadaoin 4 Iúil 2018 maidir le rialacha comhchoiteanna i réimse na heitlíochta sibhialta agus lena mbunaítear Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta de chuid an Aontais Eorpaigh, agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 2111/2005, (CE) Uimh. 1008/2008, (AE) Uimh. 996/2010, (AE) Uimh. 376/2014 agus Treoracha 2014/30/AE agus 2014/53/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Rialacháin (CE) Uimh. 552/2004 agus (CE) Uimh. 216/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CEE) Uimh. 3922/91 ón gComhairle (IO L 212, 22.8.2018, lch. 1).

(11)    Rialachán (AE) 2016/796 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2016 maidir le Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 881/2004, (IO L 138, 26.5.2016, lch. 1).

(12)    Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Feabhra 2014 maidir le tacagraif in iompar de bhóthar, lena n‑aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 3821/85 ón gComhairle maidir le trealamh taifeadta in iompar de bhóthar agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 561/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le comhchuibhiú reachtaíochta sóisialta áirithe a bhaineann le hiompar de bhóthar (IO L 60, 28.2.2014, lch. 1) agus Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/68 ón gCoimisiún an 21 Eanáir 2016 maidir le nósanna imeachta comhchoiteanna agus na sonraíochtaí is gá chun cláir leictreonacha agus cártaí tiomána a nascadh le chéile (IO L 15, 22.1.2016, lch. 51), arna leasú le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2017/1503 ón gCoimisiún an 25 Lúnasa 2017 (IO L 221, 26.8.2017, lch. 10).

(13)    Treoir 2007/45/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Meán Fómhair 2007 lena leagtar síos rialacha maidir le cainníochtaí ainmniúla táirgí réamhphacáilte, lena n‑aisghairtear Treoir 75/106/CEE ón gComhairle agus Treoir 80/232/CEE ón gComhairle, agus lena leasaítear Treoir 76/211/CEE ón gComhairle (IO L 247, 21.9.2007, lch. 17).

(14)    Treoir 2004/27/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Márta 2004 lena leasaítear Treoir 2001/83/CE maidir leis an gcód Comhphobail a bhaineann le táirgí íocshláinte lena n‑úsáid ag an duine (IO L 136, 30.4.2004, lch. 34).

(15)    Rialachán (AE) 2019/942 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Meitheamh 2019 lena mbunaítear Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (IO L 158, 14.6.2019, lch. 22).

(16)    Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le cur chun cinn úsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).

(17)    Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2002 lena leagtar síos prionsabail ghinearálta agus ceanglais ghinearálta dhlí an bhia, lena mbunaítear an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia agus lena leagtar síos nósanna imeachta in ábhair a bhaineann le sábháilteacht bia (IO L 31, 1.2.2002, lch. 1).

(18)    Treoir 94/3/CE ón gCoimisiún an 21 Eanáir 1994 lena mbunaítear nós imeachta chun fógra a thabhairt maidir le hidircheapadh coinsíneachta nó orgánaigh dhíobhálaigh ó thríú tíortha a bhfuil garchontúirt fíteashláintíochta ag baint leis (IO L 32, 5.2.1994, lch. 37).

(19)    Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2002 lena leagtar síos prionsabail ghinearálta agus ceanglais ghinearálta dhlí an bhia, lena mbunaítear an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia agus lena leagtar síos nósanna imeachta in ábhair a bhaineann le sábháilteacht bia (IO L 31, 1.2.2002, lch. 1).

(20)    Rialachán (AE) 2017/625 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Márta 2017 maidir le rialuithe oifigiúla agus gníomhaíochtaí oifigiúla eile arna ndéanamh lena áirithiú go gcuirtear i bhfeidhm dlí an bhia agus na beatha, rialacha maidir le sláinte agus leas ainmhithe, sláinte plandaí agus táirgí cosanta plandaí, lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 999/2001, (CE) Uimh. 396/2005, (CE) Uimh. 1069/2009, (CE) Uimh. 1107/2009, (AE) Uimh. 1151/2012, (AE) Uimh. 652/2014, (AE) 2016/429 agus (AE) 2016/2031 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Rialachán (CE) Uimh. 1/2005 agus Rialachán (CE) Uimh. 1099/2009 ón gComhairle agus Treoracha 98/58/CE, 1999/74/CE, 2007/43/CE, 2008/119/CE agus 2008/120/CE ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 854/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus Rialachán (CE) Uimh. 882/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoracha 89/608/CEE, 89/662/CEE, 90/425/CEE, 91/496/CEE, 96/23/CE, 96/93/CE agus 97/78/CE agus Cinneadh 92/438/CEE ón gComhairle (IO L 95, 7.4.2017, lch. 1)

(21)    Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/2002 ón gCoimisiún an 7 Nollaig 2020 lena leagtar síos rialacha maidir le cur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2016/429 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le fógra agus tuairisc a thabhairt don Aontas faoi ghalair liostaithe, maidir le formáidí agus nósanna imeachta chun cláir faireachais an Aontais agus cláir dhíothaithe a chur isteach agus a thuairisciú agus maidir le hiarratas ar stádas saor ó ghalar a aithint, agus maidir leis an gcóras faisnéise ríomhairithe (IO L 412, 8.12.2020, lch. 1).

(22)    Rialachán (CE) Uimh. 851/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Aibreáin 2004 lena mbunaítear Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú (IO L 142, 30.4.2004).

(23)    Rialachán (AE) 2022/2371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Samhain 2022 maidir le bagairtí tromchúiseacha trasteorann ar an tsláinte, agus lena n‑aisghairtear Cinneadh Uimh. 1082/2013/AE (IO L 314, 6.12.2022, lch. 26).

(24)    Rialachán (AE) 2021/696 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Aibreán 2021 lena mbunaítear Clár Spáis an Aontais agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis agus lena n‑aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 912/2010, (AE) Uimh. 1285/2013 agus (AE) Uimh. 377/2014 agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE (IO L 170, 12.5.2021, lch. 69).

(25)    Comhaontú Comhair idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir leis na Cláir Eorpacha um Loingseoireacht Satailíte (IO L 15, 20.01.2014, lch. 3).

(26)    Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hIompar Earraí agus Paisinéirí d’Iarnród agus de Bhóthar, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hAeriompar, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach, de pháirt amháin, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta, Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta, ar síníodh iad uile an 21 Meitheamh 1999 (IO L 114, 30.4.2002, lch. 1).

(27)    Cinneadh (AE, Euratrom) 2024/995 ón gComhairle an 12 Márta 2024 lena n‑údaraítear tús a chur leis an gcaibidlíocht le Cónaidhm na hEilvéise i ndáil le forálacha institiúideacha i gcomhaontuithe idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise a bhaineann leis an margadh inmheánach, i ndáil le comhaontú maidir le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i gcláir an Aontais agus i ndáil le comhaontú atá mar bhonn le rannchuidiú buan na hEilvéise le comhtháthú an Aontais (IO L, 2024/995, 26.3.2024).

(28)    Foilseofar téacsanna na gcomhaontuithe agus na bprótacal in éineacht leis an gcinneadh maidir lena dtabhairt i gcrích.

(29)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(30)    Foilsíodh na Dearbhuithe in IO L, [XXX].

(31)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(32)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(33)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(34)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(35)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(36)    Foilsíodh an Dearbhú in IO L, [XXX].

(37)    Foilseofar an dáta óna gcuirfear an Comhaontú i bhfeidhm go sealadach in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

(38)    Is figiúirí táscacha iad na figiúirí uile le haghaidh na mblianta 2026 agus 2027 a luaitear sa roinn seo, agus comhfhreagraíonn siad do na meastacháin is déanaí atá ar fáil.

(39)    Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar i réimse an staidrimh (IO L 90, 28.3.2006, lch. 2)

(40)    Bunaithe ar mhéid tagartha bliantúil arb ionann é agus 85 % de mhéid bhuiséad bliantúil an Aontais ar vótáladh ina fhabhar arna inscríobh i líne/línte fóirdheontais buiséid ábhartha an Aontais.

(41)    Comhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhar i réimse an staidrimh (IO L 90, 28.3.2006, lch. 2)

AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,13.6.2025

COM(2025) 308 final

IARSCRÍBHINN

a ghabhann leis an

Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle

maidir le síniú, thar ceann an Aontais Eorpaigh, pacáiste leathain comhaontuithe chun an caidreamh déthaobhach le Cónaidhm na hEilvéise a chomhdhlúthú, a dhoimhniú agus a leathnú, agus maidir le cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis

PRÓTACAL LEASAITHEACH
A GHABHANN LEIS AN gCOMHAONTÚ
IDIR AN COMHPHOBAL EORPACH AGUS A BHALLSTÁIT,
DE PHÁIRT,
AGUS CÓNAIDHM NA hEILVÉISE, DEN PHÁIRT EILE,
MAIDIR LE SAORGHLUAISEACHT DAOINE

TÁ AN tAONTAS EORPACH, dá ngairtear ‘an tAontas’ anseo feasta,

agus

CÓNAIDHM NA hEILVÉISE, dár ngairtear ‘an Eilvéis’ anseo feasta;

AG FÉACHAINT don Chomhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine, arna dhéanamh sa Bhruiséil an 21 Meitheamh 1999, (dá ngairtear an ‘Comhaontú’ anseo feasta), a tháinig i bhfeidhm an 1 Meitheamh 2002;

AG FÉACHAINT don Phrótacal a ghabhann le Comhaontú an 21 Meitheamh 1999 idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine i ndáil le rannpháirtíocht, mar Pháirtithe Conarthacha, Phoblacht na Seice, Phoblacht na hEastóine, Phoblacht na Cipire, Phoblacht na Laitvia, Phoblacht na Liotuáine, Phoblacht na hUngáire, Phoblacht Mhálta, Phoblacht na Polainne, Phoblacht na Slóivéine agus Phoblacht na Slóvaice de bhun a n‑aontachais leis an Aontas Eorpach, arna dhéanamh sa Bhruiséil an 26 Deireadh Fómhair 2004, a tháinig i bhfeidhm an 1 Aibreán 2006;

AG FÉACHAINT don Phrótacal a ghabhann le Comhaontú an 21 Meitheamh 1999 idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine i ndáil le rannpháirtíocht, mar Pháirtithe Conarthacha, Phoblacht na Bulgáire agus na Rómáine de bhun a n‑aontachais don Aontas Eorpach, arna dhéanamh sa Bhruiséil an 27 Bealtaine 2008, a tháinig i bhfeidhm an 1 Meitheamh 2009;

AG FÉACHAINT don Phrótacal a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine, i ndáil le rannpháirtíocht Phoblacht na Cróite mar Pháirtí Conarthach, tar éis a haontachais don Aontas Eorpach, arna dhéanamh sa Bhruiséil an 4 Márta 2016, a tháinig i bhfeidhm an 1 Eanáir 2017;

DE BHRÍ GO BHFUIL comhaontuithe arna dtabhairt i gcrích ag an Aontas ina gceangal ar institiúidí an Aontais agus ar a Bhallstáit; dá bhrí sin, tá feidhm ag an bPrótacal seo maidir leis na Páirtithe Conarthacha mar a leagtar amach sa Chomhaontú;

TAR ÉIS COMHAONTÚ MAR A LEANAS:

AIRTEAGAL 1

Leasuithe ar an gComhaontú

Leasaítear an Comhaontú mar a leanas:

(1)    sa bhrollach, cuirtear na haithrisí seo a leanas isteach i ndiaidh an dara haithris:

‘AG AITHINT DÓIBH gur gné thábhachtach den mhargadh inmheánach í an tsaoirse gluaiseachta agus go neartaítear feidhmiú na gcodanna sin den mhargadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis rannpháirteach trí cheart náisiúnaigh na bPáirtithe Conarthacha, chomh maith lena mbaill teaghlaigh, teacht isteach agus cónaí sna críocha lena mbaineann a áirithiú, saor ó shrianta gan údar agus lánurraim á tabhairt don cheart chun córa comhionainne;

ÓS FEASACH DÓIBH aonfhoirmeacht a áirithiú sna codanna den mhargadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis rannpháirteach, ar an tuiscint go bhfuil an Comhaontú le léirmhíniú i gcomhréir le prionsabal an léirmhínithe aonfhoirmigh a leagtar amach in Airteagal 7 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo. Caomhnaítear inniúlacht Chúirt Chónaidhme na hEilvéise agus gach cúirte eile de chuid na hEilvéise chomh maith le hinniúlacht chúirteanna Bhallstáit an Aontais Eorpaigh agus Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh an Comhaontú seo a léirmhíniú i gcásanna aonair;

AG MEABHRÚ DÓIBH go mbaineann an tsaoirse gluaiseachta agus an ceart chun córa comhionainne le náisiúnaigh Páirtí Chonarthaigh amháin a fheidhmíonn a gcearta saorghluaiseachta nó a fhéachann lena gcearta saorghluaiseachta a fheidhmiú gan bogadh nó gan bogadh chun cónaí i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile go fóill. Ar an gcaoi chéanna, féadfaidh cearta áirithe a bhaineann le feidhmiú na saorghluaiseachta roimhe seo, lena n‑áirítear an ceart chun córa comhionainne, leanúint d’fheidhm a bheith acu tar éis don náisiúnach de Pháirtí Conarthach scor de bheith ina chónaí i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile;

AG MEABHRÚ DÓIBH THAIRIS SIN go gcuimsíonn saorghluaiseacht daoine oibrithe, daoine féinfhostaithe agus daoine atá neamhghníomhach go heacnamaíoch, ar choinníoll go gcomhlíonann na daoine sin na ceanglais maidir le cónaí dleathach a leagtar amach sa Chomhaontú seo, lena n‑áirítear, i gcás inarb infheidhme, acmhainní leordhóthanacha a bheith acu agus árachas breoiteachta cuimsitheach a bheith acu, ionas nach mbeidh siad ina n‑ualach míréasúnta ar chórais cúnaimh shóisialta na bPáirtithe Conarthacha;

AGUS BÉIM Á LEAGAN ACU ar an gcuspóir comhpháirtíocht chuimsitheach an Aontais agus na hEilvéise a chomhdhlúthú agus a fhorbairt a mhéid is féidir,’;

(2)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 4:

‘AIRTEAGAL 4

Ceart cónaithe agus rochtain ar ghníomhaíocht eacnamaíoch

Déanfar an ceart cónaithe agus rochtain ar ghníomhaíocht eacnamaíoch a ráthú i gcomhréir le hIarscríbhinn I.’;

(3)    cuirtear isteach na hairteagail seo a leanas:

‘AIRTEAGAL 4a

Ceart bunaíochta

1.    Beidh ceart bunaíochta ag náisiúnach de Pháirtí Conarthach i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile chun gníomhaíocht fhéinfhostaithe a shaothrú.

2.    Faoi chuimsiú fhorálacha an Chomhaontaithe seo, toirmiscfear srianta ar shaoirse bhunaíochta náisiúnach de chuid Páirtí Chonarthaigh i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile. Beidh feidhm ag an toirmeasc sin freisin maidir le srianta ar bhunú gníomhaireachtaí agus brainsí ag náisiúnaigh d’aon Pháirtí Conarthach atá bunaithe i gcríoch aon Pháirtí Chonarthaigh.

AIRTEAGAL 4b

Cóir chomhionann daoine féinfhostaithe

1.    Maidir le rochtain ar ghníomhaíocht fhéinfhostaithe agus an ghníomhaíocht sin a shaothrú, tabharfar cóir nach lú fabhar do dhuine féinfhostaithe sa tír óstach ná an chóir a thugtar dá náisiúnaigh féin.

2.    Beidh feidhm mutatis mutandis ag forálacha Airteagail 7 go 10 de Rialachán (AE) Uimh. 492/2011 1 maidir leis na daoine féinfhostaithe dá dtagraítear sa Chomhaontú seo.’;

(4)    in Airteagal 5, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

‘4.    Déanfar na cearta dá dtagraítear san Airteagal seo a ráthú i gcomhréir le hIarscríbhinní I, II agus III.’;

(5)    cuirtear isteach na hairteagail seo a leanas:

‘AIRTEAGAL 5a

Soláthar seirbhísí

Maidir le soláthar seirbhísí, toirmiscfear an méid seo a leanas faoi Airteagal 5 den Chomhaontú seo:

(a)    aon srian ar sholáthar trasteorann seirbhísí i gcríoch Páirtí Chonarthaigh nach faide ná 90 lá d’obair iarbhír in aghaidh na bliana féilire;

(b)    aon srian ar an gceart iontrála agus cónaithe sna cásanna a chumhdaítear le hAirteagal 5(2) den Chomhaontú seo a bhaineann le fostaithe, nach bhfuil náisiúntacht ceann de na Páirtithe Conarthacha acu, le daoine a sholáthraíonn seirbhísí, ar daoine iad atá imeasctha i ngnáthmhargadh saothair Páirtí Chonarthaigh amháin agus atá ar postú chun seirbhís a sholáthar i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile gan dochar d’Airteagal 7i.

AIRTEAGAL 5b

Cuideachtaí a sholáthraíonn seirbhísí

Beidh feidhm ag forálacha Airteagal 5a maidir le cuideachtaí arna bhfoirmiú i gcomhréir le dlí na bPáirtithe Conarthacha agus a bhfuil a n‑oifig chláraithe, a riarachán lárnach nó a bpríomháit ghnó acu i gcríoch Páirtí Chonarthaigh.

AIRTEAGAL 5c

Cóir chomhionann do dhaoine a sholáthraíonn seirbhísí

Duine a sholáthraíonn seirbhísí a bhfuil sé de cheart aige nó ar údaraíodh dó seirbhís a sholáthar, féadfaidh sé, chun críocha a soláthair, a ghníomhaíocht a shaothrú go sealadach sa stát ina soláthraítear an tseirbhís ar na téarmaí céanna leis na téarmaí a fhorchuireann an stát sin ar a náisiúnaigh féin, i gcomhréir le forálacha an Chomhaontaithe seo agus Iarscríbhinní I, II agus III.

AIRTEAGAL 5d

Rialacha maidir le háit chónaithe daoine a sholáthraíonn seirbhísí

1.    Daoine a sholáthraíonn seirbhísí ar náisiúnaigh de Bhallstáit an Aontais nó den Eilvéis iad agus atá bunaithe i gcríoch Páirtí Chonarthaigh seachas críoch an duine a fhaigheann na seirbhísí agus fostaithe, gan beann ar a náisiúntacht, na ndaoine a sholáthraíonn seirbhísí, atá imeasctha i ngnáthmhargadh saothair Páirtí Chonarthaigh amháin agus atá ar postú chun seirbhís a sholáthar i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile agus a bhfuil sé de cheart acu, nó ar údaraíodh dóibh, seirbhís a sholáthar ar feadh tréimhse is faide ná 90 lá d’obair iarbhír in aghaidh na bliana féilire, gheobhaidh siad, chun bunús a thabhairt leis an gceart sin, cead cónaithe ar feadh tréimhse atá comhionann leis an tréimhse soláthair seirbhísí is faide ná 90 lá oibre iarbhír in aghaidh na bliana féilire.

2.    Chun críocha ceadanna den sórt sin a eisiúint, ní fhéadfaidh na Páirtithe Conarthacha a cheangal ar na daoine dá dtagraítear i mír 1 níos mó ná:

(a)    cárta aitheantais nó pas bailí, gan dochar d’Airteagal 7i;

(b)    fianaise go bhfuil seirbhís á cur ar fáil acu, nó gur mian leo seirbhís a sholáthar.

AIRTEAGAL 5e

Fad an tsoláthair seirbhísí

1.    Ní fhéadfaidh fad iomlán an tsoláthair seirbhísí faoi phointe (a) d’Airteagal 5a, bíodh sé leanúnach nó comhdhéanta de thréimhsí leanúnacha soláthair, a bheith níos faide ná 90 lá d’obair iarbhír in aghaidh na bliana féilire.

2.    Beidh forálacha mhír 1 gan dochar do chomhlíonadh a oibleagáidí dlíthiúla ag an duine a sholáthraíonn seirbhís faoin ráthaíocht a tugadh don duine a fhaigheann an tseirbhís nó do chúiseanna force majeure.

AIRTEAGAL 5f

Na rialacha is infheidhme maidir le seirbhísí a sholáthar

1.    Ní bheidh feidhm ag forálacha Airteagail 5a agus 5c maidir le gníomhaíochtaí lena mbaineann, fiú ar bhonn ócáideach, feidhmiú údaráis phoiblí sa Pháirtí Conarthach lena mbaineann.

2.    Ní chuirfidh forálacha Airteagail 5a agus 5c agus bearta arna nglacadh dá mbua bac ar infheidhmeacht dlíthe, rialachán agus forálacha riaracháin lena bhforáiltear do choinníollacha oibre agus fostaíochta a chur i bhfeidhm maidir le daoine fostaithe ar postú chun seirbhís a sholáthar, i gcomhréir le gníomhartha dlí ábhartha an Aontais maidir le hoibrithe a phostú dá dtagraítear in Iarscríbhinn I.

3.    Beidh forálacha phointe (a) d’Airteagal 5a agus Airteagal 5c gan dochar d’infheidhmeacht na ndlíthe, na rialachán agus na bhforálacha riaracháin a bhí i réim sna Páirtithe Conarthacha uile tráth theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo an 1 Meitheamh 2002 maidir leis an méid seo a leanas:

(i)    gníomhaíochtaí gníomhaireachtaí fostaíochta sealadaí agus eatramhaí. Go háirithe, ní bheidh de thoradh ar ailíniú dinimiciúil na hEilvéise le Rialachán (AE) 2016/589 2 nach mbeidh an Eilvéis in ann a dlíthe, a rialacháin agus a forálacha riaracháin náisiúnta a chur i bhfeidhm a thuilleadh maidir leis na gníomhaíochtaí sin;

(ii)    seirbhísí airgeadais i gcás ina mbeidh an soláthar faoi réir údarú roimh ré i gcríoch Páirtí Chonarthaigh agus ina mbeidh an soláthar faoi réir maoirseachta stuamachta ag údaráis an Pháirtí Chonarthaigh sin.

AIRTEAGAL 5g

Tréimhse réamhfhógra agus rialuithe

1.    Beidh an Eilvéis in ann tréimhse réamhfhógra 4 lá oibre ar a mhéad a chur i bhfeidhm in earnálacha sonracha roimh thús an tsoláthair seirbhíse le haghaidh soláthraithe seirbhíse atá féinfhostaithe agus a sholáthraíonn seirbhísí ina críoch agus roimh an bpostú do sholáthraithe seirbhíse a phostálann oibrithe ar a críoch chun rialuithe ar an láthair a dhéanamh.

2.    Saineoidh an Eilvéis go huathrialach cainníocht an rialaithe agus an dlús rialaithe, chomh maith leis na hearnálacha agus na limistéir atá le rialú, lena n‑áirítear earnálacha agus limistéir nach gcumhdaítear leis an tréimhse réamhfhógra 4 lá oibre ar a mhéad, ar bhonn anailís riosca oibiachtúil, ar bhealach comhréireach agus neamh-idirdhealaitheach, agus é á chur san áireamh go dteorannaíonn an Comhaontú an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar do 90 lá oibre iarbhír in aghaidh na bliana féilire.

3.    Déanfar cinneadh na n‑earnálacha a athbhreithniú agus a thabhairt cothrom le dáta go tréimhsiúil.

AIRTEAGAL 5h

Ráthaíochtaí airgeadais agus smachtbhannaí airgeadais

I gcás soláthraithe seirbhíse nár chomhlíon a n‑oibleagáidí airgeadais i leith údaráis agus comhlachtaí forfheidhmiúcháin dá dtagraítear sa Dearbhú Comhpháirteach maidir le córais rialaithe éifeachtacha lena n‑áirítear córas dé-fhorfheidhmiúcháin na hEilvéise maidir le soláthar seirbhísí roimhe sin, beidh an Eilvéis in ann a cheangal go ndéanfar ráthaíocht airgeadais chomhréireach a thaisceadh sula bhféadfaidh siad seirbhísí a sholáthar arís in earnálacha arna gcinneadh ar bhonn anailís riosca uathrialach agus oibiachtúil.

I gcás nach n‑íocfar an ráthaíocht airgeadais, beidh an Eilvéis in ann smachtbhannaí comhréireacha a fhorchur suas leis an toirmeasc ar sheirbhísí a sholáthar go dtí go n‑íocfar an ráthaíocht.

AIRTEAGAL 5i

Cruthúnas ar fhéinfhostaíocht

Chun feiniméan na féinfhostaíochta bréagaí a chomhrac trí rialuithe éifeachtúla rioscabhunaithe, beidh an Eilvéis in ann a cheangal ar sholáthraithe seirbhíse féinfhostaithe doiciméid a sholáthar lena bhféadfar rialuithe éifeachtacha a dhéanamh faoi chuimsiú rialuithe ex post (ar a mhéad: deimhniú clárúcháin, más infheidhme; cruthúnas ar chlárú leis na húdaráis slándála sóisialta mar dhuine féinfhostaithe sa tír chónaithe; cruthúnas ar an gcaidreamh conarthach).

AIRTEAGAL 5j

Neamh-cúlchéimniú

1.    Chun an leibhéal cosanta d’oibrithe ar postú a choinneáil mar a comhaontaíodh idir an Eilvéis agus an tAontas sa Chomhaontú seo tráth theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh, ní dhéanfar leasuithe ar Threoracha 96/71/CE 3 agus 2014/67/AE 4 nó gníomhartha dlí nua de chuid an Aontais maidir le postú oibrithe, d’ainneoin Airteagal 5 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, a chomhtháthú sa Chomhaontú seo a mhéid a bheadh sé d’éifeacht acu leibhéal cosanta na n‑oibrithe ar postú a lagú nó a laghdú go fóinteach maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha fostaíochta, go háirithe luach saothair agus liúntais.

2.    Chun críocha mhír 1, déanfar aon athrú ar leibhéal cosanta na n‑oibrithe ar postú a mheasúnú ina dhomhandacht, agus forálacha ábhartha uile an Chomhaontaithe seo á gcur san áireamh.

AIRTEAGAL 5k

Daoine a fhaigheann seirbhísí

Náisiúnaigh de Bhallstát den Aontas nó den Eilvéis a thagann isteach i gcríoch Páirtí Chonarthaigh chun seirbhísí a fháil, agus chuige sin amháin, féadfar a cheangal orthu clárú i gcomhréir leis na gníomhartha dá dtagraítear in Iarscríbhinn I.’;

(6)    cuirtear isteach na hairteagail seo a leanas:

‘AIRTEAGAL 7a

Oibrí teorann

Is náisiúnach de Pháirtí Conarthach é oibrí teorann a ghabhann do ghníomhaíocht mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe i bPáirtí Conarthach agus a bhfuil cónaí air sa Pháirtí Conarthach eile a bhfilleann sé chuige, de ghnáth, gach lá nó uair sa tseachtain ar a laghad.

Féadfaidh údaráis inniúla an Pháirtí Chonarthaigh ina ngabhfaidh an t‑oibrí teorann don ghníomhaíocht ar feadh tréimhsí oibre is faide ná 3 mhí in aghaidh na bliana féilire an t‑oibrí teorann a chlárú chun críocha dearbhaithe.

Eiseoidh na húdaráis inniúla deimhniú clárúcháin dearbhaitheach don oibrí teorann saor in aisce nó ar mhuirear nach mó ná an méid a fhorchuirtear ar náisiúnaigh as doiciméid chomhchosúla a eisiúint.

Beidh clárú de bhun an Airteagail seo gan dochar do chearta agus d’oibleagáidí na n‑oibrithe teorann lena mbaineann dá bhforáiltear sna gníomhartha dá dtagraítear sna hIarscríbhinní a ghabhann leis an gComhaontú seo. Maidir le tréimhsí oibre atá níos giorra ná 3 mhí nó suas le 3 mhí, féadfaidh na Páirtithe Conarthacha an nós imeachta um fhógra a thabhairt a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis an Dearbhú Comhpháirteach maidir leis an bhfógra faoi dhul i mbun fostaíochta.

AIRTEAGAL 7b

Mic léinn

Maidir le mac léinn nach bhfuil ceart cónaithe aige nó aici i gcríoch an Pháirtí Chonarthaigh eile ar bhonn aon fhorála eile den Chomhaontú seo, féadfar a cheangal air nó uirthi clárú de réir na ngníomhartha dá dtagraítear in Iarscríbhinn I. Ní rialaítear leis an gComhaontú seo rochtain ar ghairmoiliúint ná ar chúnamh cothabhála a thugtar do na mic léinn a chumhdaítear leis an Airteagal seo.

(a)    d’ainneoin na habairte roimhe seo, beidh feidhm ag Airteagal 2, gan beann ar áit chónaithe an mhic léinn, maidir le táillí teagaisc agus gach táille nó muirear eile a bhaineann le staidéir, chomh maith le gach sásra tacaíochta poiblí a bhaineann leis sin, is infheidhme maidir le mic léinn ag:

(i)    ollscoileanna, institiúidí ollscoile, ollscoileanna eolaíochtaí feidhmeacha, ollscoileanna institiúidí eolaíochtaí feidhmeacha agus institiúidí ardoideachais cleamhnaithe le haon cheann díobh sin san Eilvéis, arna maoiniú den chuid is mó le cistí poiblí, agus

(ii)    aon institiúid chomhfhreagrach san Aontas;

(b)    faoi réir chaomhnú cháilíocht agus shainiúlachtaí    na gcóras oideachais atá ann cheana i ngach Páirtí Conarthach, lena n‑áirítear a córais iontrála agus eagrú    inniúlachtaí, ní laghdóidh gach Páirtí Conarthach leibhéal foriomlán na mac léinn ina    institiúidí a luaitear faoi phointe (a) ar náisiúnaigh de na Páirtithe Conarthacha eile iad agus nach raibh ceart cónaithe acu ina chríoch sular thug siad faoina gcuid staidéar, ó    dháta theacht i bhfeidhm na forála seo. Ar mhaithe le soiléireacht, ní thabharfar le tuiscint leis an abairt roimhe seo go bhfuil oibleagáid ar na Páirtithe Conarthacha a gcórais iontrála féin a mhodhnú nó an leibhéal thuasluaite mac léinn a mhéadú nó leibhéal íosta áiteanna a chur in áirithe do mhic léinn ó na Páirtithe Conarthacha eile;

(c)    ní dhéanfaidh na Páirtithe Conarthacha idirdhealú i measc náisiúnaigh na bPáirtithe    Conarthacha eile agus pointí (a) agus (b) á gcur i bhfeidhm acu.

AIRTEAGAL 7c

Údarás poiblí a fheidhmiú

1.    Féadfar an ceart chun dul i mbun fostaíochta sa tseirbhís phoiblí a dhiúltú do náisiúnach de chuid Páirtí Chonarthaigh a shaothraíonn gníomhaíocht mar dhuine fostaithe, ar fostaíocht í lena mbaineann cumhacht phoiblí a fheidhmiú agus lena mbeartaítear leasanna ginearálta an Stáit nó comhlachtaí poiblí eile a chosaint.

2.    Féadfar an ceart a dhiúltú do dhuine féinfhostaithe gníomhaíocht a shaothrú a bhaineann, fiú ar bhonn ócáideach, le feidhmiú údaráis phoiblí.

AIRTEAGAL 7d

Beartas poiblí

Ní fhéadfar na cearta a dheonaítear faoi fhorálacha an Chomhaontaithe seo a shrianadh ach amháin trí bhíthin bearta a bhfuil údar leo ar fhorais an bheartais phoiblí, na slándála poiblí nó na sláinte poiblí.

AIRTEAGAL 7e

Buanchónaí

Féadfaidh an Eilvéis agus na Ballstáit a chinneadh an ceart buanchónaithe de bhun Airteagal 16 de Threoir 2004/38/CE 5 a dheonú do shaoránaigh den Aontas agus náisiúnaigh den Eilvéis a chónaigh go dlíthiúil sa Stát óstach ar feadh 5 bliana san iomlán mar oibrithe nó mar dhaoine féinfhostaithe, lena n‑áirítear iad siúd a choinníonn an stádas sin i gcomhréir leis an Treoir sin, chomh maith le baill teaghlaigh na ndaoine sin. Ar choinníoll gur cuid de thréimhse cónaithe dhlíthiúil amháin sa Stát óstach iad, ní cheanglófar na tréimhsí atá le cur san áireamh a bheith leanúnach ach féadfar iad a bhriseadh le tréimhsí cónaithe dlíthiúla mar dhaoine atá neamhghníomhach go heacnamaíoch.

Le haghaidh na tréimhsí is gá a ríomh chun an ceart buanchónaithe a fháil i gcomhréir leis an gcéad fhomhír, féadfaidh an Eilvéis agus na Ballstáit a chinneadh gan tréimhsí 6 mhí nó níos mó a chur san áireamh ina bhfuil an duine ag brath go hiomlán ar chúnamh sóisialta.

Faoi réir an Dearbhaithe Chomhpháirtigh maidir le cúnamh sóisialta a dhiúltú agus cónaí a fhoirceannadh sula bhfaightear buanchónaí agus i gcomhréir le hAirteagal 10(6) den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, leanfaidh na rialacha maidir le cónaí in Airteagal 7 de Threoir 2004/38/CE 6 de bheith infheidhme maidir le daoine nach gcáilíonn don cheart buanchónaithe.

AIRTEAGAL 7f

Maoin dhochorraithe a cheannach

1.    Náisiúnaigh Páirtí Chonarthaigh a bhfuil ceart cónaithe agus a bpríomháit chónaithe sa stát óstach acu, beidh na cearta céanna acu agus atá ag náisiúnach maidir le maoin dhochorraithe a cheannach. Féadfaidh siad a bpríomháit chónaithe a bhunú sa stát óstach tráth ar bith i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta ábhartha gan beann ar fhad a bhfostaíochta. Ní bheidh aon oibleagáid chun maoin den sórt sin a dhiúscairt mar gheall ar an stát óstach a fhágáil.

2.    Náisiúnaigh Páirtí Chonarthaigh a bhfuil ceart cónaithe acu ach nach bhfuil a bpríomháit chónaithe sa stát óstach, beidh na cearta céanna acu agus atá ag náisiúnach maidir le maoin dhochorraithe a cheannach a bhfuil gá léi dá ngníomhaíocht eacnamaíoch. Ní bheidh aon oibleagáid chun maoin den sórt sin a dhiúscairt mar gheall ar an stát óstach a fhágáil. Féadfar iad a údarú freisin chun an dara háit chónaithe nó lóistín saoire a cheannach. Maidir leis an gcatagóir náisiúnach seo, ní dhéanfaidh an Comhaontú seo difear do na rialacha a bhfuil feidhm acu maidir le fíorinfheistíocht chaipitil nó gnó talún agus árasán neamhthógtha.

3.    Beidh na cearta céanna ag oibrithe teorann, náisiúnaigh Páirtí Chonarthaigh, agus atá ag náisiúnach maidir le maoin dhochorraithe a cheannach dá ngníomhaíocht eacnamaíoch agus mar áit chónaithe thánaisteach. Ní bheidh aon oibleagáid chun maoin den sórt sin a dhiúscairt mar gheall ar an stát óstach a fhágáil. Féadfar iad a údarú freisin chun cóiríocht saoire a cheannach. Maidir leis an gcatagóir náisiúnach seo, ní dhéanfaidh an Comhaontú seo difear do na rialacha a bhfuil feidhm acu sa stát óstach maidir le fíorinfheistíocht chaipitil nó gnó talún agus árasán neamhthógtha.

AIRTEAGAL 7g

Cártaí aitheantais

Féadfaidh an Eilvéis leanúint de chártaí aitheantais a eisiúint nach bhfuil meán stórála ina bhfuil méarloirg an tsealbhóra iontu. Beidh cártaí aitheantais den sórt sin inaitheanta ó amharc ó chártaí aitheantais a chomhlíonann ceanglais na ngníomhartha dá dtagraítear in Iarscríbhinn I a bhaineann leis na doiciméid sin. Ní féidir le náisiúnaigh na hEilvéise aon chárta aitheantais den sórt sin a eisítear ó 1 bhliain amháin tar éis theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh a úsáid chun saorghluaiseacht a fheidhmiú.

AIRTEAGAL 7h

Díbirt

A mhéid a bhaineann le srianta ar cheart iontrála agus ar cheart cónaithe ar fhorais an bheartais phoiblí nó na slándála poiblí atá ag náisiúnaigh a chéile, coinneofar ar bun oibleagáidí na hEilvéise agus na mBallstát faoin gComhaontú roimh theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh.

Dá bhrí sin, ní bheidh feidhm ag na forbairtí seo a leanas a tugadh isteach le Caibidil VI de Threoir 2004/38/CE 7 a théann thar na hoibleagáidí sin, mar atá cosaint fheabhsaithe ar dhíbirt dá bhforáiltear in Airteagal 28(2) agus (3), chomh maith le cásdlí na Cúirte Breithiúnais a bhaineann leis na forálacha sin. Ina theannta sin, a mhéid a bhaineann le díbirt dá dtagraítear in Airteagal 33(2) den Treoir, féadfaidh an Eilvéis agus na Ballstáit, in ionad na nósanna imeachta a leagtar síos san fhoráil sin a chur i bhfeidhm, a áirithiú go ndéanfar díbirt i gcomhréir leis na ceanglais faoin gComhaontú roimh theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh.

AIRTEAGAL 7i

Teacht isteach náisiúnach tríú tír

Ní fhéadfaidh na Páirtithe Conarthacha víosa iontrála ná ceanglais choibhéiseacha a cheangal ar oibrithe ar postú nach bhfuil náisiúntacht Páirtí Chonarthaigh acu agus a bhfuil ceart iontrála acu gan na ceanglais sin i gcomhréir le gníomhartha dlí an Aontais arna gcomhtháthú in Iarscríbhinn I nó le haon ionstraim eile atá i bhfeidhm idir na Páirtithe Conarthacha. Maidir leis na hoibrithe sin ar postú a dteastaíonn víosa iontrála uathu nó a mbaineann ceanglais choibhéiseacha leo, deonóidh an Páirtí Conarthach lena mbaineann gach deis do na daoine sin chun aon víosa is gá a fháil.’;

(7)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 10:

‘AIRTEAGAL 10

Athruithe ar bhallraíocht san Aontas Eorpach

Aon síneadh a chuirfear leis an gComhaontú chuig Ballstáit nua, beidh sé faoi réir comhaontú idir na Páirtithe, i gcomhréir lena nósanna imeachta inmheánacha, trí bhíthin prótacail. Mura gcomhaontófar a mhalairt, áireofar sa phrótacal sin bearta idirthréimhseacha, agus aird á tabhairt ar an staid shonrach eacnamaíoch agus shóisialta san Aontas, go háirithe sna Ballstáit nua, agus san Eilvéis, ag féachaint don chleachtas seanbhunaithe maidir le síntí a cuireadh leis an gComhaontú seo roimhe seo.’;

(8)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 14:

‘AIRTEAGAL 14

Comhchoiste

1.    Bunaítear Comhchoiste leis seo.

Is ionadaithe ó na Páirtithe Conarthacha a bheidh ar an gComhchoiste.

2.    Beidh ionadaí ón Aontas agus ionadaí ón Eilvéis ina gcomhchathaoirligh ar an gComhchoiste.

3.    Déanfaidh an Comhchoiste:

(a)    feidhmiú cuí agus riar agus cur i bhfeidhm éifeachtach an Chomhaontaithe seo a áirithiú;

(b)    fóram a sholáthar le haghaidh comhairliúchán frithpháirteach agus malartú leanúnach faisnéise idir na Páirtithe Conarthacha, go háirithe d’fhonn teacht ar réiteach ar aon deacracht a bhaineann le léirmhíniú nó cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe nó gnímh dlí de chuid an Aontais dá ndéantar tagairt sa Chomhaontú i gcomhréir le hAirteagal 10 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo;

(c)    moltaí a chur faoi bhráid na bPáirtithe Conarthacha maidir le hábhair a bhaineann leis an gComhaontú seo;

(d)    cinntí a ghlacadh i gcás ina bhforáiltear dó sin sa Chomhaontú seo; agus

(e)    aon inniúlacht eile a dheonaítear dó sa Chomhaontú seo a fheidhmiú.

4.    Gníomhóidh an Comhchoiste de chomhthoil.

Beidh na cinntí ina gceangal ar na Páirtithe Conarthacha, a dhéanfaidh na bearta uile is gá chun iad a chur chun feidhme.

5.    Tiocfaidh an Comhchoiste le chéile uair sa bhliain ar a laghad, sa Bhruiséil agus i mBeirn gach re seach, mura gcinnfidh na comhchathaoirligh a mhalairt. Tiocfaidh sé le chéile freisin arna iarraidh sin do cheachtar de na Páirtithe Conarthacha. Féadfaidh na comhchathaoirligh a chomhaontú go dtionólfar cruinniú den Chomhchoiste trí fhíschomhdháil nó trí theileachomhdháil.

6.    Glacfaidh an Comhchoiste a rialacha nós imeachta agus tabharfaidh sé cothrom le dáta iad de réir mar is gá.

7.    Féadfaidh an Comhchoiste a chinneadh aon mheitheal nó aon ghrúpa saineolaithe a bhunú a bheidh in ann cúnamh a thabhairt dó chun a chuid dualgas a chomhlíonadh.’;

(9)    cuirtear an t‑airteagal seo a leanas isteach:

‘AIRTEAGAL 14a

Clásail cosanta

1.    I gcás deacrachtaí tromchúiseacha eacnamaíocha nó sóisialta arb é cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo is cúis leo, tiocfaidh an Comhchoiste le chéile, arna iarraidh sin do cheachtar Páirtí Conarthach, chun scrúdú a dhéanamh ar bhearta iomchuí chun an cás a leigheas. Féadfaidh an Comhchoiste a chinneadh cé na bearta atá le déanamh laistigh de 60 lá ó dháta na hiarrata. Féadfaidh an Comhchoiste síneadh a chur leis an tréimhse sin.

2.    Mura nglacfaidh an Comhchoiste cinneadh laistigh den sprioc-am a leagtar síos i mír 1 maidir le bearta iomchuí nó síneadh ama a chur leis an sprioc-am sin, féadfaidh an Páirtí Conarthach, tar éis dó an iarraidh a dhéanamh, an cás a thabhairt os comhair binse eadrána i gcás deacrachtaí tromchúiseacha eacnamaíocha. Tabharfaidh an binse eadrána a chinneadh críochnaitheach laistigh de 6 mhí tar éis a bhunaithe.

3.    Má chinneann an binse eadrána gur cruthaíodh na deacrachtaí líomhnaithe agus gurb é cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo is cúis leo, féadfaidh an Páirtí Conarthach a rinne an iarraidh bearta iomchuí a ghlacadh chun na deacrachtaí sin a leigheas. Má chruthaíonn na bearta arna nglacadh ag Páirtí Conarthach i gcomhréir leis an mír seo éagothroime idir na cearta agus na hoibleagáidí faoi seach faoin gComhaontú seo, féadfaidh an Páirtí Conarthach eile bearta athchothromúcháin iomchuí a dhéanamh chun an éagothroime sin a leigheas laistigh de raon feidhme an Chomhaontaithe seo.

4.    In imthosca eisceachtúla práinne i gcás ina mbeidh Páirtí Conarthach i mbaol díobháil eacnamaíoch an-tromchúiseach a dhéanamh de bharr chur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo, féadfaidh an Páirtí Conarthach sin an cás a thabhairt os comhair binse eadrána i gcomhréir leis an bhFoscríbhinn má mhainníonn an Comhchoiste cinneadh a ghlacadh laistigh de 30 lá ón iarraidh. Tabharfaidh an binse eadrána a chinneadh críochnaitheach laistigh de 6 mhí tar éis a bhunaithe.

5.    In imthosca dá dtagraítear i mír 4, má chinneann an binse eadrána, prima facie, go bhfuil na deacrachtaí líomhnaithe comhlíonta, féadfaidh na Páirtithe Conarthacha bearta eatramhacha agus, de réir mar a bheidh, bearta athchothromúcháin eatramhacha a ghlacadh. Beidh feidhm mutatis mutandis ag Airteagal III.10 den Fhoscríbhinn, cé is moite de mhír 4(c).

6.    Glacfar na bearta agus na bearta athchothromúcháin dá dtagraítear i míreanna 2 go 5 laistigh de raon feidhme an Chomhaontaithe seo. Ní rachaidh a raon feidhme ná a bhfad thar a bhfuil fíor-riachtanach chun na deacrachtaí nó an éagothroime a dtugann siad aghaidh orthu a leigheas. Tabharfar tús áite do bhearta agus do bhearta athchothromaithe is lú a chuireann isteach ar fheidhmiú an Chomhaontaithe seo.

7.    Beidh na bearta agus na bearta athchothromúcháin faoi réir comhairliúchán sa Chomhchoiste gach 3 mhí ón dáta a nglacfar iad d’fhonn iad a dhíothú roimh an dáta éaga atá beartaithe nó a raon feidhme a theorannú don fhíor-riachtanach. Féadfaidh gach Páirtí Conarthach a iarraidh ar an gComhchoiste, tráth ar bith, athbhreithniú a dhéanamh ar na bearta sin agus ar na bearta athchothromúcháin sin.’;

(10)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 18:

‘AIRTEAGAL 18

Athbhreithniú

Más mian le Páirtí Conarthach go ndéanfaí athbhreithniú ar an gComhaontú seo, cuirfidh sé togra chuige sin faoi bhráid an Chomhchoiste.

Tiocfaidh leasuithe ar an gComhaontú seo i bhfeidhm tar éis nósanna imeachta inmheánacha na bPáirtithe Conarthacha lena mbaineann a bheith curtha i gcrích.’;

(11)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 21:

‘AIRTEAGAL 21

Caidreamh le comhaontuithe maidir le cánachas

1.    Ní dhéanfaidh forálacha an Chomhaontaithe seo difear d’fhorálacha comhaontuithe déthaobhacha idir an Eilvéis agus Ballstáit an Aontais maidir le cánachas dúbailte. Go háirithe, ní dhéanfaidh forálacha an Chomhaontaithe seo difear do shainmhíniú na gcomhaontuithe um chánachas dúbailte ar ‘oibrithe teorann’.

2.    Ní fhéadfar aon fhoráil den Chomhaontú seo a léirmhíniú ar bhealach a chuirfidh cosc ar na Páirtithe Conarthacha idirdhealú a dhéanamh, agus forálacha ábhartha a reachtaíochta cánach á gcur i bhfeidhm acu, idir cáiníocóirí nach bhfuil a gcásanna inchomparáide, go háirithe maidir lena n‑áit chónaithe. Mar sin féin, ní modh idirdhealaithe ná srianta ar chearta daoine mar a shainmhínítear faoin gComhaontú seo a bheidh sa mhéid sin.

3.    Ní chuirfidh aon fhoráil den Chomhaontú seo cosc ar na Páirtithe Conarthacha bearta a ghlacadh nó a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go ndéanfar cánacha a fhorchur, a íoc agus a aisghabháil go héifeachtach nó chun teacht roimh sheachaint nó imghabháil cánach faoina reachtaíocht chánach náisiúnta nó faoi aon chomhaontú nó socrú idirnáisiúnta nó déthaobhach eile a bhaineann go hiomlán nó go príomha le cánachas a bhfuil an Eilvéis, an tAontas nó aon Bhallstát ina bpáirtithe ann.’;

(12)    cuirtear isteach na hairteagail seo a leanas:

‘AIRTEAGAL 23a

Bailíocht ceadanna cónaithe agus ceadanna speisialta eile

Maidir le ceadanna cónaithe agus ceadanna speisialta eile arna n‑eisiúint ag na Páirtithe Conarthacha roimh theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh, leanfaidh siad de bheith bailí agus cuirfear doiciméid dá bhforáiltear sa Chomhaontú seo ina n‑ionad, ar dhul in éag dóibh, i gcás ina gcomhlíonfar na coinníollacha maidir leis na doiciméid sin a eisiúint.

AIRTEAGAL 23b

Socruithe idirthréimhseacha

1.    Maidir le hábhair a thagann faoi raon feidhme Threoir 2004/38/CE 8 , beidh feidhm ag na socruithe idirthréimhseacha a leagtar síos sa mhír seo:

(a)    Beidh idirthréimhse ann a thosóidh ar dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh agus a chríochnóidh 24 mhí tar éis a theacht i bhfeidhm.

(b)    Beidh feidhm ag Airteagail 5k, 7a, 7d, 7e, 7h, 7i agus, chun críocha an Chomhaontaithe seo, ag Treoir 2004/38/CE 9 ón gcéad lá tar éis dheireadh na hidirthréimhse.

(c)    Déanfar éifeachtaí na bhforálacha seo a leanas den Chomhaontú sa leagan roimh theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh a choinneáil ar bun le linn na hidirthréimhse:

–    Airteagail 1 go 7 agus Airteagal 16, agus

–    Airteagail 1 go 9, 12 go 15, 17, 19, 20, 23 agus Airteagal 24, seachas an abairt dheireanach d’Airteagal 24(4), d’Iarscríbhinn I.

Ní bheidh aon éifeacht ag na forálacha sin maidir le hábhair a thagann faoi raon feidhme gníomhartha eile dá dtagraítear in Iarscríbhinn I, go háirithe Rialacháin (AE) Uimh. 492/2011 10 agus (AE) 2016/589 11 dá dtagraítear i Roinn 2 d’Iarscríbhinn I.

2.    Maidir le hábhair a thagann faoi raon feidhme Threoir 96/71/CE 12 agus Threoir 2014/67/AE 13 , beidh feidhm ag na socruithe idirthréimhseacha a leagtar síos sa mhír seo:

(a)    Beidh idirthréimhse ann a thosóidh ar dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh agus a chríochnóidh 36 mhí tar éis a theacht i bhfeidhm.

(b)    Beidh Airteagal 5f(2), Airteagail 5g, 5h, 5i agus, chun críocha an Chomhaontaithe seo, Treoracha 96/71/CE 14 agus 2014/67/AE 15 infheidhme ón gcéad lá tar éis dheireadh na hidirthréimhse.

(c)    Déanfar éifeachtaí na bhforálacha seo a leanas den Chomhaontú sa leagan roimh theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh a choinneáil ar bun le linn na hidirthréimhse:

–    Airteagal 5(4), agus Airteagal 16, agus

–    Airteagal 22(2), d’Iarscríbhinn I.

Ní bheidh aon éifeacht ag na forálacha sin maidir le hábhair a thagann faoi raon feidhme gníomhartha eile dá dtagraítear i Roinn 2 d’Iarscríbhinn I.’;

(13)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 24:

‘AIRTEAGAL 24

Raon feidhme críochach

Beidh feidhm ag an gComhaontú seo maidir leis an gcríoch ina bhfuil feidhm ag an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ag an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (dá ngairtear ‘CFAE’ anseo feasta) agus faoi na coinníollacha a leagtar síos sna Conarthaí sin, de pháirt, agus maidir le críoch na hEilvéise, den pháirt eile.’;

(14)    cuirtear an téacs a leagtar amach in Iarscríbhinn I atá i gceangal leis an bPrótacal seo in ionad Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú;

(15)    cuirtear an téacs a leagtar amach in Iarscríbhinn II atá i gceangal leis an bPrótacal seo in ionad Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú;

(16)    cuirtear an téacs a leagtar amach in Iarscríbhinn III atá i gceangal leis an bPrótacal seo in ionad Iarscríbhinn III a ghabhann leis an gComhaontú;

(17)    cuirtear an téacs sa Phrótacal maidir le háiteanna cónaithe tánaisteacha sa Danmhairg atá i gceangal leis an bPrótacal seo in ionad an Phrótacail maidir le háiteanna cónaithe tánaisteacha sa Danmhairg;

(18)    scriostar Iarscríbhinn I den Phrótacal a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine i ndáil le rannpháirtíocht, mar Pháirtithe Conarthacha, Phoblacht na Seice, Phoblacht na hEastóine, Phoblacht na Cipire, Phoblacht na Laitvia, Phoblacht na Liotuáine, Phoblacht na hUngáire, Phoblacht Mhálta, Phoblacht na Polainne, Phoblacht na Slóivéine agus Phoblacht na Slóvaice de bhun a n‑aontachais don Aontas Eorpach, arna dhéanamh sa Bhruiséil an 26 Deireadh Fómhair 2004;

(19)    cuirtear téacs an Phrótacail maidir le maoin dhochorraithe a fháil i Málta, atá i gceangal leis an bPrótacal seo isteach mar cheangaltán leis an gComhaontú;

(20)    cuirtear téacs an Phrótacail maidir le Ceadanna Cónaithe Fadtéarmacha, atá i gceangal leis an bPrótacal seo, isteach mar cheangaltán leis an gComhaontú;

(21)    cuirtear na Dearbhuithe Comhpháirteacha agus an Dearbhú Aontaobhach, atá i gceangal leis an bPrótacal seo, leis na Dearbhuithe atá i gceangal leis an Ionstraim Chríochnaitheach a ghabhann leis an gComhaontú.

AIRTEAGAL 2

Teacht i bhfeidhm

1.    Déanfaidh an tAontas agus an Eilvéis an Prótacal seo a dhaingniú nó a fhormheas i gcomhréir lena nósanna imeachta féin. Tabharfaidh an tAontas agus an Eilvéis fógra dá chéile faoi chur i gcrích na nósanna imeachta inmheánacha is gá do theacht i bhfeidhm an Phrótacail seo.

2.    Tiocfaidh an Prótacal seo i bhfeidhm an chéad lá den dara mí tar éis an fhógra dheireanaigh maidir leis na hionstraimí seo a leanas:

(a)    Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine;

(b)    Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

(c)    Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

(d)    Prótacal maidir le Státchabhair a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haeriompar;

(e)    Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hiompar earraí agus paisinéirí d’iarnród agus de bhóthar;

(f)    Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hiompar earraí agus paisinéirí d’iarnród agus de bhóthar;

(g)    Prótacal maidir le Státchabhair a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le hiompar earraí agus paisinéirí d’iarnród agus de bhóthar;

(h)    Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le trádáil i dtáirgí talmhaíochta;

(i)    Prótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta;

(j)    Prótacal Leasaitheach a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le haitheantas frithpháirteach i ndáil le measúnú comhréireachta;

(k)    Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le ranníocaíocht tráthrialta airgeadais na hEilvéise chun éagothromaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta san Aontas Eorpach a laghdú;

(l)    Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i gcláir de chuid an Aontais;

(m)    Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir leis na téarmaí agus na coinníollacha a bhaineann le rannpháirtíocht Chónaidhm na hEilvéise i nGníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis.

Arna dhéanamh [i/in/sa/san …], an […], i ndúblach, sa Bhéarla, sa Bhulgáiris, sa Chróitis, sa Danmhairgis, san Eastóinis, san Fhionlainnis, sa Fhraincis, sa Ghaeilge, sa Ghearmáinis, sa Ghréigis, san Iodáilis, sa Laitvis, sa Liotuáinis, sa Mháltais, san Ollainnis, sa Pholainnis, sa Phortaingéilis, sa Rómáinis, sa tSeicis, sa tSlóivéinis, sa tSlóvaicis, sa Spáinnis, sa tSualainnis agus san Ungáiris, agus tá gach téacs díobh barántúil.

Á FHIANÚ SIN, chuir na daoine thíos-sínithe, agus údar cuí acu chuige sin, a lámh leis an bPrótacal seo.

(Bloc na sínithe, amhail an méid seo a leanas, i ngach ceann de 24 theanga oifigiúla an Aontais: ‘Thar ceann an Aontais Eorpaigh’ agus ‘Thar ceann Chónaidhm na hEilvéise’)

IARSCRÍBHINN I

LEASUITHE AR IARSCRÍBHINN I A GHABHANN LEIS AN gCOMHAONTÚ

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú:

‘IARSCRÍBHINN I

SAORGHLUAISEACHT DAOINE, CEART BUNAÍOCHTA
AGUS SOLÁTHAR SEIRBHÍSÍ

ROINN 1

Chun críocha chur i bhfeidhm Airteagail 2 go 9 den Chomhaontú seo, beidh feidhm ag gníomhartha dlí an Aontais a liostaítear i Roinn 2 den Iarscríbhinn seo faoi réir phrionsabal an ailínithe dhinimiciúil dá dtagraítear in Airteagal 5 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, agus faoi réir na n‑eisceachtaí a liostaítear i mír 7 den Airteagal sin.

Mura bhforáiltear a mhalairt in oiriúnuithe teicniúla, na cearta agus na hoibleagáidí dá bhforáiltear i ngníomhartha dlí an Aontais arna gcomhtháthú san Iarscríbhinn seo le haghaidh Bhallstáit an Aontais, tuigfear go ndéanfar foráil maidir leo don Eilvéis. Cuirfear an méid sin i bhfeidhm agus lánurraim á tabhairt don Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo.

Gan dochar d’Airteagal 16 den Phrótacal Institiúideach, agus mura bhforáiltear a mhalairt in oiriúnuithe teicniúla, beidh forálacha na ngníomhartha a liostaítear i Roinn 2 infheidhme maidir leis an Eilvéis, lena gceanglaítear ar na Ballstáit faisnéis a sholáthar do Bhallstáit eile nó don Choimisiún. I gcás ina mbaineann an fhaisnéis sin le faireachas nó le cur i bhfeidhm, cuirfidh an Eilvéis an fhaisnéis sin in iúl tríd an gComhchoiste.

ROINN 2

GNÍOMHARTHA DÁ dTAGRAÍTEAR:

1.    31977 L 0486: Treoir 77/486/CEE ón gComhairle an 25 Iúil 1977 maidir le hoideachas a chur ar leanaí oibrithe imirceacha (IO L 199, 6.8.1977, lch. 32).

2.    31996 L 0071: Treoir 96/71/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 1996 maidir le hoibrithe a phostú faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar (IO L 18, 21.1.1997, lch. 1), arna leasú le:

–    32018 L 0957: Treoir (AE) 2018/957 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Meitheamh 2018 lena leasaítear Treoir 96/71/CE maidir le hoibrithe a phostú faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar (IO L 173, 9.7.2018, lch. 16).

Léifear forálacha na Treorach, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    in Airteagal 1(-1a), cuirtear na focail ‘feidhmiú na gceart bunúsach mar a aithnítear sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais’ in ionad na bhfocal ‘feidhmiú na gceart bunúsach mar a aithnítear sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais agus san Eilvéis’;

(b)    in Airteagal 1(3):

(i)    ní bheidh feidhm ag pointe (c) maidir leis an Eilvéis;

(ii)    ní bheidh feidhm ag an dara fomhír ná ag an tríú fomhír maidir leis an Eilvéis;

(c)    in Airteagal 3:

(i)    ní bheidh feidhm ag mír 1b maidir leis an Eilvéis;

(ii)    i mír 10, cuirtear na focail ‘an Comhaontú’ in ionad na bhfocal ‘na Conarthaí’;

(d)    in Airteagal 4(2):

(i)    san abairt dheireanach den chéad fhomhír, cuirtear na focail ‘cuirfear an Comhchoiste ar an eolas d’fhonn teacht ar réiteach’ in ionad na bhfocal ‘cuirfear an Coimisiún ar an eolas agus déanfaidh sé bearta iomchuí.’;

(ii)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara fomhír:

‘Comhoibreoidh an tAontas Eorpach agus an Eilvéis go dlúth laistigh den Chomhchoiste chun scrúdú a dhéanamh ar aon deacracht a d’fhéadfadh teacht chun cinn idir na Páirtithe Conarthacha maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 3(10)’;

(e)    chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh feidhm ag an Treoir ón gcéad lá tar éis dheireadh na hidirthréimhse a leagtar amach in Airteagal 23b(2) den Chomhaontú.

3.    32004 L 0038: Treoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le ceart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO L 158, 30.4.2004, lch. 77, a ceartaíodh le IO L 229, 29.6.2004, lch. 35, IO L 30, 3.2.2005, lch. 27 agus IO L 197, 28.7.2005, lch. 34).

Léifear forálacha na Treorach, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    tá feidhm ag an gComhaontú maidir le náisiúnaigh na bPáirtithe Conarthacha. Mar sin féin, beidh cearta áirithe ag dul do bhaill dá dteaghlach de réir bhrí na Treorach a bhfuil náisiúntacht tríú tír acu i gcomhréir leis an Treoir;

(b)    cuirtear na téarmaí ‘náisiúnach Ballstáit nó na hEilvéise’ agus ‘náisiúnaigh de chuid na mBallstát agus na hEilvéise’ in ionad na dtéarmaí ‘saoránach den Aontas’ agus ‘saoránaigh den Aontas’ faoi seach;

(c)    léifear Airteagal 16 mar a leanas:

‘1.    Náisiúnaigh de Bhallstáit agus den Eilvéis a bhfuil cónaí orthu go dlíthiúil ar bhonn Airteagal 7(1), pointe (a), nó (3) ar feadh 5 bliana san iomlán i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile, beidh ceart buanchónaithe acu ansin. Ní bheidh an ceart seo faoi réir na gcoinníollacha dá bhforáiltear i gCaibidil III.

2.    Ar choinníoll gur cuid de thréimhse aonair chónaithe dhlíthiúil sa Stát óstach iad, ní cheanglófar na tréimhsí atá le cur san áireamh chun éadáil buanchónaithe de bhun mhír 1 a ríomh a bheith leanúnach ach féadfar iad a bhriseadh le tréimhsí cónaithe dhlíthiúil nach bhfuil ar bhonn Airteagal 7(1), pointe (a), nó (3).

3.    Le haghaidh na tréimhsí is gá a ríomh chun an ceart buanchónaithe a fháil i gcomhréir le mír 1, féadfaidh an Eilvéis agus na Ballstáit a chinneadh gan tréimhsí 6 mhí nó níos mó a chur san áireamh ina bhfuil an duine ag brath go hiomlán ar chúnamh sóisialta.

4.    Baill teaghlaigh a bhfuil cónaí orthu go dleathach le náisiúnach Ballstáit nó leis an Eilvéis sa Stát óstach, gheobhaidh siad an ceart buanchónaithe freisin ar feadh tréimhse leanúnach 5 bliana.

5.    Ní dhéanfaidh neamhláithreachtaí sealadacha nach faide ná 6 mhí in aghaidh na bliana san iomlán, nó neamhláithreachtaí ar feadh tréimhse níos faide i gcás seirbhís mhíleata éigeantach, nó neamhláithreacht amháin nach faide ná 12 mhí as a chéile ar chúiseanna tábhachtacha amhail toircheas agus breith clainne, breoiteacht thromchúiseach, staidéar nó gairmoiliúint, nó postú i dtír eile, difear do leanúnachas cónaithe.

6.    Nuair a gheofar é, ní chaillfear an ceart buanchónaithe ach amháin trí neamhláithreacht ón Stát óstach ar feadh tréimhse níos faide ná 2 bhliain as a chéile.

7.    De mhaolú ar mhír 1, féadfaidh na Ballstáit agus an Eilvéis a chinneadh go bhfaighidh náisiúnaigh de chuid na mBallstát agus na hEilvéise a bhfuil cónaí orthu go dlíthiúil ar feadh tréimhse leanúnach 5 bliana i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile an ceart buanchónaithe.’;

(d)    in Airteagal 24:

(i)    i mír 1, cuirfear na focail ‘sa Chomhaontú’ in ionad na bhfocal ‘sa Chonradh agus sa dlí tánaisteach’;

(ii)    cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘De mhaolú ar mhír 1, ní bheidh sé d’oibleagáid ar an Stát óstach teidlíocht ar chúnamh sóisialta a thabhairt le linn na chéad 3 mhí cónaithe nó, i gcás inarb iomchuí, le linn na tréimhse is faide dá bhforáiltear in Airteagal 14(4), pointe (b), ná ní bheidh sé d’oibleagáid air cabhair chothabhála a dheonú le haghaidh staidéir, lena n‑áirítear gairmoiliúint, arb é atá ann deontais do mhic léinn nó iasachtaí do mhic léinn do dhaoine seachas oibrithe, daoine féinfhostaithe, daoine a choimeádann an stádas sin agus baill dá dteaghlaigh.’;

(e)    ní bheidh feidhm ag mír 2 ná ag mír 3 d’Airteagal 28;

(f)    in Airteagal 33, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘Féadfaidh an Eilvéis agus na Ballstáit, in ionad na nósanna imeachta a leagtar síos i mír 2 a chur i bhfeidhm, a áirithiú go ndéanfar orduithe díbeartha a fhorfheidhmiú i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 3 de Threoir 64/221/CEE*

_______________

*    Treoir 64/221/CEE ón gComhairle an 25 Feabhra 1964 maidir le comhordú beart speisialta a bhaineann le gluaiseacht agus cónaí náisiúnach coigríche, ar bearta iad a bhfuil údar cuí leo ar fhorais an bheartais phoiblí, na slándála poiblí nó na sláinte poiblí (IO 56, 4.4.1964, lch. 850), de réir mar is infheidhme tráth theacht i bhfeidhm an Chomhaontaithe an 1 Meitheamh 2002’;

(g)    chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh feidhm ag an Treoir ón gcéad lá tar éis dheireadh na hidirthréimhse a leagtar amach in Airteagal 23b(1) den Chomhaontú seo.

4.    32006 R 0635: Rialachán (CE) Uimh. 635/2006 ón gCoimisiún an 25 Aibreán 2006 lena n‑aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 1251/70 maidir le ceart oibrithe fanacht i gcríoch Ballstáit tar éis dóibh a bheith fostaithe sa Stát sin (IO L 112, 26.4.2006, lch. 9).

5.    32011 R 0492: Rialachán (AE) Uimh. 492/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Aibreán 2011 maidir le saoirse ghluaiseachta d’oibrithe laistigh den Aontas (IO L 141, 27.5.2011, lch. 1), arna leasú le:

–    32016 R 0589: Rialachán (AE) 2016/589 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Aibreán 2016 (IO L 107, 22.4.2016, lch. 1),

–    32019 R 1149: Rialachán (AE) 2019/1149 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 (IO L 186, 11.7.2019, lch. 21).

Léifear forálacha an Rialacháin, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    Léifear Airteagal 9(1) mar a leanas: ‘Gan dochar d’Airteagal 7f den Chomhaontú, aon oibrí ar náisiúnach de Pháirtí Conarthach é agus atá fostaithe i gcríoch Páirtí Chonarthaigh eile, teachtfaidh sé na cearta agus na sochair uile a thugtar d’oibrithe náisiúnta i gcúrsaí tithíochta, lena n‑áirítear úinéireacht ar an tithíocht atá de dhíth air.’;

(b)    in Airteagal 36:

(i)    ní bheidh feidhm ag mír 1;

(ii)    i mír 2, léifear an tagairt do ‘bearta arna ndéanamh i gcomhréir le hAirteagal 48 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh’ mar thagairt do ghníomhartha dlí an Aontais Eorpaigh i réimse na slándála sóisialta arna gcomhtháthú sa Chomhaontú seo.

6.    32012 R 1024: Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir le comhar riaracháin trí Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh agus lena n‑aisghairtear Cinneadh 2008/49/CE ón gCoimisiún (IO L 316, 14.11.2012, lch. 1), arna leasú le:

–    32013 L 0055: Treoir 2013/55/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Samhain 2013 (IO L 354, 28.12.2013, lch. 132),

–    32014 L 0060: Treoir 2014/60/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 (IO L 159, 28.5.2014, lch. 1), a ceartaíodh le IO L 147, 12.6.2015, lch. 24,

–    32014 L 0067: Treoir 2014/67/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 (IO L 159, 28.5.2014, lch. 11),

–    32016 R 1191: Rialachán (AE) 2016/1191 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Iúil 2016 (IO L 200, 26.7.2016, lch. 1),

–    32016 R 1628: Rialachán (AE) 2016/1628 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Meán Fómhair 2016 (IO L 252, 16.9.2016, lch. 53), a ceartaíodh le IO L 231, 6.9.2019, lch. 29,

–    32018 R 1724: Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Deireadh Fómhair 2018 (IO L 295, 21.11.2018, lch. 1),

–    32020 L 1057: Treoir (AE) 2020/1057 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Iúil 2020 (IO L 249, 31.7.2020, lch. 49),

–    32020 R 1055: Rialachán (AE) 2020/1055 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Iúil 2020 (IO L 249, 31.7.2020, lch. 17).

Úsáidfidh an Eilvéis Córas Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh (IMI) mar thríú tír le haghaidh malartuithe faisnéise, lena n‑áirítear sonraí pearsanta, le gníomhaithe IMI laistigh den Aontas chun nósanna imeachta um chomhar riaracháin a chur chun feidhme i gcás inarb infheidhme chun críocha an Chomhaontaithe seo.

Chun críocha an Chomhaontaithe seo, leanann an Coimisiún de bheith den tuairim go dtugann an Eilvéis cosaint leordhóthanach ar shonraí pearsanta dá dtagraítear in Airteagal 23(1)(c) de Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 fad a fhanfaidh Cinneadh 2000/518/CE 16 i bhfeidhm. Chun críocha na hIarscríbhinne seo agus mar a shainítear in Airteagal 4 de Threoir 96/71/CE agus in Airteagail 6, 7, Airteagal 10(3), agus Airteagail 14 go 18 de Threoir 2014/67/AE, úsáidfidh an Eilvéis IMI i gcomhréir le prionsabail agus módúlachtaí na malartuithe a leagtar amach sna hAirteagail sin.

Chun críocha an Chomhaontaithe seo, measfar gur údaráis inniúla iad Commissions Paritaires na hEilvéise de réir bhrí Airteagal 5, an dara mír, pointe (f), de Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 agus Airteagal 2, pointe (a), de Threoir 2014/67/AE. Úsáidfidh siad IMI chun comhar a dhéanamh dá dtagraítear in Airteagal 4 de Threoir 96/71/CE agus in Airteagal 6, in Airteagal 7 agus in Airteagal 10(3) de Threoir 2014/67/AE nuair a dhéanfaidh siad, de réir mar a chuireann an Eilvéis de chúram orthu, comhaontuithe comhchoiteanna saothair na hEilvéise agus dlí na hEilvéise maidir le hoibrithe ar postú a fhorghníomhú, i gcomhréir le Treoir 96/71/CE agus Treoir 2014/67/AE.

Léifear forálacha Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012, chun críocha an Chomhaontaithe, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    sa chéad abairt d’Airteagal 5, tuigfear an tagairt do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann sé leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(b)    ní bheidh feidhm ag Airteagal 8(1), pointe (e), maidir leis an Eilvéis;

(c)    in Airteagal 9(5), a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirtear ‘dlí an Aontais arna chomhtháthú sa Chomhaontú seo’ in ionad na bhfocal ‘dlí an Aontais’;

(d)    in Airteagal 10(1), a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirtear na focail ‘i gcomhréir le reachtaíocht na hEilvéise’ in ionad na bhfocal ‘i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta nó le reachtaíocht an Aontais’;

(e)    in Airteagal 16(1) agus (2), tuigfear gur tagairtí don reachtaíocht náisiúnta ábhartha iad tagairtí do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis;

(f)    in Airteagal 17(4), tuigfear an tagairt do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(g)    in Airteagal 18(1), tuigfear an tagairt do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(h)    in Airteagal 20, tuigfear an tagairt do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(i)    in Airteagal 21:

(i)    i mír 1, tuigfear an tagairt do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(ii)    ní bheidh feidhm ag mír 3;

(j)    ní bheidh feidhm ag Airteagal 25;

(k)    léifear Airteagal 26(1) i gcomhréir le hAirteagal 13 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo;

(l)    áireofar an Eilvéis in IMI ar an gcéad lá den seachtú mí is tríocha tar éis theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh.

7.    32014 L 0054: Treoir 2014/54/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le bearta lena n‑éascaítear feidhmiú na gceart a thugtar d’oibrithe i gcomhthéacs na saorghluaiseachta d’oibrithe (IO L 128, 30.4.2014, lch. 8).

Léifear forálacha na Treorach, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    cuirtear an focal ‘oibrithe’ in ionad na bhfocal ‘oibrithe an Aontais’;

(b)    in Airteagail 1 agus 3, cuirtear na focail ‘an Comhaontú’ in ionad na bhfocal ‘Airteagal 45 CFAE’;

(c)    in Airteagal 4, cuirtear na focail ‘na rialacha maidir le saorghluaiseacht oibrithe de bhun an Chomhaontaithe’ in ionad na bhfocal ‘rialacha an Aontais maidir le saorghluaiseacht oibrithe’ agus ní bheidh feidhm ag an bhfocal ‘SOLVIT’;

(d)    in Airteagal 6, cuirtear na focail ‘leis an gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘le dlí an Aontais’;

(e)    in Airteagal 7, cuirtear na focail ‘leis an gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘le hAirteagal 21 CFAE agus Treoir 2004/38/CE’;

(f)    chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh feidhm ag an Treoir ón gcéad lá den chúigiú mí is fiche tar éis theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh.

8.    32014 L 0067: Treoir 2014/67/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 maidir le forfheidhmiú Threoir 96/71/CE maidir le hoibrithe a phostú faoi chuimsiú seirbhísí a sholáthar agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh 1024/2012 maidir le comhar riaracháin trí Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh (‘Rialachán IMI’) (IO L 159, 28.5.2014, lch. 11).

Léifear forálacha na Treorach, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    in Airteagal 1:

(i)    i mír 1, an dara fomhír, in ionad na bhfocal ‘agus feidhmiú na saoirse chun seirbhísí a sholáthar do sholáthraithe seirbhíse á éascú agus iomaíocht chóir á chur chun cinn idir soláthraithe seirbhíse, agus tacaíocht á tabhairt ar an gcaoi sin d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh’ is éard a bheidh ann ‘agus feidhmiú na saoirse chun seirbhísí a sholáthar á éascú, a mhéid a fhoráiltear sa Chomhaontú, agus iomaíocht chóir á cur chun cinn idir soláthraithe seirbhíse, a mhéid a fhoráiltear sa Chomhaontú, agus tacaíocht á tabhairt ar an gcaoi sin d’fheidhmiú na réimsí a bhaineann leis an margadh inmheánach ina bhfuil an Eilvéis rannpháirteach’;

(ii)    i mír 2, cuirtear na focail ‘d’fheidhmiú na gceart bunúsach mar a aithnítear iad sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais agus san Eilvéis’ in ionad na bhfocal ‘d’fheidhmiú na gceart bunúsach mar a aithnítear iad sna Ballstáit agus ar leibhéal an Aontais’;

(b)    in Airteagal 4(3), pointe (c), a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirtear na focail ‘de réir an Choinbhinsiúin maidir le dlínse agus maidir le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála, arna dhéanamh in Lugano an 30 Deireadh Fómhair 2007’ in ionad na bhfocal ‘de réir Rialachán (CE) Uimh. 593/2008 (An Róimh I) agus/nó Coinbhinsiún na Róimhe’;

(c)    in Airteagal 6:

(i)    sa dara fomhír de mhír 5, cuirtear na focail ‘cuirfear an Comhchoiste ar an eolas d’fhonn teacht ar réiteach’ in ionad ‘glacfaidh an Coimisiún na bearta iomchuí ach é a bheith ar an eolas, i gcás inarb ábhartha trí Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh’;

(ii)    i mír 10, cuirtear na focail ‘dlí náisiúnta ábhartha agus leis an gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘dlí náisiúnta ábhartha agus le dlí an Aontais’.

(d)    in Airteagal 7(6), cuirtear na focail ‘an Chomhaontaithe’ in ionad na bhfocal ‘dhlí an Aontais’.

(e)    in Airteagal 9:

(i)    i mír 1:

–    sa chéad fhomhír, cuirtear na focail ‘leis an gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘dlí an Aontais’;

–    sa dara fomhír, pointe (a), i gcás na hEilvéise, in ionad na bhfocal ‘nuair a thosaítear ag soláthar na seirbhíse ar a dhéanaí’ is éard a bheidh ann ‘nuair a thosaítear ag soláthar na seirbhíse ar a dhéanaí, ceithre lá oibre ar a mhéad in earnálacha sonracha roimh an bpostú do sholáthraithe seirbhíse a phostálann oibrithe ar a críoch chun rialuithe ar an láthair a dhéanamh (Saineoidh an Eilvéis go huathrialach na hearnálacha agus na réimsí a chumhdaítear leis an tréimhse réamhfhógra ar bhonn anailís riosca oibiachtúil, ar bhealach comhréireach agus neamh-idirdhealaitheach, agus é á chur san áireamh go dteorannaítear leis an gComhaontú an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar do 90 lá d’obair iarbhír in aghaidh na bliana féilire)’:

(ii)    i mír 3, cuirtear na focail ‘as an gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘as reachtaíocht an Aontais’;

(iii)    i mír 5, ní bheidh feidhm ag an dara fomhír ná ag an tríú fomhír maidir leis an Eilvéis;

(f)    in Airteagal 10(2), cuirtear an abairt seo a leanas leis:

‘Saineoidh an Eilvéis go huathrialach cainníocht an rialaithe agus an dlús rialaithe, chomh maith leis na hearnálacha agus na limistéir atá le rialú, ar bhonn anailís riosca oibiachtúil, ar bhealach comhréireach agus neamh-idirdhealaitheach, agus é á chur san áireamh go dteorannaíonn an Comhaontú an tsaoirse chun seirbhísí a sholáthar do 90 lá oibre iarbhír in aghaidh na bliana féilire’;

(g)    in Airteagal 12:

(i)    i mír 4, cuirtear na focail ‘leis an gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘le dlí an Aontais’;

(ii)    i mír 6, cuirtear na focail ‘leis an gComhaontú agus leis an dlí agus/nó an cleachtas náisiúnta’ in ionad na bhfocal ‘le dlí an Aontais agus dlí agus/nó cleachtas náisiúnta’;

(iii)    ní bheidh feidhm ag mír 8 maidir leis an Eilvéis;

(h)    in Airteagal 20, cuirtear na habairtí seo a leanas leis:

‘I gcás soláthraithe seirbhíse nár chomhlíon a n‑oibleagáidí airgeadais i leith údaráis agus comhlachtaí forfheidhmiúcháin maidir le soláthar seirbhísí roimhe sin, beidh an Eilvéis in ann a cheangal go ndéanfar ráthaíocht airgeadais chomhréireach a thaisceadh sula bhféadfaidh siad seirbhísí a sholáthar arís in earnálacha arna gcinneadh ar bhonn anailís riosca uathrialach agus oibiachtúil. I gcás nach n‑íocfar an ráthaíocht airgeadais, beidh an Eilvéis in ann smachtbhannaí comhréireacha a fhorchur suas leis an toirmeasc ar sheirbhísí a sholáthar go dtí go n‑íocfar an ráthaíocht.’;

(i)    chun críocha an Chomhaontaithe seo, beidh feidhm ag an Treoir ón gcéad lá tar éis dheireadh na hidirthréimhse a leagtar amach in Airteagal 23b(2) den Chomhaontú.

9.    32016 R 0589: Rialachán (AE) 2016/589 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Aibreán 2016 maidir le líonra Eorpach seirbhísí fostaíochta (EURES), rochtain oibrithe ar sheirbhísí soghluaisteachta agus comhtháthú breise ar mhargaí saothair agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 492/2011 agus Rialachán (AE) Uimh. 1296/2013 (IO L 107, 22.4.2016, lch. 1), arna leasú le:

–    32019 R 1149: Rialachán (AE) 2019/1149 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 (IO L 186, 11.7.2019, lch. 21).

Léifear forálacha an Rialacháin, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    chun críocha an Chomhaontaithe, leanann an Coimisiún de bheith den tuairim go dtugann an Eilvéis cosaint leordhóthanach ar shonraí pearsanta dá dtagraítear faoi Airteagal 34 de Rialachán (AE) 2016/589 fad a fhanfaidh Cinneadh 2000/518/CE 17 i bhfeidhm;

(b)    cuirtear na focail ‘Airteagal 4 den Chomhaontú’ in ionad na bhfocal ‘Airteagal 45 CFAE’;

(c)    cuirtear na focail ‘náisiúnaigh na mBallstát agus na hEilvéise’ in ionad na bhfocal ‘saoránaigh an Aontais’;

(d)    in Airteagal 6:

(i)    ní bheidh feidhm ag tagairtí d’Airteagal 3 den Chonradh ar an Aontas Eorpach ná d’Airteagal 145 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh;

(ii)    i bpointe (d), cuirtear na focail ‘san Aontas agus san Eilvéis’ in ionad na bhfocal ‘san Aontas’ agus cuirtear na focail ‘i gcomhréir leis an gComhaontú agus leis an dlí náisiúnta agus leis an gcleachtas náisiúnta’ in ionad na bhfocal ‘i gcomhréir le dlí agus cleachtas an Aontais agus an dlí náisiúnta’;

(e)    in Airteagal 9(4), pointe (c), cuirtear na focail ‘rialacha agus ionstraimí atá ann cheana is infheidhme de bhun an Chomhaontaithe’ in ionad na bhfocal ‘rialacha agus ionstraimí de chuid an Aontais atá ann cheana’;

(f)    in Airteagal 34, tuigfear an tagairt do Threoir 95/46/CE, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha.

10.    32017 D 1255: Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2017/1255 ón gCoimisiún an 11 Iúil 2017 maidir le teimpléad le haghaidh na tuairisce ar chórais agus nósanna imeachta náisiúnta chun eagraíochtaí a ligean isteach le bheith ina gComhaltaí agus ina gComhpháirtithe de chuid EURES (IO L 179, 12.7.2017, lch. 18).

11.    32017 D 1256: Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2017/1256 ón gCoimisiún an 11 Iúil 2017 maidir le teimpléid agus nósanna imeachta chun faisnéis a mhalartú maidir le cláir oibre náisiúnta líonra EURES ar leibhéal an Aontais (IO L 179, 12.7.2017, lch. 24).

12.    32017 D 1257: Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2017/1257 ón gCoimisiún an 11 Iúil 2017 maidir leis na caighdeáin theicniúla agus na formáidí is gá le haghaidh córas aonfhoirmeach chun gur féidir folúntais a mheaitseáil le hiarratais ar phoist agus le CVanna ar thairseach EURES (IO L 179, 12.7.2017, lch. 32).

13.    32018 D 0170: Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2018/170 ón gCoimisiún an 2 Feabhra 2018 maidir le mionsonraíochtaí aonfhoirmeacha i ndáil le sonraí a bhailiú agus anailís a dhéanamh orthu chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmiú líonra EURES (IO L 31, 3.2.2018, lch. 104).

14.    32018 D 1020: Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1020 ón gCoimisiún an 18 Iúil 2018 maidir le liosta scileanna, inniúlachtaí agus gairmeacha an aicmithe Eorpaigh a ghlacadh agus a thabhairt cothrom le dáta chun críche meaitseáil uathoibrithe trí ardán coiteann TF EURES (IO L 183, 19.7.2018, lch. 17).

15.    32018 D 1021: Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1021 ón gCoimisiún an 18 Iúil 2018 maidir le glacadh na gcaighdeán teicniúil agus na bhformáidí teicniúla is gá chun an mheaitseáil uathoibrithe a oibriú tríd an ardán coiteann TF trí úsáid a bhaint as an aicmiú Eorpach agus as an idir-inoibritheacht idir na córais náisiúnta agus an t‑aicmiú Eorpach (IO L 183, 19.7.2018, lch. 20).

16.    32018 R 1724: Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Deireadh Fómhair 2018 maidir le tairseach aonair dhigiteach a bhunú chun rochtain ar fhaisnéis, nósanna imeachta agus seirbhísí cúnaimh agus réitigh fadhbanna a sholáthar agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 (IO L 295, 21.11.2018, lch. 1), arna leasú le:

–    32022 R 0868: Rialachán (AE) 2022/868 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2022 (IO L 152, 3.6.2022, lch. 1),

–    32024 R 1252: Rialachán (AE) 2024/1252 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Aibreán 2024 (IO L, 2024/1252, 3.5.2024),

–    32024 R 1735: Rialachán (AE) 2024/1735 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Meitheamh 2024 (IO L, 2024/1735, 28.6.2024).

Tá roinnt de na réimsí dá dtagraítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/1724 agus cuid de na nósanna imeachta dá dtagraítear in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin lasmuigh de raon feidhme an Chomhaontaithe seo. Tá comhtháthú an Rialacháin sin sa Chomhaontú seo gan dochar do raon feidhme an Chomhaontaithe.

Léifear forálacha an Rialacháin, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    in Airteagal 1(1):

(i)    i bpointe (a), cuirtear na focail ‘faoin gComhaontú’ in ionad na bhfocal ‘faoi dhlí an Aontais i réimse an mhargaidh inmheánaigh, de réir bhrí Airteagal 26(2) CFAE’;

(ii)    i bpointe (b), ní bheidh feidhm ag na tagairtí do Threoracha 2006/123/CE, 2014/24/AE agus 2014/25/AE;

(b)    in Airteagal 13(2), pointe (c), tuigfear an tagairt do Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(c)    in Airteagal 14:

(i)    i mír 1, ní bheidh feidhm ag na tagairtí do Threoracha 2006/123/CE, 2014/24/AE agus 2014/25/AE;

(ii)    i mír 5, tuigfear an tagairt do Rialachán (AE) 2016/679, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha;

(d)    in Airteagal 30(1), pointe (b), tuigfear an tagairt do Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha.

17.    32019 R 1157: Rialachán (AE) 2019/1157 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le neartú a dhéanamh ar shlándáil cártaí aitheantais shaoránaigh an Aontais agus doiciméad cónaithe arna n‑eisiúint do shaoránaigh an Aontais agus baill dá dteaghlaigh a fheidhmíonn a gceart chun saorghluaiseachta (IO L 188, 12.7.2019, lch. 67).

Léifear forálacha an Rialacháin, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    cuirtear na téarmaí ‘náisiúnach Ballstáit nó na hEilvéise’ agus ‘náisiúnaigh de chuid na mBallstát agus na hEilvéise’ in ionad na dtéarmaí ‘saoránach den Aontas’ agus ‘saoránaigh den Aontas’ faoi seach;

(b)    in Airteagal 3:

(i)    i mír 4, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, ní bheidh feidhm ag na focail ‘agus é clóite droim ar ais i ndronuilleog ghorm agus 12 cheann de réaltaí buí i gciorcal timpeall air’;

(ii)    i mír 5, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirtear isteach an fhomhír seo a leanas:

‘De mhaolú ar an gcéad fhomhír, i gcás ina n‑eiseofar cártaí aitheantais gan meán stórála an-slán ina bhfuil dhá mhéarlorg an tsealbhóra, ní ghlacfar leis na cártaí aitheantais sin chun críocha iontrála agus cónaithe i bPáirtithe Conarthacha eile agus beidh siad inaitheanta ó amharc ó chártaí aitheantais a chomhlíonann ceanglais na chéad fhomhíre.’;

(c)    in Airteagal 5:

(i)    i mír 1, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, in ionad na bhfocal ‘faoin 3 Lúnasa 2031’ is éard a bheidh ann ‘aon bhliain déag tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh a ghabhann leis an gComhaontú idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt, agus Cónaidhm na hEilvéise, den pháirt eile, maidir le saorghluaiseacht daoine (“an Prótacal Leasaitheach”)’;

(ii)    i mír 2, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirfear na focail ‘6 bliana tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh’ in ionad na bhfocal ‘faoin 3 Lúnasa 2026’;

(d)    in Airteagal 6, pointe (h), a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, ní bheidh feidhm ag na focail ‘clóite droim ar ais i ndronuilleog ghorm agus 12 cheann de réaltaí buí i gciorcal timpeall air’;

(e)    in Airteagal 7(2), maidir leis na Ballstáit, cuirfear na focail ‘Ball Teaghlaigh CH’ in ionad ‘Ball Teaghlaigh AE’;

(f)    in Airteagal 8:

(i)    i mír 1, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirfear na focail ‘6 bliana tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh’ in ionad na bhfocal ‘faoin 3 Lúnasa 2026’;

(ii)    i mír 2, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, cuirfear na focail ‘3 bliana tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh’ in ionad na bhfocal ‘faoin 3 Lúnasa 2023’;

(g)    in Airteagal 10(2), a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, ní bheidh feidhm ag na focail ‘an Chairt’;

(h)    in Airteagal 11:

(i)    a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, tuigfear tagairtí do Rialachán (AE) 2016/679 mar tagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha.

(ii)    i mír 4, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, in ionad na bhfocal ‘faoi dhlí an Aontais’, is éard a bheidh ann ‘faoin gComhaontú’;

(i)    in Airteagal 16, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, in ionad na bhfocal ‘2 Lúnasa 2021’, is éard a bheidh ann ‘1 bhliain amháin tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh’;

18.    32020 R 1121: Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2020/1121 ón gCoimisiún an 29 Iúil 2020 maidir le staidreamh agus aiseolas úsáideora i ndáil le seirbhísí na tairsí aonair digití a bhailiú agus a chomhroinnt i gcomhréir le Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 245, 30.7.2020, lch. 3).’.

________________

IARSCRÍBHINN II

SCÉIMEANNA SLÁNDÁLA SÓISIALTA A CHOMHORDÚ

Leasuithe ar Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú:

‘IARSCRÍBHINN II

SCÉIMEANNA SLÁNDÁLA SÓISIALTA A CHOMHORDÚ

I.    RÉAMHRÁ

Chun críocha chur i bhfeidhm Airteagail 2 go 9 den Chomhaontú, beidh feidhm ag gníomhartha dlí an Aontais a liostaítear i Roinn II den Iarscríbhinn seo faoi réir phrionsabal an ailínithe dhinimiciúil dá dtagraítear in Airteagal 5 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, agus faoi réir na n‑eisceachtaí a liostaítear i mír 7 den Airteagal sin.

Mura bhforáiltear a mhalairt in oiriúnuithe teicniúla, na cearta agus na hoibleagáidí dá bhforáiltear i ngníomhartha dlí an Aontais arna gcomhtháthú san Iarscríbhinn seo le haghaidh Bhallstáit an Aontais, tuigfear go ndéanfar foráil maidir leo don Eilvéis. Cuirfear an méid sin i bhfeidhm agus lánurraim á tabhairt don Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo.

Gan dochar d’Airteagal 16 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, agus mura bhforáiltear a mhalairt in oiriúnuithe teicniúla, beidh forálacha na ngníomhartha a liostaítear i Roinn II, lena gceanglaítear ar na Ballstáit faisnéis a sholáthar do Bhallstáit eile nó don Choimisiún, infheidhme maidir leis an Eilvéis. I gcás ina mbaineann an fhaisnéis sin le faireachas nó le cur i bhfeidhm, cuirfidh an Eilvéis an fhaisnéis sin in iúl tríd an gComhchoiste.

II.    OIRIÚNUITHE EARNÁLA

1.    Maidir leis na gníomhartha a liostaítear san Iarscríbhinn seo, beidh feidhm ag na heisceachtaí seo a leanas a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis:

(a)    déanfar reachtaíocht cantúin maidir le réamhíocaíochtaí cothabhála a eisiamh ó na rialacha comhordaithe maidir le slándáil shóisialta;

(b)    ní onnmhaireofar sochair fhorlíontacha agus sochair chomhchosúla dá bhforáiltear faoin reachtaíocht cantúin;

(c)    ní onnmhaireofar sochair mheasctha neamhranníocacha i gcás dífhostaíochta, dá bhforáiltear le reachtaíocht cantúin;

(d)    daoine a bhfuil feidhm ag an gComhaontú maidir leo agus a bhfuil cónaí orthu lasmuigh den Eilvéis agus den Aontas, féadfaidh siad dul isteach sa scéim árachais shaorálaigh tráth nach déanaí ná bliain amháin ón dáta a scoir siad de bheith faoi chumhdach árachas seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine agus tar éis tréimhse leanúnach árachais 5 bliana ar a laghad;

(e)    daoine atá ag obair lasmuigh den Eilvéis agus den Aontas d’fhostóir san Eilvéis agus a scoireann de bheith árachaithe faoi árachas seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine na hEilvéise tar éis tréimhse leanúnach árachais 5 bliana ar a laghad, féadfaidh siad leanúint den árachas, le toiliú an fhostóra, má chuireann siad iarratas isteach laistigh de 6 mhí ón dáta a scoir siad de bheith árachaithe;

(f)    ní onnmhaireofar an liúntas anbhainne arna dheonú faoi Dhlí Cónaidhme an 19 Meitheamh 1959 maidir le hárachas easláine agus faoi Dlí Cónaidhme an 20 Nollaig 1946 maidir le hárachas seanaoise agus cleithiúnaithe marthanacha.

2.    Is iad seo a leanas na módúlachtaí le haghaidh rannpháirtíocht na hEilvéise sa Choimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta agus sa Choimisiún Teicniúil um Próiseáil Sonraí agus sa Bhord Iniúchóireachta, iad araon i gceangal leis an gCoimisiún Riaracháin:

Féadfaidh an Eilvéis ionadaí, a bheidh i láthair i gcáil chomhairleach (breathnóir), a chur chuig cruinnithe an Choimisiúin Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta, a bheidh i gceangal leis an gCoimisiún Eorpach, agus chuig cruinnithe an Choimisiúin Theicniúil um Próiseáil Sonraí agus chuig cruinnithe an Bhoird Iniúchóireachta.

3.    Leagtar amach i bPrótacal I, ar cuid dhílis den Iarscríbhinn seo é, forálacha speisialta maidir leis na socruithe idirthréimhseacha a bhaineann le hárachas dífhostaíochta do náisiúnaigh Ballstát áirithe a bhfuil cead cónaithe Eilvéiseach acu atá bailí ar feadh níos lú ná 1 bhliain amháin, maidir le liúntais na hEilvéise do dhaoine anbhanna agus maidir leis an idirthréimhse chun Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 a chur i bhfeidhm maidir leis an scéim pinsin leathnaithe faoi na pleananna sochair ceirde.

4.    Leagtar amach i bPrótacal II, ar cuid dhílis den Iarscríbhinn seo é, na socruithe a bhaineann le cosaint na gceart arna bhfáil ag daoine aonair príobháideacha faoin gComhaontú seo mar thoradh ar tharraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas.

A.    COMHORDÚ SLÁNDÁLA SÓISIALTA GINEARÁLTA

A.1    GNÍOMHARTHA DÁ dTAGRAÍTEAR

1.    32004 R 0883: Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO L 166, 30.4.2004, lch. 1), a ceartaíodh le IO L 200, 7.6.2004, lch. 1 agus IO L 204, 4.8.2007, lch. 30, arna leasú le:

–    32009 R 0988: Rialachán (CE) Uimh. 988/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 (IO L 284, 30.10.2009, lch. 43),

–    32010 R 1244: Rialachán (AE) Uimh. 1244/2010 ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2010 (IO L 338, 22.12.2010, lch. 35),

–    32012 R 0465: Rialachán (AE) Uimh. 465/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2012 (IO L 149, 8.6.2012, lch. 4),

–    32012 R 1224: Rialachán (AE) Uimh. 1224/2012 ón gCoimisiún an 18 Nollaig 2012 (IO L 349, 19.12.2012, lch. 45),

–    32013 R 0517: Rialachán (AE) Uimh. 517/2013 ón gComhairle an 13 Bealtaine 2013 (IO L 158, 10.6.2013, lch. 1),

–    32013 R 1372: Rialachán (AE) Uimh. 1372/2013 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2013 (IO L 346, 20.12.2013, lch. 27), arna leasú le:

–    32014 R 1368: Rialachán (AE) Uimh. 1368/2014 ón gCoimisiún an 17 Nollaig 2014 (IO L 366, 20.12.2014, lch. 15), a ceartaíodh le IO L 288, 22.10.2016, lch. 58,

–    32017 R 0492: Rialachán (AE) 2017/492 ón gCoimisiún an 21 Márta 2017 (IO L 76, 22.3.2017, lch. 13),

–    32019 R 1149: Rialachán (AE) 2019/1149 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 (IO L 186, 11.7.2019, lch. 21).

Chun críocha an Chomhaontaithe seo, déanfar Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 a oiriúnú mar a leanas:

(a)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn I, Roinn I:

‘An Eilvéis

Reachtaíocht cantúin maidir le réamhíocaíochtaí cothabhála bunaithe ar mhír 1 d’Airteagal 131a agus mír 2 d’Airteagal 293 d’Acht Sibhialta na Cónaidhme an 10 Nollaig 1907.’;

(b)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn I, Roinn II:

‘An Eilvéis

Deontais bhreithe agus deontais uchtála de bhun na reachtaíochta cantúin ábhartha bunaithe ar mhír 2 d’Airteagal 3 de Dhlí Cónaidhme an 24 Márta 2006 maidir le Liúntais Teaghlaigh.’;

(c)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn II:

‘An Ghearmáin-an Eilvéis

(a)    Coinbhinsiún maidir le slándáil shóisialta an 25 Feabhra 1964, arna leasú le Coinbhinsiúin Chomhlántacha Uimh. 1 an 9 Meán Fómhair 1975 agus Uimh. 2 an 2 Márta 1989:

(i)    pointe 9b, mír 1, Uimh. 1-4 den Phrótacal Críochnaitheach (reachtaíocht is infheidhme agus teidlíocht ar shochair bhreoiteachta chomhchineáil le haghaidh cónaitheoirí d’eisiach Gearmánach Büsingen);

(ii)    pointe 9e, mír 1(b), an chéad abairt, an dara habairt agus an ceathrú habairt, den Phrótacal Críochnaitheach (rochtain ar árachas breoiteachta saorálach sa Ghearmáin trí athlonnú sa Ghearmáin).

(b)    Coinbhinsiún maidir le hárachas dífhostaíochta an 20 Deireadh Fómhair 1982, arna leasú le Prótacal Breise an 22 Nollaig 1992:

Airteagal 8(5), ranníocfaidh an Ghearmáin (ceantar Büsingen) suim atá comhionann leis an ranníocaíocht cantúin faoi dhlí na hEilvéise le costas áiteanna iarbhír ar bhearta chun fostaíocht a chur chun cinn d’oibrithe faoi réir na forála seo.

An Spáinn-an Eilvéis

Pointe 17 de Phrótacal Críochnaitheach an 13 Deireadh Fómhair 1969, arna leasú le Coinbhinsiún Comhlántach an 11 Meitheamh 1982; daoine atá árachaithe faoi scéim na Spáinne de bhua na forála seo, tá siad díolmhaithe ón gceanglas dul isteach i scéim árachais breoiteachta na hEilvéise.

An Iodáil-an Eilvéis

Airteagal 9(1) de Choinbhinsiún an 14 Nollaig 1962 maidir le slándáil shóisialta, arna leasú le Coinbhinsiún Comhlántach Uimh. 1 an 18 Nollaig 1963, Comhaontú Comhlántach an 4 Iúil 1969, Prótacal Breise an 25 Feabhra 1974 agus Comhaontú Comhlántach Uimh. 2 an 2 Aibreán 1980.’;

(d)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn IV:

‘An Eilvéis’;

(e)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn VIII, cuid 1:

‘An Eilvéis

Gach éileamh ar phinsin seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine faoin mbunscéim (Dlí Cónaidhme an 20 Nollaig 1946 maidir le hárachas seanaoise agus cleithiúnaithe marthanacha agus Dlí Cónaidhme an 19 Meitheamh 1959 maidir le hárachas easláine) agus ar phinsin seanaoise ón scéim pinsin íosta agus ón scéim pinsin leathnaithe faoi na pleananna sochair ceirde reachtúla (Dlí Cónaidhme an 25 Meitheamh 1982 maidir le pleananna sochair ceirde le haghaidh árachas seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine).’;

(f)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn VIII, cuid 2:

‘An Eilvéis

Pinsin seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine ón scéim pinsin íosta agus ón scéim pinsin leathnaithe faoi na pleananna sochair ceirde reachtúla (Dlí Cónaidhme an 25 Meitheamh 1982 maidir le pleananna sochair ceirde le haghaidh árachas seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine).’;

(g)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn IX, cuid II:

‘An Eilvéis

Pinsin cleithiúnaithe marthanacha agus easláine ón scéim pinsin íosta agus ón scéim pinsin leathnaithe faoi na pleananna sochair ceirde reachtúla (Dlí Cónaidhme an 25 Meitheamh 1982 maidir le pleananna sochair ceirde le haghaidh árachas seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine).’;

(h)    cuirfear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn X:

‘An Eilvéis

1.    Sochair fhorlíontacha (Dlí Cónaidhme an 6 Deireadh Fómhair 2006 maidir le Sochair Fhorlíontacha) agus sochair chomhchosúla dá bhforáiltear faoi reachtaíocht cantúin.

2.    Pinsin i gcás cruatan faoi árachas easláine (Airteagal 28 fomhír 1a de Dhlí Cónaidhme an 19 Meitheamh 1959 maidir le hÁrachas Easláine, arna leasú an 7 Deireadh Fómhair 1994).

3.    Sochair mheasctha neamhranníocacha i gcás dífhostaíochta, dá bhforáiltear faoi reachtaíocht cantúin.

4.    Pinsin easláine urghnácha neamhranníocacha do dhaoine faoi mhíchumas (Airteagal 39 de Dhlí Cónaidhme an 19 Meitheamh 1959 maidir le hÁrachas Easláine) nach raibh, roimh a n‑éagumas chun oibre, faoi réir reachtaíocht na hEilvéise ar bhonn gníomhaíochta mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe.’;

(i)    cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn XI:

‘An Eilvéis

1.    Beidh feidhm ag Airteagal 2 de Dhlí Cónaidhme an 20 Nollaig 1946 maidir le hÁrachas Seanaoise agus Cleithiúnaithe Marthanacha agus ag Airteagal 1b de Dhlí Cónaidhme an 19 Meitheamh 1959 maidir le hÁrachas Easláine, lena rialaítear árachas saorálach sna brainsí árachais sin do náisiúnaigh Eilvéiseacha a bhfuil cónaí orthu i Stáit nach bhfuil faoi réir an Chomhaontaithe seo, maidir le daoine a bhfuil cónaí orthu lasmuigh den Eilvéis agus ar náisiúnaigh iad de na Stáit eile a bhfuil feidhm ag an gComhaontú seo maidir leo, agus maidir le dídeanaithe agus daoine gan stát a bhfuil cónaí orthu i gcríoch na Stát sin, i gcás ina dtéann na daoine sin isteach sa scéim árachais shaorálaigh tráth nach déanaí ná 1 bhliain amháin ón dáta ar scoir siad de bheith cumhdaithe ag árachas seanaoise, árachas cleithiúnaithe marthanacha agus árachas easláine tar éis tréimhse leanúnach árachais 5 bliana ar a laghad.

2.    I gcás ina scoirfidh duine de bheith árachaithe faoi árachas seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine na hEilvéise tar éis tréimhse leanúnach árachais 5 bliana ar a laghad, leanfaidh sé de bheith i dteideal árachas a fháil le comhaontú an fhostóra má oibríonn sé i Stát nach bhfuil feidhm ag an gComhaontú seo maidir leis d’fhostóir san Eilvéis agus má chuireann sé iarratas chuige sin isteach laistigh de 6 mhí ón dáta a scoirfidh sé de bheith árachaithe.

3.    Árachas éigeantach faoi árachas breoiteachta na hEilvéise agus díolúintí féideartha

(a)    Beidh feidhm ag forálacha dlí na hEilvéise lena rialaítear árachas éigeantach breoiteachta maidir leis na daoine seo a leanas nach bhfuil cónaí orthu san Eilvéis:

(i)    daoine atá faoi réir fhorálacha dlí na hEilvéise faoi Theideal II den Rialachán;

(ii)    daoine a n‑íocfaidh an Eilvéis costais na sochar ina leith de réir Airteagail 24, 25 agus 26 den Rialachán;

(iii)    daoine a fhaigheann sochair árachais dífhostaíochta ón Eilvéis;

(iv)    baill teaghlaigh le daoine dá dtagraítear i bpointí (i) agus (ii) nó le duine fostaithe nó féinfhostaithe a bhfuil cónaí air san Eilvéis agus atá árachaithe faoi scéim árachais breoiteachta na hEilvéise, ach amháin má tá cónaí ar na baill teaghlaigh sin i gceann de na Stáit seo a leanas: an Danmhairg, an Spáinn, an Ungáir, an Phortaingéil nó an tSualainn;

(v)    baill teaghlaigh le daoine dá dtagraítear i bpointe (ii) nó le pinsinéir a bhfuil cónaí air san Eilvéis agus atá árachaithe faoi scéim árachais breoiteachta na hEilvéise, ach amháin má tá cónaí ar na baill teaghlaigh sin i gceann de na Stáit seo a leanas: an Danmhairg, an Phortaingéil nó an tSualainn.

Ós rud é go meastar gur baill teaghlaigh iad na daoine sin a shainmhínítear mar bhaill teaghlaigh de réir reachtaíocht an Stáit chónaithe.

(b)    Féadfar daoine dá dtagraítear i bpointe (a), arna iarraidh sin, a dhíolmhú ó árachas éigeantach más rud é go bhfuil cónaí orthu i gceann de na Stáit seo a leanas, agus fad atá cónaí orthu i gceann acu, agus más féidir leo a chruthú go bhfuil siad incháilithe do chumhdach i gcás breoiteachta: an Ghearmáin, an Fhrainc, an Iodáil, an Ostair, agus, a mhéid a bhaineann leis na daoine dá dtagraítear i bpointe (a)(iv) agus (v), an Fhionlainn, agus, maidir leis na daoine dá dtagraítear i bpointe (a)(ii), an Phortaingéil.

Maidir leis an iarraidh dá dtagraítear i bpointe (b):

(a)    cuirfear isteach í laistigh de 3 mhí ón dáta a ghabhfaidh éifeacht leis an oibleagáid árachas a ghlacadh san Eilvéis; más rud é, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, go gcuirtear an iarraidh isteach tar éis an sprioc-ama sin, gabhfaidh éifeacht leis an díolúine ó thús na hoibleagáide árachais;

(b)    beidh feidhm aici maidir le gach ball teaghlaigh a chónaíonn sa Stát céanna.

4.    I gcás ina mbeidh duine atá faoi réir fhorálacha dlí na hEilvéise faoi Theideal II den Rialachán, agus pointe 3(b) á chur i bhfeidhm, faoi réir fhorálacha dlí Stáit eile a chumhdaítear leis an gComhaontú seo chun críoch árachais breoiteachta, roinnfear costais na sochar comhchineáil sin le haghaidh tionóiscí neamhcheirde go cothrom idir an t‑árachóir Eilvéiseach in aghaidh tionóiscí ceirde agus neamhcheirde agus galair cheirde agus an institiúid inniúil um árachas breoiteachta más ann do theidlíocht ar shochair chomhchineáil ón dá chomhlacht. Seasfaidh an t‑árachóir Eilvéiseach in aghaidh tionóiscí ceirde agus neamhcheirde agus galair cheirde na costais uile i gcás tionóiscí ceirde, timpistí ar an mbealach chun oibre nó galair cheirde, fiú i gcás ina bhfuil teidlíocht ar shochair ó chomhlacht árachais breoiteachta sa tír chónaithe.

5.    Daoine atá ag obair san Eilvéis ach nach bhfuil cónaí orthu san Eilvéis agus a bhfuil cumhdach árachais reachtúil acu ina Stát cónaithe i gcomhréir le pointe 3(b), chomh maith lena mbaill teaghlaigh, tairbheoidh siad d’fhorálacha Airteagal 19 den Rialachán le linn dóibh fanacht san Eilvéis.

6.    Chun Airteagail 18, 19, 20 agus 27 den Rialachán a chur i bhfeidhm san Eilvéis, íocfaidh an t‑árachóir inniúil na costais shonrasctha uile.

7.    Tréimhsí árachais liúntais laethúil a chuirtear isteach faoi scéim árachais Stáit eile lena mbaineann an Comhaontú seo, cuirfear san áireamh iad chun cúlchiste féideartha in árachas liúntais laethúil a laghdú nó a chur i leataobh i gcás máithreachais nó breoiteachta ina bhfaigheann an duine árachas le hárachóir Eilvéiseach laistigh de 3 mhí tar éis di/dó scor de bheith cumhdaithe ag árachas i dtír eile.

8.    Maidir le duine a bhí fostaithe nó féinfhostaithe go sochrach san Eilvéis agus a chumhdaigh a riachtanais ríthábhachtacha, i gcás inar ghá dó scor dá ghníomhaíocht mar gheall ar thionóisc nó ar thinneas agus nach bhfuil sé faoi réir reachtaíocht na hEilvéise maidir le hárachas easláine a thuilleadh, measfar an duine sin a bheith cumhdaithe ag an árachas sin chun críoch incháilitheachta le haghaidh bearta athshlánúcháin go dtí go n‑íocfar pinsean easláine agus le linn na tréimhse ar lena linn a thairbhíonn an duine de na bearta sin, ar choinníoll nach bhfuil gníomhaíocht nua á saothrú aige lasmuigh den Eilvéis.’.

Chun críocha an Chomhaontaithe seo, léifear Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 leis an oiriúnú seo a leanas:

In Airteagal 77(2) agus 78, an tagairt d’fhorálacha an Chomhphobail maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le próiseáil agus saorghluaiseacht sonraí pearsanta, tuigfear í, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha.

2.    32019 R 0500: Rialachán (AE) 2019/500 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Márta 2019 lena mbunaítear bearta teagmhasacha i réimse chomhordú na slándála sóisialta tar éis tharraingt siar na Ríocht Aontaithe as an Aontas (IO L 85I, 27.3.2019, lch. 35).

3.    32009 R 0987: Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Meán Fómhair 2009 lena leagtar síos an nós imeachta chun Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta a chur chun feidhme (IO L 284, 30.10.2009, lch. 1), arna leasú le:

–    32010 R 1244: Rialachán (AE) Uimh. 1244/2010 ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2010 (IO L 338, 22.12.2010, lch. 35),

–    32012 R 0465: Rialachán (AE) Uimh. 465/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Bealtaine 2012 (IO L 149, 8.6.2012, lch. 4),

–    32012 R 1224: Rialachán (AE) Uimh. 1224/2012 ón gCoimisiún an 18 Nollaig 2012 (IO L 349, 19.12.2012, lch. 45),

–    32013 R 1372: Rialachán (AE) Uimh. 1372/2013 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2013 (IO L 346, 20.12.2013, lch. 27),

–    32014 R 1368: Rialachán (AE) Uimh. 1368/2014 ón gCoimisiún an 17 Nollaig 2014 (IO L 366, 20.12.2014, lch. 15), a ceartaíodh le IO L 288, 22.10.2016, lch. 58,

–    32017 R 0492: Rialachán (AE) 2017/492 ón gCoimisiún an 21 Márta 2017 (IO L 76, 22.3.2017, lch. 13).

Chun críocha an Chomhaontaithe seo, déanfar Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 a oiriúnú mar a leanas:

Cuirtear an téacs seo a leanas le hIarscríbhinn 1:

‘Comhaontú idir an Eilvéis agus an Phortaingéil an 25 Bealtaine 2016 maidir le héilimh a fhritháireamh

Comhaontú idir an Eilvéis agus an Ghréig an 15 Samhain 2017 maidir le fritháireamh éileamh a bhaineann le sochair chomhchineáil de réir Rialacháin (CEE) Uimh. 1408/71 agus (CEE) Uimh. 574/72 agus Rialacháin (CE) Uimh. 883/2004 agus (CE) Uimh. 987/2009

Comhaontú idir an Eilvéis agus an Iodáil an 27 Feabhra 2023 maidir le héilimh a fhritháireamh.

Chun críocha an Chomhaontaithe seo, léifear Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 leis an oiriúnú seo a leanas:

In Airteagal 3(3), an tagairt d’fhorálacha an Chomhphobail maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le próiseáil agus saorghluaiseacht sonraí pearsanta, tuigfear í, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, mar thagairt don reachtaíocht náisiúnta ábhartha.

4.    31971 R 1408: Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 ón gComhairle an 14 Meitheamh 1971 maidir le cur i bhfeidhm na scéimeanna slándála sóisialta do dhaoine fostaithe, do dhaoine féinfhostaithe agus do na baill dá dteaghlaigh atá ag gluaiseacht laistigh den Chomhphobal (IO L 149, 5.7.1971, lch. 2), arna leasú go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 592/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 177, 4.7.2008, lch. 1), de réir mar is infheidhme idir an Eilvéis agus na Ballstáit roimh theacht i bhfeidhm Chinneadh 1/2012 ón gComhchoiste 18 an 31 Márta 2012 agus nuair a thagraítear dó sin i Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 nó Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 nó nuair a bhaineann sé le cásanna a tharla san am a chuaigh thart.

5.    31972 R 0574: Rialachán (CEE) Uimh. 574/72 ón gComhairle an 21 Márta 1972 lena leagtar síos an nós imeachta chun Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 a chur chun feidhme maidir le scéimeanna leasa shóisialta a chur i bhfeidhm do dhaoine fostaithe, do dhaoine féinfhostaithe agus do bhaill dá dteaghlaigh a bheidh ag gluaiseacht laistigh den Chomhphobal (IO L 74, 27.3.1972, lch. 1), arna leasú go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 120/2009 ón gCoimisiún (IO L 39, 10.2.2009, lch. 2), de réir mar is infheidhme idir an Eilvéis agus na Ballstáit roimh theacht i bhfeidhm Chinneadh 1/2012 ón gComhchoiste 19 an 31 Márta 2012 agus nuair a thagraítear dó sin i Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 nó Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 nó nuair a bhaineann sé le cásanna a tharla san am a chuaigh thart.

A.2    GNÍOMHARTHA A THABHARFAIDH NA PÁIRTITHE CONARTHACHA DÁ nAIRE CHUÍ

1.    32010 D 0424(01): Cinneadh Uimh. A1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le nós imeachta idirphlé agus idir-réitigh a bhunú i dtaca le bailíocht doiciméad, i dtaca leis an reachtaíocht is infheidhme a chinneadh agus i dtaca le sochair a sholáthar faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 106, 24.4.2010, lch. 1).

2.    32010 D 0424(02): Cinneadh Uimh. A2 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le léirmhíniú Airteagal 12 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i dtaca leis an reachtaíocht is infheidhme maidir le hoibrithe ar postú agus oibrithe féinfhostaithe atá ag obair go sealadach lasmuigh den Stát inniúil (IO C 106, 24.4.2010, lch. 5).

3.    32010 D 0608(01): Cinneadh Uimh. A3 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 17 Nollaig 2009 maidir le comhiomlánú na dtréimhsí ar postú gan bhriseadh arna gcur i gcrích faoi Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 149, 8.6.2010, lch. 3).

4.    32014 D 0520(03): Cinneadh Uimh. E4 an 13 Márta 2014 maidir leis an idirthréimhse mar a shainmhínítear í in Airteagal 95 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 152, 20.5.2014, lch. 21).

5.    32017 D 0719(01): Cinneadh Uimh. E5 an 16 Márta 2017 maidir leis na socruithe praiticiúla le haghaidh na hidirthréimhse i dtaca le malartú sonraí trí mheán leictreonach dá dtagraítear in Airteagal 4 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 233, 19.7.2017, lch. 3).

6.    32018 D 1004 (02): Cinneadh Uimh. E6 an 19 Deireadh Fómhair 2017 maidir le cinneadh cathain a mheastar teachtaireacht leictreonach a bheith seachadta go dleathach sa chóras um Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI) (IO C 355, 4.10.2018, lch. 5).

7.    32020 D 0306 (01): Cinneadh Uimh. E7 an 27 Meitheamh 2019 a bhaineann leis na socruithe praiticiúla le haghaidh comhair agus malartú sonraí go dtí go gcuirfear an Malartú Leictreonach Faisnéise Slándála Sóisialta (EESSI) chun feidhme go hiomlán sna Ballstáit (IO C 73, 6.3.2020, lch. 5).

8.    32024 D 06842: Cinneadh Uimh. E8 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 14 Márta 2024 Maidir le nós imeachta um bainistiú athruithe a bhunú a bhfuil feidhm aige maidir le mionsonraí na gcomhlachtaí a shainítear in Airteagal 1 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 a liostaítear san eolaire leictreonach ar dlúthchuid de EESSI é (IO C, C/2024/6842, 12.11.2024).

9.    32010 D 0424(04): Cinneadh Uimh. F1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le léirmhíniú Airteagal 68 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le rialacha tosaíochta i gcás ina dtarlódh forluí idir sochair theaghlaigh (IO C 106, 24.4.2010, lch. 11).

10.    32016 D 0211(05): Cinneadh Uimh. F2 an 23 Meitheamh 2015 maidir le sonraí a mhalartú idir institiúidí chun críche sochair theaghlaigh a dheonú (IO C 52, 11.2.2016, lch. 11).

11.    32019 D 0626(01): Cinneadh Uimh. F3 an 19 Nollaig 2018 maidir le léirmhíniú Airteagal 68 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le modh ríofa an fhorlíonaidh dhifreálaigh (IO C 215, 26.6.2019, lch. 2).

12.    32010 D 0424(05): Cinneadh Uimh. H1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir leis an gcreat le haghaidh an aistrithe ó Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 ón gComhairle agus Rialachán (CEE) Uimh. 574/72 ón gComhairle chuig Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus maidir le Cinntí agus Moltaí an Choimisiúin Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta a chur i bhfeidhm (IO C 106, 24.4.2010, lch. 13).

13.    32010 D 0608(02): Cinneadh Uimh. H 5 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 18 Márta 2010 maidir le comhar i dtaca le calaois agus earráid a chomhrac faoi chuimsiú Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO C 149, 8.6.2010, lch. 5).

14.    32011 D 0212(01): Cinneadh Uimh. H6 an 16 Nollaig 2010 maidir le cur i bhfeidhm prionsabal áirithe i dtaca le comhiomlánú tréimhsí faoi Airteagal 6 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO C 45, 12.2.2011, lch. 5).

15.    32021 D 0506 (01): Cinneadh Uimh. H11 an 9 Nollaig 2020 maidir le spriocdhátaí a chur siar dá dtagraítear in Airteagal 67 agus Airteagal 70 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 agus i gCinneadh Uimh. S9 de dheasca Phaindéim COVID-19 (IO C 170, 6.5.2021, lch. 4).

16.    32022 D 0228 (01): Cinneadh Uimh. H12 an 19 Deireadh Fómhair 2021 maidir leis an dáta atá le cur san áireamh chun na rátaí comhshó dá dtagraítear in Airteagal 90 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a chinneadh (IO C 93, 28.2.2022, lch. 6).

17.    32022 D 0810(01): Cinneadh Uimh. H13 an 30 Márta 2022 maidir le comhdhéanamh agus modhanna oibre Bhord Iniúchóireachta an Choimisiúin Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta (Téacs atá ábhartha maidir le LEE agus maidir le Comhaontú CE/na hEilvéise) 2022/C 305/03 (IO C 305, 10.8.2022, lch. 4).

18.    32024 D 00594: Cinneadh Uimh. H14 an 21 Meitheamh 2023 maidir le foilsiú an Nóta threoraigh maidir le paindéim COVID-19, an nóta maidir le léirmhíniú chur i bhfeidhm Theideal II de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Airteagail 67 agus 70 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 le linn phaindéim COVID-19, an Nóta threoraigh maidir le teilea-obair is infheidhme don tréimhse idir an 1 Iúil 2022 agus an 30 Meitheamh 2023 agus an Nóta threoraigh maidir le teilea-obair is infheidhme ón 1 Iúil 2023 (IO C/2024/594, 11.1.2024).

19.    32024 D 06845: Cinneadh Uimh. H15 an 27 Meitheamh 2024 maidir le modhanna oibríochta agus comhdhéanamh an Choimisiúin Theicniúil um Próiseáil Sonraí de chuid an Choimisiúin Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta (IO C, C/2024/6845, 14.11.2024).

20.    32010 D 0424(07): Cinneadh Uimh. P1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le léirmhíniú Airteagal 50(4), Airteagal 58 agus Airteagal 87(5) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dámhachtain sochar i leith easláine, seanaoise nó cleithiúnaithe marthanacha (IO C 106, 24.4.2010, lch. 21).

21.    32013 D 0927(01): Cinneadh Uimh. R1 an 20 Meitheamh 2013 maidir le léirmhíniú Airteagal 85 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 (IO C 279, 27.9.2013, lch. 11).

22.    32010 D 0424(08): Cinneadh Uimh. S1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir leis an gCárta Eorpach um Árachas Sláinte (IO C 106, 24.4.2010, lch. 23).

23.    32010 D 0424(09): Cinneadh Uimh. S2 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le sonraíochtaí teicniúla an Chárta Eorpaigh um Árachas Sláinte (IO C 106, 24.4.2010, lch. 26).

24.    32010 D 0424(10): Cinneadh Uimh. S3 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 lena sainmhínítear na sochair a chumhdaítear faoi Airteagal 19(1) agus Airteagal 27(1) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus faoi Airteagal 25(A) (3) de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 106, 24.4.2010, lch. 40).

25.    32010 D 0424(15): Cinneadh Uimh. S5 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 2 Deireadh Fómhair 2009 maidir le léirmhíniú an choincheapa ‘sochair chomhchineáil’ mar a shainmhínítear in Airteagal 1(va) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i gcás breoiteachta nó máithreachais de bhun Airteagail 17, 19, 20, 22, Airteagal 24(1), Airteagail 25, 26, Airteagal 27(1, 3, 4 agus 5), Airteagail 28, 34 agus Airteagal 36(1 agus 2) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus maidir le ríomh na méideanna atá le haisíoc faoi Airteagail 62, 63 agus 64 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 106, 24/04/2010, lch. 54 ).

26.    32010 D 0427(02): Cinneadh Uimh. S6 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 22 Nollaig 2009 maidir le clárú sa Bhallstát cónaithe faoi Airteagal 24 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 agus maidir le tiomsú na bhfardal dá bhforáiltear in Airteagal 64(4) de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 (IO C 107, 27/04/2010, lch. 6 ).

27.    32011 D 0906(01): Cinneadh Uimh. S8 an 15 Meitheamh 2011 maidir le próistéisí, príomhfhearais agus sochair chomhchineáil shubstaintiúla eile a dheonú dá bhforáiltear in Airteagal 33 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le comhordú na gcóras slándála sóisialta (IO C 262, 6.9.2011, lch. 6).

28.    32014 D 0520(02): Cinneadh Uimh. S10 an 19 Nollaig 2013 maidir leis an aistriú ó Rialachán (CEE) Uimh. 1408/71 agus Rialachán (CEE) Uimh. 574/72 chuig Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 agus maidir le nósanna imeachta aisíocaíochta a chur i bhfeidhm (IO C 152, 20.5.2014, lch. 16).

29.    32021 D 0618(01): Cinneadh Uimh. S11 an 9 Nollaig 2020 maidir le nósanna imeachta aisíocaíochta ar mhaithe le hAirteagal 35 agus Airteagal 41 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 a chur chun feidhme (IO C 236, 18.6.2021, lch. 4).

30.    32025 D 01598: Cinneadh Uimh. S12 an 16 Deireadh Fómhair 2024 a bhaineann le haisíoc cúraim sláinte maidir le haistriú othar go Ballstát eile i gcás líon mór taismeach tar éis tubaistí (IO C, C/2025/1598, 13.3.2025 ).

31.    32010 D 0424(11): Cinneadh Uimh. U1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le hAirteagal 54(3) de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le méaduithe ar shochar dífhostaíochta le haghaidh bhaill chleithiúnacha an teaghlaigh (IO C 106, 24.4.2010, lch. 26).

32.    32010 D 0424(12): Cinneadh Uimh. U2 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le raon feidhme Airteagal 65(2) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gceart chun sochar dífhostaíochta atá ag daoine atá go hiomlán dífhostaithe cé is moite d’oibrithe teorann a bhí ina gcónaí i gcríoch Ballstáit seachas an Ballstát inniúil le linn a dtréimhse fostaíochta nó féinfhostaíochta is déanaí (IO C 106, 24.4.2010, lch. 43).

33.    32010 D 0424(13): Cinneadh Uimh. U3 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le raon feidhme an choincheapa ‘páirt-dífhostaíocht’ is infheidhme maidir le daoine dífhostaithe dá dtagraítear in Airteagal 65(1) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 106, 24.4.2010, lch. 45).

34.    32012 D 0225(01): Cinneadh Uimh. U4 an 13 Nollaig 2011 maidir leis na nósanna imeachta aisíocaíochta faoi Airteagal 65(6) agus Airteagal (7) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Airteagal 70 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 (IO C 57, 25.2.2012, lch. 4).

A.3    GNÍOMHARTHA A THABHARFAIDH NA PÁIRTITHE CONARTHACHA DÁ nAIRE

1.    32018 H 0529(01): Moladh Uimh. A1 an 18 Deireadh Fómhair 2017 i ndáil le heisiúint an fhianaithe dá dtagraítear in Airteagal 19(2) de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO C 183, 29.5.2018, lch. 5).

2.    32013 H 0927(01): Moladh Uimh. H1 an 19 Meitheamh 2013 maidir le breithiúnas Gottardo, nach foláir, dá réir, na buntáistí atá ag náisiúnaigh Stáit faoi choinbhinsiún déthaobhach maidir le slándáil shóisialta le tríú tír a dheonú freisin d’oibrithe ar náisiúnaigh de Bhallstáit eile iad (IO C 279, 27.9.2013, lch. 13).

3.    32019 H 0429(01): Moladh Uimh. H2 an 10 Deireadh Fómhair 2018 maidir le gnéithe fíordheimhnithe a chur san áireamh i gcás Doiciméid Iniompartha arna n‑eisiúint ag institiúid Ballstáit agus ina léirítear staid an duine chun críche Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a chur i bhfeidhm (IO C 147, 29.4.2019, lch. 6).

4.    32012H0810(01) Moladh Uimh. S1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 15 Márta 2012 maidir le gnéithe airgeadais a bhaineann le deonacháin orgán beo trasna teorainneacha (IO C 240, 10.8.2012, lch. 3).

5.    32014 H 0218(01): Moladh S2 an 22 Deireadh Fómhair 2013 maidir leis an teidlíocht ar shochair chomhchineáil le haghaidh daoine árachaithe agus baill dá dteaghlaigh atá ag fanacht i dtríú tír faoi choinbhinsiún déthaobhach idir an Ballstát inniúil agus an tríú tír (IO C 46, 18.2.2014, lch. 8).

6.    32010 H 0424(02): Moladh Uimh. U1 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir leis an reachtaíocht is infheidhme maidir le daoine dífhostaithe atá i mbun gníomhaíocht pháirtaimseartha phroifisiúnta nó trádála i mBallstát seachas an Stát cónaithe (IO C 106, 24.4.2010, lch. 49).

7.    32010 H 0424(03): Moladh Uimh. U2 ón gCoimisiún Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta an 12 Meitheamh 2009 maidir le hAirteagal 64(1)(a) de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a chur i bhfeidhm maidir le daoine dífhostaithe a thugann tionlacan dá gcéilí nó dá bpáirtnéirí agus iad ag tabhairt faoi ghníomhaíocht ghairmiúil nó trádála i mBallstát seachas an Stát inniúil (IO C 106, 24.4.2010, lch. 51).

B.    CEARTA PINSIN FHORLÍONTAIGH A CHOSAINT

GNÍOMHARTHA DÁ dTAGRAÍTEAR

1.    31998 L 0049: Treoir 98/49/CE ón gComhairle an 29 Meitheamh 1998 maidir le cearta pinsin fhorlíontaigh a chosaint do dhaoine fostaithe agus do dhaoine féinfhostaithe atá ag gluaiseacht laistigh den Chomhphobal (IO L 209, 25.7.1998, lch. 46).

2.    32014 L 0050: Treoir 2014/50/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le ceanglais íosta i leith soghluaisteacht oibrithe idir na Ballstáit a fheabhsú trí fháil agus coimeád ceart pinsin fhorlíontaigh a fheabhsú (IO L 128, 30.4.2014, lch. 1).

Léifear forálacha na Treorach, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis an oiriúnú seo a leanas:

Airteagal 6(5): ní bheidh feidhm ag an tagairt d’Airteagal 11 de Threoir 2003/41/CE maidir leis an Eilvéis.

Déanfaidh an Eilvéis na bearta dá dtagraítear in Airteagal 8 de Threoir 2014/50/AE faoin gcéad lá den naoú mí is ceathracha tar éis theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh.

________________

PRÓTACAL I

ar Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú

I.    Árachas dífhostaíochta

Beidh feidhm ag na socruithe seo a leanas maidir le hoibrithe is náisiúnaigh de Phoblacht na Seice, de Phoblacht na hEastóine, de Phoblacht na Laitvia, de Phoblacht na Liotuáine, de Phoblacht na hUngáire, de Phoblacht na Polainne, de Phoblacht na Slóivéine agus de Phoblacht na Slóvaice go dtí an 30 Aibreán 2011 agus maidir le hoibrithe is náisiúnaigh de Phoblacht na Bulgáire agus den Rómáin go dtí an 31 Bealtaine 2016. Beidh feidhm aige maidir le hoibrithe ar náisiúnaigh iad de Phoblacht na Cróite go dtí deireadh an seachtú bliain tar éis theacht i bhfeidhm an Phrótacail maidir le rannpháirtíocht Phoblacht na Cróite.

1.    Beidh feidhm ag na rialacha seo a leanas maidir le hárachas dífhostaíochta d’oibrithe a shealbhaíonn cead cónaithe a bhfuil tréimhse bhailíochta níos lú ná 1 bhliain amháin aige.

1.1.    Ní bheidh ach oibrithe a d’íoc ranníocaíochtaí san Eilvéis don íostréimhse a cheanglaítear faoin Acht Cónaidhme um Árachas Dífhostaíochta agus Liúntais Dócmhainneachta(loi fédérale sur l’assurance-chômage obligatoire et l’indemnité en cas d’insolvabilité — LACI) 20 agus a chomhlíonann na coinníollacha eile incháilitheachta le haghaidh sochar dífhostaíochta freisin i dteideal an tsochair sin dá bhforáiltear leis an árachas dífhostaíochta faoi na coinníollacha a leagtar síos le dlí.

1.2.    Déanfar cuid de na ranníocaíochtaí arna dtobhach d’oibrithe a bhfuil a dtréimhse ranníocaíochta róghearr chun teidlíocht a thabhairt ar shochar dífhostaíochta san Eilvéis faoi 1.1 a aisíoc lena Stáit tionscnaimh i gcomhréir le forálacha 1.3. chun rannchuidiú le costas na sochar a sholáthraítear do na hoibrithe sin i gcás lán-dífhostaíochta; ní bheidh na hoibrithe sin i dteideal sochair ansin i gcás ina mbeidh siad dífhostaithe go hiomlán san Eilvéis. Beidh siad i dteideal, áfach, liúntais i leith drochaimsire agus i gcás ina dtiocfaidh an fostóir chun bheith dócmhainneach. Íocfaidh an Stát tionscnaimh sochair i gcás dífhostaíochta iomláine, ar choinníoll go gcuireann na hoibrithe lena mbaineann iad féin ar fáil don obair. Tréimhsí árachais a cuireadh isteach san Eilvéis, cuirfear san áireamh iad ar an mbealach céanna agus a chuirfí i gcrích iad sa Stát tionscnaimh.

1.3.    Déanfar an chuid de na ranníocaíochtaí arna dtobhach d’oibrithe dá dtagraítear in 1.2 a aisíoc ar bhonn bliantúil i gcomhréir leis na forálacha seo a leanas:

(a)    Ríomhfar ranníocaíochtaí iomlána na n‑oibrithe sin, de réir tíre, ar bhonn líon bliantúil na n‑oibrithe atá fostaithe agus na meánranníocaíochtaí bliantúla arna n‑íoc le haghaidh gach oibrí (ranníocaíochtaí fostóirí agus fostaithe).

(b)    Den mhéid a ríomhtar ar an mbealach sin, déanfar cuid den mhéid a chomhfhreagraíonn don sciar coibhneasta a léirítear le sochar dífhostaíochta mar chéatadán de na liúntais uile dá dtagraítear in 1.2 a aisíoc le Stáit tionscnaimh na n‑oibrithe, agus coinneoidh an Eilvéis cuid de mar chúlchiste le haghaidh sochair ina dhiaidh sin 21 .

(c)    soláthróidh an Eilvéis, ar bhonn bliantúil, ráiteas ina léireofar na ranníocaíochtaí a aisíocadh. Má iarrann na Stáit tionscnaimh amhlaidh, sonróidh siad na boinn don ríomh agus na suimeanna a aisíocadh. Tabharfaidh na Stáit tionscnaimh fógra don Eilvéis gach bliain faoi líon fhaighteoirí an tsochair dífhostaíochta dá dtagraítear in 1.2.

2.    Má bhíonn deacrachtaí ag Ballstát lena mbaineann an socrú seo deireadh a chur leis na socruithe chun ranníocaíochtaí a aisíoc, nó má bhíonn deacrachtaí ag an Eilvéis leis na socruithe maidir le comhiomlánú, féadfaidh aon cheann de na Páirtithe Conarthacha an t‑ábhar a chur faoi bhráid an Chomhchoiste.

II.    Liúntais do dhaoine anbhanna

Ní sholáthrófar liúntais do dhaoine anbhanna arna ndeonú faoi Dhlí Cónaidhme na hEilvéise an 19 Meitheamh 1959 maidir le hárachas easláine agus faoi Dhlí Cónaidhme an 20 Nollaig 1946 maidir le hárachas seanaoise agus cleithiúnaithe marthanacha, arna leasú an 8 Deireadh Fómhair 1999, ach amháin má tá cónaí ar an duine lena mbaineann san Eilvéis.

III.    Cur i bhfeidhm Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir leis na sochair dhílsithe leathnaithe

Cuirfidh an Eilvéis Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 i bhfeidhm maidir leis an scéim leathnaithe faoi Dhlí Cónaidhme an 17 Nollaig 1993 maidir le saorghluaiseacht i measc pleananna sochair ceirde i ndáil le pinsin seanaoise, cleithiúnaithe marthanacha agus easláine faoin gcéad lá den naoú mí is ceathracha tar éis theacht i bhfeidhm an Phrótacail Leasaithigh.

PRÓTACAL II

ar Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gComhaontú

ÓS RUD É go luaitear in Airteagal 33 den Chomhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (‘an Comhaontú um Tharraingt Siar’) go mbeidh feidhm ag Teideal III de Chuid a Dó den Chomhaontú um Tharraingt Siar maidir le náisiúnaigh den Íoslainn, de Phrionsacht Lichtinstéin, de Ríocht na hIorua agus de Chónaidhm na hEilvéise ar choinníoll go dtabharfaidh na tíortha sin i gcrích agus go gcuirfidh siad i bhfeidhm comhaontuithe comhfhreagracha le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a mbeidh feidhm acu maidir le saoránaigh de chuid an Aontais, chomh maith le comhaontuithe leis an Aontas a mbeidh feidhm acu maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe,

I bhFIANAISE go luaitear in Airteagal 26b den Chomhaontú idir Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le cearta na saoránach tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhaontú maidir le Saorghluaiseacht Daoine go mbeidh feidhm ag forálacha Chuid III den chomhaontú sin maidir le saoránaigh de chuid an Aontais, ar choinníoll go dtabharfaidh an tAontas i gcrích agus go gcuirfidh sé i bhfeidhm comhaontuithe comhfhreagracha le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a mbeidh feidhm acu maidir le náisiúnaigh den Eilvéis, chomh maith le comhaontuithe comhfhreagracha leis an Eilvéis a mbeidh feidhm acu maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe,

AG AITHINT DÓIBH gur gá cosaint chómhalartach na gceart slándála sóisialta a sholáthar do náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a cleithiúnaithe marthanacha, daoine atá nó a bhí, faoi dheireadh na hidirthréimhse, ag maireachtáil i staid trasteorann lena mbaineann ceann amháin nó níos mó de na Páirtithe Conarthacha sa Chomhaontú maidir leis Saorghluaiseacht Daoine, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann an tráth céanna,

AIRTEAGAL 1

Sainmhínithe agus tagairtí

1.    Chun críocha an Phrótacail seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

(a)    ciallaíonn ‘an Comhaontú um Tharraingt Siar’ an Comhaontú maidir le Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann a bheith ag tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach 22 ;

(b)    ciallaíonn ‘Comhaontú um Chearta na Saoránach’ an Comhaontú idir Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le cearta saoránach tar éis don Ríocht Aontaithe tarraingt siar as an Aontas Eorpach agus as an gComhaontú um Shaorghluaiseacht Daoine;

(c)    ciallaíonn ‘Stáit atá cumhdaithe’ Ballstáit an Aontais agus an Eilvéis;

(d)    ciallaíonn ‘idirthréimhse’ an idirthréimhse dá dtagraítear in Airteagal 126 den Chomhaontú um Tharraingt Siar;

(e)    na sainmhínithe in Airteagal 1 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 23 agus in Airteagal 1 de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 24 .

2.    Chun críocha an Phrótacail seo, gach tagairt do na Ballstáit agus d’údaráis inniúla na mBallstát sna forálacha sin i ndlí an Aontais a dhéantar infheidhme leis an bPrótacal seo, tuigfear go n‑áirítear iontu an Ríocht Aontaithe agus na húdaráis inniúla atá aici.

AIRTEAGAL 2

Daoine atá cumhdaithe

1.    Beidh feidhm ag an bPrótacal seo maidir leis na daoine a leanas:

(a)    náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe atá faoi réir reachtaíocht ceann de na Stáit atá cumhdaithe ag deireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a gcleithiúnaithe marthanacha;

(b)    náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe atá ina gcónaí i gceann de na Stáit atá cumhdaithe, agus atá faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe ag deireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a gcleithiúnaithe marthanacha;

(c)    daoine nach dtagann faoi phointe (a) ná (b) ach ar náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe iad a ghabhann do ghníomhaíocht mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe i gceann amháin nó níos mó de na Stáit atá cumhdaithe ag deireadh na hidirthréimhse, agus, bunaithe ar Theideal II de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, atá faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a gcleithiúnaithe marthanacha;

(d)    daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí i gceann de na Stáit atá cumhdaithe nó sa Ríocht Aontaithe, daoine a mbaineann ceann de na staideanna a thuairiscítear i bpointí (a) go (c) leo, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a gcleithiúnaithe marthanacha.

2.    Déanfar na daoine dá dtagraítear i mír 1 a chumhdach chomh fada agus a leanfaidh siad orthu gan bhriseadh de bheith i gceann de na staideanna a leagtar amach sa mhír sin a bhaineann le ceann de na Stáit atá cumhdaithe agus leis an Ríocht Aontaithe araon san am céanna.

3.    Beidh feidhm ag an bPrótacal seo freisin maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe nach dtagann, nó nach dtagann a thuilleadh, faoi cheann de na staideanna a leagtar amach i mír 1 den Airteagal seo ach a thagann faoi réim Airteagal 10 den Chomhaontú um Tharraingt Siar nó faoi réim Airteagal 10 den Chomhaontú um Chearta na Saoránach, mar aon lena mbaill teaghlaigh agus a gcleithiúnaithe marthanacha.

4.    Déanfar na daoine dá dtagraítear i mír 3 a chumhdach fad agus a leanfaidh siad de cheart a bheith acu chun cónaí i gceann de na Stáit atá cumhdaithe faoi Airteagal 13 den Chomhaontú um Tharraingt Siar nó faoi Airteagal 12 den Chomhaontú um Chearta na Saoránach, nó ceart a bheith acu oibriú ina Stát oibre faoi Airteagal 24 nó 25 den Chomhaontú um Tharraingt Siar nó Airteagal 20 den Chomhaontú um Chearta na Saoránach.

5.    Más do bhaill teaghlaigh agus do chleithiúnaithe marthanacha a thagraíonn an tAirteagal seo, ní chumhdófar na daoine sin leis an bPrótacal seo ach amháin a mhéid atá cearta ag dul dóibh, agus oibleagáidí sa cháil sin, faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004.

AIRTEAGAL 3

Rialacha maidir le slándáil shóisialta a chomhordú

1.    Na rialacha agus na cuspóirí a leagtar amach in Airteagal 8 den Chomhaontú agus san Iarscríbhinn seo, Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009, beidh feidhm acu maidir leis na daoine a chumhdaítear leis an bPrótacal seo.

2.    Tabharfaidh na Stáit a chumhdaítear aird chuí ar Chinntí agus ar Mholtaí an Choimisiúin Riaracháin um Chomhordú na gCóras Slándála Sóisialta atá ceangailte leis an gCoimisiún Eorpach a bunaíodh faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 (‘an Coimisiún Riaracháin’) a liostaítear i Roinn A den Iarscríbhinn seo.

AIRTEAGAL 4

Staideanna speisialta atá cumhdaithe

1.    Beidh feidhm ag na rialacha seo a leanas sna staideanna seo a leanas a mhéid a leagtar amach san Airteagal seo, a mhéid a bhaineann siad le daoine nach gcumhdaítear, nó nach bhfuil cumhdaithe a thuilleadh le hAirteagal 2:

(a)    maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe a bhí faoi réir reachtaíocht ceann de na Stáit atá cumhdaithe roimh dheireadh na hidirthréimhse, chomh maith lena mbaill teaghlaigh agus a gcleithiúnaithe marthanacha, beidh siad cumhdaithe leis an bPrótacal seo chun críoch spleáchais ar thréimhsí árachais, fostaíochta, féinfhostaíochta nó cónaithe, agus chun críoch comhiomlánaithe tréimhsí árachais, fostaíochta, féinfhostaíochta nó cónaithe, lena n‑áirítear cearta agus oibleagáidí a eascraíonn as na tréimhsí sin i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 883/2004; chun críoch comhiomlánaithe tréimhsí, cuirfear san áireamh tréimhsí ar tháinig deireadh leo roimh agus tar éis dheireadh na hidirthréimhse i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 883/2004;

(b)    na rialacha a leagtar amach in Airteagail 20 agus 27 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, is rialacha iad a bheidh fós i bhfeidhm maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe, náisiúnaigh a d’iarr údarú roimh dheireadh na hidirthréimhse do chúrsa réamhbheartaithe cóireála cúraim sláinte de bhun Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, go dtí deireadh na cóireála. Beidh feidhm ag na nósanna imeachta aisíocaíochta comhfhreagracha fiú tar éis dheireadh na cóireála. Beidh sé de cheart ag na daoine sin agus ag an lucht tionlacain teacht isteach i Stát na cóireála agus é a fhágáil i gcomhréir le hAirteagal 14 den Chomhaontú um Tharraingt Siar mutatis mutandis agus i gcomhréir le hAirteagal 13 den Chomhaontú um Chearta Saoránach mutatis mutandis;

(c)    beidh na rialacha a leagtar amach in Airteagail 19 agus 27 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 fós i bhfeidhm maidir le náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe agus atá cumhdaithe ag Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus atá ar thréimhse fanachta ag deireadh na hidirthréimhse i gceann de na Stáit atá cumhdaithe nó sa Ríocht Aontaithe, go dtí deireadh a dtréimhse fanachta. Beidh feidhm ag na nósanna imeachta aisíocaíochta comhfhreagracha fiú tar éis na tréimhse fanachta nó tar éis dheireadh na cóireála;

(d)    beidh na rialacha a leagtar amach in Airteagail 67, 68 agus 69 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 fós i bhfeidhm, fad a chomhlíonfar na coinníollacha, maidir le dámhachtainí sochar teaghlaigh a bhfuil teidlíocht ina leith ag deireadh na hidirthréimhse le haghaidh náisiúnaigh den Ríocht Aontaithe, chomh maith le daoine gan stát agus dídeanaithe atá ina gcónaí sa Ríocht Aontaithe atá faoi réir reachtaíocht na Ríochta Aontaithe agus a bhfuil baill teaghlaigh acu ina gcónaí i gceann de na Stáit atá cumhdaithe ag deireadh na hidirthréimhse;

(e)    sna staideanna a leagtar amach i bpointe (d) den mhír seo, maidir le haon duine a bhfuil cearta aige mar bhall teaghlaigh ag deireadh na hidirthréimhse faoi Rialachán (CE) Uimh. 883/2004, amhail cearta díorthaithe ar shochair bhreoiteachta chomhchineáil, leanfaidh an Rialachán sin agus na forálacha comhfhreagracha de Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 d’fheidhm a bheith acu fad a chomhlíontar na coinníollacha dá bhforáiltear ann.

2.    Beidh feidhm ag forálacha Chaibidil 1 de Theideal III de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 maidir le sochair bhreoiteachta maidir le daoine a fhaigheann sochair faoi phointe (a) de mhír 1 den Airteagal seo.

Beidh feidhm ag an mír seo mutatis mutandis maidir le sochair theaghlaigh atá bunaithe ar Airteagal 67, Airteagal 68 agus Airteagal 69 de Rialachán (CE) Uimh. 883/2004.

AIRTEAGAL 5

Aisíocaíocht, aisghabháil agus fritháireamh

Maidir leis na forálacha atá i Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 maidir le haisíocaíocht, aisghabháil agus fritháireamh, is forálacha iad a leanfaidh d’fheidhm a bheith acu maidir leis na teagmhais, a mhéid a bhaineann siad le daoine nach mbeidh cumhdaithe le hAirteagal 2, ar teagmhais iad:

(a)    a tharla roimh dheireadh na hidirthréimhse; nó

(b)    a tharla tar éis dheireadh na hidirthréimhse agus a bhfuil baint acu le daoine a bhí cumhdaithe le hAirteagail 2 nó 4 nuair a tharla an teagmhas.

AIRTEAGAL 6

Forbairt dlí agus oiriúnaithe

1.    D’ainneoin mhír 3, tagairtí sa Phrótacal seo do Rialacháin (CE) Uimh. 883/2004 agus (CE) Uimh. 987/2009 nó d’fhorálacha díobh, tuigfear gur tagairtí iad do na gníomhartha nó do na forálacha arna gcomhtháthú sa Chomhaontú, de réir mar is infheidhme ar lá deiridh na hidirthréimhse.

2.    I gcás ina ndéanfar Rialacháin (CE) Uimh. 883/2004 agus (CE) Uimh. 987/2009 a leasú nó a ionadú tar éis dheireadh na hidirthréimhse, maidir le tagairtí do na Rialacháin sin sa Phrótacal seo, tuigfear gur tagairtí iad do na Rialacháin sin arna leasú nó arna n‑ionadú, i gcomhréir leis na gníomhartha a liostaítear i gCuid II d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar, a mhéid a bhaineann leis an Aontas, agus i gCuid II d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú um Chearta na Saoránach, a mhéid a bhaineann leis an Eilvéis.

3.    Chun críocha an Phrótacail seo, tuigfear go gcuimsíonn Rialachán (CE) Uimh. 883/2004 agus Rialachán (CE) Uimh. 987/2009 na hoiriúnuithe a liostaítear i gCuid III d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar, a mhéid a bhaineann leis an Aontas, agus i gCuid III d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú um Chearta na Saoránach, maidir leis an Eilvéis.

4.    Chun críocha an Phrótacail seo, tiocfaidh na leasuithe agus na hoiriúnuithe dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 i bhfeidhm ar an lá tar éis an lae a thiocfaidh na leasuithe agus na hoiriúnuithe comhfhreagracha ar Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú um Tharraingt Siar nó ar Iarscríbhinn I a ghabhann leis an gComhaontú um Chearta na Saoránach i bhfeidhm, cibé acu is déanaí.’.

_______________

IARSCRÍBHINN III

AITHEANTAS FRITHPHÁIRTEACH DO CHÁILÍOCHTAÍ GAIRMIÚLA

Leasuithe ar Iarscríbhinn III a ghabhann leis an gComhaontú

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Iarscríbhinn III a ghabhann leis an gComhaontú:

‘IARSCRÍBHINN III

AITHEANTAS FRITHPHÁIRTEACH DO CHÁILÍOCHTAÍ GAIRMIÚLA

(Dioplómaí, deimhnithe agus cruthúnas eile ar cháilíochtaí foirmiúla)

ROINN 1

RÉAMHRÁ

Chun críocha chur i bhfeidhm Airteagail 2 go 9 den Chomhaontú, beidh feidhm ag gníomhartha dlí an Aontais a liostaítear i Roinn 2 den Iarscríbhinn seo faoi réir phrionsabal an ailínithe dhinimiciúil dá dtagraítear in Airteagal 5 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, agus faoi réir na n‑eisceachtaí a liostaítear i mír 7 den Airteagal sin.

Mura bhforáiltear a mhalairt in oiriúnuithe teicniúla, na cearta agus na hoibleagáidí dá bhforáiltear i ngníomhartha dlí an Aontais arna gcomhtháthú san Iarscríbhinn seo le haghaidh Bhallstáit an Aontais, tuigfear go ndéanfar foráil maidir leo don Eilvéis. Cuirfear an méid sin i bhfeidhm agus lánurraim á tabhairt don Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo.

Gan dochar d’Airteagal 16 den Phrótacal Institiúideach a ghabhann leis an gComhaontú seo, agus mura bhforáiltear a mhalairt in oiriúnuithe teicniúla, beidh forálacha sna gníomhartha a liostaítear i Roinn 2, lena gceanglaítear ar na Ballstáit faisnéis a sholáthar do Bhallstáit eile nó don Choimisiún, infheidhme maidir leis an Eilvéis. I gcás ina mbaineann an fhaisnéis sin le faireachas nó le cur i bhfeidhm, cuirfidh an Eilvéis an fhaisnéis sin in iúl tríd an gComhchoiste.

ROINN 2

GNÍOMHARTHA DÁ dTAGRAÍTEAR

1.    32005 L 0036: Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Meán Fómhair 2005 maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint (IO L 255, 30.9.2005, lch. 22),

arna leasú le:

–    Treoir 2006/100/CE ón gComhairle an 20 Samhain 2006 lena n‑oiriúnaítear Treoracha áirithe i réimse na saoirse gluaiseachta, de bharr aontachas na Bulgáire agus na Rómáine (IO L 363, 20.12.2006, lch. 141),

–    Rialachán (AE) Uimh. 213/2011 ón gCoimisiún an 3 Márta 2011 lena leasaítear Iarscríbhinní II agus V a ghabhann le Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint (IO L 59, 4.3.2011, lch. 4),

–    Teachtaireacht ón gCoimisiún – Notification of the professional associations or organisations fulfilling the conditions of Article 3(2) listed under Annex I to Directive 2005/36/EC [Fógra faoi na comhlachais ghairmiúla nó na heagraíochtaí gairmiúla a chomhlíonann coinníollacha Airteagal 3(2) a liostaítear faoi Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2005/36/CE] (IO C 111, 15.5.2009, lch. 1),

–    Teachtaireacht ón gCoimisiún – Notification of the professional associations or organisations fulfilling the conditions of Article 3(2) listed under Annex I to Directive 2005/36/EC [Fógra faoi na comhlachais ghairmiúla nó na heagraíochtaí gairmiúla a chomhlíonann coinníollacha Airteagal 3(2) a liostaítear faoi Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2005/36/CE] (IO C 182, 23.6.2011, lch. 1),

–    Ionstraim i dtaobh choinníollacha aontachais Phoblacht na Cróite agus na n‑oiriúnuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach, ar an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh agus ar an gConradh lena mbunaítear an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (IO L 112, 24.4.2012, lch. 10),

–    Treoir 2013/25/AE ón gComhairle an 13 Bealtaine 2013 lena n‑oiriúnaítear treoracha áirithe i réimse an chirt bunaíochta agus na saoirse chun seirbhísí a sholáthar, de bharr aontachas Phoblacht na Cróite (IO L 158, 10.6.2013, lch. 368),

–    Treoir 2013/55/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Samhain 2013 lena leasaítear Treoir 2005/36/CE maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint agus Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 maidir le comhar riaracháin trí Chóras Faisnéise an Mhargaidh Inmheánaigh (IO L 354, 28.12.2013, lch. 132),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2016/790 ón gCoimisiún an 13 Eanáir 2016 lena leasaítear Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L 134, 24.5.2016, lch. 135),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2017/2113 ón gCoimisiún an 11 Meán Fómhair 2017 lena leasaítear Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L 317, 1.12.2017, lch. 119),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2019/608 ón gCoimisiún an 16 Eanáir 2019 lena leasaítear Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L 104, 15.4.2019, lch. 1),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2020/548 ón gCoimisiún an 23 Eanáir 2020 lena leasaítear Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L 131, 24.4.2020, lch. 1),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2021/2183 ón gCoimisiún an 25 Lúnasa 2021 lena leasaítear Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L 444, 10.12.2021, lch. 16),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2023/2383 ón gCoimisiún an 23 Bealtaine 2023 lena leasaítear agus lena gceartaítear Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L 2383, 9.10.2023, lch. 1),

–    Treoir Tarmligthe (AE) 2024/782 ón gCoimisiún an 4 Márta 2024 lena leasaítear Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann leis na híoscheanglais oiliúna le haghaidh ghairm an altra atá freagrach as cúram ginearálta, ghairm an chleachtóra fiaclóireachta agus ghairm an chógaiseora (IO L, 2024/782, 31.5.2024),

–    Cinneadh Tarmligthe (AE) 2024/1395 ón gCoimisiún an 31 Bealtaine 2024 lena leasaítear Treoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla agus teidil cúrsaí oiliúna (IO L, 2024/1395, 31.5.2024).

a ceartaíodh le:

–    Ceartúchán ar Threoir 2005/36/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Meán Fómhair 2005 maidir le cáilíochtaí gairmiúla a aithint (IO L 93, 4.4.2008, lch. 28),

–    Ceartúchán ar Threoir 2006/100/CE ón gComhairle an 20 Samhain 2006 lena n‑oiriúnaítear Treoracha áirithe sa réimse saorghluaiseachta daoine, de bharr aontachas na Bulgáire agus na Rómáine (IO L 177, 8.7.2015, lch. 60).

Léifear forálacha na Treorach, chun críocha an Chomhaontaithe seo, leis na hoiriúnuithe seo a leanas:

(a)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.1.1 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Comhlacht dámhachtana na gcáilíochtaí	Deimhniú a ghabhann leis na cáilíochtaí	Dáta tagartha
An Eilvéis	Eidgenössisches Arztdiplom Diplôme fédéral de médecin Diploma federale di medico	Eidgenössisches Departement des Innern Département fédéral de l’intérieur Dipartimento federale dell’interno		1 Meitheamh 2002’

(b)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.1.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Comhlacht dámhachtana na gcáilíochtaí	Dáta tagartha
An Eilvéis	Diplom als Facharzt Diplôme de médecin spécialiste Diploma di medico specialista	Eidgenössisches Departement des Innern und Verbindung der Schweizer Ärztinnen und Ärzte (FMH) / Schweizerische Institut für ärztliche Weiter- und Fortbildung (SIWF) Département fédéral de l’intérieur et Fédération des médecins suisses (FMH) / Institut suisse pour la formation médicale postgraduée et continue (ISFM) Dipartimento federale dell’interno e Federazione dei medici svizzeri (FMH) / Istituto svizzero per la formazione medica (ISFM)	1 Meitheamh 2002’

(c)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.1.3 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Tír	Teideal
Ainéistéitic Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Anästhesiologie Anesthésiologie Anestesiologia

Tír	Teideal
An mháinliacht ghinearálta Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Chirurgie Chirurgie Chirurgia

Tír	Teideal
An mháinliacht néareolaíoch Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Neurochirurgie Neurochirurgie Neurochirurgia

Tír	Teideal
An obstatraic agus an ghínéiceolaíocht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Gynäkologie und Geburtshilfe Gynécologie et obstétrique Ginecologia e ostetricia

Tír	Teideal
An mhíochaine ghinearálta (inmheánach) Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Allgemeine Innere Medizin Médecine interne générale Medicina interna generale

Tír	Teideal
An oftailmeolaíocht Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Ophthalmologie Ophtalmologie Oftalmologia

Tír	Teideal
An otairinealaraingeolaíocht Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Oto-Rhino-Laryngologie Oto-rhino-laryngologie Otorinolaringoiatria

Tír	Teideal
An phéidiatraic Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Kinder- und Jugendmedizin Pédiatrie Pediatria

Tír	Teideal
An mhíochaine riospráide Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Pneumologie Pneumologie Pneumologia

Tír	Teideal
An úireolaíocht Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Urologie Urologie Urologia

Tír	Teideal
An ortaipéidic Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Orthopädische Chirurgie und Traumatologie des Bewegungsapparates Chirurgie orthopédique et traumatologie de l’appareil locomoteur Chirurgia ortopedica e traumatologia dell’apparato locomotore

Tír	Teideal
Anatamaíocht phaiteolaíoch Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Pathologie Pathologie Patologia

Tír	Teideal
An néareolaíocht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Neurologie Neurologie Neurologia

Tír	Teideal
An tsíciatracht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Psychiatrie und Psychotherapie Psychiatrie et psychothérapie Psichiatria e psicoterapia

Tír	Teideal
An raideolaíocht dhiagnóiseach Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Radiologie Radiologie Radiologia

Tír	Teideal
An radaiteiripe Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Radio-Onkologie/Strahlentherapie Radio-oncologie/radiothérapie Radio-oncologia/radioterapia

Tír	Teideal
An mháinliacht phlaisteach Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Plastische, Rekonstruktive und Ästhetische Chirurgie Chirurgie plastique, reconstructive et esthétique Chirurgia plastica, ricostruttiva ed estetica

Tír	Teideal
An mháinliacht thóracsach Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Thoraxchirurgie 25 Chirurgie thoracique Chirurgia toracica

Tír	Teideal
An mháinliacht chairdiach Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Herz- und thorakale Gefässchirurgie; Chirurgie cardiaque et vasculaire thoracique Chirurgia del cuore e dei vasi toracici

Tír	Teideal
An mháinliacht shoithíoch Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Gefässchirurgie 26 Chirurgie vasculaire Chirurgia vascolare

Tír	Teideal
An mháinliacht phéidiatraiceach Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Kinderchirurgie Chirurgie pédiatrique Chirurgia pediatrica

Tír	Teideal
An chairdeolaíocht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Kardiologie Cardiologie Cardiologia

Tír	Teideal
An ghaistreintreolaíocht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Gastroenterologie Gastroentérologie Gastroenterologia

Tír	Teideal
An réamaiteolaíocht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Rheumatologie Rhumatologie Reumatologia

Tír	Teideal
An haemaiteolaíocht ghinearálta Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Hämatologie Hématologie Ematologia

Tír	Teideal
An inchríneolaíocht Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Endokrinologie/Diabetologie Endocrinologie/diabétologie Endocrinologia/diabetologia

Tír	Teideal
An fisiteiripe Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Physikalische Medizin und Rehabilitation Médecine physique et réadaptation Medicina fisica e riabilitazione

Tír	Teideal
An deirmivéinéireolaíocht Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Dermatologie und Venerologie Dermatologie et vénéréologie Dermatologia e venerologia

Tír	Teideal
An mhíochaine thrópaiceach Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Tropen- und Reisemedizin Médecine tropicale et médecine des voyages Medicina tropicale e medicina di viaggio

Tír	Teideal
An tsíciatracht leanaí Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Kinder- und Jugendpsychiatrie und -psychotherapie Psychiatrie et psychothérapie d’enfants et d’adolescents Psichiatria e psicoterapia infantile e dell’adolescenza

Tír	Teideal
Galair dhuánacha Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Nephrologie Néphrologie Nefrologia

Tír	Teideal
Galair theagmhálacha Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Infektiologie Infectiologie Malattie infettive

Tír	Teideal
An mhíochaine phobail Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Prävention und Gesundheitswesen Prévention et santé publique Prevenzione e salute pubblica

Tír	Teideal
An chógaseolaíocht Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Klinische Pharmakologie und Toxikologie Pharmacologie et toxicologie cliniques Farmacologia e tossicologia clinica

Tír	Teideal
An mhíochaine shaothair Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Arbeitsmedizin Médecine du travail Medicina del lavoro

Tír	Teideal
An ailléirgeolaíocht Íostréimhse oiliúna: 3 bliana
An Eilvéis	Allergologie und klinische Immunologie Allergologie et immunologie clinique Allergologia e immunologia clinica

Tír	Teideal
An mhíochaine núicléach Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Nuklearmedizin Médecine nucléaire Medicina nucleare

Tír	Teideal an dioplóma
An mháinliacht fiacla, béil agus mascaille agus béil (bunoiliúint leighis agus fiaclóireachta) Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Mund-, Kiefer- und Gesichtschirurgie Chirurgie orale et maxillo-faciale Chirurgia oro-maxillo-facciale

Tír	Teideal
An oinceolaíocht mhíochaine Íostréimhse oiliúna: 5 bliana
An Eilvéis	Medizinische Onkologie Oncologie médicale Oncologia medica

Tír	Teideal
An ghéineolaíocht leighis Íostréimhse oiliúna: 4 bliana
An Eilvéis	Medizinische Genetik Génétique médicale Genetica medica’

(d)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.1.4 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Teideal gairmiúil	Dáta tagartha
An Eilvéis	Diplom als praktischer Arzt/praktische Ärztin Diplôme de médecin praticien Diploma di medico generico	Praktischer Arzt/Praktische Ärztin Médecin praticien Medico generico	1 Meitheamh 2002’

(e)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Comhlacht dámhachtana na fianaise ar cháilíochtaí	Teideal gairmiúil	Dáta tagartha
An Eilvéis	1. Diplomierte Pflegefachfrau, diplomierter Pflegefachmann Infirmière diplômée et infirmier diplômé Infermiera diplomata e infermiere diplomato	Schulen, die staatlich anerkannte Bildungsgänge durchführen Écoles qui proposent des filières de formation reconnues par l’État Scuole che propongono dei cicli di formazione riconosciuti dallo Stato	Pflegefachfrau, Pflegefachmann Infirmière, infirmier Infermiera, infermiere	1 Meitheamh 2002
	2. Baitsiléir Eolaíochta san Altranas	Schulen, die staatlich anerkannte Bildungsgänge durchführen Écoles qui proposent des filières de formation reconnues par l’État Scuole che propongono dei cicli di formazione riconosciuti dallo Stato	Pflegefachfrau, Pflegefachmann Infirmière, infirmier Infermiera, infermiere	30 Meán Fómhair 2011
	3. Diplomierte Pflegefachfrau HF, diplomierter Pflegefachmann HF Infirmière diplômée ES, infirmier diplômé ES Infermiera diplomata SSS, infermiere diplomato SSS	Höhere Fachschulen, die staatlich anerkannte Bildungsgänge durchführen Écoles supérieures qui proposent des filières de formation reconnues par l’État Scuole specializzate superiori che propongono dei cicli di formazione riconosciuti dallo Stato	Pflegefachfrau, Pflegefachmann Infirmière, infirmier Infermiera, infermiere	1 Meitheamh 2002’

(f)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.3.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Comhlacht dámhachtana na fianaise ar cháilíochtaí	Deimhniú a ghabhann leis an bhfianaise ar cháilíochtaí	Teideal gairmiúil	Dáta tagartha
An Eilvéis	Eidgenössisches Zahnarztdiplom Diplôme fédéral de médecin-dentiste Diploma federale di medico-dentista	Eidgenössisches Departement des Innern Département fédéral de l’intérieur Dipartimento federale dell’interno		Zahnarzt Médecin-dentiste Medico-dentista	1 Meitheamh 2002’

(g)    cuirtear an téacs seo a leanas le pointe 5.3.3 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Treoir:

‘Ortódóntaic
Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Comhlacht dámhachtana na fianaise ar cháilíochtaí	Dáta tagartha
An Eilvéis	Diplom für Kieferorthopädie Diplôme fédéral d’orthodontiste Diploma di ortodontista	Eidgenössisches Departement des Innern und Schweizerische Zahnärzte-Gesellschaft (SSO) / Büro für zahnmedizinische Weiterbildung (BZW) Département fédéral de l’intérieur et Société suisse d’odonto-stomatologie (SSO) / Bureau pour la formation postgrade en médecine dentaire (BZW) Dipartimento federale dell’interno e Società Svizzera di Odontologia e Stomatologia (SSO) / Ufficio per la formazione post-laurea in odontoiatria (BZW)	1 Meitheamh 2002

An mháinliacht béil
Tír	Cruthúnas ar cháilíochtaí foirmiúla	Comhlacht dámhachtana na fianaise ar cháilíochtaí	Dáta tagartha
An Eilvéis	Diplom für Oralchirurgie Diplôme fédéral de chirurgie orale Diploma di chirurgia orale	Eidgenössisches Departement des Innern und Schweizerische Zahnärzte-Gesellschaft (SSO) / Büro für zahnmedizinische Weiterbildung (BZW) Département fédéral de l’intérieur et Société suisse d’odonto-stomatologie (SSO) / Bureau pour la formation postgrade en médecine dentaire (BZW) Dipartimento federale dell’interno e Società Svizzera di Odontologia e Stomatologia (SSO) / Ufficio per la formazione post-laurea in odontoiatria (BZW)	30 Aibreán 2004’