Rapóirtéir:

Franca SALIS-MADINIER

Comhairliúchán	Parlaimint na hEorpa, 17.4.2023 Comhairle an Aontais Eorpaigh, 21.4.2023
Bunús dlí	Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh
Rannóg atá freagrach	An Margadh Aonair, Táirgeacht agus Tomhaltas
Dáta a glactha sa rannóg	2.6.2023
Dáta a glactha sa seisiún iomlánach	14.6.2023
Seisiún iomlánach Uimh.	579
Toradh na vótála (ar son/in aghaidh/staonadh)	199/2/7

1.   Conclúidí agus moltaí

1.1.

Is díol sásaimh do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) an togra ón gCoimisiún, arb é is aidhm dó feabhas a chur ar an méid faisnéise atá ar fáil go poiblí faoi chuideachtaí trí Chóras Idirnasctha na gClár Gnó (BRIS) agus ar iontaofacht agus inchreidteacht na faisnéise sin. Ní hamháin gur cheart an togra seo a bheith chun tairbhe do FBManna a mbíonn faisnéis iontaofa de dhíth orthu chun tacú lena ngníomhaíochtaí trasteorann, ba cheart é a bheith chun tairbhe freisin do gheallsealbhóirí eile a bhfuil leas acu i dtrédhearcacht ghnó, amhail gnólachtaí móra, scairshealbhóirí, creidiúnaithe, tomhaltóirí agus fostaithe. Chomh maith leis sin, ba cheart an togra a bheith ina chuidiú ag gnóthais chun costais a laghdú agus airgead a shábháil agus an fhaisnéis is gá á soláthar i gcásanna trasteorann. Trí bhíthin an togra, éascófar úsáid iomlán an mhargaidh aonair agus an mhargaidh aonair dhigitigh.

1.2.

Tá CESE i bhfách le húsáid uirlisí digiteacha a leathnú a thuilleadh chun cumarsáid idir cuideachtaí agus údaráis a bhfuil baint acu le gníomhaíochtaí trasteorann a áirithiú, chomh maith leis an bprionsabal ‘digiteach mar réamhshocrú’ a chur chun cinn, ar choinníoll nach bhfágfar aon duine ar lár.

1.3.

Tacaíonn CESE leis an togra chun an raon feidhme a leathnú chun comhpháirtíochtaí, grúpaí gnó agus brainsí cuideachtaí ó thríú tíortha a chuimsiú (Airteagail 7, 13, 13ú, 14 agus 36). I bhfianaise an mhéid gnó a bhíonn ar bun ag comharchumainn agus fondúireachtaí, molann CESE an raon feidhme a leathnú a thuilleadh chun na cineálacha gnóthas sin a chuimsiú sa Treoir agus rochtain ar BRIS a bheith éigeantach i gcás ina bhfuil faisnéis faoi na cineálacha cuideachtaí sin san áireamh cheana féin i gcláir náisiúnta.

1.4.

Tacaíonn CESE leis an gceanglas ar ghnóthais faisnéis a chur ar fáil maidir leis an áit bhainistíochta agus le áit na príomhghníomhaíochta eacnamaíche i gcláir náisiúnta agus in BRIS (Airteagal 14). Tá CESE i bhfabhar an mholta chun an liosta den faisnéis nach mór a chur ar fáil agus a thabhairt cothrom le dáta ar bhonn bliantúil a leathnú chun an fhaisnéis seo a leanas a áireamh air: líon na bhfostaithe, na hearnálacha gníomhaíochta (cód NACE) agus, i gcás gnóthais arna mbunú faoi dhlí cuideachtaí an Aontais (an Treoir maidir le comhshónna, cumaisc agus deighiltí trasteorann, reachtaíocht maidir le Cuideachtaí Eorpacha (SEnna) agus Comharchumainn Eorpacha (SCEnna)), comhaontuithe maidir le cearta faisnéis, comhairliúcháin agus rannpháirtíochta na n-oibrithe.

1.5.

Tá CESE i bhfách freisin le BRIS a idirnascadh le Córas Idirnasctha na gClár Úinéireachta Tairbhiúla (BORIS) agus le Córas Idirnasctha na gClár Dócmhainneachta (IRI), agus le EUID (aitheantóir uathúil Eorpach cuideachta) a úsáid chun faisnéis a stóráiltear i gcórais éagsúla a nascadh (Airteagal 22). Rud eile ba cheart a áireamh ar BRIS is ea faisnéis maidir le stiúrthóirí dícháilithe. Ina theannta sin, ba chóir a bheith in ann cuardaigh níos éifeachtaí a dhéanamh ar chuideachtaí de réir a n-earnála gníomhaíochta (cód NACE) agus a méide (an líon fostaithe agus ioncam).

1.6.

Tacaíonn CESE leis an oibleagáid liosta comhchuibhithe eilimintí a sheiceáil nuair a bhunaítear cuideachta (Airteagal 10 maidir le rialú coisctheach) ach molann sé go gcuirfí isteach mír maidir le céannacht daoine a bhfuil baint acu lena bhunú a fhíorú, lena n-áirítear faisnéis i dtaobh ar dícháilíodh iad ó ghníomhú mar stiúrthóir in aon Bhallstát den Aontas (i.e. más ‘stiúrthóir dícháilithe’ iad). Moltar ann freisin rialú coisctheach a leathnú chun atheagrú gnóthas trí dhlí cuideachtaí an Aontais (an Treoir maidir le comhshónna, cumaisc agus deighiltí trasteorann, reachtaíocht maidir le SEnna agus SCEnna) a chumhdach agus liosta na n-eilimintí a leathnú chun seiceáil a áireamh air, seiceáil faoina áirithítear go bhfuil na comhaontuithe maidir le faisnéis, comhairliúchán agus rannpháirtíocht na n-oibrithe, nithe a cheanglaítear leis an reachtaíocht sin, tugtha i gcrích.

1.7.

Is réamhchoinníoll tábhachtach í faisnéis iontaofa le haghaidh oibriú rianúil an mhargaidh aonair agus gníomhaíochtaí trasteorann cuideachtaí. Tacaíonn CESE leis an oibleagáid ar chláir sonraí atá cothrom le dáta a chur ar fáil (Airteagal 15) ach molann sé Airteagail 28 agus 40 a neartú lena áirithiú gur pionóis éifeachtacha, comhréireacha agus athchomhairleacha a bheidh sna pionóis ar neamhchomhlíonadh.

1.8.

Tá CESE i bhfách le Deimhniú Cuideachta AE a thabhairt isteach (Airteagal 16, pointe (b)). Molann sé, áfach, go n-áireofaí ar liosta na n-eilimintí líon na bhfostaithe agus earnáil/earnálacha gníomhaíochta NACE agus ba cheart an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta ar bhonn bliantúil. Ba cheart an liosta den fhaisnéis nach mór a chur ar fáil le haghaidh comhpháirtíochtaí a chomhchuibhiú leis an liosta den fhaisnéis nach mór do chuideachtaí faoi dhliteanas teoranta a chur ar fáil.

1.9.

Molann CESE Airteagal 16, pointe (c) (cumhacht aturnae dhigiteach AE) a neartú chun a cheangal go n-úsáidfear an leibhéal is airde dearbhaithe chun céannacht na ndaoine atá údaraithe ionadaíocht a dhéanamh ar chuideachta a fhíorú agus go ndéanfar seiceáil ar dícháilíodh an duine sin ó ghníomhú mar stiúrthóir i mBallstáit eile.

1.10.

Tacaíonn CESE le prionsabal na haonuaire (mar atá, ní cheadaítear faisnéis chuideachta a chur isteach arís) ach amháin i gcás ina chuireann cuideachta ó Bhallstát amháin fochuideachtaí nó brainsí ar bun i mBallstát eile. Chun féachaint chuige nach gcuirfear iallach ar na Ballstáit gan fíorú a dhéanamh i gcás ina bhfuil amhras réasúnach ann nár chuir Ballstát eile leibhéil leordhóthanacha dearbhaithe ar fáil maidir le hiontaofacht na faisnéise sa chlár dá chuid, ba cheart Airteagal 16, pointe (e) (Coimircí i gcás amhras réasúnach) a leathnú chun go bhféadfadh Ballstát diúltú d’fhaisnéis ó Bhallstát eile sa chás sin.

2.   Barúlacha ginearálta

2.1.

Is é is aidhm don togra cur le trédhearcacht cuideachtaí agus le hiontaoibh idir na Ballstáit, mar aon le riaracháin phoiblí níos nasctha a chruthú, agus an t-ualach riaracháin ar chuideachtaí agus ar gheallsealbhóirí eile i gcásanna trasteorann a mhaolú san am céanna. Go sonrach, is é is aidhm don togra tuilleadh faisnéise faoi chuideachtaí a chur ar fáil go poiblí trí BRIS, a áirithiú go mbeidh sonraí cuideachta i gcláir ghnó cruinn, iontaofa agus cothrom le dáta agus an rómhaorlathas a laghdú nuair a úsáideann cuideachtaí faisnéis cuideachta ó chláir ghnó i gcásanna trasteorann.

2.2.

Is é is aidhm don togra an rómhaorlathas agus an t-ualach riaracháin a laghdú trí Dheimhniú Cuideachta AE a thabhairt isteach, arb é sin samhail chaighdeánach ilteangach le haghaidh cumhacht aturnae dhigiteach AE, trí úsáid ‘prionsabal na haonuaire’ a leathnú nuair a bhíonn cuideachta á bunú i mBallstáit eile de chuid an Aontais agus trí dheireadh a chur le foirmiúlachtaí amhail an gá le hapastail nó aistriúcháin dheimhnithe le haghaidh doiciméid chuideachta. A bhuí leis na hathruithe thuasluaite, léiríodh sa mheasúnú tionchair go dtiocfaidh laghdú EUR 437 milliún, nó mar sin, ar chostais ghnólachtaí an Aontais in aghaidh na bliana, costais arb iad ceanglais riaracháin is cúis leo.

2.3.

Togra amháin is ábhartha don togra is ea spriocanna digiteála an Aontais a leagtar amach sa Teachtaireacht ón gCoimisiún 2030 Digital Compass: the European way for the Digital Decade [Compás Digiteach 2030: an modh Eorpach le haghaidh na Deacáide Digití] (1). Freagairt atá sa togra seo don ghá atá ann uasghrádú a dhéanamh ar an gcaoi a bhfeidhmíonn na cláir agus ar an gcaoi a n-idirghníomhaíonn siad le gnóthais, le húsáideoirí agus le húdaráis phoiblí, lena n-áirítear i gcomhthéacsanna trasteorann. Tionscnamh eile atá ann is ea an iarracht chun laghdú a dhéanamh ar bhacainní lena gcuirtear cosc ar FBManna gnó trasteorann a dhéanamh, mar a leagtar amach sna Teachtaireachtaí ón gCoimisiún Updating the 2020 New Industrial Strategy [Straitéis Nua Tionsclaíochta 2020 a thabhairt cothrom le dáta] (2) agus Straitéis FBM d’Eoraip inbhuanaithe agus dhigiteach (3). Is cuidiú ag FBManna é prionsabal na haonuaire maidir le faisnéis a sholáthar agus an laghdú i riachtanais aistriúcháin agus riachtanais apastaile agus iad ag féachaint leis na spriocanna sin a bhaint amach.

2.4.

Is amhlaidh gur aithníodh trédhearcacht chorparáideach mar mhodh éifeachtach chun mí-úsáid chorparáideach a dhíspreagadh. A bhuí leis an togra, tugtar aghaidh ar an ngá atá le faisnéis níos iontaofa faoi chuideachtaí agus le níos mó trédhearcachta agus iontaofachta san fhaisnéis a chuirtear ar fáil. Tugtar aghaidh sa togra freisin ar fhadhb fhorleathan na mí-úsáide corparáidí, lena n-áirítear imghabháil cánach agus teacht timpeall ar chaighdeáin saothair, sciúradh airgid, maoiniú na sceimhlitheoireachta agus calaois tomhaltóirí (4) (5). Is trí shásraí amhail cuideachtaí caocha, goid chéannachta, easpa trédhearcachta i ngrúpaí corparáideacha agus sa slabhra úinéireachta, saothrú difríochtaí i gcórais rialála náisiúnta agus deacrachtaí maidir le comhar trasteorann san fhorfheidhmiú a chumasaítear mí-úsáid chorparáideach den sórt sin (6). Léiríodh i staidéar a rinneadh le déanaí gur feiniméan forleathan san Aontas iad cuideachtaí caocha (7). Is annamh a bhíonn faisnéis atá tábhachtach do gheallsealbhóirí, amhail an áit bhainistíochta agus áit na príomhghníomhaíochta eacnamaíche, le fáil i gcláir cuideachtaí. Ina theannta sin, is minic an fhaisnéis a chuirtear ar fáil as dáta agus ní fios cé chomh hiontaofa is atá an fhaisnéis.

2.5.

Ar mhaithe le trédhearcacht a fheabhsú a thuilleadh, ba cheart comharchumainn agus fondúireachtaí a áireamh sa togra freisin i raon feidhme na Treorach agus ba cheart faisnéis fúthu a chur ar fáil trí BRIS a mhéid atá an fhaisnéis sin le fáil i gcláir náisiúnta cuideachtaí. Ós cuid shuntasach den ghnó san Aontas iad na foirmeacha dlíthiúla sin, bheadh bearna mhór ann ó thaobh trédhearcachta de mura n-áireofaí iad sa raon feidhme.

2.6.

Tá bonn cirt le liosta na n-eilimintí atá le soláthar ag gnóthais a leathnú chun an áit bhainistíochta agus áit na príomhghníomhaíochta eacnamaíche a chumhdach óir ní foláir d’údaráis inniúla a bheith in ann cuideachtaí caocha a shainaithint agus mí-úsáid chorparáideach a d’fhéadfadh a bheith ann sula bhféadfar deimhniú réamh-chomhshó a eisiúint le haghaidh comhshó trasteorann (Airteagal 86, pointe (m)) nó le haghaidh deimhniú réamhdheighilte le haghaidh deighilt trasteorann (Airteagal 160, pointe (m)). Is ábhartha na háiteanna sin freisin maidir leis an dlí náisiúnta is infheidhme a chinneadh i gcás dócmhainneachta. Faoi mar a thugtar faoi deara sa mheasúnú tionchair, tá faisnéis bhreise agus cumais chuardaigh mhéadaithe in BRIS á n-iarraidh ag cuid mhór geallsealbhóirí. Bíonn faisnéis de dhíth ar ionadaithe oibrithe maidir le líon na bhfostaithe i gcuideachta, toisc go mbíonn cuid mhór cearta oibrithe ag brath ar líon na bhfostaithe i gcuideachta, amhail an cearta chun comhairle oibre a bhunú nó an ceart chun ionadaíocht a bheith ag oibrí ar bhord cuideachta. Ba cheart do chomhpháirtíochtaí na cineálacha céanna faisnéise a fhoilsiú agus a fhoilsíonn cuideachtaí faoi dhliteanas teoranta.

2.7.

I bhfianaise a choitianta atá an chalaois i réimse na gada céannachta, tá údar le liosta na n-eilimintí a ndéantar ‘rialú coisctheach’ orthu le linn bunú cuideachta a leathnú chun céannacht na bpríomhdhaoine a sheiceáil. Ba cheart feidhm a bheith ag ‘rialú coisctheach’ freisin maidir le hatheagrú corparáideach trasteorann trí chomhshónna, cumaisc agus deighiltí trasteorann nó trí chomhshónna go SEnna nó SCEnna. Léirítear i dtaighde atá déanta ag Institiúid Eorpach na gCeardchumann (ETUI), cé go gceanglaítear faoi dhlí an Aontais é, gur minic nach dtugtar caibidlíocht le hionadaithe oibrithe maidir le cearta faisnéise, comhairliúcháin agus rannpháirtíochta na n-oibrithe i gcrích sula bhformheasann an t-údarás inniúil atheagrú den chineál sin agus, in amanna, níl tús curtha leis an gcaibidlíocht, fiú. Ba cheart comhaontú arna chur i gcrích le hionadaithe na n-oibrithe a áireamh ar an liosta íosta sin. Go ginearálta, ba cheart ceanglas a leagan síos leis an Treoir go n-aithneofaí daoine ar an leibhéal dearbhaithe is airde, toisc go laghdaíonn leibhéil níos ísle ríomhaitheantais éifeachtacht na seiceálacha sin in aghaidh calaois aitheantais.

2.8.

Is mór an tairbhe iad sonraí atá cothrom le dáta le haghaidh timpeallacht ghnó shlán agus is suntasach an ról atá acu maidir le costais ar ghníomhaíochtaí trasteorann cuideachtaí a laghdú agus freagracht shóisialta chorparáideach a áirithiú. Pionóis a cheanglaítear le dlí an Aontais ach a bhfágtar faoi na Ballstáit iad a shainiú, d’fhéadfadh sé nach mbeidh siad éifeachtach, comhréireach ná athchomhairleach a ndóthain (cf. an plé atá ar bun faoi láthair ar Dhlí Tomhaltóirí an Aontais). Ba cheart Airteagal 28 agus Airteagal 40 a threisiú lena áirithiú go mbeidh na pionóis éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach agus chun timpeallacht ghnó atá iomaíoch chothrom a áirithiú ar fud an Aontais Eorpaigh.

2.9.

An moladh chun na ceanglais tuairiscithe chéanna a chur ar chomhpháirtíochtaí agus a chuirtear ar chuideachtaí faoi dhliteanas teoranta, is moladh é atá bunaithe ar an bprionsabal cothroime iomaíochta a chruthú d’fhoirmeacha éagsúla cuideachta. Tacaíonn an prionsabal sin freisin leis an moladh go n-áireofaí fondúireachtaí agus comharchumainn i raon feidhme na Treorach.

2.10.

Bíodh is gur bearta tábhachtacha iad prionsabal na haonuaire agus deireadh a chur le ceanglais apastaile d’fhonn an rómhaorlathas a laghdú, ní mór a gcur chun feidhme a chothromú trí iontaofacht na faisnéise a sholáthraítear trí chláir chuideachtaí na mBallstát a chosaint. Ba cheart sainaithint leictreonach daoine aonair a dhéanamh leis an leibhéal is airde dearbhaithe, agus ba cheart an ceart a bheith ag na Ballstáit diúltú d’fhaisnéis arna soláthar ag cláir cuideachtaí i mBallstáit nach bhfuil cothromaíocht chuí bainte amach acu, mar shampla mura bhfuil príomheilimintí na Treorach maidir le huirlisí digiteacha (8) nó na Treorach seo atá beartaithe trasuite go fóill (tráth a ritear í).

2.11.

D’fhonn costais bhreise do ghnólachtaí a sheachaint, níor cheart do na Ballstáit ná do na clárlanna náisiúnta gnó táillí a ardú chun na costais a bhaineann le faisnéis nua a chur ar fáil a chumhdach, ar rud é sin a cheanglaítear faoin Treoir nuashonraithe.

---

(1)  COM(2021) 118 final.

(2)  COM(2021) 350 final.

(3)  COM(2020) 103 final.

(4)  Seirbhís Taighde Pharlaimint na hEorpa (2018): An overview of shell companies in the European Union [Forléargas ar chuideachtaí chaocha san Aontas Eorpach], https://op.europa.eu/ga/publication-detail/-/publication/e8534eeb-e071-11e8-b690-01aa75ed71a1

(5)   The impact of letterbox-type practices on labour rights and public revenue [Tionchar cleachtas caoch ar chearta saothair agus ar ioncam poiblí (2016), SOMO agus CEC, le tacaíocht ón gCoimisiún Eorpach.

(6)  An Coimisiún Eorpach/ICF SA i gcomhar le Wavestone, an Lárionad um Staidéar ar an Daonlathas, Ollscoil Trento agus Victims Support Europe (2022), Study on online identity theft and identity-related crime [Staidéar ar ghoid chéannachta ar líne agus ar choireacht a bhaineann le céannacht], https://op.europa.eu/ga/publication-detail/-/publication/f85399b3-abed-11ec-83e1-01aa75ed71a1

(7)  An Coimisiún Eorpach/Seirbhíí Comhairliúcháin ICF (2021), Letterbox companies: overview of the phenomenon and existing measures [Cuideachtaí caocha: léargas ar an bhfeiniméan agus na bearta atá ann cheana ina leith], https://op.europa.eu/ga/publication-detail/-/publication/66764f95-5191-11ec-91ac-01aa75ed71a1

(8)  Treoir (AE) 2019/1151 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 lena leasaítear Treoir (AE) 2017/1132 a mhéid a bhaineann le húsáid uirlisí agus próiseas digiteach i ndlí na gcuideachtaí (IO L 186, 11.7.2019, lch. 80).