Leagtar amach sa togra seo sraith beart chun gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac ar bhealach níos fearr agus chun íospartaigh na gáinneála sin a chosaint faoin gcreat dlíthiúil atá i bhfeidhm san Aontas, is é sin Treoir 2011/36/AE 1 (“An Treoir Frithgháinneála”). Leis an Treoir Frithgháinneála, soláthraítear creat uileghabhálach an Aontais chun gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac trí rialacha íosta a leagan síos maidir le cionta coiriúla agus smachtbhannaí a shainmhíniú i réimse na gáinneála ar dhaoine, agus trí fhorálacha a thabhairt isteach chun an choir sin a chosc agus cosaint na n-íospartach a neartú, agus gné na hinscne á cur san áireamh ag an am céanna 2 . Foráiltear leis an Treoir rialacha comhchoiteanna an Aontais maidir le: (i) coiriúlú, imscrúdú agus ionchúiseamh maidir le gáinneáil ar dhaoine, lena n‑áirítear sainmhíniú ar chionta, pionóis agus smachtbhannaí; (ii) cúnamh agus tacaíocht d’íospartaigh na gáinneála ar dhaoine, mar aon le cosaint; agus (iii) gáinneáil ar dhaoine a chosc 3 .

Ba fhorbairt thábhachtach é glacadh na Treorach Frithgháinneála i mí Aibreáin 2011 chun feabhas a chur ar iarrachtaí an Aontais chun gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac, agus chun íospartaigh na coire sin a chosaint. Céim ríthábhachtach a bhí ann chun na rialacha ábhartha a chomhchuibhiú ó Bhallstát go chéile. Mar sin féin, tá roinnt dúshlán tagtha chun cinn nó atá tar éis éirí níos tábhachtaí ó 2011 i leith. Tugtar aghaidh orthu tríd an athbhreithniú spriocdhírithe seo ar an Treoir.

Tá trasuí ceart agus foriomlán na Treorach agus a cur chun feidhme foriomlán fós ina tosaíocht ag an gCoimisiún. I ndiaidh ghlacadh na tuarascála 4 maidir le trasuí, lean an Coimisiún den chaidreamh leis na Ballstáit agus gheall sé go n-úsáidfidh sé na cumhachtaí a tugadh dó faoi na Conarthaí chun trasuí foriomlán agus cur chun feidhme a bhforálacha a áirithiú. Trí chur chuige ildisciplíneach cuimsitheach a úsáid, ghlac an Coimisiún Straitéis an Aontais maidir leis an ngáinneáil ar dhaoine a chomhrac 2021-2025 5 ina leagtar amach gníomhaíochtaí mionsonraithe atá dírithe ar chur chun feidhme fhorálacha ábhartha Threoir 2011/36/AE a fheabhsú. Soláthraíonn sé freagairt bheartais láidir chun gáinneáil ar dhaoine a chomhrac, ó chosc go cosaint íospartach, go hionchúiseamh agus ciontú gáinneálaithe.

Tá forbairt tagtha ar na cineálacha dúshaothraithe ó 2011 i leith. Is iad an dúshaothrú gnéasach agus an dúshaothrú saothair na príomhchuspóirí a bhaineann leis an ngáinneáil ar dhaoine i gcónaí. Is í an gháinneáil ar dhúshaothrú gnéasach an cineál dúshaothraithe is forleithne san Aontas Eorpach i gcónaí, agus tá níos mó ná leath de na híospartaigh go léir sa chatagóir sin, rud a dhéanann difear do mhná agus do chailíní den chuid is mó 6 . Is í an gháinneáil chun críche an dúshaothraithe saothair an dara cineál gáinneála is minice san Aontas, le líon na n-íospartach ag méadú go tapa agus ag méadú beagnach faoi dhó le cúig bliana anuas 7 . Mar sin féin, tá níos mó airde á tarraingt ag gáinneáil chun críocha eile le himeacht ama maidir le cineálacha dúshaothraithe atá san áireamh cheana féin sa Treoir Frithgháinneála (déircínteacht, dúshaothrú gníomhaíochtaí coiriúla agus baint orgán) chomh maith le cineálacha nach luaitear go soiléir inti (lena n‑áirítear pósadh éigeantais agus uchtú neamhdhleathach). Is ionann céatadán foriomlán na gcuspóirí eile dúshaothraithe agus níos mó ná 10 % de na híospartaigh uile. Tá sé d’aidhm ag an togra seo an liosta neamh-uileghabhálach de chineálacha dúshaothraithe a luaitear go soiléir sa Treoir a leathnú chun pósadh éigeantais agus uchtú neamhdhleathach a áireamh, d’fhonn a áirithiú go gcumhdóidh na córais dlí náisiúnta líon níos mó cuspóirí gáinneála.

Tá athrú tagtha freisin ar modi operandi na ngáinneálaithe, a fheidhmíonn go minic faoi chuimsiú na coireachta eagraithe, rud a fhágann go bhfuil méadú tagtha ar bhagairt na gáinneála ar dhaoine. Cuireann an dul chun cinn sa teicneolaíocht ar chumas gáinneálaithe íospartaigh a earcú, a fhógairt agus a dhúshaothrú go cianda, agus ábhair dhúshaothraithe a roinnt go forleathan ar líne. Fágann na modhanna teicneolaíochta céanna go bhfuil sé níos deacra an choir a bhrath, déantóirí na coire a shainaithint, agus an t-airgead a úsáidtear chun cionta a dhéanamh a rianú, sin agus na brabúis a ghineann an choir. Is é is aidhm don togra seo aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhaineann le digitiú méadaitheach na gáinneála ar dhaoine agus feabhas a chur ar fhreagairt an dlí choiriúil maidir le cionta a n-éascaíonn an teicneolaíocht iad. Go háirithe le blianta beaga anuas, chuir páirtithe leasmhara ábhartha, lena n‑áirítear Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh, údaráis fhorfheidhmithe dlí agus bhreithiúnacha, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta, i dtábhacht an imní atá ann maidir le líon méadaitheach na gcionta gáinneála a rinneadh nó a éascaíodh trí bhíthin teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide.

Leis an gcóras roghnach smachtbhannaí ar dhaoine dlítheanacha atá i bhfeidhm faoi láthair, chomh maith lena mhéid a dhéantar é a thrasuí agus a chur i bhfeidhm sna Ballstáit, ní chomhlíontar go leordhóthanach aidhmeanna na Treorach Frithgháinneála. Cé go n-áirithítear fós go bhfuil na smachtbhannaí éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach, féachtar leis an togra seo feabhas a chur ar fhreagairt an cheartais choiriúil ar chionta gáinneála a dhéantar ar mhaithe le daoine dlítheanacha trí dhá chóras éigeantacha éagsúla a bhfuil feidhm acu i gcás cionta caighdeánacha agus cionta troma a chur in ionad an chórais roghnaigh smachtbhannaí.

Glacadh an Treoir Frithgháinneála in 2011 roimh chreat dlíthiúil an Aontais i ndáil le calcadh agus coigistiú. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún an tagairt d’fháltais a rianú, a chalcadh, a bhainistiú agus a choigistiú a thabhairt cothrom le dáta, trí thagairt shoiléir a dhéanamh do rialacha an Aontais maidir leis na hábhair sin.

D’fhéadfaí feabhas substaintiúil a chur fós ar chleachtais na mBallstát maidir le sainaithint agus atreorú go luath, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal trasteorann araon. Go háirithe, níl sásra náisiúnta atreorúcháin i bhfeidhm ag na Ballstáit uile agus tá éagsúlacht mhór idir struchtúr agus feidhmiú sásraí den sórt sin ar fud na mBallstát. Tá sé d’aidhm ag an togra seo a áirithiú go ndéanfaidh na Ballstáit uile sásra náisiúnta atreorúcháin a leagan síos le dlíthe, le rialacháin nó le forálacha riaracháin, d’fhonn feidhmiú na n-institiúidí náisiúnta ábhartha a chuíchóiriú agus d’fhonn tuilleadh comhchuibhithe a dhéanamh ina struchtúir agus ina gcleachtais maidir le híospartaigh a atreorú chuig córais iomchuí cúnaimh agus tacaíochta. Beidh sé sin ar an gcéad chéim i dtreo Sásra Atreorúcháin Eorpach a bhunú.

Léiríonn an fhaisnéis a bailíodh ó staidéir a rinneadh le déanaí agus ó chomhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara ábhartha nár tháinig laghdú ar an éileamh lena gcothaítear gáinneáil d'ainneoin saibhreas na ngníomhaíochtaí ábhartha maidir le hoideachas, oiliúint agus múscailt feasachta, agus d'ainneoin thrasuí Airteagal 18(4) den Treoir Frithgháinneála i roinnt Ballstát. D'ainneoin na n-iarrachtaí ilgheallsealbhóra uile, tá an t-éileamh ar sheirbhísí gnéis, ar shaothar saor agus ar tháirgí saora fós ann. Spreagann sé sin an gháinneáil chun críche dúshaothraithe ghnéasaigh agus saothair. Is é is aidhm don togra seo comhchuibhiú breise a thabhairt ar fud na mBallstát d’fhonn an t-éileamh a laghdú. Aithnítear sa togra freisin nach bhfuil sa dlí coiriúil ach cuid den fhreagairt ar an éileamh a laghdú, agus ba cheart go leanfaí le gníomhaíochtaí oideachais, oiliúna agus múscailte feasachta a chur in éineacht leis, i gcomhréir leis an Treoir Frithgháinneála.

Is coir chasta í an gháinneáil ar dhaoine. Chun aghaidh a thabhairt go hiomchuí uirthi, tá sé ríthábhachtach brath ar shonraí atá comhleanúnach iontaofa. Mar an gcéanna le réimsí coireachta eile, meastar nach dtuairiscítear cuid mhór de chásanna gáinneála. Tá sé sin ar cheann de na tosca a chuireann bac ar thuiscint fhoriomlán ar raon feidhme na gáinneála ar dhaoine laistigh den Aontas. Ina theannta sin, tá bearnaí móra sa bhailiú sonraí maidir le cásanna tuairiscithe, agus déantar staitisticí arna mbailiú ag an gCoimisiún a phoibliú le moill shubstaintiúil i ndiaidh na tréimhse tuairiscithe. Is é is aidhm don togra seo ceangal a chur ar na Ballstáit sonraí maidir leis an ngáinneáil ar dhaoine a bhailiú agus a thuairisciú don Choimisiún gach bliain, agus bailiú sonraí a chomhchuibhiú tuilleadh, d’fhonn feabhas a chur ar a gcáilíocht agus dlús a chur le foilsiú tuarascálacha sonraí.

Glacadh an Treoir Frithgháinneála an 15 Aibreán 2011. Ní dhearnadh í a leasú ná a athbhreithniú ó shin i leith. I Straitéis an Aontais um an Aontas Slándála 8 , mí Iúil 2020, aithnítear na dúshláin a bhaineann le gáinneáil ar dhaoine a shainaithint, a ionchúiseamh agus a chiontú agus fógraíodh cur chuige cuimsitheach nua chun an choir sin a chomhrac. Cuireadh i dtábhacht i Straitéis an Aontais maidir le Gáinneáil ar Dhaoine a Chomhrac 2021-2025 go bhfuil trasuí foriomlán agus cur chun feidhme foriomlán na Treorach Frithgháinneála fós ina dtosaíochtaí ag an gCoimisiún. Sa straitéis, iarradh go ndéanfaí meastóireacht ar chur chun feidhme na Treorach agus, más gá, bunaithe ar thoradh na meastóireachta, go ndéanfaí í a athbhreithniú. 

Tá na bearta reachtacha a áirítear sa togra seo, agus na bearta neamhreachtacha a ghabhfaidh leis, i gcomhréir go hiomlán le tosaíochtaí na Straitéise: an t-éileamh lena gcothaítear gáinneáil a laghdú; an múnla coiriúil a bhriseadh chun stop a chur le dúshaothrú íospartach; íospartaigh a chosaint, a thacú agus a chumhachtú, go háirithe mná agus leanaí; agus aghaidh a thabhairt ar ghné idirnáisiúnta na coire. Baineann na leasuithe atá beartaithe le saincheisteanna roghnaithe. Is é is aidhm dóibh feabhas a chur ar éifeachtúlacht an chreata maidir le gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac agus i ndáil le híospartaigh na coire sin a chosaint, agus dréachtaíodh iad go comhleanúnach chun é a fhorlíonadh.

Leagtar síos leis an togra seo rialacha a chuireann le taithí na mBallstát maidir leis an Treoir Frithgháinneála a thrasuí agus a chur chun feidhme. Tugann sé aghaidh ar na forbairtí a tharla ó 2011 agus ar na treochtaí is nua a tugadh faoi deara i réimse an gháinneáil ar dhaoine a chomhrac, agus tograí le haghaidh feabhsuithe arna gcur le chéile ag raon leathan páirtithe leasmhara á gcur san áireamh. Dá réir sin, soláthraítear leis an togra seo creat lenar cheart go mbeadh córais dlí náisiúnta na mBallstát cothrom le dáta agus níos fearr chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin atá ann faoi láthair.

Cuirtear san áireamh sa togra na torthaí atá curtha i láthair ag an gCoimisiún trína thuairisciú leathbhliantúil ar an dul chun cinn atá déanta sa chomhrac in aghaidh na gáinneála ar dhaoine, de bhun Airteagal 19 agus Airteagal 20 den Treoir Frithgháinneála. Déantar é a stiúradh go heolasach trí chruinnithe de chuid Líonra an Aontais um Rapóirtéirí Náisiúnta agus Sásraí Coibhéiseacha maidir le gáinneáil ar dhaoine agus trí Ardán Shochaí Shibhialta an Aontais in aghaidh na gáinneála ar dhaoine, trí chruinnithe le Gníomhaireachtaí an Aontais, trí mheastóireacht 9 agus Measúnú Tionchair 10 na Treorach Frithgháinneála, agus trí go leor comhdhálacha, cruinnithe agus malartuithe le páirtithe leasmhara ábhartha. Leis na leasuithe atá beartaithe, cuirtear san áireamh freisin staidéir agus tuarascálacha ábhartha atá ann cheana a d’fhoilsigh eagraíochtaí réigiúnacha agus idirnáisiúnta.

Léiríonn an togra seo gealltanas an Choimisiúin dlúthfhaireachán a dhéanamh ar thrasuí ceart agus foriomlán na Treorach Frithgháinneála agus ar éifeachtacht na reachtaíochta náisiúnta arna trasuí. Cuirfidh an Coimisiún leis an bhfaisnéis arna tarchur ag na Ballstáit agus an trasuí a bheith déanta. Maidir leis na rialacha nua maidir le húsáid eolach seirbhísí dúshaothraithe, déanfaidh an Coimisiún faireachán ar thrasuí agus ar thionchar na reachtaíochta náisiúnta. Laistigh de [cúig bliana i ndiaidh an sprioc-ama trasuí], cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina ndéanfar measúnú ar a mhéid a rinne na Ballstáit na bearta is gá chun na rialacha nua a chomhlíonadh chomh maith le tionchar na mbeart sin.

Tá an togra seo i gcomhréir go hiomlán le Prótacal 2000 na Náisiún Aontaithe chun Gáinneáil ar Dhaoine, go háirithe ar Mhná agus ar Leanaí, a Chosc, a Chur faoi Chois agus Pionós a ghearradh ina leith, lena bhforlíontar Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh Coireachta Eagraithe Trasnáisiúnta, ar páirtithe ann iad an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit uile.

Fuarthas amach sa mheastóireacht ar an Treoir Frithgháinneála go bhfuil an ionstraim dlí comhleanúnach le hionstraimí reachtacha ábhartha an Aontais. Tá na leasuithe atá beartaithe i gcomhréir freisin leis na haidhmeanna beartais atá á saothrú ag an Aontas, agus go háirithe:

Leasaítear an Treoir Frithgháinneála leis an togra seo. Dá bhrí sin, tá sé bunaithe ar Airteagal 82(2) agus ar Airteagal 83(1) CFAE, arb iad bunúis dlí an ghnímh leasaithe.

I gcomhréir le prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta mar a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, ní féidir leis na Ballstáit cuspóirí an togra a ghnóthú go leordhóthanach agus is fearr, dá bhrí sin, is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais. I gcomhréir le hAirteagal 83(1) CFAE agus leis na rialacha atá ann cheana sa Treoir Frithgháinneála, tá sé de cheart ag na Ballstáit bearta a dhéanamh nó a choinneáil atá níos déine ná na bearta a leagtar amach i ndlí an Aontais.

Bunaíodh ar leibhéal an Aontais an creat dlíthiúil atá ann cheana maidir le gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac agus íospartaigh na gáinneála sin a chosaint, ar an gcéad dul síos le Cinneadh Réime 2002/629/CGB 17 ón gComhairle agus ina dhiaidh sin leis an Treoir Frithgháinneála. Ní féidir leis na Ballstáit feabhas a chur ar an gcreat atá ann faoi láthair agus iad ag gníomhú go féinrialaitheach. Rinneadh seiceáil chríochnúil ar an gcoimhdeacht i gcomhthéacs an Mheasúnú Tionchair ar an togra seo. Baineann gné thrasteorann na gáinneála ar dhaoine le náisiúntacht na n-íospartach agus le modi operandi na líonraí coiriúla a dhéanann an choir. Léiríonn an bailiú sonraí a rinneadh i gcomhthéacs na meastóireachta gur saoránaigh de thír nach tír den Aontas Eorpaigh iad 43 % de na híospartaigh san Aontas, agus gur minic a dhéanann náisiúnaigh tríú tír gáinneáil orthu. Léirítear an ghné thrasteorann freisin sa mhéadú atá ag teacht ar líon na n‑oibríochtaí agus na Laethanta Gníomhaíochtaí a fhaigheann tacaíocht ó Europol agus méadú os cionn 50 % ó 2015 i leith ar líon na gcásanna gáinneála a cláraíodh le Eurojust. Is féidir gnéithe éagsúla de chionta gáinneála a dhéanamh i mBallstáit éagsúla agus/nó i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad. D’fhonn feabhas a chur ar an bhfreagairt ar ghníomhaíochtaí coiriúla, éilíonn forfheidhmiú an dlí trasteorann agus comhar breithiúnach comhchuibhiú na reachtaíochta náisiúnta ábhartha agus dea‑chleachtais a mhalartú go córasach. Dá réir sin, tá comhar trasnáisiúnta bunaithe níos mó ar chomhrialacha an Aontais i réimsí éagsúla coireachta, agus ba cheart go leanfadh an gháinneáil ar dhaoine de bheith san áireamh iontu.

Mar gheall ar ábharthacht mhéadaithe ghné ar líne na coire, tá gá le gníomhaíocht ón Aontas freisin. Tugann an t-idirlíon, na meáin shóisialta agus ardáin ar líne an deis do gháinneálaithe íospartaigh a earcú, a rialú, a iompar agus a dhúshaothrú, brabúis a bhogadh agus teagmháil a dhéanamh le húsáideoirí i ngach áit gan aon teorainn a thrasnú agus iad faoi chosaint taobh thiar de scáileán. Le gníomhaíocht ar leibhéal an Aontais, ceadaítear d’údaráis fhorfheidhmithe dlí na mBallstát cionta arna n‑éascú ag an teicneolaíocht a imscrúdú agus a ionchúiseamh ar bhealach níos éifeachtaí, trí fhaisnéis a mhalartú agus trí dhea‑chleachtais a chomhroinnt, lena n‑áirítear fianaise dhigiteach a bhailiú agus fianaise maidir le himscrúduithe airgeadais a bhailiú.

Tá na leasuithe atá beartaithe teoranta don mhéid is gá chun creat an Aontais a threisiú d’fhonn gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac agus chun íospartaigh na gáinneála sin a chosaint. Ní théann siad thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach. Cuireann an togra le rialacha atá i bhfeidhm cheana agus atá i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta. Sa Mheasúnú Tionchair a ghabhann leis seo tugtar tuairisc mhionsonraithe ar bhearta malartacha a d’fhéadfadh a bheith déanta chun cuspóirí an togra seo a bhaint amach.

Chun aghaidh a thabhairt ar chineálacha dúshaothraithe nach luaitear go soiléir faoi láthair sa Treoir Frithgháinneála, tá sé beartaithe pósadh éigeantais agus uchtú neamhdhleathach a chur isteach go sainráite. Meastar gur freagairt chomhréireach ar an méadú ar chéatadán na gcásanna gáinneála chun críocha eile seachas dúshaothrú gnéasach agus saothair é tabhairt isteach na gcineálacha dúshaothraithe sin atá beartaithe, ar chineálacha iad a luaitear cheana in aithrisí na Treorach.

Tá gné ar líne na coire cumhdaithe go hintuigthe cheana féin i bhforálacha atá ann faoi láthair sa Treoir Frithgháinneála, ar fhorálacha iad nach ndéanann idirdhealú idir cionta a dhéantar ar líne nó as líne. Tá sé beartaithe a lua go soiléir gur cheart gníomhartha a dhéantar trí bhíthin teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide a áireamh ar na gníomhartha intinniúla, na modhanna agus an cuspóir a bhaineann le cionta gáinneála. Is é is aidhm don mhodhnú sin freagairt an cheartais choiriúil a threisiú ar cheann de na hathruithe is tromchúisí ar thimpeallacht bhagartha an réimse coireachta seo ó ghlacadh na Treorach. Leanfaidh leibhéal na bpionós de bheith mar an gcéanna le leibhéal na gcionta caighdeánacha, cé nach gcuirtear cosc ar na Ballstáit córas níos déine a ghlacadh.

Maidir leis na smachtbhannaí ar dhaoine dlítheanacha, tá sé beartaithe córas éigeantach smachtbhannaí a bhunú le haghaidh na gcionta caighdeánacha i ndáil le heisiamh ón teidlíocht sochair phoiblí, cabhair nó fóirdheontais a fháil; agus dúnadh sealadach nó buan bunaíochtaí a úsáideadh chun na cionta a dhéanamh. Tá na smachtbhannaí sin i measc an chórais roghnaigh sa Treoir Frithgháinneála atá ann faoi láthair. Cuireadh córas éigeantach smachtbhannaí sa bhreis ar bun maidir le cionta a rinneadh níos measa de bharr na gcúinsí in Airteagal 4(2), lena n‑áirítear dícháiliú sealadach nó buan ó ghníomhaíochtaí tráchtála a chleachtadh; cur faoi mhaoirseacht bhreithiúnach; agus foirceannadh breithiúnach. Bhí na smachtbhannaí sin chomh maith mar chuid den chóras roghnach smachtbhannaí do dhaoine dlítheanacha sa Treoir Frithgháinneála atá ann faoi láthair. Leis na bearta sin, is féidir an fhreagairt bhreithiúnach ar chionta gáinneála a dhéanann daoine dlítheanacha a neartú, agus cur chuige comhréireach maidir le smachtbhannaí a ghlacadh ag an am céanna, atá bunaithe ar thrasuí éigeantach na mbeart uile ach is é atá i gceist ná go dtugtar aghaidh ar chionta níos déine le smachtbhannaí níos déine ná iad siúd atá beartaithe maidir le cionta caighdeánacha.

Meastar gur beart íosta é Sásra Náisiúnta Atreorúcháin a bhunú go foirmiúil trí dhlíthe náisiúnta, rialacháin nó forálacha riaracháin chun atreorú íospartach sainaitheanta a fheabhsú, toisc go gcuireann sé leis an oibleagáid atá ann cheana faoi Airteagal 11(4) den Treoir Frithgháinneála, lena gcuirtear ceangal ar na Ballstáit sásraí iomchuí a bhunú a bheidh dírithe ar íospartaigh a shainaithint go luath, cúnamh a thabhairt dóibh agus tacaíocht a thabhairt dóibh, i gcomhar le heagraíochtaí tacaíochta ábhartha. Tá sé d’aidhm ag na sásraí atreorúcháin a chur ar bhonn foirmiúil feabhas a chur ar shainaithint luath agus atreorú pras chuig seirbhísí cúnaimh agus tacaíochta. Chun éifeachtacht an bhirt sin a fheabhsú, éilítear ar na Ballstáit pointí fócasacha náisiúnta a cheapadh a bheidh i gceannas ar sheirbhísí inniúla a shainaithint agus ar atreorú íospartach ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais a chomhordú.

Is beart reachtach comhréireach é an leasú lena leagtar síos mar chion coiriúil seirbhísí a úsáid arb é is aidhm dóibh dúshaothrú a dhéanamh agus i bhfios gur íospartach ciona gáinneála é an duine (i.e. úsáid eolach na seirbhísí saothraithe) a bhfuil sé d’aidhm aige gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac ar bhealach níos éifeachtaí trí éileamh a dhíspreagadh, i gcomhréir le cuspóirí na Treorach Frithgháinneála. Tá saoirse i gcónaí ag na Ballstáit cur chuige níos déine a ghlacadh maidir le seirbhísí dúshaothraithe a úsáid, agus é á mheas acu nach bhfuil bearta laghdaithe éilimh teoranta do fhreagairt an dlí choiriúil ach go n-áirítear leo bearta neamhreachtacha i gcomhréir leis an Treoir Frithgháinneála, i.e. feachtais oideachais, oiliúna, faisnéise agus múscailte feasachta, cláir taighde agus oideachais.

Is beart íosta é an ceanglas maidir le bailiú bliantúil sonraí arb é is aidhm dó feabhas a chur ar bhailiú faisnéise agus staitisticí ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais. Leis an mbeart seo, ghiorrófaí na tréimhsí tuairiscithe ó dhá bhliain go haon bhliain amháin agus d’áiritheofaí faireachán cothrom le dáta nach gcuirtear bac air de bharr an achair ama idir deireadh thréimhse tuairiscithe an bhailithe sonraí agus foilsiú na tuarascála (dhá bhliain faoi láthair). Comhfhreagraíonn na catagóirí íosta bailithe sonraí a áirítear sa leasú do na catagóirí sin a bhailíonn an Coimisiún faoi láthair ar bhonn dhá bhliain.

Is leasú é an togra seo ar an Treoir Frithgháinneála agus, dá bhrí sin, is treoir é.

Ní féidir aon mhodh malartach, bíodh sé reachtach ná oibríochtúil, a úsáid chun cuspóirí an togra seo a bhaint amach, is é sin feabhas a chur ar an gcreat atá ann cheana lena gcumasaítear gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac agus íospartaigh na coire sin a chosaint.

Rinne an Coimisiún meastóireacht ar an Treoir Frithgháinneála, a bhí ar cheann de na príomhghníomhaíochtaí a beartaíodh i Straitéis an Aontais maidir le Gáinneáil ar Dhaoine a Chomhrac 2021-2025 18 . Bunaíodh an mheastóireacht ar an mbailiú sonraí don tréimhse 2013-2020 a rinne Eurostat, ar thuarascáil ar thrasuí na Treorach Frithgháinneála ar an leibhéal náisiúnta agus ar a gcur chun feidhme sna Ballstáit, ar an gComhairliúchán Poiblí Oscailte, ar mhalartuithe le Gníomhaireachtaí an Aontais, leis na Ballstáit agus le páirtithe leasmhara eile, ar thuarascálacha agus ar dhoiciméid a d’fhoilsigh nó a chuir Eagraíochtaí Idirnáisiúnta agus Réigiúnacha isteach.

Fuarthas amach sa mheastóireacht go raibh an Treoir Frithgháinneála éifeachtach maidir le gáinneáil ar dhaoine a chosc agus a chomhrac, agus i ndáil le cosaint d’íospartaigh na coire sin a fheabhsú. Fuarthas go raibh an Treoir éifeachtúil freisin, i dtéarmaí na dtairbhí a bhain léi i gcomparáid leis na costais a bhain lena glacadh, lena trasuí agus lena cur chun feidhme. Measadh go raibh sé comhleanúnach le gníomhaíochtaí ábhartha uile an Aontais agus idirnáisiúnta. Chuir an mheastóireacht i dtábhacht breisluach AE maidir le feabhas a chur ar an gcomhar trasteorann, lena n‑áirítear comhar le Gníomhaireachtaí an Aontais. Tá cuspóirí na Treorach fós ábhartha. Mar sin féin, ní mór aghaidh níos mó a thabhairt ar roinnt dúshlán agus forbairtí.

Tugadh faoi deara sa mheastóireacht go raibh impleachtaí suntasacha ag roinnt forbairtí a tharla ó glacadh an Treoir ar an tírdhreach maidir le gáinneáil ar dhaoine. Chruthaigh dul chun cinn teicneolaíoch agus leathnú na meán sóisialta deiseanna nua do gháinneálaithe íospartaigh a earcú ar líne, cianrialú a dhéanamh orthu agus lucht féachana leathan úsáideoirí a shroicheadh trí ábhar dúshaothraithe a chomhroinnt go forleathan. D’fhéadfadh an géarchor eacnamaíoch mar thoradh ar phaindéim COVID‑19 agus an ghéarchéim fuinnimh an t‑éileamh ar sheirbhísí saora saothair agus ar sheirbhísí gnéis a mhéadú, rud a chuireann le dúshaothrú saothair agus le dúshaothrú gnéasach. Méadaíonn cogaí, go háirithe ionsaí míleata na Rúise in aghaidh na hÚcráine, deiseanna do gháinneálaithe leas a bhaint as staid leochaileach na ndaoine, go háirithe mná agus leanaí atá ag teitheadh óna dtír féin.

Mar gheall ar na forbairtí nua, sainaithníodh réimsí ina bhféadfaí feabhas a chur ar an gcreat dlíthiúil sa mheastóireacht. Áirítear orthu sin aghaidh a thabhairt ar chineálacha dúshaothraithe nach luaitear go soiléir sa Treoir Frithgháinneála, aghaidh a thabhairt ar ghné ar líne na coire, freagairt an cheartais choiriúil ar chionta arna ndéanamh ag daoine dlítheanacha a mhéadú, an t-éileamh a laghdú, íospartaigh a shainaithint go luath, agus sonraí a bhailiú.

Tá sé d’aidhm ag an gCoimisiún rannpháirtíocht leathan páirtithe leasmhara a áirithiú i rith thimthriall beartais an tionscnaimh seo, trí shraith comhairliúchán spriocdhírithe (teagmhálacha déthaobhacha, cruinnithe le páirtithe leasmhara, comhairliúcháin i scríbhinn). Reáchtáladh comhairliúcháin leis na Ballstáit agus le hionadaithe a n-údarás poiblí, lena n‑áirítear i gcomhthéacs Líonra an Aontais de Rapóirtéirí Náisiúnta agus Sásraí Coibhéiseacha um Gháinneáil ar Dhaoine; ionadaithe Pharlaimint na hEorpa; gníomhaireachtaí an Aontais, go háirithe Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh maidir le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí (Europol), Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (Eurojust), Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí (CEPOL), an Ghníomhaireacht um Chearta Bunúsacha (FRA), Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann (EUAA), an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (FRONTEX), an Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne (EIGE) agus an tÚdarás Eorpach Saothair (ELA); ionadaithe eagraíochtaí ábhartha réigiúnacha agus idirnáisiúnta atá gníomhach i réimse na frithgháinneála ar dhaoine; ionadaithe eagraíochtaí na sochaí sibhialta atá gníomhach i réimse na frithgháinneála ar dhaoine, lena n‑áirítear i gcomhthéacs Ardán an Aontais Eorpaigh in aghaidh na Gáinneála ar Dhaoine.

Rinne an Coimisiún Comhairliúchán Poiblí freisin agus é mar aidhm aige faisnéis, fianaise agus tuairimí a bhailiú maidir le ceisteanna a bhaineann le cur chun feidhme agus meastóireacht na Treorach Frithgháinneála. Bailíodh na sonraí trí cheistneoir lena gcumhdaítear an mheastóireacht ar an Treoir Frithgháinneála agus an t-athbhreithniú a d’fhéadfaí a dhéanamh uirthi. Fuarthas 124 fhreagra, chomh maith le 75 aighneacht aonair.

Cuireann an togra seo le fianaise a bailíodh mar chuid den mheastóireacht agus den Mheasúnú Tionchair, lena n‑áirítear comhairliúcháin le húdaráis inniúla na mBallstát agus le saineolaithe maidir le gáinneáil ar dhaoine. Bhí rapóirtéirí náisiúnta agus sásraí coibhéiseacha, údaráis forfheidhmithe dlí agus bhreithiúnacha, údaráis náisiúnta atá freagrach as seirbhísí sóisialta, Gníomhaireachtaí an Aontais, Eagraíochtaí Idirnáisiúnta, eagraíochtaí sochaí sibhialta, comhlachais fostóirí, agus saineolaithe, lena n‑áirítear ón saol acadúil, páirteach sna comhairliúcháin.

Cuirtear san áireamh sa togra malartuithe ábhartha agus torthaí ábhartha na staidéar a rinne Eagraíochtaí Réigiúnacha agus Idirnáisiúnta, chomh maith le heagraíochtaí neamhrialtasacha atá gníomhach sa réimse frithgháinneála, dá dtagraítear sa mheabhrán míniúcháin 20 .

Tá an Measúnú Tionchair a ghabhann leis an togra seo bunaithe ar thorthaí na meastóireachta a rinne an Coimisiún. Cuireadh na roghanna seo a leanas san áireamh leis:

Sa Mheasúnú Tionchair, suíodh go mbeadh an tríú rogha, bearta reachtacha agus neamhreachtacha a chomhcheangal, níos éifeachtaí ná bearta d’aon típeolaíocht amháin chun an creat reatha a fheabhsú.

Aimsíodh trí bheart reachtacha chun freagairt an cheartais choiriúil ar gháinneáil ar dhaoine a threisiú lena n‑áirítear sa chomhthéacs trasteorann: (i) aghaidh a thabhairt ar an ngné ar líne go sainráite sa Treoir; (ii) tagairt shainráite a dhéanamh do phósadh éigeantais agus d’uchtú neamhdhleathach laistigh de liosta na gcineálacha dúshaothraithe; (iii) dhá chóras smachtbhannaí éigeantacha ar dhaoine dlítheanacha a thabhairt isteach, ceann amháin chun smachtbhannaí a chur ar chionta caighdeánacha agus ceann eile chun smachtbhannaí a chur ar chionta troma. Aimsíodh bearta neamhreachtacha chomh maith: (i) comhar a chothú idir an Coimisiún agus cuideachtaí idirlín i gcomhthéacs Fhóram Idirlín an Aontais; agus (ii) grúpa fócais ionchúisitheoirí atá speisialaithe in aghaidh na gáinneála ar dhaoine a bhunú.

Chun é a áirithiú go bhfaigheann íospartaigh na gáinneála ar dhaoine cúnamh, tacaíocht agus cosaint iomchuí, éilíonn an beart reachtach atá aimsithe ar Bhallstáit bunú Shásraí Náisiúnta Atreorúcháin a chur ar bhonn foirmiúil agus pointí fócasacha náisiúnta a chruthú chun íospartaigh a atreorú chuig seirbhísí cúnaimh, tacaíochta agus cosanta iomchuí. Tá beart neamhreachtach a bhaineann le forbairt na dtreoirlínte maidir le híoscheanglais do Shásraí Náisiúnta Atreorúcháin ag gabháil leis sin.

Chun an t‑éileamh ar sheirbhísí a chothaíonn na cineálacha dúshaothraithe go léir a laghdú, baineann an beart reachtach atá aimsithe le húsáid seirbhísí arb í is aidhm dóibh dúshaothrú a dhéanamh i bhfios gurb íospartach ciona gáinneála é an duine a bhunú mar chion cóiriúil. I gcomhréir le cur chuige cuimsitheach chun laghdú a éileamh, comhlánófar é sin le beart neamhreachtach a bhaineann le feachtas múscailt feasachta ar fud an Aontais, arb é is aidhm dó an t‑éileamh a chothaíonn an gháinneáil a dhíspreagadh.

A mhéid a bhaineann leis an gcuspóir cothrománach lena n‑áirithiú go ndéanfar an gháinneáil ar dhaoine san Aontas a chosc, a bhrath agus an faireachán a fheabhsú go leordhóthanach, éilítear leis an mbeart reachtach atá aimsithe bailiú bliantúil sonraí ar gháinneáil. Tá dhá bheart neamhreachtacha ag gabháil leis sin: (i) treoirlínte a fhorbairt maidir le bailiú sonraí ar gháinneáil ar dhaoine san Aontas; agus (ii) Mol Eolais agus Saineolais ar Gháinneáil ar Dhaoine a Chomhrac a bhunú.

Díríonn an rogha thosaíochta, a chuirtear i láthair thuas, ar inniúlacht na mBallstát chun gáinneáil ar dhaoine a chomhrac go héifeachtach a fheabhsú, go háirithe i ndáil leis na bagairtí agus leis na treochtaí a tháinig chun cinn nó ar tháinig forbairt orthu ó ghlacadh na Treorach Frithgháinneála. Táthar ag súil go gcuirfidh na rialacha comhchoiteanna agus comhchuibhithe, a chuirtear san áireamh sa leasú seo, feabhas ar an gcomhar trasteorann, ó thaobh imscrúduithe agus ionchúisimh de, chomh maith le cúnamh agus tacaíocht d’íospartaigh na gcionta gáinneála. Tá sé mar aidhm ag na bearta neamhreachtacha a ghabhann leis na modhnuithe reachtacha tuilleadh tacaíochta a thabhairt do Bhallstáit chun an Treoir agus Straitéis an Aontais maidir le Gáinneáil ar Dhaoine a Chomhrac 2021-2025 a chur chun feidhme.

I gcomhréir le Clár um Oiriúnacht agus Feidhmíocht Rialála an Choimisiúin (REFIT), ba cheart go bhféachfadh na tionscnaimh go léir, arb í is aidhm dóibh reachtaíocht reatha an Aontais a athbhreithniú, le cuspóirí beartais atá luaite a shimpliú agus a sholáthar ar bhealach níos éifeachtúla (i.e. trí chostais rialála neamhriachtanacha agus an t‑ualach riaracháin ar Bhallstáit a laghdú). Tháinig an Measúnú Tionchair ar an gconclúid go mbeadh ualach teoranta ag na bearta a leagtar amach sa Treoir atá beartaithe, a bheadh sáraithe ag tionchar dearfach na mbeart atá beartaithe.  

Is é is aidhm do na leasuithe dírithe atá beartaithe don Treoir feabhas a chur ar inniúlacht na mBallstát chun gáinneáil ar dhaoine a chomhrac ar bhealach níos éifeachtúla, go háirithe maidir le bagairtí agus le treochtaí a tháinig chun cinn agus ar tháinig forbairt orthu ó ghlacadh na Treorach. Déanfar an teaglaim dhlíthiúil lena dtugtar aghaidh ar gháinneáil ar dhaoine ar fud na mBallstát a chomhchuibhiú a thuilleadh leis an tionscnamh. Táthar ag súil go gcuirfidh na rialacha nua feabhas ar chomhar trasteorann, ó thaobh imscrúduithe agus ionchúisimh de, chomh maith le cúnamh agus tacaíocht na n‑íospartach. 

Luaitear in Airteagal 6(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach go n‑aithníonn an tAontas na cearta, na saoirsí agus na prionsabail bhunúsacha a leagtar amach sa Chairt um Chearta Bunúsacha. Toirmisctear go sainráite in Airteagal 5 den Chairt sclábhaíocht, obair éigeantais agus gáinneáil ar dhaoine.

Áirítear leis na bearta atá beartaithe forálacha dlí chun freagra leordhóthanach a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis an gcoireacht seo agus chun cúnamh, tacaíocht agus cosaint a thabhairt do na híospartaigh. Is é is aidhm do thuilleadh cineálacha dúshaothraithe, do na forálacha a bhaineann le gné idirnáisiúnta na coireachta, don chóras smachtbhannaí ar dhaoine dlítheanacha agus do choiriúlú na húsáide eolaí de sheirbhísí dúshaothraithe a chuirtear san áireamh go sainráite aghaidh a thabhairt ar gháinneáil ar dhaoine ar bhealach níos éifeachtúla. Tá na forálacha sin, agus sásraí náisiúnta atreorúcháin a chur ar bhonn foirmiúil, le cosaint íospartach na gáinneála ar dhaoine a leathnú. Tá tionchar ag cosaint na n‑íospartach ar chearta bunúsacha eile amhail cosaint ar dhínit an duine, ar an gceart chun iomláine an duine, ar thoirmeasc ar chéastóireacht agus ar íde nó ar phionós atá mídhaonna nó táireach, agus ar an gceart chun saoirse agus slándála.

Rinneadh anailís chuí agus measúnú deimhneach ar na bearta reachtacha chomh maith i bhfianaise chearta an linbh, toirmisc ar shaothar leanaí, chearta daoine atá faoi mhíchumas, an chearta chun tearmainn, cosanta in aghaidh aistrithe, díbeartha nó eiseachadta, phrionsabal an neamh‑idirdhealaithe, agus comhionannais idir mná agus fir.

Rinneadh anailís go mion ar na forálacha lena dtugtar cionta nó smachtbhannaí nua isteach, nó lena leasaítear sainmhíniú an chionta i bhfianaise an chearta chun leighis éifeachtaigh agus chun trialach córa, thoimhde na neamhchiontachta agus an chearta cosanta, phrionsabail na ndlíthiúlachta agus na gcomhréireachta, agus an chearta chun nach ndéanfar duine a thriail ná a phionósú faoi dhó in imeachtaí coiriúla i ngeall ar an gcion coiriúil céanna.

Níl tionchar buiséadach ag an togra ar bhuiséad an Aontais.

I gcomhréir le hAirteagal 2 den togra seo, éilítear ar na Ballstáit na dlíthe, na rialacháin agus na forálacha riaracháin a bhfuil gá leo chun é a chomhlíonadh a thabhairt i bhfeidhm faoi [dhá bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach] ar a dhéanaí agus téacs na bhforálacha sin a chur in iúl don Choimisiún.

Déanfaidh an Coimisiún faireachán agus meastóireacht ar thionchar an togra seo trí shásraí atá i bhfeidhm cheana féin de bhun na Treorach atá ann faoi láthair. D’fhanfadh tascanna na Rapóirtéirí Náisiúnta agus Sásraí Coibhéiseacha mar an gcéanna faoi Airteagal 19 den Treoir: tomhas a dhéanamh ar thorthaí na ngníomhaíochtaí frithgháinneála, lena n‑áirítear staitisticí a bhailiú i ndlúthchomhar le heagraíochtaí sochaí sibhialta ábhartha atá gníomhach sa réimse sin, agus tuairisciú a dhéanamh do Chomhordaitheoir Frithgháinneála an Aontais i gcomhthéacs an tuairiscithe a dhéanann an Coimisiún gach dhá bhliain ar an dul chun cinn atá déanta sa chomhrac in aghaidh na gáinneála ar dhaoine. D’áireofaí leis sin faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar thionchair an tionscnaimh.  

Reáchtálfaidh an Coimisiún na cruinnithe de Líonra an Aontais um Rapóirtéirí Náisiúnta agus Ardán Shochaí Shibhialta an Aontais in aghaidh na gáinneála ar dhaoine a tharlaíonn gach dhá bhliain go fóill, chomh maith le cruinnithe le Gníomhaireachtaí an Aontais a oibríonn in aghaidh na gáinneála. Cuirfidh na malartuithe sin leis an bhfaireachán agus leis an meastóireacht chomh maith.  

Tugtar isteach sa togra seo ‘cionta nua a bhaineann le húsáid seirbhísí arb í is aidhm dóibh dúshaothrú a dhéanamh i bhfios gur íospartach é an duine de chion a bhaineann le gáinneáil ar dhaoine’. De bhun Airteagal 23(3) atá beartaithe, éilítear ar an gCoimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, ina ndéanfar measúnú ar a mhéid a rinne na Ballstáit na bearta a bhfuil gá leo chun na rialacha nua a chomhlíonadh agus ar thionchar na mbeart sin.

Chun cur chun feidhme ceart na Treorach seo a áirithiú, bheadh an doiciméad míniúcháin, e.g. i bhfoirm táblaí comhchoibhnis, riachtanach, mar a éilítear ag breithiúnas ón gCúirt Breithiúnais i gcás C-543/17. Is annamh a bhíonn an reachtaíocht lena dtrasuitear an Treoir Frithgháinneála teoranta do théacs dlíthiúil amháin, toisc go ndéantar na forálacha a ionchorprú go minic in ionstraimí náisiúnta éagsúla. Ar an gcúis sin, tá sé riachtanach go soláthraíonn na Ballstáit doiciméad míniúcháin a chuireann na nithe seo a leanas in iúl don Choimisiún, téacs na bhforálacha arna nglacadh i dtrasuí na Treorach sin, an chaoi a n‑idirghníomhaíonn forálacha den sórt sin le chéile leis na forálacha arna nglacadh chun Treoir 2011/36/AE a thrasuí agus le forálacha a chumhdaítear le beartais ábhartha eile an Aontais, dá dtagraítear i gCuid 1 den mheabhrán reachtach seo.

Díríonn na leasuithe ar an Treoir Frithgháinneála ar na míreanna seo a leanas:

Leagtar amach faoi láthair in Airteagal 2(3) liosta neamh‑uileghabhálach de chineálacha dúshaothraithe lena n‑áirítear dúshaothrú striapachais daoine eile nó cineálacha eile dúshaothraithe ghnéasaigh, obair éigeantais nó seirbhísí, lena n‑áirítear déircínteacht, sclábhaíocht nó cleachtais atá cosúil le sclábhaíocht, daoirse nó dúshaothrú gníomhaíochtaí cóiriúla, nó baint orgán.

Léiríonn na sonraí arna mbailiú gur tháinig forbairt sheasta ar chionta gáinneála a dhéantar chun críocha seachas dúshaothrú gnéasach nó saothair ó ghlacadh na Treorach, ionann is 11 % de na híospartaigh go léir san Aontas in 2020. Thairis sin, cé nach liosta neamh‑uileghabhálach é an ceann atá in Airteagal 2(3) toisc go n‑áirítear leis na cineálacha dúshaothraithe ‘íosta’, agus d’ainneoin go soiléiríonn Aithris 11 go gcumhdaítear sa sainmhíniú gáinneáil ar dhaoine ó thaobh iompraíochta eile amhail uchtú neamhdhleathach nó pósadh éigeantais, tá sé de nós ag Ballstáit srian a chur ar thrasuí na forála sin trí thagairt a dhéanamh do na cineálacha dúshaothraithe amháin a áirítear go sainráite in Airteagal 2(3).

Agus na sonraí arna mbailiú ar eachtraí gáinneála seachas dúshaothrú gnéasach agus saothair á gcur san áireamh, beartaíonn an Coimisiún pósadh éigeantais agus uchtú neamhdhleathach a áireamh go sainráite laistigh de liosta neamh‑uileghabhálach na gcineálacha dúshaothraithe in Airteagal 2(3). Cuideoidh sé sin níos fearr le córais dlí na mBallstát, chomh maith lena gcuid údarás forfheidhmithe dlí agus breithiúnach, chun gáinneáil ar dhaoine a chomhrac go héifeachtach chun críocha an dá chineál dúshaothraithe sin.

Cuimsíonn gnéithe na gcionta gáinneála, mar a shainmhínítear sa Treoir, na hachtanna idirnáisiúnta agus na modhanna in Airteagal 2(1), chomh maith leis na cineálacha dúshaothraithe in Airteagal 2(3). Ní dhéanann na forálacha atá ann faoi láthair aon tagairt i dtaobh an bhfuil gnéithe den sórt sin le bheith déanta ar líne nó as líne chun iad a choiriúlú agus a phionósú.

Tá na páirtithe leasmhara go léir, lena n‑áirítear údaráis forfheidhmithe dlí, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta, an‑imníoch mar gheall ar líon méadaitheach na gcionta a dhéantar nó a éascaítear trí bhíthin teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide. Soláthraítear leo ardán chun gníomhartha intinniúla a dhéanamh (earcú, iompar, aistriú, tearmannú nó glacadh daoine a eagrú nó a dhéanamh, lena n‑áirítear malartú aistrithe íospartach nó rialaithe orthu), cuid de na modhanna ar a laghad (comhéigean, calaois, caimiléireacht, mí‑úsáid cumhachta nó staid leochaileachta nó íocaíochtaí nó sochair a thabhairt nó a fháil chun toiliú duine a fháil a bhfuil smacht acu ar dhuine eile) nó roinnt cineálacha dúshaothraithe (go háirithe dúshaothrú gnéasach).

Ina leith sin, beartaíonn an Coimisiún Airteagal 2a nua a chur leis, ina luaitear go sainráite go n‑áireofar gníomhartha a rinneadh trí bhíthin teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide leis na gníomhartha intinniúla agus modhanna dá dtagraítear in Airteagal 2(1) chomh maith le dúshaothrú mar a shainmhínítear in Airteagal 2(3). Áiritheofar leis sin go gcuirtear gné ar líne na coireachta san áireamh maidir le gach gné de na cionta gáinneála.

Foráiltear faoi láthair le hAirteagal 6 go ndéanann Ballstáit na bearta a bhfuil gá leo chun é a áirithiú go bhfuil duine dlítheanach faoi dhliteanas le haghaidh cionta gáinneála faoi réir smachtbhannaí éifeachtacha, comhréireacha agus athchomhairleacha, a mbeidh fíneálacha coiriúla nó neamhchoiriúla san áireamh leo. Cuirtear leis sin in Airteagal 6 go bhféadfaí a áireamh sna smachtbhannaí den sórt sin cúig bheart roghnacha do Bhallstáit le trasuí: (a) eisiamh ó theidlíocht i leith sochar poiblí nó cúnaimh phoiblí; (b) dícháiliú sealadach nó buan ó ghníomhaíochtaí tráchtála a fheidhmiú; (c) cur faoi mhaoirseacht bhreithiúnach; (d) foirceannadh breithiúnach; (e) dúnadh sealadach nó buan bunaíochtaí ar baineadh úsáid astu chun an cion a dhéanamh.

Léiríonn an measúnú ar thrasuí an Airteagail sin nár thrasuigh ach mionlach de na Ballstáit na bearta roghnacha go léir, gur thrasuigh formhór na mBallstát cuid díobh, agus nár thrasuigh roinnt Ballstát ach mionlach de na bearta sin cé go bhfuil fíneálacha coiriúla nó neamhchoiriúla i bhfeidhm ag na Ballstáit go léir (i gcomhréir leis an gcuid éigeantach den fhoráil). Measann an Coimisiún go bhfuil sé ríthábhachtach feabhas a chur ar ghníomhaíocht in aghaidh daoine dlítheanacha go ndéantar cionta gáinneála ar a son. Neartaíonn glacadh córais éigeantaigh gné an cheartais choiriúil den fhreagairt. An tráth céanna, tá sé riachtanach cur chuige comhréireach a ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 6 atá ann faoi láthair.

Beartaíonn an Coimisiún, dá bhrí sin, Airteagal 6 a leasú trína leagan síos go n‑aireofar eisiamh ón teideal chun sochar poiblí, cúnaimh nó fóirdheontas, más iomchuí, leis na smachtbhannaí éifeachtacha, comhréireacha agus athchomhairleacha in ionad liosta na smachtbhannaí roghnacha; agus dúnadh sealadach nó buan bunaíochtaí a úsáideadh chun an cion a dhéanamh. Sin é an córas a chuirtear i bhfeidhm i gcás ina bhfuil daoine dlítheanacha faoi dhliteanas le haghaidh ciona gáinneála chaighdeánaigh. Comhlánaítear agus forbraítear an liosta smachtbhannaí roghnach atá ann faoi láthair trí fhóirdheontais a chur leis, agus d’fhonn cosc a chur ar dhaoine dlítheanacha a ciontaíodh i leith cionta gáinneála ó chineálacha cúnaimh phoiblí den sórt sin a fháil.

Cuirtear mír 2 leis na cásanna ina bhfuil daoine dlítheanacha faoi dhliteanas le haghaidh ciona atá á ghéarú ag aon chúinse a leagtar amach in Airteagal 4(2). Sna cásanna sin, más iomchuí, áirítear leis na smachtbhannaí ar dhaoine dlítheanacha: dícháiliú sealadach nó buan ó ghníomhaíochtaí tráchtála a fheidhmiú; cur faoi mhaoirseacht bhreithiúnach, foirceannadh breithiúnach.

Tá sé i gceist ag an gCoimisiún, leis an gcur chuige sin, córais na smachtbhannaí in aghaidh daoine dlítheanacha a dhéanamh éigeantach, agus d’fhonn an fhreagairt ceartais choiriúil in aghaidh daoine dlítheanacha atá páirteach i gcionta gáinneála a neartú. Úsáideann sé na bearta céanna, atá roghnach in Airteagal 7 atá ann faoi láthair. Áirithítear comhréireacht leis an gcur chuige sin, toisc go mbeartaíonn sé dhá smachtbhanna dhiana do chionta caighdeánacha agus trí smachtbhanna níos crua do chionta troma. Áirithítear go dtugtar meas do phrionsabal na comhréireachta agus do dhiscréid údaráis na mBallstát trí ‘más iomchuí’ a chur isteach roimh an dá chóras smachtbhannaí.

Éilítear ar Bhallstáit faoi láthair in Airteagal 11(4) na bearta a dhéanamh a bhfuil gá leo chun sásraí iomchuí a bhunú arb é is aidhm dóibh íospartaigh a shainaithint go luath, agus cúnamh agus tacaíocht a chur ar fáil dóibh, i gcomhar le heagraíochtaí tacaíochta ábhartha. Tugtar sásraí atreorúcháin orthu sin chomh maith.

In 2020, thuairiscigh an Coimisiún gur bhunaigh beagnach gach Ballstát sásraí foirmiúla nó neamhfhoirmiúla den sórt sin 23 . Bíonn foirmeacha an‑difriúil acu sin ag an leibhéal náisiúnta. D’fhéadfadh na difríochtaí i struchtúr agus i gcleachtais bac nó moill a chur ar atreorú na n‑íospartach chuig cosaint, cúnamh agus seirbhísí tacaíochta iomchuí, go háirithe i gcomhthéacs trasteorann, i gcás ina n‑aimsítear íospartaigh i dtír eile nach ndearnadh dúshaothrú orthu ann, nó i gcás ina ndéantar dúshaothrú orthu i níos mó ná tír amháin. Beartaíonn an Coimisiún go ndéanann Ballstáit bunú a gcuid Sásraí Náisiúnta Atreorúcháin a chur ar bhonn foirmiúil trí dhlíthe, rialacháin nó forálacha riaracháin agus pointí fócasacha náisiúnta a cheapadh d’atreorú na n‑íospartach. Chun an méid sin a dhéanamh, áirítear an ceanglas sin trí mhodhnú Airteagal 11(4).

Táthar ag súil go ndéanfar cuíchóiriú ar chleachtas na sásraí náisiúnta atreorúcháin a thuilleadh leis an togra seo, d’fhonn feabhas a chur ar atreorú na n‑íospartach i gcásanna trasteorann. Comhlánófar é sin le forbairt na dtreoirlínte maidir le ceanglais íosta do Shásraí Náisiúnta Atreorúcháin, a chuirfidh le comhchuibhiú tuilleadh a dhéanamh ar a struchtúr agus ar a gcleachtas. Beidh modhnú Airteagal 11(4) ar an gcéad chéim chomh maith i dtreo Sásra Eorpach Atreorúcháin a bhunú, i gcomhréir le Straitéis an Aontais maidir le Gáinneáil ar Dhaoine a Chomhrac 2021-2025.

Éilítear ar Bhallstáit faoi láthair in Airteagal 18(4) cuimhneamh ar bhearta a dhéanamh chun úsáid seirbhísí arb í is aidhm dóibh dúshaothrú a dhéanamh i bhfios gur íospartach ciona gáinneála é an duine a bhunú mar chion cóiriúil. Is foráil roghnach é sin nach bhfuil ar Bhallstáit a thrasuí.

Cé go ndeonaítear solúbthacht na mBallstát leis an gcur chuige sin, tá idir neamhthrasuí iomlán, trasuí teoranta, roinnt cineálacha dúshaothraithe, trasuí iomlán agus glacadh beart níos déine sa teaglaim trasuí. D’fhéadfadh tionchar a bheith ag neamhchomhchuibhiú den sórt sin ar chomhar trasteorann idir Ballstáit a ghlacann cuir chuige éagsúla. Ina theannta sin, meastar sa Mheasúnú Tionchair go d’fhéadfaí céim chun cinn sa fhreagairt ceartais choiriúil a áireamh i ngníomhaíocht atá dírithe ar éileamh a laghdú. Táthar ag súil go laghdóidh an fócas ar éileamh líon na gcásanna agus líon na n‑íospartach trí aghaidh a thabhairt ar na limistéir a spreagann cineálacha dúshaothraithe go léir. Léirigh meastóireacht na Treorach gur ghlac 19 mBallstát reachtaíocht lena ndéantar coiriúlú ar úsáid eolach seirbhísí a bhaintear as íospartaigh gáinneála do chineálacha dúshaothraithe go léir 24 nó reachtaíocht lena ndéantar coiriúlú go díreach nó go hindíreach ar úsáid eolach seirbhísí a bhaintear as íospartaigh dúshaothraithe ghnéasaigh. 25 .

Beartaíonn an Coimisiún é a dhéanamh éigeantach do Bhallstáit úsáid seirbhísí arb í is aidhm dóibh dúshaothrú a dhéanamh a bhunú mar chion coiriúil agus a fhios acu gur íospartach an duine de chion gáinneála. Baintear sin amach trí Airteagal 18(4) a scriosadh agus Airteagal 18(a) nua a chur isteach leis an téacs céanna d’Airteagal 18(4) reatha, ach gan an rogha a ligeann do Bhallstáit ‘cuimhneamh ar’ choiriúlú.

Táthar ag súil go mbeidh tuilleadh comhchuibhithe sa fhreagairt ceartais coiriúla chun laghdú a éileamh de réir an athraithe reachtaigh sin, lena n‑áirítear é a chur de cheangal ar Bhallstáit rialacha nua a chur i bhfeidhm do chineálacha dúshaothraithe go léir, agus go mbeidh tionchar dearfach aige ar chomhar i gcásanna trasteorann.

Éilítear ar Bhallstáit faoi láthair i mír 2 na bearta a bhfuil gá leo a dhéanamh chun é a áirithiú go bhfuil cionta a bhaineann leis an úsáid eolach seirbhísí dúshaothraithe inphionóis trí phionóis agus smachtbhannaí éifeachtacha, comhréireacha agus athchomhairleacha.

Tugtar isteach in Airteagal 23(3) ceanglas don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, ina ndéanfar measúnú ar a mhéid a rinne na Ballstáit na bearta a bhfuil gá leo chun na rialacha nua a chomhlíonadh maidir le húsáid eolach seirbhísí dúshaothraithe chomh maith le tionchar na mbeart sin. Cuirfear an tuarascáil isteach [roimh chúig bliana i ndiaidh an sprioc‑ama trasuite]. Áireofar leis sin measúnú agus tuairisciú leordhóthanach ar na bearta arna mbeartú ag an gCoimisiún tar éis teorainn ama leordhóthanach lena gceadaítear go bhféadfar anailís a dhéanamh ar thrasuí agus ar thionchar na rialacha nua.

Foráiltear le hAirteagal 19 faoi láthair go ndéanann Rapóirtéirí Náisiúnta agus Sásraí Coibhéiseacha tascanna lena n‑áirítear bailiú staitisticí agus tuairisciú i gcomhthéacs an tuairiscithe dhébhliantúil a dhéanann an Coimisiún Eorpach ar an dul chun cinn atá déanta sa chomhrac in aghaidh na gáinneála ar dhaoine. Déantar bailiú sonraí ag leibhéal an Aontais gach dara bliain de réir Airteagail 19 agus 20.

Léirigh meastóireacht na Treorach, áfach, go bhfuil bearnaí tábhachtacha fós sa bhailiú sonraí, go háirithe maidir le táscairí ceartais chóiriúil agus le cionta a bhaineann le húsáid seirbhísí dúshaothraithe, agus gur minic a thagann foilsiú na staitisticí ábhartha isteach go substaintiúil i ndiaidh dheireadh na tréimhse tuairiscithe (de ghnáth timpeall dhá bhliain).

Dá bhrí sin, beartaíonn an Coimisiún ceanglas a thabhairt isteach do na Ballstáit sonraí maidir le gáinneáil ar dhaoine a bhailiú agus a thuairisciú don Choimisiún gach bliain, trí Airteagal 19a nua, lena sonraítear na táscairí i ndáil le bailiú sonraí den sórt sin. Leagtar amach sa chéad mhír an oibleagáid do Bhallstáit sonraí a bhailiú chun faireachán a dhéanamh ar éifeachtacht a gcórais chun cionta gáinneála a chomhrac. Sonraítear i mír (2) tacar íosta na dtáscairí gur cheart a bheith mar chuid de (líon na n‑íospartach cláraithe; líon na ndaoine atá faoi amhras, a ionchúisíodh agus a ciontaíodh i leith cionta dá dtagraítear in Airteagal 2 agus in Airteagal 18(a) atá beartaithe) agus an leibhéal dí‑chomhiomlánaithe.

Bunaítear le mír (3) go dtarchuirfidh Ballstáit in aghaidh na bliana don Choimisiún, faoin 1 Iúil gach bliain, na sonraí staidrimh dá dtagraítear i mír 2 le haghaidh na bliana roimhe i bhformáid chaighdeánach arna soláthar ag an gCoimisiún. Chun infhaighteacht na staitisticí a luathú, ba cheart Airteagal 19a a bheith infheidhme ó dháta theacht i bhfeidhm na Treorach leasaithí.