AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,24.11.2023

COM(2023) 732 final

TUARASCÁIL ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA AGUS CHUIG AN gCOMHAIRLE

faoi chur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht in 2022

Ábhar

1    RÉAMHRÁ    

2    PRÍOMH-GHARSPRIOCANNA AN CHISTE DON NUÁLAÍOCHT IN 2022    

3    AN DARA GLAO AR THIONSCADAIL MHÓRSCÁLA (LSC-2021)    

3.1    Rannpháirtíocht na dtionscadal sa ghlao    

3.2    Iarradh tacaíocht airgeadais agus bhuiséid do ghlaonna    

3.3    Saintréithe na dtionscadal a dámhadh    

3.3.1    Earnálacha    

3.3.2    Dáileadh geografach    

3.3.3    Acmhainneacht laghdaithe GCT    

3.3.4    An leibhéal aibíochta    

3.3.5    Leibhéal nuálaíochta agus acmhainneacht inscálaitheachta    

4    DARA GLAO AR THIONSCADAIL MHIONSCÁLA (SSC-2021)    

4.1    Iarradh tacaíocht airgeadais agus bhuiséid do ghlaonna    

4.2    Saintréithe na dtionscadal a dámhadh    

4.2.1    Earnálacha    

4.2.2    Dáileadh geografach    

4.2.3    Acmhainneacht laghdaithe GCT    

4.2.4    An leibhéal aibíochta    

4.2.5    Leibhéal nuálaíochta agus acmhainneacht inscálaitheachta    

5    TORTHAÍ CARNACHA AN CHISTE DON NUÁLAÍOCHT FAOI DHEIREADH 2022    

5.1    Rannpháirtíocht na dtionscadal sa ghlao    

5.2    Iarradh tacaíocht airgeadais agus bhuiséid do ghlaonna    

5.3    Saintréithe an tionscadail a dámhadh    

5.3.1    Catagóirí agus earnálacha    

5.3.2    Dáileadh geografach    

5.3.3    An acmhainn chun astaíochtaí GCT a laghdú    

5.3.4    An leibhéal aibíochta    

5.4    Teicneolaíochtaí nuálacha a dtacaítear leo    

5.5    Rannchuidiú le cuspóirí beartais eile an Aontais    

5.5.1    Sineirgíochtaí le hionstraimí um maoiniú eile    

5.5.2    Comhroinnt eolais maidir le réitigh na teicneolaíochta glaine    

6    CÚNAMH FORBARTHA TIONSCADAIL DO THIONSCADAIL NACH BHFUIL CHOMH AIBÍ    

7    CONCLÚIDÍ AGUS NA CHÉAD CHÉIMEANNA EILE    

1RÉAMHRÁ

1.1Comhthéacs agus cuspóirí an Chiste don Nuálaíocht

Tá an Ciste Nuálaíochta ar cheann de na cláir um maoiniú is mó ar domhan chun teicneolaíochtaí nuálacha ísealcharbóin a léiriú. Tá sé maoinithe ag Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais agus tacaíonn sé le cuspóir an Aontais Eorpaigh aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050.

Tá an tAontas Eorpach (AE) tiomanta d’astaíochtaí gás ceaptha teasa (GCT) a laghdú agus d’éifeachtaí an athraithe aeráide a mhaolú. In 2021, formheasadh an Dlí Aeráide Eorpach 1 mar cheann de na príomhthionscnaimh chun an Comhaontú Glas don Eoraip a sheachadadh, ina leagtar síos spriocanna uaillmhianacha do 2030 i réimsí amhail laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, úsáid teicneolaíochtaí fuinnimh in-athnuaite, agus éifeachtúlacht fuinnimh. Is é is aidhm don Rialachán aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050. Leis an aidhm sin beidh gá le hiarrachtaí suntasacha, lena n‑áirítear tacaíocht rialála agus tacaíocht ón earnáil phoiblí, chun an nuálaíocht a chur chun cinn agus dlús a chur leis an mbealach chun réitigh saor ó charbón agus ísealcharbóin a chur ar an margadh.

Is bunchloch é Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais (CTA AE) de bheartas an Aontais maidir leis an athrú aeráide a chomhrac agus is príomhuirlis é chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ar bhealach cost-éifeachtúil. Bunaíodh é in 2005 2 , agus is é an chéad mhargadh carbóin ar domhan – agus anois an margadh carbóin is mó ar domhan é – lena gcumhdaítear thart ar 40 % d'astaíochtaí GCT an Aontais. In 2018, leis an Treoir athbhreithnithe CTA, cruthaíodh an Ciste don Nuálaíocht (IF) ag baint úsáid as ioncam ó 450 milliún lamháltas astaíochtaí a chur ar ceant chun tacú le nuálaíocht i dteicneolaíochtaí agus i bpróisis ísealcharbóin sna hearnálacha a chumhdaítear le CTA AE. In 2019, nuair a glacadh a Rialachán Tarmligthe 3 , cuireadh tús oifigiúil le gníomhaíochtaí an Chiste don Nuálaíocht chun deontais agus ranníocaíochtaí a sholáthar i gcomhair oibríochtaí measctha chun tacú le costais ábhartha na dtionscadal incháilithe.

Tá an Ciste don Nuálaíocht ar cheann de na cláir um maoiniú is mó ar domhan anois maidir le taispeántas tráchtála teicneolaíochtaí nuálacha saor ó charbón agus ísealcharbóin arb é is aidhm dóibh réitigh thionsclaíocha a chur ar an margadh chun an Eoraip a dhícharbónú agus tacú lena haistriú chuig aeráidneodracht. Soláthraítear maoiniú ón gCiste don Nuálaíocht i gcúig phríomhréimse: (i) tionscail dianfhuinnimh (EII), (ii) teicneolaíochtaí fuinnimh in-athnuaite, (iii) gabháil agus stóráil gheolaíoch carbóin (GSC), (iv) stóráil fuinnimh, agus (v) soghluaisteacht ghlan-nialasach agus foirgnimh ghlan-nialasacha.

I mí Iúil 2021, ghlac an Coimisiún Eorpach athbhreithniú ar Threoir CTA AE 4   mar chuid den phacáiste ‘Oiriúnach do 55’ de bhearta reachtacha chun uaillmhian mhéadaithe an Aontais don aeráid do 2030 a chur chun feidhme. Ar áireamh sa phacáiste beart bhí leasú ar na forálacha lena rialaítear an Ciste don Nuálaíocht agus bhí trí phríomhghné ann a leagtar amach sna pointí urchair thíos.

I)Tuilleadh liúntas CTA a leithdháileadh ar an gCiste don Nuálaíocht: méadú ó 450 milliún go dtí thart ar 530 milliún. Ciallaíonn sé sin go gcuirfear thart ar EUR 40 billiún ar fáil ón gCiste don Nuálaíocht le haghaidh infheistíochta idir 2020 agus 2030 5 .

II)Raon feidhme leathnaithe do mhaoiniú i dtéarmaí earnálacha (lena n‑áirítear anois na hearnálacha muirí, eitlíochta, foirgnimh agus iompair de bhóthar) agus i dtéarmaí leibhéal na nuálaíochta, agus is incháilithe anois iad na teicneolaíochtaí atá ar leibhéil aibíochta níos airde.

III)Sásra nua tacaíochta, trína roghnaítear tionscadail ar bhonn
nós imeachta tairisceana iomaíoch (i.e. ceant). Dá bharr sin, is féidir scéimeanna tacaíochta a chur chun feidhme amhail conarthaí préimhe seasta, conarthaí difríochta nó conarthaí difríochta carbóin, lena gcumhdaítear suas le 100 % dá gcostais ábhartha.

Fíor 1: Príomhghnéithe den Chiste don Nuálaíocht i ndiaidh athbhreithniú CTA AE

Tá an Coimisiún ag obair chun creat dlíthiúil an Chiste don Nuálaíocht 6 a leasú lena áirithiú: (i) go bhfuil sé ag teacht go hiomlán leis na leasuithe is déanaí ar an Treoir maidir le CTA; agus (ii) go mbaineann sé leas as na ceachtanna a foghlaimíodh ó na chéad bhlianta den chur chun feidhme. Tá sé beartaithe leagan deiridh den Rialachán Tarmligthe a ghlacadh faoi dheireadh 2023.

De réir Threoir CTA AE 7 , faoin 31 Nollaig 2023 agus gach bliain ina dhiaidh sin, tuairisceoidh an Coimisiún faoi chur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht don Choiste um Athrú Aeráide.

1.2Forbhreathnú ar oibriú an Chiste don Nuálaíocht

Féachtar leis an gCiste don Nuálaíocht le tacú le teicneolaíochtaí, teicnící agus próisis nuálacha: (i) a bhfuil sé d'acmhainn leo laghdú suntasacha a dhéanamh ar astaíochtaí GCT sna hearnálacha a chumhdaítear le CTA AE; (ii) go bhfuil acmhainneacht mhacasamhlaithe margaidh leathan leo; agus (iii) atá cost-éifeachtúil. Tacaíonn an Ciste don Nuálaíocht leis an mbearna mhaoiniúcháin trí: (i) deontais a dámhadh trí ghlaonna ar thograí nó trí cheantanna; (ii) struchtúr airgeadais eile, amhail ranníocaíochtaí i gcomhair oibríochtaí measctha; agus (iii) tacaíocht chomhairleach theicniúil agus airgeadais tríd an gclár cúnaimh forbartha tionscadail.

Tá an Ciste don Nuálaíocht deartha chun tacaíocht airgeadais a sholáthar i gcomhair tionscadal lena léirítear teicneolaíochtaí, próisis nó táirgí an-nuálach a bhfuil acmhainneacht shuntasach maidir le hastaíochtaí GCT a laghdú ag baint leo. Soláthraítear an tacaíocht sin i bhfoirm deontas den chuid is mó, cé gur féidir léi a bheith i bhfoirmeacha eile freisin, amhail ranníocaíochtaí le hoibríochtaí measctha faoi ionstraimí tacaíochta infheistíochta eile de chuid an Aontais nó tacaíocht chomhairleach tríd an gclár cúnaimh forbartha tionscadail (PDA), ionstraimí a shainítear sa Ghníomh Tarmligthe um an gCiste don Nuálaíocht. Féadfar 60 % ar a mhéad de chostais ábhartha tionscadail 8 a chumhdach leis na deontais arna soláthar ón gCoiste don Nuálaíocht má dheonaítear iad trí ghlao rialta ar thograí, nó suas le 100 % má dheonaítear iad trí shásra tairisceana iomaíoch. Áirithítear leis an dearadh sin leithdháileadh cost-éifeachtúil na tacaíochta agus úsáid na hinfheistíochta príobháidí araon.

Faoi dheireadh na tréimhse tuairiscithe don tuarascáil seo, lena gcumhdaítear an bhliain 2022, ba é glaonna oscailte ar thograí an príomhshásra dámhachtana a d’úsáid an Ciste don Nuálaíocht. Seoladh na glaonna sin ar thograí astu féin le haghaidh dhá chatagóir tionscadal: ceann amháin lena bhfuil caiteachas caipitiúil measta faoi bhun EUR 7.5 milliún (tionscadail ar mhionscála) agus ceann eile lena bhfuil caiteachas caipitiúil measta níos mó ná EUR 7.5 milliún (tionscadail mhórscála). Gan beann ar an tionscadail mhórscála nó tionscadail mhionscála iad na tionscadail, deontar maoiniú gan aon idirdhealú maidir leis an gcineál teicneolaíochta atá á moladh sa tionscadal, ar choinníoll go bhfuil an tionscadal i gceann de na hearnálacha atá incháilithe i leith an Chiste don Nuálaíocht.

Déantar meastóireacht ar na tograí de réir cúig chritéar: (i) astaíochtaí gás ceaptha teasa a sheachaint, (ii) méid na nuálaíochta; (iii) aibíocht ar an leibhéal teicniúil, airgeadais agus oibríochtúil; (iv) acmhainneacht inscálaitheachta; agus (v) éifeachtúlacht costais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a sheachaint. Tacaíonn an Ciste don Nuálaíocht le tionscadail thar a bheith nuálach lena n‑éascaítear an t‑aistriú cuimsitheach i dtreo aeráidneodracht na n‑éiceachóras tionsclaíoch. Le go mbreithneofar tionscadail lena maoiniú, ní foláir nó go soláthrófaí níos mó ná céim incriminteach nuálaíochta leis na tionscadail i gcomparáid leis an úrscothacht san Aontas Eorpach. Meastar gurb ionann na tionscadail roghnaithe agus nuálaíocht an-láidir nó nuálaíocht cheannródaíoch de ghnáth. Léirítear leis na tionscadail sin ard-aibíocht theicneolaíoch agus acmhainneacht shuntasach inscálaitheachta, i.e. beidh an méid seo a leanas i gceist leis an dá rud: (i) déanfar tuilleadh laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a éascú tríd an teicneolaíocht, nó cur i bhfeidhm na teicneolaíochta, a aistriú go suíomhanna agus earnálacha eile; agus (ii) beidh comhar gníomhaithe éagsúla sa gheilleagar réigiúnach agus sa gheilleagar Eorpach i gceist leo. Dá bhrí sin, tacaíonn an Ciste don Nuálaíocht le tionscadail ard-nuálacha lena gcuideofar le héiceachórais thionsclaíocha na hEorpa aistriú cuimsitheach a dhéanamh i dtreo na haeráidneodrachta.

Soláthraítear leis an gCiste don Nuálaíocht freisin, trína chlár PDA, tacaíocht shaincheaptha do thionscadail a bhfuil gealladh fúthu nach bhféadfaí a roghnú i nglao mar gheall ar aibíocht neamhleor, i bhfoirm deontas agus cúnamh teicniúil. Is é is cuspóir do PDA cuidiú leis na tionscadail nár éirigh leo a leibhéil aibíochta a mhéadú agus a seans go n‑éireoidh leo i nglaonna ina dhiaidh sin maidir leis an gCiste don Nuálaíocht a mhéadú.

Oibrítear an Ciste don Nuálaíocht trí obair chomhordaithe ceithre phríomhghníomhaí. Pléitear an méid a chuireann gach gníomhaí díobh sin leis sna pointí urchair thíos.

·Tá freagracht fhoriomlán ar Ard-Stiúrthóireacht um Ghníomhú ar son na hAeráide (AS CLIMA) an Choimisiúin Eorpaigh as an gCiste don Nuálaíocht a chur chun feidhme, lena n‑áirítear na cinntí maidir le méid an chúnaimh airgeadais, na tosaíochtaí beartais, agus gnéithe riachtanacha gach glao ar thograí. Tá freagracht fhoriomlán ar an Ard-Stiúrthóireacht m Ghníomhú ar son na hAeráide freisin as na cinntí dámhachtana a ghlacadh.

·Tá an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol (CINEA) freagrach as: (i) na glaonna ar thograí a sheoladh; (ii) meastóireacht a dhéanamh ar na glaonna; (iii) na comhaontuithe deontas a ullmhú agus a chur ar bhonn foirmiúil; agus (iv) an faireachán, an mhaoirseacht agus na híocaíochtaí a dhéanamh le linn na tionscadail a chur chun feidhme.

·Tá an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI) freagrach as PDA a sholáthar do thionscadail roghnaithe.

·Tá ról riachtanach ag Ballstáit an Aontais maidir le teagmháil a dhéanamh le hiarratasóirí ionchasacha ar a gcríoch agus tacú leo iarratas ar thionscadail a dhéanamh (e.g. trí scéimeanna tacaíochta ar leibhéal na mBallstát) agus iad a chur chun feidhme (e.g. trí cheadú a éascú). Téann an Coimisiún Eorpach i gcomhairle leis na Ballstáit maidir leis an dá ní seo a leanas: (i) na cinntí maoiniúcháin lena gcinntear na glaonna tréimhsiúla ar thograí de chuid an Chiste don Nuálaíocht; agus (ii) liosta na dtionscadal arna roghnú lena ndámhachtain.

1.3Ranníocaíocht an Chiste don Nuálaíocht le cuspóirí beartais an Aontais

Cuireann an Ciste don Nuálaíocht, trína chuspóir maidir le tacú le húsáid teicneolaíochtaí glan-nialasacha agus nuálacha Eorpacha, le roinnt cuspóirí sonracha beartais faoin gComhaontú Glas don Eoraip. Leagtar amach sna pointí urchair thíos na seacht bpríomhchuspóir a gcuireann an Ciste don Nuálaíocht leo.

·Rannchuidíonn sé leis na spriocanna de chuid an Dlí Aeráide Eorpaigh 9 maidir le laghdú 55 % ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach faoi 2030.

·Rannchuidíonn sé leis an gcuspóir úsáid hidrigine in-athnuaite a fhorbairt san Eoraip, mar a leagtar amach i roinnt tionscnamh, amhail: (i) tionscnamh REPowerEU 10 chun 10 milliún tona hidrigine in-athnuaite a chur ar fáil san Eoraip ó tháirgeadh intíre agus 10 milliún tona eile ó allmhairí idirnáisiúnta faoi 2030; (ii) an cuspóir den straitéis hidrigine Eorpach 11 chun a áirithiú go ndéanfar 40 GW de leictrealóirí lena dtáirgtear 40 milliún tona hidrigine a shuiteáil san Eoraip faoi 2050; agus (iii) an cuspóir sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite 12 chun a áirithiú go mbeidh 42 % den hidrigin a úsáidfear sa tionscal ina hidrigin in-athnuaite faoi 2030, ag sroicheadh 60 % faoi 2035.

·Rannchuidíonn sé le cuspóirí an Aontais maidir le breoslaí malartacha a fhorbairt, amhail na cinn a leagtar síos in ‘ReFuelEU Aviation’ 13 chun 2 % den bhreosla a chuirtear ar fáil ag aerfoirt an Aontais a chur ar fáil faoi 2025 (agus 6 % in 2030, 20 % in 2035 agus 70 % in 2050). Leis an bplean gníomhaíochta bithmheatáin, rannchuidítear freisin le cuspóir an phlean gníomhaíochta maidir le táirgeadh intíre (i.e. táirgeadh laistigh den Aontas) de 35 bcms de bhithmheatán a bhaint amach faoi 2030.

·Rannchuidíonn sé leis na cuspóirí sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite 14 agus REPowerEU ó thaobh giniúint fuinnimh in-athnuaite a rolladh amach agus sciar 45 % d’fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a bhaint amach sa mheascán fuinnimh faoi 2030 (trí spriocanna amhail giniúint na gréine a mhéadú faoi dhó faoi 2025, 600 GW de ghrianchumhacht a shuiteáil faoi 2030, ráta úsáide na gcaidéal teasa a mhéadú faoi dhó, agus comhtháthú na gcóras téimh ceantair le foinsí geoiteirmeacha agus grianfhuinnimh a chur chun cinn). Rannchuidíonn sé freisin le cuspóirí na straitéise fuinnimh amach 15 ón gcósta arb é is aidhm di 300 GW de ghiniúint gaoithe amach ón gcósta agus 40 GW de ghiniúint aigéanbhunaithe a shuiteáil faoi 2050.

·Rannchuidíonn sé le cuspóirí an Rialacháin maidir le Ceallraí 16 chun feidhmiú mhargadh inmheánach ceallraí an Aontais a neartú (lena n‑áirítear sna táirgí féin, próisis táirgthe agus diúscartha, ceallraí dramhaíola, agus ábhair athchúrsáilte), chun geilleagar ciorclach a chur chun cinn. Rannchuidíonn sé freisin le cuspóir an Rialacháin maidir le Ceallraí chun tionchair chomhshaoil agus shóisialta a laghdú le linn gach céim de shaolré an cheallra.

·Rannchuidíonn sé le cuspóirí foriomlána an Ghnímh um Thionscal Glan-Nialasachta (NZIA)  17 , arb é is aidhm dó cumas monaraíochta a nuáil agus a mhéadú le haghaidh teicneolaíochtaí glan-nialasacha ionas go mbeidh cuideachtaí an Aontais ábalta 40 % ar a laghad de riachtanais úsáide an Aontais maidir leis na teicneolaíochtaí sin a sholáthar faoi 2030. Rannchuidíonn sé freisin leis an gcuspóir 50 Mt/y d'acmhainneacht stórála CO₂ a bhaint amach faoi 2030.

·Ó 2023, rannchuideoidh an Ciste don Nuálaíocht go gníomhach freisin leis an Ardán Eorpach um Theicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip (STEP) 18 , arb é is cuspóir dó ionstraimí maoiniúcháin an Aontais atá ann cheana a fhorfheidhmiú agus lántairbhe a bhaint astu chun tacaíocht airgeadais a úsáid go tapa chun tairbhe d’infheistíochtaí gnó i dteicneolaíochtaí straitéiseacha. Molann an Coimisiún an Ciste 19 don Nuálaíocht a threisiú le EUR 5 bhilliún ón gclár STEP, atá curtha ar leataobh chun go mbainfidh tionscadail atá lonnaithe sna Ballstáit ina bhfuil OTI per capita faoi bhun mheán an Aontais tairbhe astu. Rannchuidíonn an t‑ardán ‘Séala Ceannasachta’ le tionscadail le linn a bpróisis roghnúcháin freisin, ar lipéad nua é atá beartaithe chun cuidiú le tionscnóirí tionscadail infheistíochtaí poiblí agus príobháideacha a mhealladh trí chion tionscadail leis na cuspóirí STEP a dheimhniú, gan beann ar cé acu a bhí nó nach raibh an tionscadal in ann maoiniú a fháil ón Aontas.

Beidh tairbhí sóisialta agus eacnamaíocha ag baint leis na tionscadail dá ndámhadh deontas freisin, amhail cruthú post ardchaighdeáin san aistriú glas, tacaíocht do gheilleagair áitiúla, agus comhar idir tionscail éagsúla chun nuálaíocht agus inbhuanaitheacht a chothú. Trí thacaíocht a thabhairt d’inniúlachtaí monaraíochta intíre i dteicneolaíochtaí nua, amhail leictrealóirí agus ceallraí, neartófar bonn tionsclaíoch na hEorpa agus cruthófar barainneachtaí scála a fhágfaidh go mbeidh na teicneolaíochtaí sin níos iomaíche ar an leibhéal idirnáisiúnta. Ina theannta sin, is féidir leis an gCiste don Nuálaíocht cuidiú freisin le haghaidh a thabhairt ar na gnéithe sóisialta agus margaidh saothair den aistriú glas cóir trí thacaíocht a thabhairt do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha a athrú go roghanna ísealcharbóin agus trí shaineolas atá ann cheana sa gheilleagar glas nua a ionchorprú.

1.4Sineirgíochtaí le hionstraimí cistiúcháin eile de chuid an Aontais

Is é is aidhm don Ciste don Nuálaíocht sineirgí agus comhlántachtaí le hionstraimí tacaíochta infheistíochta eile a áirithiú, amhail: (i) InvestEU; (ii) cláir iasachta BEI; agus (iii) cláir um maoiniú eile de chuid an Aontais, amhail Fís Eorpach nó an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa. Is féidir teacht ar thuilleadh sonraí maidir leis na sineirgí agus an chomhlántacht a baineadh amach go dtí seo leis na hionstraimí sin i Roinn 5.5.1 den tuarascáil seo.

1.5Comhroinnt eolais maidir le réitigh na teicneolaíochta glaine

Is cuid ríthábhachtach den Chiste don Nuálaíocht é comhroinnt eolais toisc go dtacaíonn sé le macasamhlú agus dul i bhfód níos tapúla ar an margadh na dteicneolaíochtaí nó na réiteach a dtacaíonn an Ciste don Nuálaíocht leo.

Leis an Rialachán Tarmligthe maidir leis an gCiste don Nuálaíocht, maidir le gach togra a ndéantar iarratas ar thacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht ina leith, ní mór plean comhroinnte eolais a áireamh leo lena áirithiú: (i) go ndéanfar an t‑eolas a fuarthas a scaipeadh go gníomhach leo; (ii) go gcuideoidh siad leis an méadú go hullmhacht tráchtála a spreagadh; agus (iii) go gcuirfear dlús leo le húsáid agus le tráchtálú na dteicneolaíochtaí atá beartaithe. Maidir le tionscadail a bhfaightear tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht ina leith, ba cheart faisnéis faoi dhearadh agus faoi chur chun feidhme na dtionscadal a chur ar fáil don phobal ar a suíomhanna gréasáin, agus aitheantas a thabhairt freisin do chistí an Aontais a fuarthas i leith an tionscadail. Tá sé tábhachtach freisin, go háirithe, go mbaileofar leis na tionscadail ceachtanna a foghlaimíodh sna tionscadail maidir leis na dúshláin a bhí le sárú maidir le dúnadh airgeadais 20 agus teacht i ngníomh a bhaint amach. Tá coinne leis go gcuideoidh an fhaisnéis sin le dul i bhfód ar mhargadh na dteicneolaíochtaí taispeánta agus go laghdófar na rioscaí maidir leis an aistriú go táirgeadh ar mhórscála agus úsáid táirgí ísealcharbóin.

Úsáideann an Coimisiún an fhaisnéis arna comhthiomsú ó na tionscadail chun bonn eolais a chur faoi cheapadh beartas ina dhiaidh sin. Baintear úsáid as an bhfaisnéis sin freisin chun tacú le tionscadail eile, páirtithe leasmhara tionsclaíocha, agus iarratasóirí amach anseo de chuid an Chiste don Nuálaíocht. Áirithíonn CINEA agus an creat comhroinnte eolais go gcoinneofar faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de faoi rún i gcónaí. I measc na ngníomhaíochtaí laistigh den chreat comhroinnte eolais tá: (i) imeachtaí iata idir tionscadail um Chiste don Nuálaíocht; (ii) imeachtaí oscailte chun eolas a roinnt, sineirgí le tionscadail eile arna maoiniú ag an Aontas agus leis na Ballstáit a neartú, agus cuidiú leis an eolas arna cruthú a scaipeadh; agus (iii) faisnéis maidir le punann tionscadal an Chiste don Nuálaíocht. Tá tuilleadh sonraí maidir leis an obair a rinneadh go dtí seo i gcomhroinnt eolais le fáil i Roinn 5.1.2 den tuarascáil seo.

1.6Cuspóir na tuarascála seo

Tugtar cuntas sa tuarascáil seo ar stádas chur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht amhail an 31 Nollaig 2022, agus cuirtear an méid seo a leanas i láthair: (i) na torthaí ó na glaonna ar thograí agus ó PDA a cuireadh chun feidhme le linn 2022; (ii) torthaí carntha an Chiste don Nuálaíocht; agus (iii) conclúidí agus na chéad chéimeanna eile a bhfuiltear ag súil leo.

De réir Threoir CTA AE 21 , faoin 31 Nollaig 2023 agus gach bliain ina dhiaidh sin, ní mór don Choimisiún tuairisciú faoi chur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht don Choiste um Athrú Aeráide. Ba cheart anailís a sholáthar sa tuarascáil seo ar thionscadail ar dhámhadh maoiniú ina leith, de réir earnála agus de réir Ballstáit, agus ar an méid a mheastar a chuirfidh na tionscadail sin leis an gcuspóir i dtreo na haeráidneodrachta faoi 2050 san Aontas.

Is é is cuspóir don tuarascáil sonrach seo an ceanglas sin a chomhlíonadh agus tuairisciú a dhéanamh faoi chur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht go dtí an 31 Nollaig 2022. Áirítear an fhaisnéis seo a leanas inti:

(I)forléargas ginearálta ar na garspriocanna is ábhartha a baineadh amach i gcur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht le linn 2022;

(II)cur chun feidhme agus torthaí na nglaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht a rinneadh le linn 2022;

(III) torthaí carntha an Chiste don Nuálaíocht ón tús go dtí deireadh 2022;

(IV) stádas chur chun feidhme an PDA go dtí deireadh 2022;

(V)maidir le forléargas ar na príomhchéimeanna eile atá beartaithe do 2023.

2PRÍOMH-GHARSPRIOCANNA AN CHISTE DON NUÁLAÍOCHT IN 2022

Leagtar amach na sé phríomhgharsprioc a bhain an Ciste don Nuálaíocht in 2022 sna míreanna thíos.

1.Dámhachtain deontas sa dara glao ar thionscadail mhórscála (LSC-2021). Bhí buiséad iomlán EUR 1.5 billiún leis an nglao maidir le tionscadail a raibh caiteachas caipitiúil measta os cionn EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo. Seoladh an glao an 26 Deireadh Fómhair 2021, agus dámhadh na deontais an 11 Iúil 2022.

2.Seoladh agus dámhachtain an dara glao ar thionscadail mhionscála (SCC-2021). Bhí buiséad EUR 100 milliún leis an nglao maidir le tionscadail a bhfuil caiteachas caipitiúil measta faoi bhun EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo. Seoladh é an 31 Márta 2022 agus dámhadh na deontais an 12 Nollaig 2022.

3.Seoladh an tríú glao ar thionscadail mhórscála (LSC-2022). Bhí buiséad EUR 1,5 billiún leis an nglao maidir le tionscadail a raibh caiteachas caipitiúil measta os cionn EUR 7,5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo. Seoladh é an 3 Samhain 2022. Foilsíodh torthaí an ghlao an 13 Iúil 2023 22 . Mar thoradh air sin, roghnaíodh 41 tionscadal lena n‑ullmhú do chomhaontú deontais.

4.Gníomhaíochtaí cumarsáide agus rannpháirtíochta a chur chun feidhme maidir le gach glao ar thograí. Maidir le gach glao, d’eagraigh an Coimisiún agus CINEA seimineáir ghréasáin 23 agus laethanta faisnéise tiomnaithe ar lena linn a rinneadh an méid seo a leanas: (i) míníodh téacsanna na nglaonna go mion d’iarratasóirí ionchasacha; (ii) freagraíodh ceisteanna na n‑iarratasóirí ionchasacha; agus (iii) roinneadh ábhar treorach maidir le hiarratais bhreise le hiarratasóirí ionchasacha. Ag an am céanna, gníomhachtaíodh líne ghutháin thiomnaithe deisce cabhrach, a d’fhreagair níos mó ná 1 100 ceist le linn 2022 (778 maidir leis an nglao ar mhórscála agus 334 maidir leis an nglao ar mhionscála).

5.Cur chun feidhme na chéad PDA agus tairbhithe féideartha breise a roghnú. Faoi dheireadh 2022, cuireadh tacaíocht ar fáil do 40 tionscadal ar an iomlán ó na glaonna ar mhórscála faoin gclár PDA. Faoin dáta sin, bhí cur chun feidhme an PDA do 19 dtionscadal curtha i gcrích ag BEI, agus PDA á fháil ag 3 thionscadal fós, agus bhí 15 thionscadal i mbun caibidlíochta chun PDA a fháil. Diúltaíodh PDA maidir le trí thionscadal.

6.Nuair a cuireadh tús leis na sásraí tairisceana iomaíocha a fhorbairt faoin gCiste don Nuálaíocht. Ba in 2022 a cuireadh tús freisin leis na hullmhúcháin don nós imeachta tairisceana iomaíoch nua (i.e. ceantanna) faoin gCiste don Nuálaíocht. Rinneadh staidéir ar dhearadh eacnamaíoch agus ar shásraí praghsála féideartha an nós imeachta tairisceana iomaíoch Seolfar an chéad cheant píolótach in 2023, agus cuirfear faisnéis chomhfhreagrach san áireamh sa tuarascáil bhliantúil maidir leis an gCiste don Nuálaíocht le haghaidh 2023. Cuimseofar leis an nós imeachta tairisceana iomaíoch freisin sásra ‘ceantáil mar sheirbhís’, lena gcuirfear ar chumas tíortha in LEE a gcuid acmhainní buiséadacha náisiúnta a úsáid chun tacaíocht a dheonú do thionscadail atá lonnaithe ar a gcríoch agus iad ag brath ar shásra ceantála ar fud an Aontais chun na tionscadail is iomaíche a shainaithint.

3AN DARA GLAO AR THIONSCADAIL MHÓRSCÁLA (LSC-2021)

Dhírigh LSC-2021 ar thionscadail a raibh caiteachas caipitiúil os cionn EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo. Roghnaigh sé 16 thionscadal inar iarradh EUR 1,78 billiún ar an iomlán (meándeontas EUR 111 mhilliún in aghaidh an tionscadail). Mealladh a lán tionscadal den scoth leis an nglao, agus ní raibh LSC-2021 ábalta ach 36 % de na deontais iomlána a iarradh i gcomhair tionscadal a chomhlíon nó a sháraigh riachtanais thairseach na meastóireachta maidir le rangú a sholáthar. Is í ‘stroighin & aol‘ an earnáil ba mhó ar tacaíodh léi in LSC-2021, agus fuarthas EUR 653 mhilliún ar an iomlán i gcomhair ceithre thionscadal chun réitigh GSC a chur chun feidhme. Ar an iomlán, táthar ag súil go dtacóidh na tionscadail roghnaithe le 132 milliún tona CO₂e sheachaint thar 10 mbliana.

3.1Rannpháirtíocht na dtionscadal sa ghlao

Bhí buiséad bunaidh EUR 1.5 billiún leis na tograí LSC-2021 agus ba é arbh aidhm dóibh tacú le tionscadail a raibh caiteachas caipitiúil measta níos mó ná EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo in aon earnáil atá incháilithe faoin gCiste don Nuálaíocht. Socraíodh leis an gcinneadh maoiniúcháin roimh an nglao soláthar solúbthachta 20 % ar a mhéad maidir leis an mbuiséad iomlán dá mba rud é go raibh an buiséad neamhleor maidir leis na tograí a fuarthas os cionn na dtairseach íosta). Seoladh an glao an 26 Deireadh Fómhair 2021, agus bhí na tograí le bheith faighte faoin 3 Márta 2022. Fógraíodh torthaí na meastóireachta an 11 Iúil 2022.

Fuarthas 139 dtogra sa ghlao, agus measadh go raibh 121 (87 %) díobh inghlactha agus incháilithe le haghaidh meastóireachta (féach Fíor 2). Bhí cáilíocht na dtograí ard, rud a d’fhág go raibh 48 dtogra ag teacht le tairseach íosta na meastóireachta nó ag sárú thairseach íosta na meastóireachta lena mbreithniú do dhámhachtain. A luaithe a rangaíodh iad de réir a scóir measúnaithe faoi na critéir dhámhachtana is infheidhme, agus an buiséad teoranta a bhí ar fáil á chur san áireamh, roghnaíodh 16 thionscadal agus iarradh orthu ullmhú le haghaidh deontais agus leithdháileadh 5 thionscadal ar an liosta ionadaithe.

Fíor 2: Torthaí Meastóireachta LSC-2021

Bhí 24 dhá thogra ann a roghnaíodh lena n‑ullmhú do chomhaontú deontais nár chríochnaigh an próiseas. Mar thoradh air sin, iarradh ar an gcéad togra ón liosta 25 ionadaithe caibidlíocht a dheonú. Faoi dheireadh 2022, bhí comhaontú deontais sínithe ag 15 thionscadal le Cinea chun tairbhe a bhaint as an tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht, agus bhí an tionscadal ón liosta ionadaithe nár tugadh chun críche fós á ullmhú le haghaidh comhaontú deontais.

As na tograí go léir a fuarthas in LSC-2021, cinn a cuireadh isteach arís ba 59 gcinn acu (45 % de na tograí go léir a fuarthas) ón nglao LSC-2020 roimhe seo, lena n‑áirítear 3 cinn a bhfuarthas PDA ina leith faoi LSC-2020. As na 16 thogra a roghnaíodh faoi dheireadh in LSC-2021, bhí 9 gcinn i measc na 59 dtogra sin a cuireadh isteach arís. Léiríodh leis an taithí sin a mhéid is féidir le tionscadail tairbhe a bhaint as taithí ar a n‑iomaíochas a chur i bhfeidhm agus a fheabhsú ina dhiaidh sin, go háirithe trí aghaidh a thabhairt ar na heasnaimh in aibíocht theicniúil, airgeadais agus oibríochtúil a dtionscadal. Chomh maith leis sin, léirítear leis an taithí sin an tábhacht a bhaineann leis an gclár PDA a bheith i bhfeidhm chun cuidiú le tionscadail éirí níos aibí. I ndiaidh LSC-2021, as na 32 thionscadal nár roghnaíodh mar gheall ar an mbuiséad teoranta a bhí ar fáil, tugadh cuireadh do 18 dtionscadal an PDA arna sholáthar ag BEI a fháil.

3.2Iarradh tacaíocht airgeadais agus bhuiséid do ghlaonna

Ba EUR 11.2 billiún a bhí i gceist leis an tacaíocht deontais iomlán a iarradh do gach tionscadal a rinneadh iarratas ar an dara LSC (LSC-2021) ina leith. EUR 4.97 billiún a bhí san iarraidh iomlán ar dheontas agus maidir le tionscadail a measadh go raibh na ceanglas íostairsí á gcomhlíonadh nó á sárú acu. Bhí an figiúr sin i bhfad níos mó ná an buiséad de EUR 1.5 billiún a bhí ar fáil. Ar an gcúis sin, d’úsáid an Coimisiún an riail solúbthachta 20 % chun tionchar an ghlao sin ar thograí a uasmhéadú. Leis an riail solúbthachta, mar a shainítear i ngach ceann de na cinntí maidir le maoiniú ón gCiste don Nuálaíocht, ceadaítear athruithe a dhéanamh ar an mbuiséad atá ar fáil i roinnt cásanna. Ceann de na cásanna is ea gurb é torthaí an ghlao ar thograí go meastar go bhfuil na ceanglais íostairsí á gcomhlíonadh nó á sárú ag go leor de na tionscadail, ach nach féidir cuireadh a thabhairt dóibh ar fad comhaontú deontais a ullmhú mar gheall ar shrianta buiséid an ghlao. Dá thoradh sin, agus d'ainneoin chur i bhfeidhm na rialach solúbthachta, ní raibh na tograí a iarradh chun comhaontuithe deontais a ullmhú ag comhfhreagairt ach do 36 % (EUR 1.78 billiún) den mhéid iomlán a iarradh le tograí a chomhlíon nó a sháraigh na ceanglais maidir le tairseach na meastóireachta.

Ba é EUR 8,47 billiún a bhí i gceist le caiteachas caipitiúil iomlán na dtionscadal a roghnaíodh ar deireadh faoi LSC-2021, agus ba é EUR 1,78 billiún a bhí i gceist le huasmhéid na tacaíochta deontais ón gCiste don Nuálaíocht do na tionscadail sin. Ciallaíonn sé sin go raibh infheistíocht eile á giaráil ag an gCiste don Nuálaíocht arbh fhiú beagnach 4 oiread ranníocaíocht an Chiste don Nuálaíocht féin é. Ba é EUR 530 milliún a bhí i gceist le meánchaiteachas caipitiúil (CAPEX) in aghaidh an tionscadail agus b’ionann an meánmhéid deontais a iarradh agus thart ar EUR 111 mhilliún in aghaidh an tionscadail.

Léiríodh le LSC-2021 spéis mhéadaithe sa Chiste don Nuálaíocht ag forbróirí a bhfuil tionscadail a bhfuiltear ag lorg níos mó ná EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ina leith. Dá bhrí sin, níor leor an buiséad atá ar fáil don chineál sin glaonna. I ndiaidh LSC-2021, as an iomlán den EUR 4,97 billiún a iarradh do thionscadail a chomhlíon nó a sháraigh na ceanglais íostairsí maidir le roghnú, níorbh fhéidir tionscadail arbh fhiú EUR 3,2 billiún iad a roghnú mar gheall ar bhuiséad neamhleor. Ag an am céanna, tá sé léirithe le LSC-2021 go soláthraítear le cineál iomaíoch na nglaonna ar thograí cur chuige éifeachtúil maidir le leas a bhaint as maoiniú príobháideach, agus gurb ionann deontais an Chiste don Nuálaíocht agus 23 % ar an meán de chaiteachas caipitil na dtionscadal.

3.3Saintréithe na dtionscadal a dámhadh

3.3.1Earnálacha

Dáileadh na 16 thionscadal a roghnaíodh ar deireadh lena n‑ullmhú do chomhaontú deontais ar fud 8 n‑earnáil ghníomhaíochta (féach Fíor 3). San earnáil ‘stroighne agus aoil’ a bhí an líon is mó tionscadal (4 thionscadal nó 25 % de na tionscadail ar fad a roghnaíodh). Bhain na 4 thionscadal sin tairbhe as 37 % den tacaíocht deontais iomlán (féach Fíor 4). Léiríodh leis na tionscadail a roghnaíodh ábharthacht an Chiste don Nuálaíocht chun tacú le tionscnaimh mhóra chun gníomhaíochtaí tionsclaíocha a dhícharbónú, amhail táirgeadh stroighne, próisis ceimiceán agus peitriceimiceán, agus úsáid hidrigine mar bhreosla glan malartach. Tá an tionscal stroighne thar a bheith iomaíoch, agus réitigh inchreidte agus chost-éifeachtúla á gcur ar aghaidh chun astaíochtaí GCT a laghdú trí theicneolaíochtaí CCS.

Fíor 3: Líon na dtionscadal de réir na hearnála LSC 2021

Fíor 4: Méid na ndeontas (EUR) do thionscadail roghnaithe in LSC 2021

3.3.2Dáileadh geografach

Dáileadh na tionscadail a roghnaíodh agus a dámhadh ar fud naoi mBallstát, chomh maith leis an Iorua agus an Íoslainn. Ba iad an Ísiltír agus an Ghearmáin na Ballstáit a raibh na tionscadail is mó a roghnaíodh agus a dámhadh acu (3 thionscadal an ceann). Dámhadh an chuid is mó den bhuiséad do thionscadail atá lonnaithe san Ísiltír, sa Ghearmáin agus sa Pholainn, agus thart ar 17 % den bhuiséad iomlán a dámhadh, nó thart ar EUR 302 milliún (féach Fíoracha 5 agus 6) ag baint le gach tír. D’fheidhmigh tionscadail atá bunaithe in iarthar agus i dtuaisceart na hEorpa níos fearr fós le linn na meastóireachta sa ghlao sin ar mhórscála, agus bhí rátaí incháilitheachta níos ísle i Lár na hEorpa agus in Oirthear na hEorpa.

Fíor 5: Líon na dtionscadal incháilithe, os cionn na tairsí, agus roghnaithe – de réir tíre - LSC 2021

Fíor 6: Méid na ndeontas roghnaithe (EUR) de réir tíre in LSC-2021

 

3.3.3Acmhainneacht laghdaithe GCT

Is é 132 milliún tona CO₂e na dearbh-astaíochtaí GCT measta iomlána a seachnaíodh ó thionscadail a roghnaíodh agus a dámhadh in LSC-2021 thar thréimhse 10 mbliana, agus meánchion de 8,2 milliún tona CO₂e a seachnaíodh in aghaidh an tionscadail. Tagann na cionta is mó leis an bhfigiúr sin ó thionscadail san earnáil stroighne agus aoil (28 %), stóráil leictreachais ionlae (26 %), agus earnáil na gceimiceán (11 %). Baineadh amach an éifeachtúlacht costais ba mhó maidir leis an gcoibhneas idir méid an deontais agus na dearbh-astaíochtaí GCT a seachnaíodh trí thionscadail i stóráil leictreachais ionlae, agus seachnaíodh 458 kg CO₂e ar an meán in aghaidh EUR 1 den deontas, rud a léiríonn tionchar suntasach na dteicneolaíochtaí sin agus iad ag cuidiú le fuinneamh in-athnuaite a chomhtháthú san eangach.

3.3.4An leibhéal aibíochta

Bhí sé beartaithe ag gach tionscadal a roghnaíodh in LSC-2021 dúnadh airgeadais a bhaint amach faoin dara ráithe de 2025 agus go mbeadh siad curtha i ngníomh faoin dara ráithe de 2028, mar a fheictear i bhFíor 7 agus i bhFíor 8. Ar an meán, is é 22 mhí an tréimshe ama chun dúnadh airgeadais a bhaint amach, agus is é 58 mí an tréimhse ama chun teacht i ngníomh a bhaint amach. De bhrí go bhfuil aibíocht theicniúil na dtionscadal atá rannpháirteach sa Chiste don Nuálaíocht íseal den chuid ba mhó, tá sé oiriúnach do chineál nuálacha dteicneolaíochtaí a bhfaightear tacaíocht ina leith go dteastaíonn beagnach 5 bliana ar an meán oibríochtaí a thosú. Shroich tionscadal amháin, NorthStorePlus, dúnadh airgeadais cheana féin ag deireadh 2022.

Fíor 7: Dáta measta an dúnta airgeadais in LSC 2021

Fíor 8: Dáta measta do theacht i ngníomh in LSC 2021

3.3.5Leibhéal nuálaíochta agus acmhainneacht inscálaitheachta

Tá méid na nuálaíochta sna tograí a roghnaíodh an-mhaith, agus d’éirigh le beagnach gach ceann de na tograí scór 4 (as 5 cinn ar fad) nó níos airde a bhaint amach sa chritéar sin le linn a meastóireachta, agus bhí scóir mhaithe sna fochritéir ‘úrscothacha’ agus ‘rannchuidiú beartais an Aontais’ araon.

Is é is aidhm don Chiste don Nuálaíocht tionscadail a roghnú a bhfuil acmhainneacht theicniúil agus mhargaidh agus baint leo maidir leis an méid seo a leanas: (i) cur i bhfeidhm nó macasamhlú forleathan; nó (ii) laghdú costais amach anseo. Dá bhrí sin, déantar measúnú sa mheastóireacht ar an méid seo a leanas: (i) an bhfuil na tograí inscálaithe ar leibhéal an tionscadail agus an gheilleagair réigiúnaigh; (ii) an bhfuil na tograí inscálaithe ar leibhéal na hearnála agus ar fud an gheilleagair; agus (iii) cáilíocht agus méid an phlean comhroinnte eolais. Maidir leis an acmhainneacht inscálaitheachta sin, d’éirigh le gach togra a roghnaíodh ón LSC-2021 scóir idir 3.5 as 5 agus 5 as 5 a bhaint amach, agus scóráil beagnach gach ceann acu 4 nó níos mó.

Sna tionscadail a roghnaíodh le haghaidh tacaíochta faoi LSC-2021 cumhdaítear go leor nuálaíochtaí teicneolaíochta a d’fhéadfadh a bheith ríthábhachtach chun geilleagar na hEorpa a dhícharbónú sna blianta amach romhainn. Áirítear iad seo a leanas le samplaí de na príomhtheicneolaíochtaí: (i) cumhacht ghaoithe amach ón gcósta a leathnú mar aon le leictrealóirí a tháirgeann hidrigin; (ii) monarú, úsáid agus athchúrsáil ábhar nuálach (amhail ceallraí ian litiam ina bhfuil cion ard nicile) le haghaidh stóráil fuinnimh leictriceimiceach sna heangacha cumhachta; (iii) próisis nua ceimiceán a fhorbairt chun sruthanna dramhaíola plaisteacha a athchúrsáil ar mhórscála; nó (iv) teicnící GSC a ionchorprú i bpróisis thionsclaíocha a tháirgeann stroighin.

4DARA GLAO AR THIONSCADAIL MHIONSCÁLA (SSC-2021)

Díríodh SSC-2021 ar thionscadail a raibh caiteachas caipitiúil níos lú ná EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo. Roghnaíodh 17 dtionscadal ann a bhfuarthas EUR 61.8 milliún ar an iomlán (EUR 3.6 milliún ar an meán i ndeontais in aghaidh an tionscadail) ina leith. Cé gur cuireadh 66 thogra isteach, níor measadh ach 17 dtogra mar thograí a chomhlíonann nó a sháraíonn tairseacha na meastóireachta. Dá bhrí sin, níor úsáideadh buiséad an ghlao go hiomlán agus dá bhrí sin bhain suibscríobh easnamhach 38 % leis an nglao. Ba í an earnáil ‘gloine, criadóireachta agus na ábhar tógála’ an earnáil ba mhó ar tacaíodh léi faoin nglao, agus fuair cúig thionscadal thart ar EUR 19 milliún ar an iomlán chun réitigh dícharbónaithe a chur chun feidhme ina bpróisis thionsclaíocha, amhail foirnéisí a leictriú nó fuíollteas a athchúrsáil. Nuair a chuirtear le chéile iad, táthar ag súil go gcuideoidh na tionscadail roghnaithe le 1.3 milliún tona CO₂e a sheachaint thar thréimhse 10 mbliana.

Bhí buiséad EUR 100 milliún leis an SSC-2021, arbh é an dara glao é ar thograí mionscála faoin gCiste, agus díríodh é ar thionscadail a raibh caiteachas caipitiúil measta faoi bhun EUR 7.5 milliún in aghaidh an tionscadail ag gabháil leo in aon earnáil a chumhdaítear le CTA AE. Seoladh é an 31 Márta 2022, agus ba é an 31 Lúnasa 2022 an spriocdháta chun tograí a fháil. Fógraíodh torthaí na meastóireachta an 12 Nollaig 2022.

Cuireadh 66 thogra isteach, agus measadh go raibh 53 (80 %) díobh inghlactha agus incháilithe le haghaidh meastóireachta. As na 53 thogra sin, chomhlíon nó sháraigh 17 dtogra na ceanglais maidir le híostairseach na meastóireachta atá le cur san áireamh le haghaidh dámhachtain deontais. Ós rud é go raibh an buiséad a bhí ar fáil níos mó ná tacaíocht na dtograí a iarradh le chéile, roghnaíodh gach ceann de na 17 dtogra sin lena n‑ullmhú do chomhaontú deontais (féach Fíor 9).

Fíor 9: Líon na dtionscadal atá rannpháirteach in SSC-2021

4.1Iarradh tacaíocht airgeadais agus bhuiséid do ghlaonna

Maidir leis na tionscadail dá ndearnadh iarratas ar SSC-2021, iarradh EUR 302.8 milliún san iomlán. Maidir leis na tionscadail a measadh go raibh na ceanglais íostairsí á gcomhlíonadh nó á sárú acu – ar tionscadail iad go léir a roghnaíodh i gcomhair ullmhú le haghaidh comhaontú deontais – iarraidh iomlán ar EUR 61,8 milliún i dtacaíocht deontais a bhí iontu, is é sin EUR 3,64 milliún ar an meán in aghaidh an tionscadail. EUR 115 mhilliún a bhí i gcaiteachas caipitiúil na dtionscadal a dámhadh ar deireadh faoi SSC-2021, is é sin EUR 6,7 milliún ar an meán in aghaidh an tionscadail.

4.2Saintréithe na dtionscadal a dámhadh

4.2.1Earnálacha

Ba as 12 earnáil ghníomhaíochta a tháinig na 17 dtionscadal a roghnaíodh ar deireadh lena n‑ullmhú do chomhaontú deontais . As na 17 dtionscadal, bhain 29 % (nó 5 thionscadal) le ‘gloine, criadóireacht agus ábhar tógála', agus fuarthas 31 % den bhuiséad deontais a leithdháileadh i leith na dtionscadal sin, mar a fheictear i bhFíor 10 agus i bhFíor 11. Le linn an ghlao sin, cruthaíodh go raibh an Ciste don Nuálaíocht ina phríomhionstraim chun tacú le gníomhaíochtaí dícharbónaithe tionsclaíochta ar mhionscála, trí thionscadail thar a bheith iomaíoch a chur chun cinn chun foirnéisí sa tionscal gloine a fheabhsú le réitigh amhail leictriú nó athchúrsáil fuíollteasa.

Fíor 10: Líon na dTionscadal de réir na hEarnála SSC-2021

Fíor 11: Méid na ndeontas de réir na hearnála SSC 2021

4.2.2Dáileadh geografach

Dáileadh na tionscadail a roghnaíodh ar fud 12 Bhallstát. Ba é an Spáinn an Ballstát a raibh na tionscadail ba a roghnaíodh aici (3 thionscadal), a fuair an buiséad ba mhó a leithdháileadh ag 17 % den iomlán (nó EUR 10.7 milliún) freisin. Bhí tionscadal amháin lonnaithe i dtrí thír éagsúla (an tSeicia, an Fhrainc, agus an Spáinn) agus bhí siad dírithe ar mhonarú comhpháirteanna fuinnimh in-athnuaite. Sa ghlao sin ar mhionscála, bhí beagnach 53 % de na tograí a roghnaíodh lonnaithe i ndeisceart, i lár agus in oirthear na hEorpa, agus ní raibh ach togra amháin acu i dtuaisceart na hEorpa (an Fhionlainn). Ní hionann an léargas sin agus an léargas a fheictear sa ghlao ar mhórscála (i gcás gur tháinig formhór na dtionscadal as tuaisceart agus iarthar na hEorpa) agus, mar sin, cuireann sé le cothromaíocht i ndáileadh geografach an mhaoinithe.

Fíor 12: Líon na dTionscadal de réir na tíre in SSC-2021

Fíor 13: Méid na ndeontas (EUR) de réir na tíre in SSC 2021

4.2.3Acmhainneacht laghdaithe GCT

Is é an acmhainneacht mheasta iomlán chun astaíochtaí GCT ó na tionscadail a roghnaíodh agus a dámhadh in SSC-2021 a mhaolú ná 1,3 milliún tona CO₂e thar thréimhse 10 mbliana, agus ba é 79 121 tona CO₂e in aghaidh an tionscadail an meánchion. Tagann an cion is mó leis an bhfigiúr sin ó thionscadail san earnáil gloine, criadóireachta agus ábhar tógála (34 %) agus ón earnáil stroighne agus aoil (30 %). Baineadh amach an éifeachtúlacht chostais ba mhó maidir leis an gcoibhneas idir méid an deontais agus an dearbh-laghdú ar astaíochtaí GCT trí thionscadail san earnáil stroighne agus aoil, agus laghdaíodh 92 kg CO₂e ar an meán in aghaidh EUR 1 den deontas. Chonacthas na héifeachtúlachtaí sin go háirithe in ionadú breoslaí iontaise in áitheanna stroighne.

4.2.4An leibhéal aibíochta

Tá pleananna le gach tionscadal a roghnaíodh faoi SSC-2021 dúnadh airgeadais a bhaint amach faoin tríú ráithe de 2025 agus teacht i ngníomh faoi thús 2028. Thairis sin, sroichfidh 88 % dúnadh airgeadais faoi dheireadh 2024 agus tosóidh 76 % oibríochtaí faoi dheireadh 2025, agus tá sé sin níos tapúla ná luas na dtionscadal mórscála, mar go bhfuil sé níos éasca tionscadail níos lú a chur chun feidhme.

Fíor 14: Dáta beartaithe le haghaidh dúnadh airgeadais i dtionscadail a roghnaíodh faoi SSC-2021

Fíor 15: Dáta measta do theacht i ngníomh maidir le tionscadail a roghnaíodh faoi SSC-2021

4.2.5Leibhéal nuálaíochta agus acmhainneacht inscálaitheachta

Tá méid na nuálaíochta sna tograí a roghnaíodh le haghaidh SSC-2021 an-mhaith, agus d’éirigh le níos mó ná 50 % de na tograí scór 12 (as 15 cinn ar fad) nó níos airde a bhaint amach sa chritéar sin.

Maidir leis an acmhainneacht inscálaitheachta sin, bhain níos mó ná 70 % de na tograí roghnaithe ó SSC-2021 scóir arda de níos mó ná 12 phointe amach (as 15). Mar thoradh ar an nglao sin, bhí tionscadail éagsúla ann a thacaíonn le réimsí amhail diantionscail a dhícharbónú, feabhas a chur ar réitigh stórála fuinnimh, nó úsáidí le haghaidh fuinnimh inathnuaite a mhéadú. Mar shampla, beidh an Ciste don Nuálaíocht ag tacú le tionscadail chun: (i) giniúint grianfhuinnimh a chomhcheangal le gníomhaíochtaí talmhaíochta; (ii) réitigh shoghluaisteachta loingseoireachta a chur chun cinn bunaithe ar bhreosla hidrigine nó ar ghaoth; agus (iii) suiteálacha téimh ceantair a fhorbairt agus ag baint úsáid as fuinneamh geoiteirmeach. Maidir leis an earnáil thionsclaíoch, forbróidh na tionscadail faoin nglao in réitigh amhail: (i) foirnéisí leictreacha sa tionscal monaraíochta gloine; (ii) ábhair thógála réamhtheilgthe um baint carbóin; nó (iii) breoslaí malartacha (e.g. hidrigin in-athnuaite nó bithbhreoslaí) agus teaschaidéil a ionchorprú i bpróisis thionsclaíocha éagsúla. Maidir le réitigh stórála fuinnimh, forbrófar leis na tionscadail faoi SSC-2021 réitigh amhail scéimeanna feabhsaithe fuinnimh mar sheirbhís, nó teicneolaíochtaí nua fuaraithe ceallraí feithiclí leictreacha lena laghdaítear meáchan na gcóras stórála fuinnimh.

5TORTHAÍ CARNACHA AN CHISTE DON NUÁLAÍOCHT FAOI DHEIREADH 2022

Faoi dheireadh 2022, bhí ceithre ghlao ar thograí seolta agus dáfa ón gCiste don Nuálaíocht: dhá ghlao ar thionscadail mhionscála agus dhá cheann le haghaidh tionscadail mhórscála. Ar an iomlán, roghnaíodh 70 tionscadal chun tacaíocht a fháil i bhfoirm deontas dar luach EUR 3.1 billiún ar an iomlán. Tá spéis na bhforbróirí tionscadail fós ard, go háirithe sna glaonna ar thionscadail mhórscála. Díríodh an tacaíocht is mó go dtí seo ar thionscadail lena bhféachtar le tionscail dianfhuinnimh a dhícharbónú, agus béim ar leith ar an earnáil stroighne agus aoil. Ón taobh geografach, tá tearcionadaíocht á déanamh fós maidir le tionscadail rannpháirteacha atá lonnaithe in oirthear na hEorpa. Tá sé beartaithe leis na tionscadail atá roghnaithe faoi láthair 215 milliún tona d'astaíochtaí CO₂ e a sheachaint thar thréimhse 10 mbliana, rud a fhágann go bhfuil an Ciste don Nuálaíocht ina phríomhchuiditheoir don Chomhaontú Glas don Eoraip agus maidir le haidhm an Aontais an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050.

Seoladh an chéad ghlao ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht an 3 Iúil 2020 (an chéad ghlao ar mhórscála) agus an dara glao an 1 Nollaig 2020 (an chéad ghlao ar mhionscála). Faoi dheireadh 2022, seoladh trí ghlao eile: an dara glao ar mhionscála (an 31 Márta 2022), an dara glao ar mhórscála (an 26 Deireadh Fómhair 2022), agus an tríú glao ar mhórscála (an 3 Samhain 2022).

5.1Rannpháirtíocht na dtionscadal sa ghlao

Idir a sheoladh agus deireadh 2022, bhí 748 dtogra san iomlán faighte ag an gCiste don Nuálaíocht do thionscadail, ar mhórscála agus ar mhionscála araon, agus bhí 70 tionscadal réamhroghnaithe le haghaidh comhaontú deontais. Mar a fheictear i bhFíor 16, tá rannpháirtíocht sna glaonna ar mhionscála difriúil leis an rannpháirtíocht sna glaonna ar mhórscála. Mealladh go leor spéise leis na glaonna ar mhionscála ar dtús, ach tháinig laghdú 70 % ar an rannpháirtíocht ansin idir an chéad agus an dara glao. D’fhéadfadh sé gurb é ceann de cúiseanna gur cailleadh an spéis sin i nglaonna ar mhionscála méid beag an cheanglais uasta CAPEX ag EUR 7.5 milliún díreach. Is minic a bhíonn rochtain ag tionscadail den mhéid sin ar mhaoiniú náisiúnta nach bhfuil a oiread iomaíochta ag baint leis agus nósanna imeachta iarratais níos éasca. Bhí patrún den chineál céanna ag baint leis an nglao ar mhórscála, rud a mheall spéis láidir ar dtús freisin. Mar sin féin, níor tháinig ach laghdú 55 % 26 ar líon na dtograí idir an chéad ghlao ar mhórscála agus an dara glao ar mhórscála. Sa chás sin, d’fhéadfadh na cúiseanna leis an laghdú ar thograí a bheith mar gheall ar an ró-iarratas an-ard/an ráta ratha an-íseal sa chéad ghlao ar mhórscála in 2020 (LSC-2020), rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le hiarratasóirí a dhíspreagadh ó iarratas a dhéanamh an bhliain dár gcionn. Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, le linn an chéad ghlao ar mhórscála in 2020, gur cuireadh próiseas roghnúcháin dhá chéim chun feidhme; bhí céim ‘léirithe spéise’ ann ar dtús agus céim iomlán ‘glao ar thograí’ ina dhiaidh sin. I ndiaidh na chéad chéime, fuarthas go raibh 117 dtogra ag comhlíonadh na gcritéar tairsí nó ag sárú na gcritéar táirsí agus tugadh cuireadh do 70 ceann de na tograí sin chuig an dara céim, i gcomhréir le forálacha an ghlao, rud a raibh sé de thoradh air go raibh 48 dtogra ag sárú na gcritéar tairsí sa dara céim sin, agus tugadh cuireadh faoi dheireadh do 7 gcinn díobh sin chun comhaontú deontais a ullmhú. Tá an scéim sin ag teacht le hAirteagal 12 den Ionstraim Tharmligthe um an gCiste don Nuálaíocht. Bhí ualach suntasach riaracháin mar thoradh ar an gcur chuige dhá chéim sin, áfach, agus tréimhse na meastóireachta á fadú gan ghá leis agus d’fhéadfadh sé freisin gur díspreagadh iarratasóirí leis ó iarratas a dhéanamh an bhliain dár gcionn. Bhí an nós imeachta aonchéime LSC-2021 níos cuíchóirithe.

I nglaonna ar mhionscála, ní raibh sna tograí ar tugadh cuireadh díobh ar deireadh comhaontuithe deontais a ullmhú ach 25 % de na tograí ar measadh go raibh siad incháilithe le haghaidh meastóireachta, ach bhí 89 % de na tograí sin ar measadh gur sháraiagh siad na ceanglais íostairsí atá le cur san áireamh le haghaidh meastóireachta i gceist leo.

I nglaonna ar mhórscála, b’ionann líon na dtograí ar tugadh cuireadh díobh chun comhaontú deontais a ullmhú ar deireadh agus 15 % ar an meán de na cinn ar measadh go raibh siad incháilithe le haghaidh meastóireachta agus 46 % díobh sin ar measadh go raibh siad os cionn na gceanglas íostairsí atá le cur san áireamh le haghaidh dámhachtain deontais.

Fíor 16: Líon na dtionscadal i nglaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht (Nollaig 2022)

5.2Iarradh tacaíocht airgeadais agus bhuiséid do ghlaonna

CAPEX comhcheangailte iomlán measta de EUR 13.5 billiún a bhí i gceist leis na tionscadail roghnaithe sna ceithre ghlao ar thograí faoin gCiste don Nuálaíocht. Ba é EUR 3,1 billiún an tacaíocht uasta iomlán ó gCiste don Nuálaíocht do na tionscadail roghnaithe sin i ndeontais, a raibh 23 % ar an meán de thacaíocht deontais do chaiteachas caipitil na dtionscadal go léir i gceist leis 27 . Chiallaigh sé sin freisin go bhfuil an Ciste don Nuálaíocht ag cuidiú faoi láthair le leas a bhaint as EUR 10,4 billiún ó fhoinsí eile infheistíochtaí, figiúr atá ag fás le gach glao, mar a fheictear i bhFíor 18.

Ba é EUR 2.7 billiún a bhí i mbuiséad iomlán na gceithre ghlao a dúnadh faoi dheireadh mhí na Nollag 2022. Mar gheall ar ró-iarratas, go háirithe sna glaonna ar mhórscála, cuireadh cur i bhfeidhm na rialach solúbthachta a leagtar síos sna cinntí airgeadais i bhfeidhm 28 maidir le trí cinn de na glaonna (SSC-2020, LSC-2020 agus LSC-2021). Mar thoradh ar chur i bhfeidhm na rialach solúbthachta tháinig meánmhéadú 16 % ar an mbuiséad bunaidh chun buiséad méadaithe iomlán EUR 3.14 billiún a bhaint amach, mar a fheictear i bhFíor 17. D'ainneoin an bhuiséid mhéadaithe sin le haghaidh trí ghlao, bhí glao amháin ann – SSC-2021 – i gcás go raibh an buiséad leis na tionscadail roghnaithe 37 % faoi bhun bhuiséad iomlán an ghlao.

Fíor 17: Comparáid idir an buiséad atá ar fáil agus deontais a iarraidh i dtionscadail a roghnaíodh faoin gCiste don Nuálaíocht

Fíor 18: Comparáid idir CAPEX agus uasmhéid deontais arna iarraidh le haghaidh tionscadail roghnaithe faoin gCiste don Nuálaíocht

5.3Saintréithe an tionscadail a dámhadh

5.3.1Catagóirí agus earnálacha

D’eagraigh an Ciste don Nuálaíocht gach ceann dá chéad cheithre ghlao ar bhealach ‘neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de’ (i.e. ní raibh an Ciste don Nuálaíocht i bhfabhar aon teicneolaíocht ar leith) do chatagóirí atá incháilithe do thacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht: (i) fuinneamh inathnuaite; (ii) stóráil fuinnimh; (iii) tionscail dianfhuinnimh; agus (iv) gabháil carbóin agus stóráil gheolaíoch carbóin agus/nó úsáid carbóin.

Sna ceithre ghlao ar fad, ba iad tionscail atá dian ar fhuinneamh (38 dtogra) agus fuinneamh in-athnuaite (14 thogra) an dá chatagóir inar roghnaíodh an líon is mó tograí. Cé gurb í an chéad chatagóir an chatagóir ina bhfuil an sciar is mó de mhéid iomlán an deontais a roghnaíodh (48 % nó EUR 1,5 billiún, mar a fheictear i bhFíor 20), áfach, is í an chatagóir GSC an chatagóir is déine ó thaobh an bhuiséid de réir togra, ag baint úsáid as 35 % den bhuiséad nach bhfuil ach 6 thogra ann.

Fíor 19: Líon na dtionscadal roghnaithe de réir na hearnála i nglaonna ar thograí an Chiste don Nuálaíocht

Fíor 20: Líon na dtionscadal roghnaithe de réir na tíre i nglaonna ar thograí an Chiste don Nuálaíocht

Ag féachaint ar na hearnálacha, mar a léirítear i bhFíor 21, is iad an dá earnáil ag a bhfuil an líon is mó tionscadal roghnaithe ‘hidrigin’ (10 dtionscadal) agus an earnáil ‘gloine, criadóireachta agus ábhair thógála eile’ (7 dtionscadal). Mar sin féin, agus tacaíocht charnach leithdháilte an deontais maoinithe á cur san áireamh faoi dheireadh mhí na Nollag 2022 (féach Fíor 22), is í an earnáil atá chun tosaigh ‘stroighin agus aol’ (EUR 810.7 milliún), agus hidrigin ina dhiaidh sin (EUR 411.1 milliún). Tá sé sin amhlaidh den chuid is mó toisc go dtagann an chuid is mó de na hastaíochtaí ón tionscal stroighne agus aoil ón imoibriú ceimiceach taobh istigh den áith agus an chonair theicneolaíoch is coitianta chun na hastaíochtaí sin a laghdú ná trí réiteach dian-infheistíochta GSC, lena n‑éilitear infheistíocht shuntasach fós.

Fíor21: Líon na dtionscadal roghnaithe de réir na hearnála i nglaonna ar thograí an Chiste don Nuálaíocht

Fíor 22: Líon na dtionscadal roghnaithe de réir na tíre i nglaonna ar thograí an Chiste don Nuálaíocht

5.3.2Dáileadh geografach

Tá sé mar aidhm leis an gCiste don Nuálaíocht cothromaíocht gheografach agus earnála a bhaint amach. Agus an tuarascáil seo á dréachtú, bhí tionscadail roghnaithe lonnaithe i 20 de na 30 tír incháilithe (Ballstáit AE agus tíortha LEE) 29 . Mar sin féin, tá rannpháirtíocht níos ísle go comhréireach maidir le tionscadail ó oirthear agus ó lár na hEorpa.

Ba í an Spáinn (11 thionscadal) an tír ina roghnaíodh a líon ba mhó tionscadal faoin gCiste don Nuálaíocht faoi dheireadh 2022, an Fhrainc (10 dtionscadal) agus an tSualainn (7 dtionscadal) ina dhiaidh sin. Ag féachaint ar an maoiniú carntha leithdháilte ón buiséad deontas ón gCiste don Nuálaíocht ó cruthaíodh an Ciste don Nuálaíocht, athraíonn an scéal, agus an tSualainn (EUR 511 mhilliún) chun tosaigh ar an liosta agus an Fhrainc (EUR 368.8 milliún) agus an Bheilg (EUR 361.3 milliún) ina dhiaidh sin.

Fíor 23: Líon na dtionscadal roghnaithe de réir na tíre i nglaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht

Fíor 24: Méid na ndeontas (EUR) i dtionscadail roghnaithe faoi ghlaonna ar thograí an Chiste don Nuálaíocht

Is féidir cothromaíocht gheografach i leithdháileadh cistí ón gCiste don Nuálaíocht ar thionscadail roghnaithe a mheasúnú freisin trí bhreathnú ar sciar gach tíre de OTI in LEE. Leis an mbeart sin, is féidir a fheiceáil i bhFíor 25 go raibh tearcionadaíocht ábhartha ann fós, faoi dheireadh 2022, i gcás tíortha amhail an Ghearmáin, an Fhrainc, an Iodáil nó an Spáinn d'ainneoin mhéid iomlán na ndeontas a leithdháileadh sna tíortha sin. Ar an lámh eile, léiríonn an tSualainn, an Bheilg, an Bhulgáir, an Ísiltír agus an Fhionlainn go léir ró-ionadaíocht nuair a chuirtear a OTI i gcomparáid leis an méid airgid a fuair siad i ndeontais ón gCiste don Nuálaíocht.

Fíor 25: Leathadh geografach - sciar de OTI (LEE) i gcomparáid le sciar de chistí ón gCiste don Nuálaíocht (sonraí 2021)

5.3.3An acmhainn chun astaíochtaí GCT a laghdú 

Tacaíonn an Ciste don Nuálaíocht le tionscadail a bhfuil acmhainn shuntasach ag baint leo maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus cur le haeráidneodracht an Aontais. Is é thart ar 215 milliún tona CO₂e thar thréimhse 10 mbliana na laghduithe iomlána atá beartaithe ar astaíochtaí GCT ó na 70 tionscadal roghnaithe go léir faoi dheireadh mhí na Nollag 2022 . Mar thagairt, is é sin thart ar 7 % d’iomlán na n‑astaíochtaí gás ceaptha teasa a astaíodh san Aontas Eorpach in 2022. Is é 9,6 milliún tona CO₂e do thionscadail mhórscála agus 115 312 tona CO₂e do thionscadail mhionscála an meánlaghdú atá beartaithe ar astaíochtaí in aghaidh an tionscadail. Is féidir é sin a aistriú go téarmaí airgeadaíochta mara leanas: le haghaidh gach EUR 1 de thacaíocht arna soláthar ag an gCiste don Nuálaíocht, seachnófar 70 kg de CO₂e ar an meán thar thréimhse 10 mbliana. Tuairisceofar na chéad astaíochtaí seachanta iarbhír le linn 2023 ó na chéad tionscadail a tháinig i ngníomh ag deireadh 2022 ó SSC-2020.

Fíor 26: Astaíochtaí gás ceaptha teasa carntha atá le seachaint ag na tionscadail roghnaithe thar thréimhse cur chun feidhme deich mbliana

Ar an iomlán, is iad na tionscadail is cost-éifeachtúla chun astaíochtaí GCT a laghdú na tionscadail sin san earnáil 'stórála fuinnimh ionlae', arb é a meán 100 kg de CO₂e/EUR de CAPEX agus 147 kg de CO₂e/EUR de dheontas a fuarthas ón gCiste don Nuálaíocht. Sroichtear na leibhéil éifeachtúlachta sin trí réitigh theicneolaíocha mar na cinn a úsáidtear i dtionscadal NorthStorePlus, a mhonaróidh (trí dhá mhonarcha thiomnaithe a thógáil, ceann amháin sa tSualainn agus ceann amháin sa Pholainn) 6 GW de cheallraí ian litiam chun seirbhísí a sholáthar don eangach chumhachta. Forbróidh an tionscadal ceallra cille ina mbeidh cion ard nicile a ceapadh ar dtús don earnáil mótarfheithiclí cé go bhfuil dlús fuinnimh níos mó ag baint leis.

5.3.4An leibhéal aibíochta

Tacaíonn glaonna ón gCiste don Nuálaíocht le tionscadail teicneolaíochta glaine a bhfuil ard-aibíocht airgeadais agus ghnó ag baint leo, rud a chruthaíonn go hinchreidte gur féidir na tionscadail sin a úsáid sa ghearrthéarma. Déantar meastóireacht ar thionscadail de réir na dóchúlachta go mbainfear amach dhá phríomh-gharscprioc: (i) dúnadh airgeadais laistigh de 4 bliana ar a mhéad ó síníodh an deontas; agus (ii) teacht i ngníomh.

Faoi 2022, is é an meán-am chun dúnadh airgeadais a bhaint amach ó thús na dtionscadal roghnaithe 23 mhí do thionscadail mhórscála agus 16 mhí do thionscadail mhionscála, agus is é 53 mhí an t‑am is gá chun teacht i ngníomh a bhaint amach do thionscadail mhórscála agus 31 do thionscadail mhionscála, mar a fheictear i bhFíor 26 agus i bhFíor 27. Tá na scálaí ama níos faide sin a theastaíonn le haghaidh tionscadail níos mó mar gheall ar an gcastacht níos mó a bhaineann leis na tionscadail níos mó.

Tráth a bhí an tuarascáil seo á dréachtú: (i) bhí sé socraithe go mbainfeadh 77 % de na tionscadail dúnadh airgeadais amach faoin dara ráithe de 2024; (ii) bhí sé sceidealaithe go dtiocfadh 84 % díobh i ngníomh go luath in 2027; agus (iii) bhíothas ag súil go dtiocfadh na tionscadail go léir i ngníomh roimh dheireadh 2028. Ní hamháin go n‑áiritheofar leis sin laghduithe ar astaíochtaí roimh dheireadh na ndeich mbliana, ach léirítear leis freisin gur féidir le roinnt teicneolaíochtaí dícharbónaithe tacú le haistriú earnálacha fuinnimh agus tionsclaíocha gheilleagar na hEorpa.

Fíor 27: Dáta beartaithe le haghaidh dúnadh airgeadais i dtionscadail roghnaithe

Fíor 28: Dáta beartaithe le haghaidh teacht i ngníomh maidir le tionscadail roghnaithe

D’fhéadfadh sé go mbeadh tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht amháin leordhóthanach i gcásanna áirithe chun gur féidir na tionscadail a chur i gcrích go tráthúil. Is é is cúis leis sin, go háirithe, nuair a mheastar go ndéanfar an méid seo a leanas leis na tionscadail: (i) ioncam leordhóthanach a chruthú (lena n‑áirítear i ndiaidh na tréimhse a breithníodh don ríomh costais ábhartha); (ii) sineirgí a chruthú le gníomhaíochtaí eile de chuid comhordaitheoirí tionscadail; (iii) maoiniú príobháideach seachtrach a mhealladh. I gcásanna áirithe, d’fhéadfadh sé go mbeadh gá le maoiniú poiblí eile a fháil i leith tionscadal, amhail státchabhair nó tacaíocht ó chláir um maoiniú eile de chuid an Aontais nach státchabhair é (rud a mheastar mar ‘thacaíocht phoiblí’ le chéile). Ós rud é go n‑éascaítear le glaonna rialta an Chiste don Nuálaíocht ar thograí carnadh le Státchabhair, maidir le 13 thionscadal ar an iomlán as na cinn a roghnaíodh in LSC-2020 agus LSC-2021, cinneadh leas a bhaint as an bhfoinse bhreise maoiniúcháin sin ina leith.

5.4Teicneolaíochtaí nuálacha a dtacaítear leo

Leis na tionscadail a roghnaíodh chun tacaíocht a fháil ón gCiste don Nuálaíocht cumhdaítear réimse leathan nuálaíochtaí teicneolaíochta a bheidh ríthábhachtach chun geilleagar na hEorpa a dhícharbónú sna blianta amach romhainn. Mar a míníodh thuas, aicmítear na tionscadail a dtacaítear leo i gceithre chatagóir agus i 19 n‑earnáil. Leagtar amach cuid de na teicneolaíochtaí ábhartha a dtacaítear leo sna pointí urchair thíos.

·Maidir leis an bhfuinneamh inathnuaite: tá an Ciste don Nuálaíocht ag tacú go gníomhach le tionscadail in earnálacha an ghrianfhuinnimh, an fuinneamh gaoithe agus an fhuinnimh gheoiteirmigh. Cé gur féidir giniúint grianfhuinnimh fhótavoltaigh a mheas cheana féin mar theicneolaíocht aibí, tá gá fós lena próisis mhonaraíochta a dhéanamh níos éifeachtaí agus níos iomaíche san Eoraip. Mar shampla, forbróidh an tionscadal Tango ceann de na monarchana monaraíochta grianphainéil is mó san Eoraip chun 3 GW de phainéil dhéghnúiseacha a tháirgeadh gach bliain. Déanfar na painéil sin ag baint úsáid as heitreachumar, teicneolaíocht lena méadaítear éifeachtúlacht agus marthanacht i gcomparáid le teicneolaíochtaí níos traidisiúnta. Forbróidh tionscadal eile, Helexio, próisis mhonaraíochta le haghaidh dearaí grianphainéil níos éadroime ina mbeidh modúil níos faide, lena dhéanamh níos éasca na painéil a shuiteáil ar réimse níos leithne díonta foirgníochta. Maidir le fuinneamh gaoithe, ceann de na tionscadail a dtacaíonn an Ciste don Nuálaíocht leo is ea tuirbíní gaoithe amach ón gcósta den chéad ghlúin eile a fhorbairt i dtionscadal N2OWF. Tá an acmhainn leis an tionscadal sin laghdú 40 % a dhéanamh ar líon na muilte gaoithe riachtanacha a i gcomparáid leis na gnáth-theicneolaíochtaí. Réimse eile is ea an fuinneamh geoiteirmeach atá á mhaoiniú ón gCiste don Nuálaíocht. Is acmhainn nach bhfuil mórán leasa bainte as fós ar féidir é a úsáid chun teas agus leictreachas a tháirgeadh le chéile. Is féidir acmhainneacht an fhuinnimh gheoiteirmigh a mhéadú trí leas a bhaint as féidearthachtaí na ngás comhbhrúite a thuaslagtar i sreabháin gheoiteirmeacha (amhail sa tionscadal CCGeo arna mhaoiniú ón gCiste don Nuálaíocht) nó trí lúba iata doimhne a fhorbairt lena sárófar cuid mhaith de theorainneacha geografacha na teicneolaíochta seo (amhail sa tionscadal EavorLoop arna mhaoiniú ón gCiste don Nuálaíocht). Tacaíonn an Ciste don Nuálaíocht freisin le córais téimh agus fuaraithe a fhorbairt, amhail mar atá sa tionscadal DMC, lena gcruthófar gléasra téimh grianfhuinneamh theirmigh, teaschaidéil, agus saoráid stórála chun teas in-athnuaite a sholáthar do phróiseas táirgthe braiche atá dian ar fhuinneamh.

·Maidir le tionscail dianfhuinnimh, tá straitéisí dícharbónaithe á bhforbairt le tionscadail atá bunaithe den chuid is mó ar an méid seo a leanas: (i) breoslaí in-athnuaite nó leictriú a chur in ionad breoslaí iontaise; agus (ii) teicneolaíochtaí GSC a chomhtháthú i bpróisis táirgthe. Mar shampla, ionchorprófar leis an tionscadal CLYNGAS breosla sintéiseach dramhaíola go breosla sa tionscal táirgthe stroighne, agus léireofar leis an tionscadal C2B na féidearthachtaí chun astaíochtaí a ghabháil ó tháirgeadh stroighne atá le húsáid mar amhábhar i ngníomhaíochtaí táirgthe eile. Tá an Ciste don Nuálaíocht ag tacú freisin le forbairt ábhar inbhuanaithe nua agus próiseas athchúrsála nua, amhail mar atá leis an tionscadal TLP, lena léireofar bithábhar in-bhithmhillte a tháirgtear ó lignin is féidir a úsáid i mbith-chomhábhair chun scannáin phacáistíochta a tháirgeadh agus ar féidir, dá bhrí sin, iad a chur in ionad plaistigh thraidisiúnta atá bunaithe ar bhreosla iontaise. Tionscadal eile a dtacaíonn an Ciste don Nuálaíocht leis sa réimse seo is ea Pulse, lena gcuirfear teicneolaíochtaí feabhsaithe i bhfeidhm chun ceimiceáin phlaisteacha a athchúrsáil.

·Maidir le stóráil fuinnimh, cuideoidh stóráil fuinnimh, go háirithe trí theicneolaíochtaí leictriceimiceacha, le teicneolaíochtaí giniúna in-athnuaite a chomhtháthú in eangacha cumhachta agus solúbthacht á sholáthar don chóras. Tacaíonn an Ciste don Nuálaíocht le monarú agus úsáid ábhar feabhsaithe i suiteálacha stórála fuinnimh, amhail na ceallraí ian litiam ina bhfuil cion ard nicile a bheidh á bhforbairt ag an tionscadal NorthStorePlus. Tacóidh an Ciste don Nuálaíocht freisin le geilleagar ciorclach le haghaidh ceallraí tríd an tionscadal CarBatteryReFactory, mar shampla, lena dtabharfar aghaidh ar réitigh chun an dara saolré de cheallraí feithiclí leictreacha a éascú.

·Maidir le GSC, tá an Ciste don Nuálaíocht ag tacú le tionscadail mhórscála chun dé-ocsaíd charbóin a stóráil. Mar shampla, is tionscadal KAIROS-AT-C an chéad tionscadal Eorpach lena ndéanfar gabháil chrióigineach carbóin ó fhoinsí tionsclaíocha éagsúla a chomhtháthú, le leachtú, le loingseoireacht agus le stóráil bhuan fomhuirí CO2. Léireofar le tionscadail eile, amhail GO4ECOPANET agus CALCC, freisin gabháil mhórscála agus stóráil gheolaíoch amach ón gcósta d'astaíochtaí CO2 ó thionscail amhail táirgeadh stroighne agus aoil.

5.5Rannchuidiú le cuspóirí beartais eile an Aontais

Chuidigh an Ciste don Nuálaíocht cheana féin le cuspóirí sonracha beartais sa Chomhaontú Glas don Eoraip trí thacaíocht a thabhairt do thionscadail éagsúla, a bhfuil cuid díobh leagtha amach sna pointí urchair thíos.

·Le tionscadail an Chiste don Nuálaíocht a roghnaíodh cheana féin faoi dheireadh 2022, táthar ag súil go seachnófar 215 mhilliún tona d'astaíochtaí CO₂e le linn a gcéad 10 mbliana oibríochta, rud a chuirfidh leis na spriocanna chun astaíochtaí GCT a laghdú a leagtar amach sa Dlí Aeráide 30 .

·Cuireadh EUR 411 mhilliún ar fáil ón g Ciste don Nuálaíocht chun 10 dtionscadal a mhaoiniú a bhaineann le táirgeadh agus le húsáid hidrigine. Cuireann sé sin le cuspóirí an Aontais maidir le hidrigin in-athnuaite a úsáid, mar a leagtar síos i dtionscnaimh amhail REPowerEU, an straitéis Eorpach hidrigine, agus an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite.

·Tá maoiniú deontais dar luach EUR 10,8 milliún curtha ar fáil ón gCiste don Nuálaíocht do thrí thionscadal a bhaineann le bithbhreoslaí agus bithscaglanna, rud a chuireann leis na cuspóirí chun breoslaí malartacha a fhorbairt arna leagan amach in ReFuelEU agus sa phlean gníomhaíochta bithmheatáin.

·Cuireadh EUR 330 milliún ar an iomlán ar fáil le 10 dtionscadal a bhaineann go díreach le grianfhuinneamh, fuinneamh gaoithe agus fuinneamh geoiteirmeach. Tríd an tacaíocht sin, cuidíonn an Ciste don Nuálaíocht go díreach leis na cuspóirí atá sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite agus REPowerEU maidir le giniúint fuinnimh in-athnuaite a rolladh amach agus straitéis an Aontais maidir le fuinneamh amach ón gcósta a fhorbairt 31 .

·Soláthraíodh maoiniú deontais dar luach EUR 89 milliún ón gCiste don Nuálaíocht do chúig thionscadal a bhaineann le stóráil leictreachais ionlae, rud a chuireann leis na cuspóirí sa Rialachán maidir le Ceallraí chun geilleagar ciorclach intíre do cheallraí a chur chun cinn.

·Soláthraíodh EUR 71 mhilliún ón gCiste don Nuálaíocht chun dhá thionscadal a mhaoiniú a bhaineann le comhpháirteanna monaraíochta chun fuinneamh in-athnuaite a tháirgeadh nó chun fuinneamh a stóráil. Soláthraíodh leis freisin EUR 1,08 billiún do 6 thionscadal a bhaineann le GCS, agus d’infheistigh sé EUR 1,45 billiún i 38 dtionscadal a bhaineann le tionscail dianfhuinnimh. Ag gníomhú dó dá réir, tá Ciste don Nuálaíocht ag cur cheana le cuspóirí foriomlána an Ghnímh um Thionscal Glan-nialasachta (NZIA) agus a Theachtaireachta 32 .

5.5.1Sineirgíochtaí le hionstraimí um maoiniú eile

Mar a luadh ag tús na tuarascála seo, is é is aidhm don Ciste don Nuálaíocht sineirgí agus comhlántachtaí le hionstraimí tacaíochta infheistíochta eile a áirithiú. Faoi dheireadh 2022, bhí gníomhaíochtaí sonracha déanta ag an gCiste don Nuálaíocht chun sineirgí le Fís Eorpach agus leis an mBanc Eorpach Infheistíochta a chothú.

Tá sineirgí féideartha ag creatchláir an Aontais um thaighde agus um nuálaíocht (i.e. Fís 2020 agus Fís Eorpach) agus an Ciste don Nuálaíocht. Chun cuidiú leis na sineirgí sin a bhaint amach, rinneadh roinnt gníomhaíochtaí. Mar shampla, áiríodh ar roinnt topaicí ábhartha i gclár oibre Fís Eorpach do 2023-2024 (go háirithe i mBraislí 4 & 5) abairt chaighdeánach lena spreagadh iarratasóirí chun straitéis um chás gnó agus staidéar féidearthachta a chur ina dtograí, rud a d’fhéadfadh an bealach a réiteach níos déanaí le haghaidh iarratais fhéideartha amach anseo ar an gCiste don Nuálaíocht. Chomh maith leis sin, áiríodh sa chlár oibre céanna sin ina Bhraisle 5 ‘gníomhaíocht thiomnaithe um chomhordú agus um thacaíocht’ arb é is cuspóir di malartú dea-chleachtas a chur chun cinn i measc ceithre chuibhreannas atá comhdhéanta de thairbhithe an chláir Fís 2020 agus cuidiú leis na cuibhreannais sin iarratais ardchaighdeáin ar an gCiste don Nuálaíocht a sholáthar. Ina theannta sin, d’eagraigh an Ciste don Nuálaíocht in 2022 ceardlann fhíorúil thiomnaithe chun: (i) rannpháirtithe i dtionscadail aibí Fís 2020 a chur ar an eolas faoi na réimsí téamacha a chumhdaítear leis an gCiste don Nuálaíocht agus na deiseanna maoiniúcháin a chuirtear ar fáil leis an gCiste don Nuálaíocht; agus (ii) a éascú go roinnfí i dtionscadail ceachtanna a foghlaimíodh maidir leis an bpróiseas iarratais ar an gCiste don Nuálaíocht a roinnt le hiarratasóirí ionchasacha amach anseo, agus aon dúshláin a d’fhéadfadh a bheith acu agus a réitigh theicneolaíocha á n‑úsáid acu a roinnt.

Oibríonn an Ciste don Nuálaíocht agus clár Fís Eorpach leis an mBanc Eorpach Infheistíochta freisin trí ionstraimí airgeadais measctha sa Chomhpháirtíocht idir an tAontas agus an Catalaíoch. Tríd an gcomhpháirtíocht sin tugtar le chéile an Coimisiún Eorpach, an Banc Eorpach Infheistíochta agus an Catalaíoch Fuinnimh Ceannródaíoch . Seoladh an Chomhpháirtíocht idir an tAontas agus an Catalaíoch in 2021, i gcomhthéacs COP26 i nGlaschú, arb é is cuspóir di leas a bhaint as infheistíocht dar luach EUR 820 milliún le haghaidh teicneolaíochtaí aeráide criticiúla idir 2022 agus 2026 san Eoraip. Díreoidh an chomhpháirtíocht a hiarrachtaí ar na réimsí seo a leanas: hidrigin ghlan, breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, gabháil dhíreach aeir carbóin, stóráil fhadtréimhseach fuinnimh, agus dícharbónú an tionscail. Ar an iomlán, thabharfadh an Ciste don Nuálaíocht suas le EUR 220 milliún don chomhpháirtíocht, agus ranníocfaidh Fís Eorpach suas le EUR 200 milliún leis. Ag tús 2022, sheol an Catalaíoch Fuinnimh Ceannródaíoch an chéad ghlao ar thograí mar chuid dá chomhoibriú leis an Aontas Eorpach. Níor éirigh leis an gcéad ghlao sin go leor spéise a mhealladh ó fhorbróirí tionscadail, agus athsheoladh an t‑ardán ag tús 2023, lena soláthraíodh scéimeanna maoinithe níos solúbtha le haghaidh ardchéimeanna teicneolaíochta (léiriú agus cineál céaduaire) agus lenar leathnaíodh raon feidhme na n‑earnálacha sa chomhpháirtíocht.

5.5.2Comhroinnt eolais maidir le réitigh na teicneolaíochta glaine

Is cuid ríthábhachtach den Chiste don Nuálaíocht é comhroinnt eolais toisc go dtacaíonn sé le macasamhlú agus dul i bhfód níos tapúla ar an margadh na dteicneolaíochtaí nó na réiteach a dtacaíonn an Ciste don Nuálaíocht leo.

In 2022, chuir na tionscadail a dtacaítear leo na chéad tuarascálacha maidir le comhroinnt eolais isteach. Idir an dá linn, rinne an Coimisiún Eorpach, in éineacht le Cinea, iarrachtaí suntasacha chun eolas a bailíodh leis na tionscadail le linn 2022 a chur in iúl agus a scaipeadh. Le linn 2022, thionóil an Ciste don Nuálaíocht imeacht iata amháin. ‘Main Challenges in Reaching Financial Close (FC) and Ways to Tackle Them’ [‘Príomhdhúshláin maidir le Dúnadh Airgeadais a bhaint amach agus Bealaí chun Dul i nGleic leo] (Meán Fómhair 2022). Phléigh san imeacht sin saincheisteanna amhail dúshláin maidir le maoiniú a fháil, tionchar creataí rialála agus próiseas ceadaithe, agus éiginnteacht sa mhargadh.

D’eagraigh an Coimisiún cruinnithe rialta den Ghrúpa Saineolaithe um Chiste don Nuálaíocht le linn 2022 chun cur chun feidhme agus treoshuímh an Chiste don Nuálaíocht amach anseo a phlé leis na Ballstáit agus le hionadaithe tionscail. Ina theannta sin, ghlac an Ard-Stiúrthóireacht um Ghníomhú ar son na hAeráide agus/nó CINEA páirt i níos mó ná 50 imeacht arna n‑eagrú ag tríú páirtithe chun eolas agus feasacht faoin gCiste don Nuálaíocht a mhéadú. De réir suirbhé a rinneadh le linn an imeachta le tionscadail an Chiste don Nuálaíocht, áirítear, in ord íslitheach tábhachta, na príomhthosca lena gcinntear an sroicheann na tionscadail dúnadh airgeadais: (i) dúshláin a thagann chun cinn le linn conradh le soláthróirí agus le ceannaitheoirí; (ii) méaduithe gan choinne ar CAPEX; (iii) moilleanna ar sheachadadh trealaimh, amhábhair nó bunábhair; agus (iv) nósanna imeachta maidir le ceadú agus ceaduithe rialtais.

6CÚNAMH FORBARTHA TIONSCADAIL DO THIONSCADAIL NACH BHFUIL CHOMH AIBÍ

Tá tacaíocht tugtha ag an gclár PDA do 22 thionscadal go dtí seo. As na 22 tionscadal sin, bhí a gclár tacaíochta críochnaithe ag 19 gcinn díobh cheana féin faoi dheireadh 2022, agus tá tacaíocht á fáil fós i leith 3 thionscadal eile. Tá an Banc Eorpach Infheistíochta i mbun idirbheartaíochta freisin chun tacaíocht PDA a sholáthar do 15 thionscadal eile. Bhí an tacaíocht sin ríthábhachtach chun cuidiú le tionscadail a n‑aibíocht a fheabhsú agus, dá bhrí sin, a n‑iarratais ar ghlaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht a fheabhsú. D’éirigh leis an gclár cuidiú le roinnt tionscadal iarratas a dhéanamh arís ar ghlaonna, toisc nár éirigh leo an bhliain roimhe sin. As na hiarratais a cuireadh isteach arís in LSC-2021 agus SSC-2021, roghnaíodh 40 % lena n‑ullmhú do chomhaontú deontais.

Is cuid den Chiste don Nuálaíocht é an clár cúnaimh forbartha tionscadail (PDA) 33 atá tiomanta d’fheabhas a chur ar aibíocht roinnt tionscadal roghnaithe trí chomhairle theicniúil agus airgeadais ardchaighdeáin arna soláthar ag an mBanc Eorpach Infheistíochta (BEI) 34 . Cuirtear an tacaíocht in oiriúint do riachtanais gach tionscadail ionas go mbeidh siad níos iomaíche ar ghnéithe aibíochta do ghlaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht amach anseo. Is féidir leis an PDA cuidiú freisin le gealltanas an Chiste don Nuálaíocht maidir le cothromaíocht gheografach níos fearr i ndáileadh na tacaíochta ón gCiste don Nuálaíocht a chomhlíonadh.

Tá an PDA ar fáil do thionscadail mhórscála agus do thionscadail mhionscála araon arb é is sprioc díobh cuireadh a thabhairt do 20 togra nár éirigh leo in aghaidh an ghlao chun tacaíocht den sórt sin a fháil. I ndiaidh an chéad ghlao, LSC-2020, tairgeadh cúnamh do 22 tionscadal faoin gclár PDA, agus fuair 19 dtionscadal PDA ar deireadh. Agus i ndiaidh LSC-2021, tairgeadh an cúnamh do 18 dtionscadal eile. Faoi dheireadh 2022, bhí EUR 2,5 milliún ar an iomlán soláthartha ag an gclár PDA, arna chur chun feidhme ag BEI, maidir le seirbhísí comhairleachta do 22 thionscadal ar an iomlán: cuireadh an PDA i gcrích go hiomlán le haghaidh 19 dtionscadal, agus tá sé fós ar siúl le haghaidh 3 thionscadal. Agus an tuarascáil seo á dréachtú, bhí comhaontú PDA á chaibidliú fós ag BEI le 15 thionscadal eile (féach Fíor 29 agus Fíor 30). As na 19 dtionscadal a chríochnaigh cúrsa iomlán an PDA faoi dheireadh 2022, tá 18 n‑iarratas déanta arís ar cheann de na glaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht a seoladh in 2022, agus tá cuireadh tugtha cheana do 2 cheann chun comhaontú deontais a shíniú le linn 2022. Ós rud é gur chinn formhór na dtionscadal a fuair tacaíocht PDA iarratas a dhéanamh arís ar LSC-2022, déanfar an measúnú ar na torthaí sa tuarascáil ar an gCiste don Nuálaíocht don bhliain 2023.

Fíor 29: Líon na dtionscadal atá rannpháirteach in PDA de réir na hearnála faoi mhí na Nollag 2022

Fíor 30: Líon na dtionscadal atá rannpháirteach in PDA de réir na tíre faoi mhí na Nollag 2022

7CONCLÚIDÍ AGUS NA CHÉAD CHÉIMEANNA EILE

Tá an Ciste don Nuálaíocht ina phríomhionstraim anois chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 san Aontas Eorpach, ag tacú leis an uaillmhian glan-nialasacha agus le teicneolaíochtaí nuálacha. Faoi dheireadh 2022, cumhdaíodh leis na 70 tionscadal a roghnaíodh chun tacaíocht a fháil ón gCiste don Nuálaíocht 19 n‑earnáil sna catagóirí um thionscail dianfhuinnimh, stóráil fuinnimh, fuinneamh in-athnuaite agus GSC. Leis na tionscadail sin táthar le 215 milliún tona d'astaíochtaí CO₂e ar an iomlán a sheachaint le linn a 10 mbliana oibríochta. Mar thagairt, is é sin thart ar 7 % d’iomlán na n‑astaíochtaí gás ceaptha teasa arna n‑astú ag an Aontas Eorpach in 2022.

Ba shuntasach an ró-iarratas ar LSC-2021, toisc nach raibh an buiséad ar fáil ach chun 36 % de mhéid iomlán an deontais a iarradh ó thograí a chomhlíon an tairseach íosta a chlúdach. Mar sin féin, is cosúil gur tháinig laghdú suntasach ar an spéis sa ghlao ar thograí mionscála: bhí 66 togra ann mar fhreagairt ar SSC-2021, i gcomparáid leis na 232 cheann a fuarthas in SSC-2020. Chiallaigh sé sin gur tugadh cuireadh do gach togra incháilithe a chomhlíon nó a sháraigh na ceanglais tairsí ngaithe in SSC-2021 (17) chun deontas a ullmhú, agus nár leithdháileadh 38 % den bhuiséad a bhí ar fáil sa ghlao. D’fhéadfadh sé gurb é ceann de na cúiseanna leis an laghdú sin ar spéis sa tréimhse mhionscála an teorainn thar a bheith íseal ar CAPEX maidir le rannpháirtíocht tionscadal, a bhí socraithe ag EUR 7.5 milliún. Ní raibh sé sin mealltach a dhóthain i bhfianaise na gclár náisiúnta iomadúla um maoiniú a bhí ar fáil do leibhéil tacaíochta den sórt sin.

Thosaigh an clár PDA a chuid oibríochtaí in 2021, agus bhí clár iomlán PDA, le tacaíocht ó BEI, curtha i gcrích ag 19 dtionscadal faoi dheireadh 2022. As na tionscadail sin ar tacaíodh leo, rinne 18 dtionscadal (ar diúltaíodh dóibh go léir i nglaonna roimhe seo) iarratas arís ar ghlaonna a seoladh in 2022, agus tá cuireadh tugtha cheana do 2 cheann de na 18 gcinn sin chun comhaontú deontais a shíniú faoi SSC-2021 (rinne formhór na gceann eile iarratas arís ar LSC-2022, a ndéanfar a dtorthaí a mheasúnú i dtuarascáil na bliana seo chugainn).

Tráth ar foilsíodh an tuarascáil seo, bhí roinnt céimeanna eile glactha cheana féin ag an gCiste don Nuálaíocht a thuairisceofar tuilleadh i dTuarascáil Bhliantúil 2023:

·Seoladh an tríú glao mórscála (LSC-2022) an 3 Samhain 2022 agus dúnadh é i mí an Mhárta 2023. Fuarthas 239 dtogra sa ghlao, agus tugadh cuireadh do 41 díobh sin chun comhaontú deontais a ullmhú. Tá os cionn EUR 3.6 billiún sna deontais iomlána atá ar fáil faoin nglao sin agus tacóidh siad le tionscadail arb é is aidhm dóibh teicneolaíochtaí nuálacha a chur ar an margadh i dtionscail dianfhuinnimh, hidrigin, fuinneamh in-athnuaite agus comhpháirteanna monaraíochta le haghaidh stóráil fuinnimh agus foinsí in-athnuaite fuinnimh. Tá an tríú glao ar mhionscála sceidealaithe le haghaidh cinneadh dámhachtana faoi dheireadh 2023. Tuairisceofar tuilleadh sonraí faoi na glaonna sin mar chuid den tuarascáil bhliantúil maidir leis an gCiste don Nuálaíocht do 2023. Ina theannta sin, faoi thús 2023, tugadh cuireadh do thrí thionscadal eile a bhí rannpháirteach in SSC-2021 PDA a fháil.

·In 2023, cuirfear sásra nua chun feidhme chun tionscadail a roghnú bunaithe ar nós imeachta tairisceana iomaíoch. Eagrófar an chéad cheant píolótach faoin gCiste don Nuálaíocht i gcomhthéacs an Bhainc Eorpaigh Hidrigine, agus díreofar é ar tháirgeadh intíre hidrigine in-athnuaite. Cuimseofar leis an nós imeachta tairisceana iomaíoch freisin sásra ‘ceantáil mar sheirbhís’, lena gcuirfear ar chumas tíortha LEE a mbuiséid náisiúnta a úsáid chun tacaíocht a dheonú do thionscadail atá lonnaithe ar a gcríoch agus iad ag brath ag an am céanna ar shásra ceantála ar fud an Aontais chun na tionscadail is iomaíche a shainaithint.

·Roimh dheireadh 2023, seolfar glao ar thograí, ina gcomhcheanglófar tairseacha do thionscadail bheaga, mheánmhéide agus mhóra, agus tairseacha sonracha do mhonarú agus do threoirthionscadail. Dámhfar an glao le linn 2024.

·Glacadh gníomh tarmligthe athbhreithnithe maidir leis an gCiste don Nuálaíocht chun feidhmiú an Chiste don Nuálaíocht a ailíniú leis an Treoir athbhreithnithe CTA, lenar leathnaíodh na hearnálacha lena dtacaíonn an Ciste don Nuálaíocht (lena-áirítear anois freisin an earnáil muirí, an earnáil eitlíochta, an earnáil GSC agus an earnáil iompair de thalamh).

(1)

Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na h Eorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’), atá le fáil ag https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?uri=CELEX:32021R1119 .

(2)

Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Chomhphobal agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle, atá le fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32003L0087 .

(3)

Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/856 ón gCoimisiún an 26 Feabhra 2019 lena bhforlíontar Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le hoibriú an Chiste don Nuálaíocht, atá le fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:32019R0856 .  

(4)

COM(2021) 551.

(5)

Arna ríomh bunaithe ar phraghas carbóin measta EUR 75 in aghaidh an tona, faoi réir luaineacht sa mhargadh.

(6)

Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/856 ón gCoimisiún.

(7)

Airteagal 10a (8) de Threoir 2003/87/CE arna leasú in 2023.

(8)

Costais ábhartha: an difríocht idir meastachán is fearr CAPEX, glanluach láithreach an chaiteachais oibriúcháin agus na dtairbhí oibríochtúla arna n‑eascair sna 10 mbliana i ndiaidh theacht i ngníomh an tionscadail i gcomparáid le toradh an ríomha chéanna le haghaidh táirgeadh traidisiúnta lena bhfuil an acmhainneacht chéanna i dtéarmaí táirgeadh éifeachtach an táirge deiridh faoi seach.

(9)

Rialachán 2021/1110.

(10)

Rialachán 2023/435.

(11)

COM 2020/301.

(12)

COM 2021/148.

(13)

COM (2021)561.

(14)

2018/2001/AE.

(15)

COM 2020/741.

(16)

COM 2020/798.

(17)

COM(2023) 161.

(18)

COM(2023) 335.

(19)

COM/2023) 335 final.

(20)

An nóiméad i dtimthriall forbartha an tionscadail inar síníodh na comhaontuithe tionscadail agus maoiniúcháin agus inar comhlíonadh na coinníollacha riachtanacha go léir iontu.

(21)

Airteagal 10a (8) de Threoir 2003/87/CE arna leasú in 2023.

(22)

Féach: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_3787  

(23)

  Tionscadail mhórscála (europa.eu) agus STionscadail mhionscála (europa.eu) faoi Sheimineáir Ghréasáin

(24)

Tionscadail (i) RISE (arna iarraidh sin don iarratasóir) agus (ii) IONFibre (arna iarraidh sin do CINEA ó mhol an t‑iarratasóir athruithe a chaithfeadh amhras ar thoradh na meastóireachta).

(25)

Tionscadal EAVORLOOP.

(26)

Eagraíodh LSC-2020 in dhá chéim. I gcéim 1 fuarthas léirithe spéise agus tugadh cuireadh do 70 de na tograí den rangú b'airde chun bheith rannpháirteach i gcéim 2. I gCéim 2, cuireadh próiseas iomlán iarratais agus meastóireachta i gcrích. I LSC-2020, as an 311 togra a fuarthas do Chéim 1, fuarthas go raibh 117 ar an iomlán incháilithe don dara céim. I ndiaidh fhorálacha an téacs glao, tugadh cuireadh do 70 togra chun iarratas Chéim 2 a dhéanamh. I gCéim 2, fuarthas 66 thogra agus rinneadh meastóireacht orthu.

(27)

I gcás ina gcumhdaítear leis an deontas caiteachas caipitiúil agus caiteachas oibríochtúil araon, léirítear na figiúirí sin trí thásc.

(28)

  https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/innovfund/wp-call/wp_innovfund-2020_en.pdf .

(29)

Is i dtíortha éagsúla atá dhá cheann de na tionscadail lonnaithe: NorthFlex sa Pholainn agus sa tSualainn, agus Listlawelbattcool sa tSeicia, sa Fhrainc agus sa Spáinn.

(30)

Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na h Eorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’), atá le fáil ag https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?uri=CELEX:32021R1119.

(31)

COM(2020) 741.

(32)

COM (2023) 62.

(33)

  https://ec.europa.eu/clima/eu-action/funding-climate-action/innovation-fund/project-development-assistance_ga .  

(34)

Síníodh Comhaontú Ranníocaíochta maidir le soláthar PDA idir an Coimisiún Eorpach agus an Banc Eorpach Infheistíochta i mí Aibreáin 2021.