AN COIMISIÚN EORPACH
An Bhruiséil,27.6.2025
COM(2025) 337 final
TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN
CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE AGUS CHUIG AN mBANC CEANNAIS EORPACH
maidir le cur chun feidhme agus torthaí an chláir Pericles IV chun an euro a chosaint ar ghóchumadh in 2024
TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN
CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE AGUS CHUIG AN mBANC CEANNAIS EORPACH
maidir le cur chun feidhme agus torthaí an chláir Pericles IV chun an euro a chosaint ar ghóchumadh in 2024
1.Ginearálta
Is clár malartaithe, cúnaimh agus oiliúna é an clár Pericles IV chun an euro a chosaint ar ghóchumadh. Tagann sé in ionad an chláir Pericles 2020 a bhí i bhfeidhm ó 2013 go dtí 2020, agus na gclár Pericles a bhí i bhfeidhm le linn na tréimhse 2002-2013. Bunaíodh an clár le
Rialachán (AE) 2021/840
. Leathnaíodh a chur i bhfeidhm go dtí na Ballstáit neamh-rannpháirteacha le
Rialachán (AE) 2021/1696 ón gComhairle
. Le Rialachán (AE) 2021/840 socraítear tréimhse an chláir go dtí an 31 Nollaig 2027. Le hAirteagal 12(3) den Rialachán sin, ceanglaítear ar an gCoimisiún faisnéis bhliantúil faoi thorthaí an chláir a chur ar fáil do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle agus don Bhanc Ceannais Eorpach. Is í seo an tuarascáil bhliantúil le haghaidh 2024. Cuirtear faisnéis ar fáil sa tuarascáil maidir le gealltanais agus cur chun feidhme an chláir Pericles IV in 2024, chomh maith le cur chun feidhme in 2024 maidir le gníomhaíochtaí a gealladh sna blianta roimhe sin.
2.Gealltanais faoi chlár oibre bliantúil 2024
Socraíodh gurbh é EUR 884 755 an buiséad bliantúil do chur chun feidhme an chláir Pericles IV le haghaidh 2024 agus maoiníodh é ó líne bhuiséid 06.030100-C1 de bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh do 2024. Gealladh EUR 884 755 san iomlán in 2024, is é sin 100 % den bhuiséad iomlán. Cuirtear an clár chun feidhme trí ghníomhaíochtaí cómhaoinithe (deontais) a thagann ó údaráis inniúla na mBallstát agus trí ‘ghníomhaíochtaí an Choimisiúin’, a eagraíonn an Coimisiún go díreach. Áirítear le méid an ghealltanais iomláin freisin gealltanas de EUR 37 225 chun na costais bhliantúla maidir le húsáid na huirlise eGrants a chumhdach, córas bainistíochta leictreonaí (gan pháipéar) iomlán le haghaidh deontas. Sa bhreis ar an líne bhuiséid oibríochtúil, cuireadh EUR 81 896,64 ar fáil ar an líne bhuiséid lena n‑áirítear an t‑ioncam sannta inmheánach (líne bhuiséid 06.030100-C4 de bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh). Gealladh EUR 66 456,34 den mhéid sin in 2024 le haghaidh dhá dheontas.
Léiríonn cur chun feidhme an chláir tiomantas na mBallstát agus an Choimisiúin don euro a chosaint ar ghóchumadh. Mar thoradh ar phlé ar an straitéis bhliantúil ag cruinnithe de chuid an Ghrúpa Saineolaithe um Ghóchumadh an Euro, bhíothas in ann na príomhbhagairtí a shainaithint agus aghaidh a thabhairt orthu agus 100 % den bhuiséad foriomlán a ghealladh in 2024.
Gealladh 10 dtionscadal san iomlán a chistiú tríd an gclár: dámhadh ocht ndeontas d’iarratais a tháinig ó údaráis inniúla na mBallstát agus cistíodh dhá ghníomhaíocht de chuid an Choimisiúin.
Cuireadh an dá ghníomhaíocht de chuid an Choimisiúin chun feidhme in 2024 agus cuireadh dhá dheontas chun feidhme go páirteach in 2024, agus cuirfear na deontais eile chun feidhme in 2025 agus ina dhiaidh sin.
Cairt I agus Cairt II: An cineál gníomhaíochta a maoiníodh agus an líon gníomhaíochtaí in aghaidh an Bhallstáit (gníomhaíochtaí a gealladh in 2024, féach Iarscríbhinn I)
Fuair an Iodáil agus an Spáinn, dhá cheann de na Ballstáit is mó a raibh tionchar ag góchumadh an euro orthu, deontais Pericles arís i mbliana. Ina theannta sin, fuair an Phortaingéil agus an Chróit deontais faoin gclár in 2024. Cuireann na hiarrachtaí sin uile le cosaint an euro, rud a théann chun tairbhe do na Ballstáit eile uile.
Is éard atá sna gníomhaíochtaí ar tugadh gealltanais ina leith in 2024 ceithre sheimineár, trí mhalartú foirne, dhá sheisiún oiliúna teicniúla, agus ceannach trealaimh amháin.
Tá na gníomhaíochtaí le déanamh laistigh agus lasmuigh den Aontas Eorpach, ag brath ar riachtanais shonracha. Ó bunaíodh an clár, tá a chur chuige réigiúnach comhdhlúite aige trí ghníomhaíochtaí a chur chun feidhme a bhaineann le réigiúin an domhain a bhfuil tábhacht ar leith ag baint leo sa chomhrac in aghaidh an ghóchumtha, amhail oirdheisceart na hEorpa, an tSín, an Tuirc agus Meiriceá Theas.
3.Cur chun feidhme gníomhaíochtaí in 2024
Forbhreathnú
Déantar anailís sa roinn seo ar chur chun feidhme na ngníomhaíochtaí uile a fuair cistiú ó Pericles sa bhliain féilire 2024. Dá bhrí sin, áirítear ann gníomhaíochtaí a gealladh faoi bhuiséid Pericles IV 2023 agus 2024 (11 dheontas agus dhá ghníomhaíocht de chuid an Choimisiúin).
In 2024 cuireadh 13 ghníomhaíocht a fuair cistiú ó Pericles chun feidhme ar an iomlán, lena n‑áirítear:
·cur chun feidhme páirteach dhá ghníomhaíocht deontais ag an gCróit agus ag an bPortaingéil, ar gníomhaíochtaí iad a gealladh in 2024;
·cur chun feidhme naoi ngníomhaíocht deontais ag na Ballstáit, ar gníomhaíochtaí iad a gealladh in 2023: is iad an Iodáil (ceithre ghníomhaíocht), an Spáinn (ceithre ghníomhaíocht) agus an Fhrainc (gníomhaíocht amháin) a chuir na gníomhaíochtaí sin chun feidhme;
·cur chun feidhme dhá ghníomhaíocht de chuid an Choimisiúin arna soláthar (a gealladh in 2024).
Is éard atá sna gníomhaíochtaí thuas cúig mhalartú foirne, ceithre sheisiún oiliúna teicniúla, trí sheimineár agus ceannach trealaimh amháin. Meastar go raibh thart ar 415 shaineolaí rannpháirteach sna gníomhaíochtaí.
Ar deireadh, rinneadh an mheastóireacht mheántéarma ar an gclár Pericles IV in 2024. Sa mheastóireacht (lena gcumhdaítear 2021-2023), rinneadh measúnú, i measc nithe eile, ar a bhfuil bainte amach ag cuspóirí an chláir de réir chritéir na héifeachtachta, na héifeachtúlachta, na hábharthachta, an chomhleanúnachais agus an bhreisluacha AE.
Cairt III agus Cairt IV: Tionscnamh agus cúlra gairmiúil na rannpháirtithe (gníomhaíochtaí a cuireadh chun feidhme in 2024)
Tionscnamh na rannpháirtithe
Tháinig na rannpháirtithe ó 51 thír. Ba as an Eoraip d’fhormhór na ndaoine a d’fhreastail ar sheisiúin oiliúna (70 %): 52 % ó Bhallstáit an limistéir euro, 6 % ó Bhallstáit nach bhfuil sa limistéar euro agus 12 % ó thíortha san Eoraip nach Ballstáit den Aontas iad. As measc na rannpháirtithe eile, tháinig 12 % ó Mheiriceá Laidineach, 6 % ó institiúidí Eorpacha, 6 % ón Afraic agus 6 % ó réigiúin eile.
Cúlra gairmiúil na rannpháirtithe
Ba chomhaltaí ó fhórsaí póilíneachta iad 49 % de na rannpháirtithe. Tá an láithreacht shuntasach sin ann toisc go ndéanann údaráis phóilíneachta ionadaíocht thar ceann na líne tosaigh sa chomhrac in aghaidh ghóchumadh an euro, agus áirítear ar fhoireann na bpóilíní imscrúdaitheoirí agus teicneoirí araon. Ba shaineolaithe ó na bainc cheannais náisiúnta iad 32 % de na rannpháirtithe, rud a d’fhág gurbh iad an dara grúpa ba mhó iad. Mar a tharla in 2023, bhí na bainc cheannais rannpháirteach i roinnt gníomhaíochtaí in 2024. Ghlac foireann ó na hinstitiúidí Eorpacha (6 %), miontaí náisiúnta (3 %), na breithiúna (3 %), lucht custaim (2 %) agus catagóirí eile (3 %) páirt freisin, rud a léiríonn raon iomlán cúlraí gairmiúla. Ar deireadh, d’fhreastail ionadaithe ó thionscal na meaisíní próiseála monaí (3 %) ar an gCúigiú Cruinniú d’Ardán 1210 don chúigiú bliain. Leanann sé sin den earnáil phríobháideach a dhearbhú mar pháirtí leasmhar mór sa chomhrac in aghaidh an ghóchumtha. Mar thoradh air sin, comhlíonann cur chun feidhme an chláir gnéithe trasnáisiúnta agus ildisciplíneacha a cheanglaítear faoi Rialachán (AE) Uimh. 2021/840 agus tá an-éagsúlacht ag baint leis ó thaobh cúlra gairmiúil de.
Buaicphointí ó 2024
D’éirigh leis an gclár comhar réigiúnach idirnáisiúnta a choinneáil ar bun agus a neartú a thuilleadh in oirdheisceart na hEorpa agus i Meiriceá Laidineach in 2024:
·In 2024 cuireadh roinnt gníomhaíochtaí Pericles chun feidhme lenar díríodh ar chomhar láidir a spreagadh agus a choinneáil ar bun i measc na n‑údarás náisiúnta in oirdheisceart na hEorpa. Áiríodh leis sin malartuithe foirne a d’eagraigh Comando Carabinieri Antifalsificazione Monetaria (CCAFM) na hIodáile, dhá mhalartú foirne a d’eagraigh Guardia di Finanza (GdF) na hIodáile, agus oiliúint theicniúil a d’eagraigh Banc Náisiúnta na Cróite (CNB) le rannpháirtithe ó naoi dtír in oirdheisceart na hEorpa, a thabharfar chun críche in 2025. Áiríodh leis na gníomhaíochtaí sin freisin cuairteanna staidéir ar shaineolaithe ón Tuirc agus/nó rannpháirtíocht saineolaithe ón Tuirc, ar príomhthír tosaíochta í sin toisc gur teophointe féideartha í chun táirgí góchumtha euro a tháirgeadh agus a iompar.
·D’eagraigh Brigada de Investigación del Banco de España (BIBE) na Spáinne cúrsa oiliúna maidir le góchumadh airgeadra le haghaidh saineolaithe ó thíortha i Meiriceá Laidineach, lenar tugadh le chéile údaráis 10 dtír i Meiriceá Laidineach in Buenos Aires na hAirgintíne. Leis an ngníomhaíocht, cuireadh bearta chun cinn chun an euro a chosaint ar ghóchumadh i dtíortha i Meiriceá Laidineach a d’fhéadfadh a bheith soghabhálach i leith an ghóchumtha. Thairis sin, leis an ngníomhaíocht neartaítear na naisc idir lároifigí náisiúnta sonracha a bunaíodh le déanaí sa réigiún sin.
Bhí gníomhaíochtaí i gceist freisin le cur chun feidhme an chláir in 2024 lenar díríodh ar fhorbairtí tráthúla sa chomhrac in aghaidh góchumadh airgeadra:
·Ba thosaíocht ar tugadh aghaidh uirthi trí ghníomhaíochtaí éagsúla an comhrac in aghaidh aicmí ardchaighdeáin de nótaí agus monaí góchumtha, cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 1210/2010 agus monaí euro atá mí‑oiriúnach le haghaidh cúrsaíochta a láimhseáil. I measc na ngníomhaíochtaí a bhí dírithe air sin, bhí an ghníomhaíocht oiliúna maidir le hanailís ar mhonaí góchumtha le haghaidh saineolaithe teicniúla agus oiliúint theicniúil ar dhea-chleachtais chun monaí euro atá mí-oiriúnach le haghaidh cúrsaíochta a láimhseáil, ar eagraigh Banco de España iad araon. Ag an Séú Cruinniú d’Ardán 1210, a eagraíodh mar ghníomhaíocht de chuid an Choimisiúin, tugadh páirtithe leasmhara ó thionscal na meaisíní próiseála monaí agus ó na lárionaid náisiúnta um anailísiú monaí le chéile.
·An tosaíocht maidir le comhar a chothú le húdaráis na dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad i gcás ina bhfuil amhras nó fianaise ann go dtáirgtear euro góchumtha iontu, léiríodh an tosaíocht sin ag an tríú cruinniú ardáin idir an tAontas agus an tSín maidir le hairgeadraí a chosaint ar ghóchumadh. Eagraíodh an t‑imeacht mar ghníomhaíocht de chuid an Choimisiúin agus b’obair leantach é ar imeachtaí a eagraíodh roimhe sin faoi ardán an Aontais-na Síne sa Bhruiséil (2017) agus i mBéising (2019). Ag an gcruinniú, bhí deis ag údaráis an Aontais agus na Síne leanúint den chomhar ar an leibhéal oibríochtúil agus ar an leibhéal riaracháin, agus cuireadh i dtábhacht an gá atá le bealaí cumarsáide a fheabhsú agus malartú faisnéise a éascú. Rinneadh dianphlé ar dhúshláin fhrithpháirteacha i réimse an fhrith-ghóchumtha, amhail an fhadhb a bhaineann le nótaí bainc dearaidh athraithe, gnéithe slándála euro góchumtha agus monaí euro góchumtha a allmhairítear ón tSín. Leis sin, bhíothas in ann dul chun cinn a dhéanamh i dtreo comhar a fheabhsú ar an leibhéal riaracháin.
Ar deireadh, in 2024 cuireadh roinnt cúrsaí oiliúna teicniúla ar fáil, ar cúrsaí iad a raibh dearadh níos nuálaí orthu. Go sonrach, d’eagraigh OCRFM na Fraince ‘oiliúint theicniúil agus oibríochtúil maidir leis an euro a chosaint ar ghóchumadh’ (TOTP), arbh é a bhí i gceist léi roinnt ceardlann ionsamhlúcháin inar cuireadh na rannpháirtithe i gcásanna a bhí múnlaithe ar imscrúduithe frith-ghóchumtha iarbhír. Thairis sin, chuir Policia Judiciaria na Portaingéile chun feidhme go páirteach an ‘Tionscnamh fothaithe acmhainneachta maidir le nótaí bainc euro góchumtha a bhrath, a anailísiú agus a thuairisciú ag údaráis phóilíneachta Cabo Verde’ (COUNTERACT), arbh é a bhí ann an trealamh is gá a cheannach d’údaráis Cabo Verde chun imscrúduithe frith-ghóchumtha a dhéanamh agus oiliúint a chur orthu maidir le conas é a úsáid.
4.Faireachán ar na táscairí cainníochtúla agus cáilíochtúla
Iarrtar in Airteagal 12(3) de Rialachán (AE) 2021/840 gur cheart a chur san áireamh sa tuarascáil seo táscairí cainníochtúla agus cáilíochtúla an chláir Pericles IV. Is iad seo a leanas na sonraí maidir leis na táscairí sin le haghaidh 2024:
1.An líon euro góchumtha a braitheadh (nótaí bainc: 554 000, monaí: 416 276): Is é an sprioc don táscaire seo an líon nótaí bainc agus monaí euro góchumtha a braitheadh a choinneáil faoi smacht laistigh de raon +/- 5 % de mheán na tréimhse 2014-2020 (671 000/174 112). Tá an líon nótaí bainc góchumtha a braitheadh níos ísle ná an sprioc ach tá méadú ag teacht air de réir a chéile. Sháraigh an líon monaí a braitheadh an sprioc a leagadh síos. Mar sin féin, níl ach nasc indíreach idir an clár agus na táscairí sin, toisc go bhfuil ról tábhachtach ag tosca seachtracha éagsúla freisin. Áirítear ar na tosca seachtracha sin dul chun cinn imscrúduithe póilíneachta agus méid an táirgthe ghóchumtha.
2.An líon ceardlann neamhdhleathach ar cuireadh deireadh leo (9): Is é an sprioc maidir leis an líon ceardlann neamhdhleathach ar cuireadh deireadh leo an líon a choinneáil faoi smacht laistigh de +/- 10 % den fhigiúr le haghaidh 2019 (22). Tá an líon ceardlann neamhdhleathach ar cuireadh deireadh leo in 2024 níos ísle ná an sprioc. Mar a mhínítear faoi tháscaire 1, níl ach nasc indíreach idir an clár agus an táscaire seo, toisc go bhfuil ról tábhachtach ag tosca seachtracha éagsúla.
3.An líon údarás inniúil uathúil a bhfuil iarratas curtha isteach acu ar an gclár (9): Tá sé d’aidhm ag an táscaire seo suim na n‑údarás inniúil náisiúnta sa chlár a thomhas. Is é 12 an sprioc le haghaidh 2024 agus is é 24 an sprioc le haghaidh 2027. Cé go bhfuil méadú ag teacht ar an líon iarratasóirí uathúla ar an gclár, tá sé fós níos ísle ná an sprioc.
4.Ráta sástachta na rannpháirtithe sna gníomhaíochtaí a maoiníodh leis an gclár (99,36 %): Leis an táscaire seo, déantar tomhas ar cháilíocht na hoiliúna dar leis na rannpháirtithe. Is é 75 % an sprioc. Tá an ráta d’aiseolas dearfach i bhfad níos airde ná an sprioc.
5.Aiseolas ó na rannpháirtithe a ghlac páirt cheana i ngníomhaíochtaí Pericles roimhe seo maidir le tionchar an chláir ar a gcuid gníomhaíochtaí chun an euro a chosaint ar ghóchumadh (98,78 %): Leis an táscaire seo, déantar tomhas ar inbhuanaitheacht ghníomhaíochtaí an chláir. Is é 75 % an sprioc. Tá an céatadán d’aiseolas dearfach i bhfad níos airde ná an sprioc.
5.Conclúidí agus an bealach chun cinn
Leanann an clár Pericles IV, cosúil lena réamhtheachtaí, de bheith ina uirlis thábhachtach agus éifeachtúil sa chomhrac in aghaidh an ghóchumtha. Leis an gclár, tacaítear le staidéir, déantar comhar a choinneáil ar bun agus a fhorbairt, agus tacaítear le malartú dea-chleachtas i measc na bpáirtithe leasmhara uile atá páirteach sa chomhrac in aghaidh ghóchumadh an euro. Ós rud é gur gealladh 100 % den bhuiséad foriomlán in 2024, léiríonn sé sin spéis na mBallstát sa chlár.
Déanann an Coimisiún torthaí na dtionscadal a dtacaítear leo faoin gclár a scaipeadh go tráthrialta ar shaineolaithe sa Ghrúpa Saineolaithe um Ghóchumadh an Euro. In 2024, tionóladh trí chruinniú de chuid an Ghrúpa Saineolaithe um Ghóchumadh an Euro. Léirítear leis an gclár ardleibhéal comhsheasmhachta agus comhlántachta le cláir agus gníomhaíochtaí ábhartha eile ar leibhéal an Aontais toisc go bhfuil sé tiomanta go heisiach don euro a chosaint ar ghóchumadh trí chineál sonrach coireachta eagraithe a chosc agus a chomhrac, is é sin góchumadh an euro. I measc na samplaí tá an Ionstraim um Chúnamh Teicniúil agus um Malartú Faisnéise (TAIEX) de chuid Ard‑Stiúrthóireacht NEAR, a úsáidtear go minic chun tacú le caibidlíocht aontachais, agus an Ciste Slándála Inmheánaí de chuid Ard‑Stiúrthóireacht HOME – Póilíní, lena gcumhdaítear an choireacht a chosc agus a chomhrac go ginearálta. Tar éis brionnú airgid a chuimsiú mar cheann de na tosaíochtaí i bplean gníomhaíochta oibríochtúil EMPACT, tá an Coimisiún ag comhordú go dlúth le spreagthach EMPACT chun an chomhlántacht idir an dá fhoinse maoinithe a uasmhéadú.
Ar bhonn thorthaí an chláir go dtí seo agus ar an anailís leanúnach ar bhagairtí atá ag teacht chun cinn a pléadh i nGrúpa Saineolaithe um Ghóchumadh an Euro, is iad seo a leanas na tosaíochtaí le haghaidh 2025:
·tacú le gníomhaíochtaí a dhírítear ar chomhar a fheabhsú i measc na mBallstát sin a dtéann táirgeadh agus dáileadh nótaí agus monaí góchumtha i gcion go mór orthu;
·comhar a chothú le húdaráis na dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad i gcás ina bhfuil amhras nó fianaise ann go dtáirgtear euro góchumtha iontu;
·creat éifeachtach a choinneáil ar bun chun an euro a chosaint in oirdheisceart na hEorpa;
·forbairtí tráthúla:
onótaí agus monaí góchumtha agus comhpháirteanna ardchaighdeáin a dháileadh ar an idirlíon dorcha, agus táirgí ‘airgid scannáin’ agus ‘cóipe prapa’ ar líne (lena n‑áirítear nótaí dearaidh athraithe);
otacaíocht do bhunú/athneartú lároifigí náisiúnta;
omonaí euro: an comhrac in aghaidh aicmí ardchaighdeáin de nótaí agus monaí góchumtha, cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 1210/2010 agus monaí euro atá mí-oiriúnach le haghaidh cúrsaíochta a láimhseáil.