AN COIMISIÚN EORPACH
An Bhruiséil,23.5.2022
COM(2022) 603 final
Moladh le haghaidh
MOLADH ÓN gCOMHAIRLE
maidir le Clár Náisiúnta Athchóirithe na Bulgáire in 2022 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire in 2022
{SWD(2022) 603 final} - {SWD(2022) 640 final}
Moladh le haghaidh
MOLADH ÓN gCOMHAIRLE
maidir le Clár Náisiúnta Athchóirithe na Bulgáire in 2022 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire in 2022
TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 121(2) agus 148(4) de,
Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú 1 , a neartú, agus go háirithe: Airteagal 9(2) de,
Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,
Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,
Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,
Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,
De bharr an mhéid seo a leanas:
(1)Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 2 , lenar bunaíodh an tSaoráid um Théarnamh agus um Athléimneacht, i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Is rud é an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a chuireann tacaíocht airgeadais ar fáil le haghaidh chur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochta, arb é atá i gceist leis spreagadh airgeadais a mhaoiníonn an tAontas. Cuidíonn sé leis an téarnamh eacnamaíoch agus le cur chun feidhme athchóirithe atá inbhuanaithe agus a spreagann fás agus infheistíocht, go háirithe chun an t‑aistriú digiteach agus glas a chur chun cinn, agus neartaíonn sé athléimneacht agus fás ionchasach gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sé freisin le hairgeadais phoiblí inbhuanaithe a neartú agus le borradh a chur faoi fhás agus faoi chruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Rinneadh an ranníocaíocht uasta airgeadais in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid Aisghabhála agus Athléimneachta [a nuashonrú] an [30 Meitheamh] 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.
(2)An 24 Samhain 2021, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe, rud a chur tús le Seimeastar Eorpach 2022 le haghaidh comhordú beartais eacnamaíoch. Thug sí aird chuí ar an tiomantas comhpháirteach a athdhearbhaíodh ag Cruinniú Mullaigh Sóisialta Porto i mí na Bealtaine 2021 chun Colún Eorpach na gCeart Sóisialta, a d’fhógair Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún an 17 Samhain 2017, a chur chun feidhme tuilleadh. D’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bhliantúil ar Fhás Inbhuanaithe 2022 an 25 Márta 2022. An 24 Samhain 2021, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún an Tuarascáil maidir leis an Sásra Foláirimh freisin, ar tuarascáil í nár shainaithin sé an Bhulgáir inti mar cheann de na Ballstáit a mbeadh gá le mion-athbhreithniú ina leith 3 . Ar an dáta céanna, ghlac an Coimisiún an togra le haghaidh Tuarascáil Chomhpháirteach 2022 ar Fhostaíocht lena ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus ar phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, a ghlac an Chomhairle an 14 Márta 2022.
(3)I ndiaidh ionradh na Rúise ar an Úcráin, tá athrú suntasach tagtha ar an gcomhthéacs geopholaitiúil agus eacnamaíoch mar gheall ar an bpaindéim dhomhanda. Tá tionchar na hionraidh ar gheilleagair na mBallstát le sonrú, mar shampla, trí phraghsanna níos airde fuinnimh agus bia agus ionchais fáis níos laige. Tá na praghsanna fuinnimh níos airde, go háirithe ar na teaghlaigh is leochailí atá i mbaol bochtaineachta fuinnimh nó atá i mbaol bochtaineachta fuinnimh. Ina theannta sin, tá sruth daoine isteach san Aontas nach bhfacthas a leithéid riamh agus iad ag teitheadh ón Úcráin. Sa chomhthéacs sin, an 4 Márta 2022, cuireadh an Treoir um Chosaint Shealadach i ngníomh den chéad uair 4 , lena dtugtar an ceart chun fanacht go dleathach san Aontas Eorpach do dhaoine easáitithe ón Úcráin, chomh maith le rochtain ar oideachas agus oiliúint, ar mhargadh an tsaothair, ar chúram sláinte, ar thithíocht agus ar leas sóisialta. Cuirtear tacaíocht eisceachtúil ar fáil don Bhulgáir faoin tionscnamh maidir le Gníomhaíocht um Dhídeanaithe san Eoraip (CARE) agus trí réamh-mhaoiniú breise faoin gclár um Chúnamh Aisghabhála don Chomhtháthú agus do Chríocha na hEorpa (REACT-EU) chun aghaidh a thabhairt go práinneach ar riachtanais ghlactha agus lánpháirtíochta dóibh siúd atá ar a dteitheadh ón Úcráin.
(4)Agus an staid eacnamaíoch agus gheopholaitiúil atá ag athrú go tapa á cur san áireamh, athbhunaíonn an Seimeastar Eorpach an comhordú leathan a dhéantar ar a bheartas eacnamaíoch agus fostaíochta in 2022, agus forbraítear é ag an am céanna i gcomhréir le ceanglais chur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta mar a leagtar amach iad sa Suirbhé Bliantúil Fáis Inbhuanaithe 2022. Tá cur chun feidhme na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta a glacadh ríthábhachtach chun na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach a chur i gcrích, ós rud é go dtugtar aghaidh sna pleananna ar fad ar na moltaí tír-shonracha ábhartha a eisíodh i dtimthriallta Sheimeastar 2019 agus 2020 nó ar fhothacar suntasach díobh. Tá na moltaí a bhaineann go sonrach le tíortha faoi leith in 2019 agus in 2020 fós chomh ábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n‑athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagal 14, le hAirteagal 18 agus le hAirteagal 21 de Rialachán (AE) 2021/241, sa bhreis ar aon mholtaí a bhaineann go sonrach le tír faoi leith arna n‑eisiúint suas go dtí dáta tíolactha an phlean mhodhnaithe.
(5)Tá an Clásal Éalaithe Ginearálta gníomhach ó Mhárta 2020 5 . Ina Theachtaireacht an 3 Márta 2021 6 , leag an Coimisiún amach a thuairim gur cheart an cinneadh maidir le clásal ginearálta éalaithe a dhíghníomhachtú nó a chur i bhfeidhm go leanúnach a dhéanamh mar mheasúnú foriomlán ar staid an gheilleagair, agus leibhéal na gníomhaíochta eacnamaíche san Aontas nó sa limistéar euro i gcomparáid leis an leibhéal réamh-ghéarchéime (deireadh-2019) mar phríomhchritéar cainníochtúil. Mar gheall ar éiginnteacht mhéadaithe agus rioscaí láidre taobh thiar den ionchas eacnamaíoch i gcomhthéacs an chogaidh san Eoraip, is gá clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a leathnú go gcuirfear síneadh le clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis le linn 2023.
(6)I gcomhréir leis an gcur chuige atá sa tuairim ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 maidir leis an gClár um Chóineasú 2021, is fearr an seasamh fioscach a thomhas mar an t‑athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), cé is moite de bhearta éigeandála sealadacha a bhaineann le COVID-19 ach lena n‑áirítear caiteachas arna mhaoiniú le tacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid um Théarnamh agus Athléimneacht agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas leis an bhfás féideartha meántéarmach 7 . Agus níos faide ná an staid fhioscach fhoriomlán, d’fhonn a mheas an bhfuil an beartas fioscach náisiúnta stuama agus an bhfuil a chomhdhéanamh fabhrach do ghnóthú inbhuanaithe a bheidh comhsheasmhach leis na haistrithe glasa agus digiteacha 8 , tabharfar aird freisin ar an éabhlóid atá tagtha ar an gcaiteachas príomha reatha atá maoinithe go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le COVID-19 a áireamh) agus ar an infheistíocht.
(7)An 2 Márta 2022, ghlac an Coimisiún Teachtaireacht lena gcuirtear treoir leathan ar fáil maidir le beartas fioscach in 2023, a raibh sé mar aidhm léi tacú le hullmhú Chláir na mBallstát um Chobhsaíocht agus um Chóineasú agus comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin 9 . Thug an Coimisiún dá aire go mbeadh sé iomchuí in 2023, bunaithe ar an ionchas maicreacnamaíoch a bhí ann i réamhaisnéis gheimhridh 2022, aistriú ó sheasamh fioscach comhiomláin tacaíochta in 2020-2022 go staid chomhiomlán fhioscach a bheadh neodrach tríd is tríd, agus go bhfuil sé réidh chun freagairt don staid eacnamaíoch atá ag teacht chun cinn. D’fhógair an Coimisiún gur cheart leanúint de dhifreáil a dhéanamh idir na moltaí fioscacha do 2023 ar fud na mBallstát agus iarmhairtí trastíre a d’fhéadfadh a bheith ann a chur san áireamh. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit an treoir ina gCláir um Chobhsaíocht agus um Chóineasú a léiriú. Gheall an Coimisiún go ndéanfadh sé dlúthfhaireachán ar na forbairtí eacnamaíocha agus go n‑athróidh sé a threoir beartais de réir mar is gá agus ar a dhéanaí ina Sheimeastar pacáiste earraigh a bheidh ann i ndeireadh mhí na Bealtaine 2022.
(8)Maidir leis an treoir fhioscach a cuireadh ar fáil an 2 Márta 2022, cuirtear san áireamh sna moltaí fioscacha do 2023 an t‑ionchas eacnamaíoch atá ag dul in olcas, an éiginnteacht mhéadaithe agus rioscaí níos ísle, agus an boilsciú níos airde i gcomparáid leis an réamhaisnéis geimhridh. I bhfianaise na mbreithnithe sin, ní mór don fhreagairt fhioscach infheistíocht phoiblí a leathnú i gcomhair an aistrithe ghlais agus dhigitigh agus na slándála fuinnimh, agus cumhacht ceannaigh na dteaghlach is leochailí a choimeád ar bun chun tionchar na dteithe praghsanna fuinnimh a mhaolú agus chun an brú boilscithe a theorannú ón dara babhta trí bhearta spriocdhírithe agus sealadacha; ní mór don bheartas fioscach leanúint de bheith ag dul in oiriúint do na cúinsí atá ag athrú go tapa, agus ní mór idirdhealú a dhéanamh idir tíortha ag brath ar a staid fhioscach agus eacnamaíoch, lena n‑áirítear a mhéid a bhaineann le neamhchosaint na ndaoine easáitithe ón Úcráin don ghéarchéim agus do rabharta daoine easáitithe ón Úcráin.
(9)An 15 Deireadh Fómhair 2021, chuir an Bhulgáir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. Ar an 4 Bealtaine 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh maidir leis an measúnú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Bhulgáir a fhormheas 10 . Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh ón gCoimisiún, arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an mBulgáir. Glactar leis le comhlíonadh sásúil nach ndearnadh gnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna roimhe sin a aisiompú.
(10)An 29 Aibreán 2022, chuir an Bhulgáir isteach a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2022 agus, an lá céanna, a Clár um Chóineasú 2022, i gcomhréir leis an spriocdháta a bunaíodh in Airteagal 4 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile chun a n‑idirnascadh a chur san áireamh.
(11)D’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2022 don Bhulgáir 11 an 23 Bealtaine 2022. Rinne sí measúnú ar an dul chun cinn atá déanta ag an mBulgáir maidir le haghaidh a thabhairt ar na moltaí tír-shonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle in 2019, in 2020 agus in 2021, agus rinne sí measúnú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, ag cur leis an Scórchlár don Téarnamh agus don Athléimneacht. Bunaithe ar an anailís sin, sainaithníodh sa tuarascáil tíre bearnaí i ndáil leis na dúshláin sin nach dtugtar aghaidh orthu, nó nach dtugtar aghaidh orthu ach i bpáirt, leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn, lena n‑áirítear na dúshláin sin a eascraíonn as ionradh na Rúise ar an Úcráin. Rinne sí measúnú freisin ar an dul chun cinn atá déanta ag an mBulgáir maidir le cur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta agus maidir le príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, laghdú scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, chomh maith leis an dul chun cinn atá déanta maidir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.
(12)An 23 Bealtaine 2022, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) CFAE. Pléadh staid bhuiséadach na Bulgáire sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh ginearálta rialtais in 2021 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an Teachtaireacht an 2 Márta 2022, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua maidir le heasnamh iomarcach a oscailt in earrach 2022 agus déanfaidh sé athmheasúnú ar a ábhartha a bheadh sé nósanna imeachta maidir le heasnamh iomarcach a oscailt san fhómhar 2022.
(13)An 20 Iúil 2020, mhol an Chomhairle don Bhulgáir gach beart is gá a dhéanamh in 2020 agus 2021, i gcomhréir leis an gclásal ginearálta éalaithe, chun aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar an bpaindéim, chun an geilleagar a chothú agus chun tacú leis an téarnamh a thiocfaidh as sin. Mhol sí freisin go saothródh an Bhulgáir, nuair is féidir sin le dálaí eacnamaíocha, beartais fhioscacha atá dírithe ar riochtaí fioscacha meántéarmacha stuama a bhaint amach agus ar inbhuanaitheacht fiachais a áirithiú, agus an infheistíocht a fheabhsú ag an am céanna. In 2021, bunaithe ar shonraí a bhailíochtaigh Eurostat, mhéadaigh easnamh ginearálta rialtais na Bulgáire ó 4.0 % de OTI in 2020 go 4.1 % in 2021. Thacaigh freagairt an bheartais fhioscaigh ón mBulgáir leis an téarnamh eacnamaíoch in 2021, agus tháinig méadú ar bhearta sealadacha tacaíochta éigeandála ó 2.9 % de OTI in 2020 go 4.3 % in 2021. Tá na bearta a ghlac an Bhulgáir in 2021 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 20 Iúil 2020. Den chuid is mó, bhí na bearta buiséadacha lánroghnacha a ghlac an rialtas in 2020 agus 2021 sealadach nó comhoiriúnaithe le bearta fritháirimh. Bunaithe ar shonraí a bhailíochtaigh Eurostat, ba ionann fiachas ginearálta an rialtais agus 25.1 % den OTI in 2021.
(14)Tá an cás maicreacnamaíoch atá mar bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha atá sa Chlár um Chóineasú 2022 fabhrach in 2022 agus réadúil ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2.6 % in 2022 agus 2.8 % in 2023. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2022 ón gCoimisiún go mbeidh fás iarbhír OTI níos ísle 2.1 % in 2022 agus fás 3.1 % ar OTI níos airde in 2023, de bharr réamh-mheastacháin éagsúla fáis fostaíochta agus infheistíochta den chuid is mó. Ina Chlár um Chóineasú 2022, tá coinne ag an rialtas go n‑ardóidh an t‑easnamh ceannlíne go 5.3 % de OTI in 2022 agus go dtitfidh sé go 2.9 % in 2023. Leis an méadú ar an easnamh in 2022, arna mhaolú trí dheireadh a chur de réir a chéile le bearta éigeandála COVID, léirítear, den chuid is mó, ardú géar ar thomhaltas idirmheánach, ar thacaíocht ghnó agus ar bhearta fuinnimh, chomh maith le leasuithe ar chórais pinsean. De réir an Chláir, meastar go n‑ardóidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI go 25.5 % in 2022 agus go 27.7 % in 2023. Bunaithe ar bhearta beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2022 ón gCoimisiún easnamh rialtais do 2022 agus 2023 de 3.7 % den OTI agus 2.4 % faoi seach. Tá sé sin i bhfad níos ísle ná easnamh 2022 atá tuartha i gClár Cóineasaithe 2022, go príomha mar gheall ar réamh-mheastacháin mhaicreacnamaíocha éagsúla, fás idirmheánach níos ísle ar thomhaltas, agus cánacha níos airde ar tháirgeadh agus ar allmhairí in 2022. I réamhaisnéis an earraigh 2022 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta rialtais le OTI níos ísle, 25.3 % in 2022 agus 25.6 % in 2023. Is iad na heasnaimh níos ísle sa dá bhliain agus fás eacnamaíoch réamh-mheasta níos airde in 2023 is cúis leis an difríocht sin.
Bunaithe ar réamhaisnéis earrach 2022 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 bliana) ag 1.8 %. Mar sin féin, ní áirítear leis an meastachán sin tionchar na n‑athchóirithe atá mar chuid den Phlean don Téarnamh agus don Athléimneacht agus lena bhféadfar cur le hacmhainneacht fáis na Bulgáire.
(15)In 2022, chuir an rialtas deireadh le formhór na mbeart a glacadh mar fhreagairt ar an ngéarchéim COVID-19, sa chaoi is go meastar go dtiocfaidh laghdú ar na bearta sealadacha tacaíochta éigeandála ó 4.3 % d’OTI in 2021 go 1.8 % in 2022. Tá tionchar ag na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a chomhrac ar an easnamh rialtais, rud a mheastar i réamhaisnéis earrach 2022 ón gCoimisiún ag 0.9 % de OTI in 2022 agus ag 0.0 % de OTI in 2023 12 . Is éard atá sna bearta sin den chuid is mó cláir thacaíochta d’fhóntais phoiblí agus do thomhaltóirí gáis tí. Fógraíodh na bearta sin mar bhearta sealadacha den chuid is mó. Mar sin féin, i gcás ina bhfuil praghsanna fuinnimh fós ardaithe in 2023, d’fhéadfaí leanúint le cuid de na bearta sin. Níl roinnt de na bearta sin spriocdhírithe, go háirithe an moratóir ar phraghsanna fuinnimh do theaghlaigh. Tá tionchar freisin ag na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin ar an easnamh rialtais, rud atá tuartha sa réamhaisnéis earraigh 2022 ón gCoimisiún ag 0.1 % de OTI in 2022 agus 0.2 % OTI in 2023 13 .
(16)An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go saothródh an Bhulgáir in 2022 14 seasamh fioscach a thacaíonn léi, lena n‑áirítear ón mbogadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid um Théarnamh agus um Athléimneacht, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Mhol an Chomhairle freisin don Bhulgáir an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi smacht. Mhol sí freisin go saothródh an Bhulgáir, nuair is féidir sin le dálaí eacnamaíocha, beartas fioscach arb é is aidhm dó seasaimh fhioscacha mheántéarmacha stuama a bhaint amach agus an inbhuanaitheacht fhioscach a áirithiú sa mheántéarma, agus ag an am céanna, feabhas a chur ar an infheistíocht chun borradh a chur faoin acmhainneacht fáis.
(17)In 2022, bunaithe ar réamhaisnéis earraigh 2022 ón gCoimisiún agus lena n‑áirítear an fhaisnéis atá mar chuid de Chlár um Chóineasú 2022 na Bulgáire, meastar go mbeidh an seasamh fioscach ag tacú ag -3.4 % den OTI, mar a mhol an Chomhairle 15 . Tá sé beartaithe ag an mBulgáir tacaíocht leanúnach a thabhairt don téarnamh trí leas a bhaint as an tSaoráid um Théarnamh agus Athléimneacht chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú mar a mhol an Chomhairle. Meastar go dtiocfaidh méadú 1.1 pointe céatadáin OTI ar an ranníocaíocht dhearfach le gníomhaíocht eacnamaíoch de chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid um Théarnamh agus um Athléimneacht agus ag cistí eile de chuid an Aontais i gcomparáid le 2021. Réamh-mheastar go gcuirfidh infheistíocht atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht mhéadaitheach ar fáil don staid fhioscach de 1.1 pointe céatadáin de OTI in 2022 16 . Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an mBulgáir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2022 ranníocaíocht fhorleathnaithe de 1.4 pointe céatadáin don seasamh fioscach foriomlán. Áirítear ar an rannchuidiú suntasach leathnaithe sin tionchar breise na mbeart chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (0.2 pointe céatadáin den OTI) chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0.1 pointe céatadáin OTI), fad a mheastar go rannchuideoidh leasuithe ar chórais pinsean (0.6 %) agus méaduithe pá (0.3 % den OTI) leis an bhfás sa ghlanchaiteachas reatha. Dá bhrí sin, ar bhonn meastacháin reatha an Choimisiúin, ní leor an smacht a bhí ag an mBulgáir ar fhás an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2022.
(18)In 2023, tuartar go mbeidh an seasamh fioscach i réamhaisnéis an earraigh 2022 ón gCoimisiún ag -1.3 % de OTI ar thoimhde gan athrú beartais 17 . Tuartar go leanfaidh an Bhulgáir d’úsáid a bhaint as na deontais ón tSaoráid um Théarnamh agus Athléimneacht in 2023 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh. Meastar go dtiocfaidh méadú 0.7 pointe céatadáin OTI ar an ranníocaíocht dhearfach le gníomhaíocht eacnamaíoch de chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid um Théarnamh agus um Athléimneacht agus ag cistí eile de chuid an Aontais i gcomparáid le 2022. Réamh-mheastar go soláthróidh infheistíocht atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht mhéadaitheach de 0.2 pointe céatadáin in 2023 18 . Ag an am céanna, meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2023 ranníocaíocht fhorleathnaithe de 0.5 pointe céatadáin don seasamh fioscach foriomlán. Áirítear leis sin an tionchar ó dheireadh a chur de réir a chéile leis na bearta lena dtugtar aghaidh ar phraghsanna méadaithe fuinnimh (0.9 % den OTI), agus meastar go gcuirfidh aistrithe sóisialta méadaithe agus méaduithe pá leis an bhfás ar ghlanchaiteachas reatha.
(19)I gClár Cóineasaithe 2022, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 2.8 % den OTI in 2024 agus go 2.4 % faoi 2025. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t‑easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % den OTI thar thréimhse an chláir. Leis na réamh-mheastacháin sin, glactar le méaduithe ar ioncam ó chánacha díreacha agus ó ranníocaíochtaí sóisialta a bhuí le hioncam teaghlaigh níos airde agus aistrithe caipitil níos airde a bhuí leis an RRF. De réir an Chláir, tá coinne leis go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI faoi 2025, go sonrach le méadú go 29.1 % in 2024, agus ardú go 30.4 % in 2025. Bunaithe ar anailís an Choimisiúin, is cosúil gur rioscaí meántéarmacha a bhaineann le hinbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma.
(20)I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), agus Iarscríbhinn V, critéar 2.2, a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/241, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Leis an gcúnamh sin, tugtar aghaidh ar na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta ar fad nó ar fhothacar suntasach de na dúshláin sin, ar dúshláin iad a leagadh amach sna moltaí tír-shonracha a dhírigh an Chomhairle ar an mBulgáir sa Seimeastar Eorpach in 2019 agus in 2020; Sa bhreis ar aon mholtaí a bhaineann go sonrach le tír faoi leith arna n‑eisiúint suas go dtí an dáta a nglacfar plean. Go háirithe, leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta, tugtar aghaidh ar na moltaí a bhaineann go sonrach le tíortha ar leith sa réimse sóisialta agus tá bearta ann chun cuimsiú sóisialta a fheabhsú, lena meastar go gcuirfear feabhas ar leordhóthanacht agus ar chumhdach na scéime ioncaim íosta, agus le bearta chun comhtháthú na seirbhísí fostaíochta agus sóisialta a chur ar aghaidh. Díríonn bearta eile lena dtugtar aghaidh ar na moltaí a bhaineann go sonrach le tír faoi leith ar shealbhú scileanna – go háirithe scileanna digiteacha – ar fheabhas a chur ar ábharthacht na gcóras oideachais agus na gcóras foghlama ar feadh an tsaoil i margadh an tsaothair agus ar thairiscint seirbhísí cúraim sláinte a leathnú ar fud na Bulgáire. Is féidir leis na bearta sin cabhrú chun na cuspóirí a bhaint amach agus dul chun cinn breise a dhéanamh maidir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta agus a phlean gníomhaíochta faoi 2030. Ina theannta sin, leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta, tugtar aghaidh ar mholtaí a bhaineann go sonrach le tíortha faoi leith trí dhícharbónú na hearnála fuinnimh a chur chun cinn, trí éifeachtúlacht fuinnimh fhoriomlán a mhéadú agus trí bhearta cur chun feidhme maidir le hiompar inbhuanaithe agus bonneagar/seirbhísí digiteacha a mhéadú. Ina theannta sin, tá bearta forleathana sa phlean chun éifeachtúlacht an chórais riaracháin phoiblí agus an chórais cheartais phoiblí a fheabhsú, éilliú a chosc, a bhrath agus a cheartú, an timpeallacht ghnó a fheabhsú, infheistíocht a chothú agus an córas taighde agus nuálaíochta a fheabhsú. Rannchuideoidh sé sin freisin le tacú leis an mBulgáir agus í ag comhlíonadh na ngealltanas atá fágtha aici faoin Sásra Comhair agus Fíorúcháin agus na cuspóirí atá aici faoin Sásra um Smacht Reachta.
(21)Tá coinne leis go gcuideoidh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire le tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh maidir leis an aistriú glas agus digiteach. Is ionann bearta lena dtacaítear le cuspóirí aeráide sa Bhulgáir agus 58.9 % de leithdháileadh iomlán an phlean, agus is ionann bearta lena dtacaítear le cuspóirí digiteacha agus 25.8 % de leithdháileadh iomlán an phlean. Le cur chun feidhme iomlán an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha, cuideofar leis an mBulgáir teacht aniar go pras ó thitim na géarchéime COVID-19, agus a teacht aniar a neartú ag an am céanna. Ag an am céanna, cuideofar le tionchar an athraithe dhéimeagrafaigh réamh-mheasta a mhaolú le tuilleadh iarrachtaí chun leas iomlán a bhaint as seirbhísí poiblí fostaíochta agus chun tacaíocht chomhtháite fostaíochta agus shóisialta a chur ar fáil agus tacófar le haistriú cothrom glas digiteach. Tá rannpháirtíocht chórasach na gcomhpháirtithe sóisialta agus na ngeallsealbhóirí ábhartha eile tábhachtach i gcónaí chun an plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, chomh maith le beartais eacnamaíocha agus fostaíochta eile a théann níos faide ná an plean, chun a áirithiú go mbeidh úinéireacht leathan ar an gclár oibre foriomlán beartais.
(22)Thíolaic an Bhulgáir an Comhaontú Comhpháirtíochta ar an 11 Bealtaine 2022, agus níor cuireadh isteach na doiciméid chlársceidealaithe 19 eile don bheartas comhtháthaithe go fóill. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021, cuirfidh an Bhulgáir san áireamh na moltaí tír-shonracha ábhartha i gclársceidealú chistí bheartas comhtháthaithe 2021-2027. Is réamhriachtanas é sin chun éifeachtacht na tacaíochta airgeadais atá le fáil ó chistí an bheartais chomhtháthaithe a fheabhsú agus chun uasmhéadú a dhéanamh ar bhreisluach na tacaíochta sin, agus comhordú, comhlántacht agus comhleanúnachas idir na cistí sin agus ionstraimí agus cistí eile de chuid an Aontais á gcur chun cinn ag an am céanna. Braitheann cur chun feidhme rathúil na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta mar aon le cláir an bheartais chomhtháthaithe ar dheireadh a chur le bacainní ar infheistíocht chun tacú leis an aistriú glas agus digiteach agus ar fhorbairt chríochach chothrom.
(23)Mar fhreagairt ar an sainordú ó Cheannairí Stáit nó Rialtais an Aontais, mar atá leagtha amach i nDearbhú Versailles, tá sé mar aidhm le plean REPowerEU deireadh a chur de réir a chéile le spleáchas an Aontais Eorpaigh ar allmhairiú breosla iontaise ón Rúis a luaithe is féidir. Chun na críche sin, tá na tionscadail, na hinfheistíochtaí agus na hathchóirithe is oiriúnaí, ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus AE, á sainaithint in idirphlé leis na Ballstáit. Is é is aidhm do na bearta sin an spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus allmhairí breosla iontaise a aistriú ón Rúis.
(24)Is sa Bhulgáir atá an geilleagar is déine ó thaobh carbóin de san Aontas, agus déine na ngás ceaptha teasa níos mó ná ceithre huaire níos airde ná meán an Aontais. Is é 61.5 % an sciar reatha de bhreoslaí iontaise i meascán fuinnimh na Bulgáire, agus sciar 24 % den fhuinneamh núicléach agus fuinneamh in-athnuaite 14.5 % (níos ísle ná meán fuinnimh in-athnuaite an Aontais de 19 %). Tá an tír ag brath go mór ar an Rúis le haghaidh gáis nádúrtha. In 2020, allmhairíodh 75 % den ghás nádúrtha ón Rúis, méid a bhí os cionn mheán an Aontais de 43.2 %. Mar sin féin, ní raibh a sciar sa mheascán fuinnimh ach 13.9 %, níos ísle ná meán an Aontais de 24.4 %. Is í an tionsclaíocht an tomhaltóir gáis is mó i gcónaí, agus sciar 40 %, lena n‑áirítear úsáidí neamhfhuinnimh san áireamh, agus tháinig laghdú ar sciar na hearnála cumhachta ó 2010 i leith, ó 30 % go 25 % in 2019. Braitheann téamh ceantair ar ghás nádúrtha le corrlach beag le haghaidh feabhsúcháin mar ní féidir foinsí eile a chur in ionad na gcóras téimh ceantair. Cé go ndéantar iniúchadh sa phlean téarnaimh agus athléimneachta ar acmhainneacht an fhuinnimh gheoiteirmigh le haghaidh téimh, d’fhéadfaí infheistíocht bhreise a bheartú chun tacú le teaschaidéil ar mhórscála a shuiteáil. Clúdaítear giniúint cumhachta gualbhreoslaithe go hiomlán le táirgeadh intíre ligníte, agus allmhairíonn an Bhulgáir cainníochtaí teoranta guail ón Rúis lena n‑úsáid go tionsclaíoch (0.56 milliún tonna, arb ionann é agus 85 % d’iomlán na n‑allmhairí guail). Os a choinne sin, tá an Bhulgáir ag brath ar an Rúis as amhola (63 % dá hamhola a thagann ón Rúis, i bhfad níos airde ná meán an Aontais de 26 %) agus iompórtálann sí 22 % dá táirgí scagtha ola ón Rúis 20 , méid atá faoi bhun 35 %, meán an Aontais. Ar an iomlán, b’ionann an sciar ola sa mheascán fuinnimh agus 23.9 % in 2020, sciar a bhí faoi bhun mheán an Aontais de 32.7 %. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire Treochlár don neodracht aeráide a ghlacadh. Áirítear leis sin céimeanna chun deireadh a chur de réir a chéile le gual/gual agus le deireadh a chur de réir a chéile faoi 2038 ar a dhéanaí mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe suntasacha chun dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite, agus beidh gá le hiarrachtaí breise chun na cuspóirí maidir leis an aeráid agus leis an aistriú fuinnimh a bhaint amach. Maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh, tá gealltanas tugtha ag an mBulgáir 3500 MW ar a laghad d’acmhainn nua ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh (fíon agus grian) a chur leis agus na dálaí teicniúla a chruthú chun 4500 MW breise a chomhtháthú sa chóras leictreachais faoi 2026. Ina theannta sin, áirítear sa phlean athchóiriú chun deireadh a chur le príomhbhaic ar fhorbairt teicneolaíochtaí in-athnuaite hidrigine agus slabhraí luacha, chomh maith le hinfheistíochtaí chun tacú le treoirthionscadail a fhorbairt chun hidrigin in-athnuaite agus bithghás inbhuanaithe a tháirgeadh. Tá bearta beartaithe freisin chun cabhrú le teaghlaigh téamh grianuisce agus córais ghréine PV a shuiteáil. Saineofar an bhochtaineacht fuinnimh sa phlean freisin. Ba cheart a thabhairt faoi deara go mbeidh gá le méadú breise san uaillmhian chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus foinsí in-athnuaite agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú le go mbeidh an Bhulgáir i gcomhréir leis na cuspóirí a bhaineann leis an toradh do 55.
(25)Ag an am céanna, tá sé beartaithe ag plean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire breis agus EUR 1 billiún d’infheistíochtaí i mbearta éifeachtúlachta fuinnimh atá beartaithe do stoc foirgneamh poiblí agus príobháideach. Treisítear an méid sin le hathchóirithe chun dul i ngleic le bacainní ar infheistíochtaí éifeachtúlachta fuinnimh agus chun an t‑ualach riaracháin a bhaineann leis an athchóiriú a laghdú. Mar sin féin, ba cheart go mbeadh sé mar aidhm ag an mBulgáir tomhaltas fuinnimh agus spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú tuilleadh chun a spriocanna a bhaint amach i gcomhréir lena straitéis fhadtéarmach chun an stoc foirgneamh a athchóiriú. D’fhéadfadh an ciste náisiúnta dícharbónaithe a bhunófar in 2023 tacú leis an mbeart sin. Ag an am céanna, ní mór don Bhulgáir idirnaisc fuinnimh ag a bhfuil acmhainneacht leordhóthanach a áirithiú, lena n‑áirítear le tíortha comharsanachta. Trí infheistíochtaí leanúnacha a thabhairt chun críche, is féidir leis an mBulgáir leas a bhaint as buntáistí an mhargaidh aonair, slándáil an tsoláthair a áirithiú agus dlús a chur le héagsúlú na mbealaí gáis. Moltar bonneagar nua a bhaineann le gás a bheith slán i gcás inar féidir, d’fhonn a inbhuanaitheacht fhadtéarmach a éascú trí bhreoslaí inbhuanaithe a chur in ionad breoslaí inbhuanaithe amach anseo.
(26)Cé go mbeidh costais shuntasacha athstruchtúrúcháin i roinnt earnálacha mar thoradh ar an dlús atá curtha leis an aistriú chuig neodracht aeráide agus ar shiúl ó bhreoslaí iontaise, féadfaidh an Bhulgáir leas a bhaint as an Sásra Cóir don Aistriú i gcomhthéacs an bheartais chomhtháthaithe chun tionchar socheacnamaíoch an aistrithe a mhaolú sna réigiúin is mó atá buailte. Ina theannta sin, is féidir leis an mBulgáir leas a bhaint as Ciste Sóisialta Plus na hEorpa chun deiseanna fostaíochta a fheabhsú agus chun comhtháthú sóisialta a neartú.
(27)I bhfianaise an mheasúnaithe ón gCoimisiún, scrúdaigh an Chomhairle Clár 2022 um Chóineasú agus léirítear a tuairim 21 i moladh (1) thíos.
(28)Ar an 10 Iúil 2020, áiríodh lev na Bulgáire i Meicníocht Eorpach an ráta malairte II (ERM II) mar chéim ullmhúcháin i dtreo an euro a ghlacadh. Chun cobhsaíocht eacnamaíoch agus airgeadais a chaomhnú agus chun ardleibhéal cóineasaithe eacnamaíoch inbhuanaithe a bhaint amach, tá gealltanas tugtha ag údaráis na Bulgáire bearta beartais sonracha a chur chun feidhme maidir le hinbhuanaitheacht na hearnála airgeadais neamhbhaincéireachta a áirithiú agus maidir le rialachas na bhfiontar atá faoi úinéireacht an stáit a neartú, chomh maith leis na creataí dócmhainneachta agus frithsciúrtha airgid. Déanfar measúnú ar an dul chun cinn atá déanta ag an mBulgáir maidir leis na ceanglais riachtanacha chun an euro a ghlacadh a chomhlíonadh i dTuarascálacha 2022 ón gCoimisiún Eorpach agus ón mBanc Ceannais Eorpach.
Ag MOLADH LEIS SEO go nglacfaidh an Bhulgáir gníomhaíocht in 2022 agus in 2023 chun:
1.In 2023, a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha atá maoinithe go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh praghsanna fuinnimh de agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag teacht chun cinn. Infheistíocht phoiblí a leathnú le haghaidh an aistrithe ghlais agus dhigitigh agus le haghaidh na slándála fuinnimh, lena n‑áirítear trí leas a bhaint as RRF, as RePowerEU agus as cistí eile de chuid an Aontais. Le linn na tréimhse tar éis 2023, saothrófar beartas fioscach atá dírithe ar riochtaí fioscacha meántéarmacha stuama a bhaint amach.
2.Dul ar aghaidh le cur chun feidhme a phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na garspriocanna agus na spriocanna a áirítear i gCinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 04 Bealtaine 2022. Doiciméid chlársceidealaithe an bheartais chomhtháthaithe 2021-2027 a thíolacadh d’fhonn an chaibidlíocht leis an gCoimisiún a thabhairt chun críche agus tús a chur lena gcur chun feidhme ina dhiaidh sin.
3.Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise agus ar allmhairí breosla iontaise a laghdú trí dhlús a chur le forbairt na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, agus trí fhoinsí agus bealaí soláthair gáis a éagsúlú trí idirnaisc a mhéadú le tíortha comharsanachta. Dlús a chur leis na hiarrachtaí chun an t‑éileamh ar fhuinneamh a laghdú trí éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú sa tionsclaíocht agus i stoc na bhfoirgneamh príobháideach agus poiblí. Réitigh inbhuanaithe nua a chur chun cinn i dtéamh ceantair láraithe.
Arna dhéanamh sa Bhruiséil,
Thar ceann na Comhairle
An tUachtarán