MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

Tá an togra seo mar chuid de phacáiste beart chun tuilleadh feabhais a chur ar athléimneacht eintiteas poiblí agus príobháideach, údarás inniúil agus an Aontais ina iomláine, agus ar a n‑inniúlacht freagartha ar theagmhais, i réimse na cibearshlándála agus chosaint an bhonneagair chriticiúil. Tá sé i gcomhréir le tosaíochtaí an Choimisiúin chun an Eoraip a oiriúnú don ré dhigiteach agus geilleagar atá réidh don todhchaí a thógáil a oibríonn do na daoine. Is tosaíocht í an chibearshlándáil i bhfreagairt an Choimisiúin ar ghéarchéim COVID‑19. Áirítear Straitéis Chibearshlándála nua sa phacáiste arb é is aidhm di uathriail straitéiseach an Aontais a neartú chun feabhas a chur ar a athléimneacht agus a fhreagairt chomhchoiteann agus chun idirlíon oscailte agus domhanda a thógáil. Ar deireadh, tá togra le haghaidh treoir maidir le hathléimneacht oibreoirí criticiúla seirbhísí fíor‑riachtanacha sa phacáiste, arb é is aidhm dó bagairtí fisiceacha in aghaidh na n‑oibreoirí sin a mhaolú.

Leis an togra seo, cuirtear le Treoir (AE) 2016/1148 maidir le slándáil líonraí agus córas faisnéise (Treoir NIS) agus déantar í a aisghairm, arb í an chéad phíosa reachtaíochta uile‑AE maidir leis an gcibearshlándáil í agus lena soláthraítear bearta dlíthiúla chun borradh a chur faoi leibhéal foriomlán na cibearshlándála san Aontas. Maidir le Treoir NIS, (1) bhí sí ina rannchuidiú le feabhas a chur ar chumais chibearshlándála ar an leibhéal náisiúnta trína chur de cheangal ar na Ballstáit straitéisí cibearshlándála náisiúnta a ghlacadh agus údaráis chibearshlándála a cheapadh; (2) méadaíodh an comhar idir na Ballstáit ar leibhéal an Aontais léi trí fhóraim éagsúla a chur ar bun lena n‑éascaítear malartú faisnéise straitéisí agus oibríochtúla; agus (3) cuireadh feabhas ar chibearshlándáil eintiteas poiblí agus príobháideach i seacht n‑earnáil shonracha léi (an fuinneamh, an t‑iompar, an bhaincéireacht, bonneagar an mhargaidh airgeadais, an cúram sláinte, soláthar agus dáileadh uisce óil, agus bonneagair dhigiteacha) agus ar fud trí sheirbhís dhigiteacha (margaí ar líne, innill chuardaigh ar líne agus seirbhísí néalríomhaireachta) trína chur de cheangal ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfaidh oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha agus soláthraithe seirbhíse digití ceanglais chibearshlándála a chur i bhfeidhm agus teagmhais a thuairisciú.

Leis an togra déantar an creat dlíthiúil atá ann cheana a nuachóiriú, agus digitiú méadaithe an mhargaidh inmheánaigh le blianta beaga anuas á chur san áireamh mar aon le timpeallacht bagartha cibearshlándála atá i mbun forbartha. Méadaíodh an dá fhorbairt tuilleadh ó thús ghéarchéim COVID‑19. Ina theannta sin, leis an togra téitear i ngleic le roinnt laigí lenar cuireadh cosc le barr phoitéinseal Threoir NIS a bhaint amach.

D’ainneoin éachtaí suntasacha Threoir NIS, rud a réitigh an bealach chun athrú meoin mór a dhéanamh, i ndáil leis an gcur chuige institiúide agus rialála i leith na cibearshlándála i roinnt Ballstát, is léir go mbaineann teorainneacha léi freisin. Le claochlú digiteach na sochaí (rud a treisíodh le géarchéim COVID‑19), leathnaíodh an timpeallacht bhagartha agus tá dúshláin nua, ar gá freagairtí oiriúnaithe agus nuálacha a thabhairt orthu, ag teacht chun cinn dá dheasca sin. Tá méadú leanúnach ag teacht ar líon na n‑ionsaithe cibearshlándála agus tá ionsaithe, atá ag éirí níos sofaisticiúla, ag teacht ó réimse leathan foinsí laistigh agus lasmuigh den Aontas araon.

Leis an meastóireacht ar fheidhmiú Threoir NIS, a rinneadh chun críocha an Mheasúnaithe Tionchair, sainaithníodh na saincheisteanna seo a leanas: (1) leibhéal íseal chibear‑athléimneacht na ngnólachtaí a oibríonn san Aontas; (2) an athléimneacht neamhréireach ar fud na mBallstát agus earnálacha; agus (3) leibhéal íseal na feasachta staide comhpháirtí agus an easpa freagairt chomhpháirteach ar ghéarchéimeanna. Mar shampla, ní thagann príomhospidéil áirithe i mBallstát faoi raon feidhme Threoir NIS agus dá bhrí sin ní cheanglaítear orthu na bearta slándála a thagann aisti a chur chun feidhme, cé go gcumhdaítear nach mór gach soláthraí cúraim sláinte sa tír i mBallstát eile le ceanglais slándála NIS.

Ós tionscnamh laistigh den Chlár um Oiriúnacht agus Feidhmíocht Rialála (REFIT) é, is é is aidhm don togra laghdú a dhéanamh ar an ualach rialála ar údaráis inniúla agus ar na costais chomhlíontachta ar eintitis phoiblí agus phríobháideacha. Baintear an méid sin amach go háirithe trí dheireadh a chur leis an oibleagáid atá ar údaráis inniúla oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha a shainaithint agus trí leibhéal comhchuibhiúcháin ceanglas slándála agus tuairisciúcháin a mhéadú chun an chomhlíontacht rialála a éascú le haghaidh eintitis a sholáthraíonn seirbhísí trasteorann. San am céanna, tabharfar roinnt cúraimí nua do na húdaráis inniúla, lena n‑áirítear maoirseacht a dhéanamh ar eintitis sna hearnálacha nach gcumhdaítear le Treoir NIS fós.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Tá an togra seo mar chuid de thacar níos leithne d’ionstraimí dlí agus de thionscnaimh atá ar na bacáin ar leibhéal an Aontais arb é is aidhm dóibh athléimneacht eintiteas poiblí agus príobháideach a mhéadú in aghaidh bagairtí.

I réimse na cibearshlándála, is iad sin go háirithe Treoir (AE) 2018/1972 lena mbunaítear Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach (a gcuirfear forálacha an togra atá idir lámha in ionad a forálacha cibearshlándála) agus an togra le haghaidh Rialachán maidir le hathléimneacht dhigiteach oibríochtúil don earnáil airgeadais (COM(2020) 595 final), rud a mheasfar a bheith mar lex specialis maidir leis an togra atá idir lámha nuair a bheidh an dá ghníomh tagtha i bhfeidhm.

I réimse na slándála fisiciúla, tá an togra ina chomhlánú ar an togra le haghaidh Treoir maidir le hathléimneacht eintiteas criticiúil, lena ndéantar athbhreithniú ar Threoir 2008/114/CE maidir le bonneagair chriticiúla Eorpacha a shainaithint agus a ainmniú agus maidir le measúnú a dhéanamh ar an ngá le cosaint na mbonneagar sin a fheabhsú (An Treoir maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na saoránaigh), lena mbunaítear próiseas de chuid an Aontais chun bonneagair chriticiúla Eorpacha a shainaithint agus a ainmniú, agus lena leagtar amach cur chuige chun feabhas a chur ar a gcosaint. I mí Iúil 2020, ghlac an Coimisiún Straitéis Slándála an Aontais Eorpaigh 1 , inar aithníodh idirnasc agus idirthuilleamaíocht mhéadaitheach idir bonneagair fhisiciúla agus dhigiteacha. Leis an Straitéis sin, cuireadh i dtábhacht an gá atá le cur chuige níos comhleanúnaí agus comhsheasmhaí idir an Treoir maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh agus Treoir (AE) 2016/1148 maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal coiteann slándála do líonraí agus do chórais faisnéise ar fud an Aontais.

Dá bhrí sin, tá an togra ailínithe go dlúth leis an togra le haghaidh Treoir maidir le hathléimneacht eintiteas criticiúil, arb é is aidhm dó athléimneacht eintiteas criticiúil a fheabhsú in aghaidh bagairtí fisiciúla i gcuid mhór earnálacha. Is é is aidhm don togra a áirithiú go ndéanfaidh údaráis inniúla, faoin dá ghníomh dlí, bearta comhlántacha agus faisnéis a mhalartú mar is gá maidir leis an gcibear‑athléimneacht agus leis an athléimneacht nach cibear‑athléimneacht í, agus go ndéanfar go háirithe na hoibreoirí criticiúla sna hearnálacha a mheastar a bheith ‘fíor‑riachtanach’, de réir an togra atá idir lámha, a chur faoi réir oibleagáidí feabhsaithe athléimneachta atá níos ginearálta freisin, agus béim ar rioscaí nach rioscaí cibear‑athléimneachta iad.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Mar a leagtar amach sa Teachtaireacht ‘Todhchaí dhigiteach na hEorpa a mhúnlú’ 2 , tá sé ríthábhachtach don Eoraip na buntáistí go léir a bhaint as an ré dhigiteach agus a hacmhainneacht tionscail agus nuálaíochta a neartú laistigh de theorainneacha sábháilte agus eiticiúla. Leagtar amach ceithre cholún sa straitéis Eorpach maidir le sonraí – cosaint sonraí, cearta bunúsacha, an tsábháilteacht agus an chibearshlándáil – mar réamhriachtanais fhíor‑riachtanacha do shochaí atá cumhachtaithe ag an úsáid sonraí.

I rún ón 12 Márta 2019, d’iarr Parlaimint na hEorpa ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le raon feidhme Threoir NIS a mhéadú tuilleadh chuig earnálacha agus seirbhísí criticiúla eile nach gcumhdaítear le reachtaíocht earnáilsonrach. 3 Ba dhíol sásaimh don Chomhairle, ina conclúidí ón 9 Meitheamh 2020 “[…] na pleananna atá ag an gCoimisiún rialacha comhsheasmhacha a áirithiú d'oibreoirí margaidh agus comhroinnt faisnéise slán, láidir agus iomchuí a éascú maidir le bagairtí agus teagmhais, lena n‑áirítear trí athbhreithniú a dhéanamh ar an Treoir maidir le Slándáil Líonraí agus Faisnéise (Treoir NIS), roghanna a shaothrú i dtaca le cibear‑athléimneacht a fheabhsú agus freagairtí níos éifeachtaí a thabhairt ar chibir-ionsaithe, go háirithe maidir le gníomhaíochtaí riachtanacha eacnamaíocha agus sochaíocha, agus inniúlachtaí na mBallstát á n‑urramú ag an am céanna, lena n‑áirítear an fhreagracht atá orthu as a slándáil náisiúnta.” 4 Thairis sin, tá an gníomh dlí atá beartaithe gan dochar do chur i bhfeidhm rialacha iomaíochta a leagtar síos sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE).

Ós rud é go dtionscnaíonn cuid mhór de na bagairtí cibearshlándála lasmuigh den Aontas, tá gá le cur chuige comhleanúnach i leith an chomhair idirnáisiúnta. Is éard a bheidh sa Treoir seo samhail tagartha nach mór a chur chun cinn i gcomhthéacs chomhar an Aontais le tríú tíortha, go háirithe agus cúnamh seachtrach teicniúil á sholáthar.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Is é an bunús dlí le haghaidh Threoir NIS Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, arb é is cuspóir dó an margadh inmheánach a bhunú agus a fheidhmiú trí bhearta a fheabhsú chun rialacha náisiúnta a chomhfhogasú. Faoi mar a mheas Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ina breithiúnas i gCás C‑58/08 Vodafone agus daoine eile, tá údar le dul i muinín Airteagal 114 CFAE i gcás ina bhfuil difríochtaí idir rialacha náisiúnta ag a bhfuil éifeacht dhíreach ar fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh. Mar an gcéanna, mheas an Chúirt, i gcás inar baineadh aon bhacainn ar thrádáil cheana le gníomh bunaithe ar Airteagal 114 CFAE sa réimse a chomhchuibhítear ann, nach féidir an fhéidearthacht a shéanadh ar reachtóir an Aontais an gníomh sin a oiriúnú d’aon athrú in imthosca ná i bhforbairt eolais ag féachaint dá chúram a bhaineann leis na leasanna ginearálta a aithnítear leis an gConradh a chosaint. Ar deireadh, mheas an Chúirt go bhfuil na bearta le haghaidh an chomhfhogasaithe a chumhdaítear le hAirteagal 114 CFAE beartaithe chun go mbeidh lamháil discréide ann, de réir chomhthéacs ginearálta agus imthosca sonracha an ábhair atá le comhchuibhiú, maidir leis an modh comhfhogasaithe is iomchuí chun an toradh inmhianaithe a bhaint amach. Leis an togra atá beartaithe, bhainfí na bacainní ar bhunú agus feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, agus chuirfí feabhas air sin le haghaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: rialacha soiléire atá infheidhme go ginearálta maidir le raon feidhme chur i bhfeidhm Threoir NIS a bhunú, na rialacha is infheidhme a chomhchuibhiú i réimse na bainistíochta riosca agus an tuairiscithe teagmhas maidir leis an gcibearshlándáil. Tá éagothromaíochtaí reatha sa réimse seo, ar an leibhéal reachtaíochta agus maoirseachta araon, agus ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais Eorpaigh chomh maith leis sin, ina mbacainní ar an margadh aonair mar tá ceanglais éagsúla, agus fhorluiteacha b’fhéidir, i bhfeidhm maidir le heintitis a théann i mbun gníomhaíochtaí trasteorann, agus/nó maidir lena gcur i bhfeidhm, chun dochair d’fheidhmiú a saoirsí bunaíochta agus do sholáthar seirbhísí. Tá tionchar diúltach ag rialacha éagsúla maidir leis na coinníollacha iomaíochta sa mhargadh inmheánach ó thaobh eintitis den chineál céanna i mBallstáit éagsúla.

•Coimhdeacht (maidir le hinniúlacht neamheisiach)

Ní féidir leis an athléimneacht cibearshlándála ar fud an Aontais a bheith éifeachtach má théitear ina bun ar bhealach neamhionann trí shadhlanna náisiúnta nó réigiúnacha. Le Treoir NIS chuathas i ngleic go páirteach leis an easnamh sin trí chreat a leagan síos le haghaidh slándáil líonraí agus córas faisnéise ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais. Mar sin féin, le trasuí agus cur chun feidhme na treorach, tugadh easnaimh agus teorainneacha bunúsacha chun solais freisin ó thaobh forálacha nó cuir chuige áirithe, amhail teorannú doiléir raon feidhme na treorach as a dtagann difríochtaí móra ó thaobh mhéid agus dhoimhneacht na hidirghabhála de facto ón Aontas ar leibhéal na mBallstát. Thairis sin, amhail ó ghéarchéim COVID‑19, tá an geilleagar Eorpach níos spleáiche ná mar a bhí riamh ar líonraí agus ar chórais faisnéise agus tá earnálacha agus seirbhísí idirnasctha níos mó anois ná riamh. Tugtar údar le hidirghabháil ón Aontas a théann thar bhearta reatha Threoir NIS go príomha tríd an méid seo a leanas: (i) cineál trasteorann méadaitheach bhagairtí agus dhúshláin NIS; (ii) poitéinseal ghníomhaíocht an Aontais feabhas a chur ar bheartais éifeachtacha agus chomhordaithe náisiúnta; agus (iii) rannchuidiú gníomhaíochtaí beartais comhbheartaithe agus comhoibríocha le cosaint éifeachtach sonraí agus an phríobháideachais.

•Comhréireacht

Ní théann na rialacha a bheartaítear sa Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sonracha sin a ghnóthú go sásúil. Baineann an t‑ailíniú agus an cuíchóiriú atá beartaithe ar bhearta slándála agus oibleagáidí tuairisciúcháin le hiarrataí ó na Ballstáit agus ó ghnólachtaí chun feabhas a chur ar an gcreat reatha.

Leis an togra cuirtear na cleachtais atá ann cheana sna Ballstáit san áireamh. Tá leibhéal feabhsaithe cosanta a baineadh amach trí na ceanglais chuíchóirithe agus chomhordaithe sin comhréireach leis na hardrioscaí méadaitheacha atá ann lena n‑áirítear iad sin lena mbaineann eilimint trasteorann; tá siad réasúnach agus comhfhreagraíonn siad go ginearálta do leas na n‑eintiteas a bhfuil baint acu le leanúnachas agus cáilíocht a seirbhísí a áirithiú. Bheadh na costais a bhainfeadh le comhar córasach a áirithiú i measc na mBallstát beag i gcomparáid leis na caillteanais eacnamaíocha agus shochaíocha a dhéanfaí de dheasca teagmhais chibearshlándála. Thairis sin, leis na comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara a reáchtáladh i gcomhthéacs an athbhreithnithe ar Threoir NIS, lena n‑áirítear torthaí an Chomhairliúcháin Phoiblí Oscailte agus le suirbhéanna spriocdhírithe, léirítear go dtacaítear leis an athbhreithniú ar Threoir NIS i gcomhréir leis an méid a luaitear thuas.

•An rogha ionstraime

Leis an togra déanfar tuilleadh cuíchóirithe ar na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar ghnólachtaí agus áiritheofar leibhéal comhchuibhiúcháin níos airde ina leith sin. San am céanna, is é is aidhm don togra an tsolúbthacht is gá a sholáthar do na Ballstáit chun sainiúlachtaí náisiúnta a chur san áireamh (amhail an fhéidearthacht eintitis fhíor‑riachtanacha nó thábhachtacha bhreise a shainaithint a théann thar an mbunlíne a leagtar síos leis an ngníomh dlí). Dá bhrí sin, ba cheart an ionstraim dlí thodhchaíoch a bheith ina Treoir, mar déantar foráil leis an ionstraim dlí sin maidir le comhchuibhiú spriocdhírithe feabhsaithe chomh maith le méid áirithe solúbthachta d’údaráis inniúla.

3.TORTHAÍ Ó MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, Ó CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS Ó MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

•Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

Tá meastóireacht déanta ag an gCoimisiún ar fheidhmiú Threoir NIS. 5 Tá anailís déanta aige ar ábharthacht, breisluach AE, comhleanúnachas, éifeachtacht agus éifeachtúlacht na treorach. Seo a leanas príomhthorthaí na hanailíse sin:

·Tá raon feidhme Threoir NIS rótheoranta ó thaobh na n‑earnálacha a chumhdaítear de, de dheasca an méid seo a leanas go príomha: (i) digitiú méadaithe le blianta beaga anuas agus leibhéal níos airde idirnascthachta, (ii) gan na hearnálacha digitithe uile lena soláthraítear príomhsheirbhísí don gheilleagar agus don tsochaí ina n‑iomláine a bheith léirithe a thuilleadh le raon feidhme Threoir NIS.

·Níl Treoir NIS sách soiléir maidir leis an raon feidhme d’oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha agus ní sholáthraítear soiléireacht leordhóthanach lena forálacha maidir le hinniúlacht náisiúnta i leith soláthraithe seirbhíse digití. Dá dheasca sin, is amhlaidh nár sainaithníodh cineálacha áirithe eintiteas i ngach Ballstát agus dá bhrí sin ní cheanglaítear orthu bearta slándála a chur i bhfeidhm ná teagmhais a thuairisciú.

·Le Treoir NIS, bhí discréid leathan sna Ballstáit agus ceanglais á leagan síos maidir leis an tslándáil agus le tuairisciú teagmhas d’oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha (dá ngairtear ‘OSFanna’ anseo feasta). Leis an meastóireacht léirítear gurb amhlaidh, i gcásanna áirithe, a chuir na Ballstáit na ceanglais sin chun feidhme ar bhealaí atá thar a bheith éagsúil le chéile lenar cuireadh ualach níos mó ar chuideachtaí a oibríonn i mbreis agus Ballstát amháin.

·Tá córas maoirseachta agus forfheidhmiúcháin Threoir NIS neamhéifeachtach. Mar shampla, bhí an‑drogall ar na Ballstáit pionóis a ghearradh ar eintitis nach gcuireann ceanglais slándála i bhfeidhm ná nach ndéanann teagmhais a thuairisciú. Is féidir iarmhairtí diúltacha a bheith aige sin ar chibear‑athléimneacht eintiteas aonair.

·Is mór an difear atá idir na hacmhainní airgeadais agus daonna atá curtha i leataobh ag na Ballstáit chun a gcúraimí a chomhlíonadh (amhail OSFanna a shainaithint nó maoirseacht a dhéanamh orthu), agus, dá dheasca sin, is mór an difear atá idir na leibhéil éagsúla aibíochta a bhaineann le déileáil le rioscaí cibearshlándála. Leis sin, géaraítear ar na difríochtaí atá idir na Ballstáit ó thaobh na cibear‑athléimneachta de.

·Ní chomhroinneann na Ballstáit faisnéis go córasach le chéile agus tagann iarmhairtí diúltacha as sin go háirithe le haghaidh éifeachtacht na mbeart cibearshlándála agus le haghaidh leibhéal na feasachta staide comhpháirtí ar leibhéal an Aontais. Is amhlaidh atá i gcás comhroinnt faisnéise ar eintitis phríobháideacha freisin, agus i gcás na rannpháirtíochta idir struchtúir chomhair agus eintitis phríobháideacha ar leibhéal an Aontais.

•Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara

Tá comhairliúchán déanta ag an gCoimisiún le réimse leathan páirtithe leasmhara. Tugadh cuireadh do na Ballstáit agus do na páirtithe leasmhara a bheith rannpháirteach sa Chomhairliúchán Poiblí Oscailte agus sna suirbhéanna agus sna ceardlanna a d’eagraigh Wavestone, CEPS agus ICF, atá ar conradh ag an gCoimisiún chun staidéar a dhéanamh lena dtacaítear leis an athbhreithniú ar Threoir NIS. Áiríodh sna páirtithe leasmhara a ndearnadh comhairliúchán leo údaráis inniúla, comhlachtaí ón Aontas a dhéileálann leis an gcibearshlándáil, oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha, soláthraithe seirbhíse digití, eintitis a sholáthraíonn seirbhísí lasmuigh de raon feidhme Threoir NIS reatha, comhlachais trádála agus eagraíochtaí tomhaltóirí agus saoránaigh.

Ina theannta sin, tá teagmháil leanúnach déanta ag an gCoimisiún leis na húdaráis inniúla atá i gceannas ar Threoir NIS a chur chun feidhme. Tá gnéithe éagsúla trasearnála cumhdaithe go fairsing ag an nGrúpa Comhair chomh maith le gnéithe cur chun feidhme earnála. Ar deireadh, le linn a chuairteanna tíre NIS in 2019 agus in 2020, chuir an Coimisiún agallamh ar 154 eintiteas phoiblí agus phríobháideacha agus ar 117 n‑údarás inniúla.

•Bailiú agus úsáid saineolais

Tá cuibhreannas de Wavestone, CEPS agus ICF conraithe ag an gCoimisiún chun tacú leis an gCoimisiún lena athbhreithniú ar Threoir NIS. 6 Ní hamháin go bhfuil lámh sínithe ag an gconraitheoir chuig na páirtithe leasmhara, a ndearnadh difear díreach dóibh le Treoir NIS, trí shuirbhéanna agus ceardlanna spriocdhírithe ach tá comhairliúchán déanta aige freisin le réimse leathan saineolaithe i réimse na cibearshlándála, amhail taighdeoirí cibearshlándála agus gairmithe i dtionscal na cibearshlándála.

•Measúnú tionchair

Tá measúnú tionchair ag gabháil leis an togra seo 7 , rud a cuireadh faoi bhráid an Bhoird um Ghrinnscrúdú Rialála an 23 Deireadh Fómhair 2020 agus tugadh tuairim dhearfach ina leith le barúlacha ón mBord sin an 20 Samhain 2020. Mhol an Bord um Ghrinnscrúdú Rialála feabhsuithe i roinnt réimsí d’fhonn: (1) ról na n‑iarmhairtí trasteorann san anailís ar an bhfadhb a léiriú ar bhealach níos fearr; (2) míniú níos fearr a thabhairt ar a mbeadh i gceist dá mbeadh rath ar an tionscnamh; (3) tuilleadh údair a thabhairt leis an liosta roghanna beartais; (4) níos mó mínithe a thabhairt ar chostais na mbeart atá beartaithe. Rinneadh an measúnú tionchair a oiriúnú chun dul i ngleic leis na pointí sin, agus le barúlacha níos mionsonraithe ón mBord um Ghrinnscrúdú Rialála chomh maith leis sin. Áirítear mínithe níos mionsonraithe ann anois ar an ról atá ag iarmhairtí trasteorann i réimse na cibearshlándála, léargas níos soiléire ar an mbealach ar féidir an rath a thomhas, míniú níos mionsonraithe ar an dearadh agus ar an loighic atá taobh thiar de na roghanna beartais éagsúla agus de na gníomhaíochtaí éagsúla a breithníodh laistigh de na roghanna sin, míniú níos mionsonraithe ar na gnéithe a ndearnadh anailís orthu i ndáil le raon feidhme earnála Threoir NIS agus soiléirithe breise maidir le costais.

Bhreithnigh an Coimisiún roinnt roghanna beartais chun feabhas a chur ar an gcreat dlíthiúil i réimse na cibearshlándála agus na freagartha ar theagmhais:

·“Gan aon ní a dhéanamh”: Bheadh Treoir NIS gan athrú agus ní dhéanfaí aon bheart eile de chineál neamhreachtach chun díriú ar na fadhbanna a sainaithníodh leis an meastóireacht ar Threoir NIS.

·Rogha 1: Ní dhéanfaí aon athrú ar an leibhéal reachtach. Ina ionad sin, d’eiseodh an Coimisiún moltaí agus treoirlínte (amhail maidir le sainaithint oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha, le ceanglais slándála, le nósanna imeachta um fhógra a thabhairt faoi theagmhais agus leis an maoirseacht), ar chomhairliúchán a dhéanamh leis an nGrúpa Comhair, le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil (ENISA) agus, mar is infheidhme, le líonra foirne freagartha do theagmhais a bhaineann le slándáil ríomhairí (CSIRTanna).

·Rogha 2: Baineann leasuithe spriocdhírithe ar Threoir NIS leis an rogha sin, lena n‑áirítear leathnú an raoin feidhme agus roinnt leasuithe eile arbh é b’aidhm leo réitigh láithreacha áirithe ar na fadhbanna a sainaithníodh a ráthú, breis soiléireachta a sholáthar agus tuilleadh comhchuibhiúcháin a dhéanamh (amhail forálacha chun tairseacha sainaitheanta a chomhchuibhiú). Le Treoir NIS leasaithe, áfach, choinneofaí na príomhbhloic thógála, an príomhchur chuige agus an phríomhréasúnaíocht.

·Rogha 3: Baineann athruithe sistéamacha agus struchtúrtha ar Threoir NIS (trí threoir nua) leis an gcás sin lena mbeartaítear athrú cur chuige níos bunúsaí a ghlacadh i dtreo réimse níos leithne de na geilleagair ar fud an Aontais a chumhdach, ach lena mbaineann maoirseacht níos dírithe lena spriocdhírítear ar mhórghníomhaithe agus ar phríomhghníomhaithe. Leis sin dhéanfaí cuíchóiriú ar na hoibleagáidí a fhorchuirtear ar ghnólachtaí agus d’áiritheofaí leibhéal comhchuibiúcháin níos airde ina leith sin, chruthófaí suíomh ní b’éifeachtaí le haghaidh gnéithe oibríochtúla, agus bhunófaí bunús soiléir le haghaidh freagrachtaí agus cuntasacht comhroinnte fheabhsaithe páirtithe leasmhara éagsúla maidir le bearta cibearshlándála.

Is é conclúid an Mheasúnaithe Tionchair gurb í rogha 3 an rogha thosaíochta (i.e. athruithe sistéamacha agus struchtúrtha ar chreat NIS). Ó thaobh na héifeachtachta de, leis an rogha thosaíochta chinnfí raon feidhme chur i bhfeidhm Threoir NIS go soiléir, rud a leathnófaí chuig codán níos ionadaíche de gheilleagair agus sochaithe an Aontais, agus cuíchóiriú ceanglas, maille le creat níos sainithe le haghaidh na maoirseachta agus an fhorfheidhmithe arbh é b’aidhm dó an leibhéal comhlíontachta a mhéadú. Ina theannta sin, baineann bearta leis an rogha sin freisin arb é is aidhm dóibh cuir chuige a thógáil ar leibhéal na mBallstát agus paraidím an méid sin a athrú, creataí nua a chur chun cinn le haghaidh caidrimh soláthróirí, na bainistíochta riosca agus nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí. San am céanna, leis an rogha bheartais thosaíochta bunaítear bunús soiléir le haghaidh freagrachtaí comhroinnte agus cuntasacht comhroinnte agus beartaítear sásraí léi arb é is aidhm dóibh breis iontaoibhe a chothú i measc na mBallstát, idir na húdaráis agus earnáil an tionscail, comhroinnt faisnéise a spreagadh agus cur chuige níos oibríochtúla a áirithiú, amhail na sásraí um chúnamh frithpháirteach agus um athbhreithniú piaraí. Leis an rogha sin, dhéanfaí foráil freisin maidir le creat bainistíochta géarchéime ón Aontas, ag cur le líonra oibríochtúil de chuid an Aontais a seoladh le déanaí, agus d’áiritheofaí breis rannpháirtíochta ó ENISA, laistigh dá shainordú reatha, ó thaobh forbhreathnú cruinn a thabhairt ar staid chibearshlándála an Aontais.

Ó thaobh na héifeachtúlachta de, bíodh is go gcuirfí costais chomhlíontachta agus forfheidhmiúcháin bhreise ar ghnólachtaí agus ar na Ballstáit leis an rogha thosaíochta, thiocfadh comhbhabhtálacha agus sineirgí éifeachtúla aisti freisin, agus an poitéinseal is fearr as na roghanna beartais uile a ndearnadh anailís orthu aici chun leibhéal méadaithe agus comhsheasmhach cibear‑athléimneachta príomh eintiteas ar fud an Aontais a áirithiú, as a dtiocfadh coigilteas costais ar deireadh le haghaidh gnólachtaí agus na sochaí araon. Chuirfí ualach riaracháin agus costais chomhlíontachta bhreise áirithe ar údaráis na mBallstát de dheasca na rogha beartais sin. Mar sin féin, tríd is tríd, sa mheántéarma agus san fhadtéarma, thiocfadh tairbhí substaintiúla as an rogha sin freisin trí chomhar méadaithe i measc na mBallstát, lena n‑áirítear ar an leibhéal oibríochtúil, chomh maith le sásraí um athbhreithniú piaraí a spreagadh, trí chúnamh frithpháirteach, agus forbhreathnú agus idirghabháil fheabhsaithe le príomhghnólachtaí, méadú foriomlán i gcumais chibearshlándála ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach. Leis an rogha bheartais thosaíochta, d’áiritheofaí cuid mhór comhleanúnachais freisin le reachtaíocht, tionscnaimh nó bearta beartais eile, lena n‑áirítear lex specialis earnáilsonrach.

Dá rachfaí i ngleic le neamh‑leordhóthanacht reatha agus leanúnach na hullmhachta don chibearshlándáil ar leibhéal na mBallstát agus ar leibhéal na gcuideachtaí agus eagraíochtaí eile, d’fhéadfadh gnóthachain éifeachtúlachta agus laghdú ar chostais bhreise a leanann as teagmhais chibearshlándála teacht as sin.

·Le haghaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha, dá méadófaí leibhéal na hullmhachta don chibearshlándáil, d’fhéadfadh sé go ndéanfaí caillteanas féideartha ioncaim de dheasca suaití a mhaolú – lena n‑áirítear ón spiaireacht thionsclaíoch – agus d’fhéadfaí na costais mhóra a laghdú le haghaidh maolú bagairtí ad hoc. Meastar gur mó na gnóthachain sin ná na costais infheistíochta is gá. Dá laghdófaí ilroinnt an mhargaidh inmheánaigh, chuirfí feabhas ar an gcothroime iomaíochta i measc oibreoirí freisin.

·Le haghaidh na mBallstát, d’fhéadfadh sé go ndéanfaí an riosca a bhaineann le costais bhuiséadacha mhéadaitheacha le haghaidh maolú bagairtí ad hoc a laghdú tuilleadh leis sin chomh maith le costais bhreise i gcás éigeandálaí a bhaineann le teagmhais chibearshlándála.

·Do na saoránaigh, ach dul i ngleic le teagmhais chibearshlándála, meastar go dtiocfaidh caillteanas ioncaim laghdaithe de dheasca suaitheadh eacnamaíoch as sin.

Le leibhéil mhéadaithe na cibearshlándála ar fud na mBallstát agus cumas na gcuideachtaí agus na mBallstát freagairt go tapa ar theagmhas agus a thionchar a mhaolú, is é is dóichí go méadófar iontaoibh fhoriomlán na saoránach sa gheilleagar digiteach agus d’fhéadfadh tionchar dearfach a bheith aige sin ar an bhfás agus ar infheistíochtaí.

Trí leibhéal foriomlán na cibearshlándála a mhéadú, is dócha go méadófar slándáil fhoriomlán seirbhísí fíor‑riachtanacha agus a bhfeidhmiú rianúil gan suaitheadh, ar seirbhísí atá criticiúil le haghaidh na sochaí iad. Is féidir go mbeidh an tionscnamh ina rannchuidiú freisin le tionchair shóisialta eile amhail leibhéil laghdaithe chibearchoireachta agus sceimhlitheoireachta agus cosaint shibhialta mhéadaithe. Trí leibhéal na cibearullmhachta a mhéadú le haghaidh gnólachtaí agus eagraíochtaí eile, is féidir go seachnófar caillteanais airgeadais fhéideartha de dheasca cibirionsaithe agus nach gá fostaithe a leagan as dá bhrí sin.

Ina theannta sin, dá méadófaí leibhéal foriomlán na cibearshlándála, d’fhéadfadh sé go gcoiscfí rioscaí comhshaoil/damáiste don chomhshaol i gcás ionsaí ar sheirbhís fhíor‑riachtanach. D’fhéadfadh an méid sin a bheith bailí go háirithe i gcás na hearnála fuinnimh, soláthair uisce agus dáilte uisce nó iompair. Dá neartófaí na cumais chibearshlándála, d’fhéadfadh sé go mbainfí úsáid ní ba mhó as an nglúin is déanaí de bhonneagair agus seirbhísí TFC atá níos inbhuanaithe freisin ó thaobh an chomhshaoil de agus go n‑athsholáthrófaí bonneagair leagáide neamhéifeachtúla nach bhfuil chomh slán sin. Meastar go mbeidh an méid sin ina rannchuidiú freisin le líon na gcibirtheagmhas costasach a laghdú, rud a fhuasclóidh na hacmhainní atá ar fáil d’infheistíochtaí inbhuanaithe.

•Oiriúnacht rialála agus simpliú

Déantar foráil sa togra maidir le micrieintitis agus le heintitis bheaga a eisiamh go ginearálta ó raon feidhme NIS agus maidir le córas maoirseachta ex‑post níos éadroime arna chur i bhfeidhm maidir le líon mór de na heintitis nua faoin raon feidhme athbhreithnithe (ar a dtugtar eintitis thábhachtacha). Is é is aidhm do na bearta sin an t‑ualach ar chuideachtaí agus ar údaráis riaracháin phoiblí a íoslaghdú agus a chothromú. Thairis sin, leis an togra cuirtear oibleagáid atá infheidhme go ginearálta in ionad an chórais sainaitheanta chasta d’oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha agus tugtar leibhéal níos airde comhchuibhiúcháin slándála agus oibleagáidí tuairisciúcháin isteach, rud a laghdódh an t‑ualach comhlíontachta, go háirithe le haghaidh eintitis a sholáthraíonn seirbhísí trasteorann.

Leis an togra, íoslaghdaítear na costais chomhlíontachta ar FBManna, ós rud é nach gceanglaítear ar eintitis ach na bearta sin is gá a dhéanamh chun leibhéal slándála líonraí agus córas faisnéise atá iomchuí i leith an riosca atá ann a áirithiú.

•Cearta bunúsacha

Tá an tAontas Eorpach tiomanta do chaighdeáin arda cosanta a thabhairt do chearta bunúsacha. Gach socrú deonach maidir le comhroinnt faisnéise idir eintitis a chuirtear chun cinn leis an Treoir seo, dhéanfaí é i dtimpeallachtaí iontaofa le lánurraim do rialacháin an Aontais maidir le cosaint sonraí, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 8 .

4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

Féach an meabhrán airgeadais

5.EILIMINTÍ EILE

•Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

Áirítear plean ginearálta sa togra chun maoirseacht agus meastóireacht a dhéanamh ar an tionchar ar na cuspóirí sonracha, rud a cheanglaíonn ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh [54 mhí] ar a laghad tar éis dháta an teacht i bhfeidhm, agus tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir lena phríomhthorthaí.

Tá an t‑athbhreithniú le déanamh de réir Threoirlínte an Choimisiúin um Rialachán Níos Fearr.

•Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

Tá an togra struchtúraithe thart ar roinnt príomhréimsí beartais atá idirghaolmhar agus arb é is cuspóir dóibh leibhéal na cibearshlándála a ardú san Aontas.

Ábhar agus raon feidhme (Airteagail 1 agus 2)

Leis an Treoir, déantar go háirithe an méid seo a leanas: (a) leagtar oibleagáidí síos chun go nglacfaidh na Ballstáit straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil, chun go n‑ainmneoidh siad údaráis náisiúnta inniúla, pointí teagmhála aonair agus CSIRTanna; (b) foráiltear go ndéanfaidh na Ballstáit oibleagáidí bainistíochta riosca agus tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil a leagan síos le haghaidh eintitis dá ngairtear eintitis fhíor‑riachtanacha in Iarscríbhinn I agus eintitis thábhachtacha in Iarscríbhinn II; (c) foráiltear go leagfaidh na Ballstáit oibleagáidí síos maidir le comhroinnt faisnéise cibearshlándála.

Tá feidhm aici maidir le heintitis fhíor-riachtanacha phoiblí nó phríobháideacha áirithe a oibríonn sna hearnálacha a liostaítear in Iarscríbhinn I (an fuinneamh; an t‑iompar; an bhaincéireacht; bonneagar an mhargaidh airgeadais; an tsláinte, uisce óil; fuíolluisce; bonneagar digiteach; an riarachán agus spás poiblí) agus eintitis thábhachtacha áirithe a oibríonn sna hearnálacha a liostaítear in Iarscríbhinn II (seirbhísí poist agus cúiréireachta; bainistíocht dramhaíola; monarú, táirgeadh agus dáileadh ceimiceán; táirgeadh, próiseáil agus dáileadh bia; soláthraithe monaraíochta agus digiteacha). Tá micrieintitis agus eintitis bheaga de réir bhrí Mholadh 2003/361/CE ón gCoimisiún an 6 Bealtaine 2003 eisiata ó raon feidhme na Treorach, seachas soláthraithe líonraí cumarsáide leictreonaí nó seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí, soláthraithe seirbhíse iontaoibhe, clárlanna ainmneacha fearainn barrleibhéil (TLD) agus an riarachán poiblí, agus eintitis áirithe eile, amhail soláthraí aonair seirbhíse i mBallstát.

Creataí cibearshlándála náisiúnta (Airteagail 5 go 11)

Ceanglaítear ar na Ballstáit straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil a ghlacadh lena sainítear na cuspóirí straitéiseacha agus bearta beartais agus rialála iomchuí d’fhonn ardleibhéal cibearshlándála a bhaint amach agus a choinneáil ar bun.

Ina theannta sin, leis an Treoir bunaítear creat maidir le Nochtadh Comhordaithe na Leochaileachtaí agus ceanglaítear ar na Ballstáit CSIRTanna a ainmniú chun gníomhú mar idirghabhálaithe iontaofa agus an idirghabháil idir na heintitis tuairisciúcháin agus na monaróirí nó na soláthraithe táirgí agus seirbhísí TFC a éascú. Ceanglaítear ar ENISA clárlann leochaileachta Eorpach a fhorbairt agus a choinneáil ar bun le haghaidh na leochaileachtaí a aimsítear.

Ceanglaítear ar na Ballstáit Creataí Bainistíochta Géarchéime Náisiúnta maidir leis an gCibearshlándáil a chur i bhfeidhm, inter alia trí údaráis náisiúnta inniúla a ainmniú a bheidh freagrach as teagmhais chibearshlándála agus géarchéimeanna cibearshlándála ar scála mór a bhainistiú.

Ceanglaítear ar na Ballstáit freisin údarás náisiúnta inniúil amháin nó níos mó maidir leis an gcibearshlándáil a ainmniú le haghaidh na gcúraimí maoirseachta faoin Treoir seo agus pointe teagmhála aonair maidir leis an gcibearshlándáil a ainmniú chun feidhm idirchaidrimh a fheidhmiú chun comhar trasteorann idir údaráis na mBallstát a áirithiú. Ina theannta sin, ceanglaítear ar na Ballstáit CSIRTanna a ainmniú.

Comhar (Airteagail 12 go 16)

Leis an Treoir bunaítear Grúpa Comhair chun tacú le comhar straitéiseach agus le malartú faisnéise i measc na mBallstát, agus chun an méid sin a éascú, agus chun an iontaoibh agus an mhuinín a chothú. Bunaítear líonra CSIRTanna léi freisin chun rannchuidiú leis an muinín agus leis an iontaoibh a chothú idir na Ballstáit agus chun comhar oibríochtúil atá mear agus éifeachtach a chur chun cinn.

Tá Líonra Eorpach um Eagrú an Idirchaidrimh maidir le Cibearghéarchéimeanna (AE‑CyCLONe) bunaithe chun tacú le bainistíocht chomhordaithe a dhéanamh ar theagmhais chibearshlándála agus géarchéimeanna cibearshlándála ar scála mór agus chun malartú tráthrialta faisnéise i measc na mBallstát agus institiúidí an Aontais a áirithiú.

Ceanglaítear ar ENISA, i gcomhar leis an gCoimisiún, tuarascáil dhébhliantúil maidir le staid na cibearshlándála san Aontas a eisiúint.

Ceanglaítear ar an gCoimisiún córas um athbhreithniú piaraí a bhunú lena gceadaítear athbhreithnithe piaraí tráthrialta a dhéanamh ar éifeachtacht na mBallstát maidir le beartais chibearshlándála.

Oibleagáidí bainistíochta riosca agus tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil (Airteagail 17 go 23)

Leis an Treoir ceanglaítear ar na Ballstáit foráil a dhéanamh go bhformheasfaidh comhlachtaí bainistíochta na n‑eintiteas uile faoin raon feidhme na bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil arna ndéanamh ag na heintitis ar leith agus go rachaidh siad faoi oiliúint cibearshlándála shonrach.

Ceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfaidh eintitis faoin raon feidhme bearta teicniúla agus eagraíochtúla atá iomchuí agus comhréireach chun na rioscaí cibearshlándála a bhaineann le slándáil líonraí agus córas faisnéise a bhainistiú. Ceanglaítear orthu freisin a áirithiú go dtabharfaidh eintitis fógra do na húdaráis náisiúnta inniúla nó do na CSIRTanna faoi aon teagmhas cibearshlándála ag a bhfuil tionchar mór ar sholáthar na seirbhíse a sholáthraíonn siad.

Déanfaidh clárlanna TLD agus na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD sonraí cláraithe ainm fearainn atá cruinn agus iomlán a bhailiú agus a choinneáil ar bun. Thairis sin, ceanglaítear ar na heintitis sin rochtain éifeachtúil a thabhairt ar shonraí cláraithe fearainn d’iarrthóir rochtana dlisteanacha.

Dlínse agus Clárú (Airteagail 24 agus 25)

De ghnáth, meastar go bhfuil eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha faoi dhlínse an Bhallstáit ina soláthraíonn siad a seirbhísí. Mar sin féin, meastar go bhfuil cineálacha eintiteas áirithe (soláthraithe seirbhíse DNS, clárlanna ainmneacha TLD, soláthraithe seirbhíse néalríomhaireachta, soláthraithe seirbhíse lárionaid sonraí agus soláthraithe líonra soláthair ábhair, chomh maith le soláthraithe digiteacha áirithe) faoi dhlínse an Bhallstáit, ina bhfuil a bpríomhbhunaíocht san Aontas. Is amhlaidh atá lena áirithiú nach mbeidh an iliomad ceanglas dlí éagsúil roimh na heintitis sin, ós rud é go soláthraíonn siad cuid mhór seirbhísí thar theorainneacha. Ceanglaítear ar ENISA clárlann a chruthú agus a choinneáil ar bun do na heintitis den chineál is déanaí.

Comhroinnt faisnéise (Airteagail 26 agus 27)

Soláthróidh na Ballstáit rialacha lena gcuirtear ar a gcumas d’eintitis gabháil do chomhroinnt faisnéise cibearshlándála faoi chuimsiú socruithe sonracha um chomhroinnt faisnéise maidir leis an gcibearshlándáil, i gcomhréir le hAirteagal 101 CFAE. Ina theannta sin, ceadóidh na Ballstáit d’eintitis lasmuigh de raon feidhme na Treorach teagmhais mhóra, cibearbhagairtí nó neasteagmhais a thuairisciú, ar bhonn deonach.

Maoirseacht agus forfheidhmiú (Airteagail 28 go 34)

Ceanglaítear ar na húdaráis inniúla maoirseacht a dhéanamh ar na heintitis faoi raon feidhme na Treorach, agus go háirithe a áirithiú go gcomhlíonfadh siad na ceanglais slándála agus na ceanglais um fhógra a thabhairt faoi theagmhais. Déantar idirdhealú inti idir córas maoirseachta ex ante le haghaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus córas maoirseachta ex post le haghaidh eintitis thábhachtacha, ar córas é an dara ceann lena gceanglaítear ar údaráis inniúla gníomhaíocht a dhéanamh nuair a sholáthraítear fianaise nó léiriú dóibh nach gcomhlíonann eintiteas tábhachtach na ceanglais slándála ná na ceanglais um fhógra a thabhairt faoi theagmhais.

Leis an Treoir ceanglaítear ar na Ballstáit freisin fíneálacha riaracháin a fhorchur ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha agus sainítear uasfhíneálacha áirithe.

Ceanglaítear ar na Ballstáit dul i gcomhar le chéile agus cúnamh a thabhairt dá chéile mar is gá nuair a sholáthraíonn eintitis seirbhísí i mbreis agus Ballstát amháin nó nuair atá príomhbhunaíocht nó ionadaí eintitis lonnaithe i mBallstát ar leith fad atá a líonraí agus a chórais faisnéise lonnaithe i gceann amháin nó níos mó de na Ballstáit eile.

2020/0359 (COD)

Togra le haghaidh

TREOIR Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal cibearshlándála coiteann ar fud an Aontais, lena n‑aisghairtear Treoir (AE) 2016/1148

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 114 de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa 9 ,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún 10 ,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)Ba é b’aidhm do Threoir (AE) 2016/1148 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 11 cur le cumais chibearshlándála ar fud an Aontais, maolú a dhéanamh ar bhagairtí ar líonraí agus ar chórais faisnéise a úsáidtear chun seirbhísí fíor‑riachtanacha a sholáthar i bpríomhearnálacha agus leanúnachas na seirbhísí sin a áirithiú nuair atáthar i dtreis le teagmhais chibearshlándála, rud a rannchuidíonn le feidhmiú éifeachtach gheilleagar agus shochaí an Aontais.

(2)Ó theacht i bhfeidhm Threoir (AE) 2016/1148, rinneadh dul chun cinn mór chun leibhéal athléimneachta an Aontais maidir leis an gcibearshlándáil a mhéadú. Leis an athbhreithniú a rinneadh ar an Treoir sin, léiríodh gur chatalaíoch í le haghaidh an chur chuige institiúide agus rialála i leith na cibearshlándála san Aontas, rud a réitigh an bealach chun athrú meoin mór a dhéanamh. Leis an Treoir sin áirithíodh gur cuireadh creataí náisiúnta i gcrích trí straitéisí cibearshlándála náisiúnta a shainiú, cumais náisiúnta a bhunú, agus bearta rialála a chur chun feidhme lena gcumhdaítear bonneagair agus gníomhaithe fíor‑riachtanacha arna sainaithint ag gach Ballstát. Bhí sí ina rannchuidiú freisin le comhar ar leibhéal an Aontais trí bhunú an Ghrúpa Comhair 12 agus líonra Foirne Freagartha náisiúnta do Theagmhais a bhaineann le Slándáil Ríomhairí (‘líonra CSIRTanna’) 13 . D’ainneoin na n‑éachtaí sin, nochtadh leis an athbhreithniú ar Threoir (AE) 2016/1148 go bhfuil easnaimh ag baint léi lena gcuirtear cosc léi dul i ngleic go héifeachtach le dúshláin chomhaimseartha maidir leis an gcibearshlándáil agus leo sin atá ag teacht chun cinn.

(3)D’fhorbair líonraí agus córais faisnéise ina bpríomhghné den saol laethúil le claochlú digiteach agus idirnascacht thapa na sochaí, lena n‑áirítear malartuithe trasteorann. As an bhforbairt sin tháinig leathnú ar an timpeallacht bagartha cibearshlándála, rud atá ina chúis le dúshláin nua, a bhfuil gá le freagairtí oiriúnaithe, comhordaithe agus nuálacha orthu i ngach Ballstát. Tá líon, méid, sofaisticiúlacht, minicíocht agus tionchar na dteagmhas cibearshlándála ag dul i méid, agus is mór an bhagairt iad ar fheidhmiú líonraí agus córas faisnéise. Dá dheasca sin, le teagmhais chibearshlándála, is féidir bac a chur ar shaothrú gníomhaíochtaí eacnamaíocha sa mhargadh inmheánach, caillteanais airgeadais a ghiniúint, dochar a dhéanamh do mhuinín úsáideoirí agus damáiste mór a dhéanamh do gheilleagar agus sochaí an Aontais. Dá bhrí sin, tá ullmhacht don chibearshlándáil agus éifeachtacht ina leith níos fíor‑riachtanaí anois ná riamh d’fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh.

(4)Ba é an bunús dlí le haghaidh Threoir (AE) 1148/2016 Airteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), arb é is cuspóir dó an margadh inmheánach a bhunú agus a fheidhmiú trí bhearta a fheabhsú chun rialacha náisiúnta a chomhfhogasú. Maidir leis na ceanglais chibearshlándála a fhorchuirtear ar eintitis a sholáthraíonn seirbhísí nó gníomhaíochtaí atá ábhartha go heacnamaíoch, is mór an difríocht atá eatarthu i measc na mBallstát ó thaobh an chineáil ceanglais, a leibhéil mionsonraithe agus an mhodha maoirseachta de. Tá costais bhreise ag baint leis na héagothromaíochtaí sin agus is iad is cúis le deacrachtaí móra do ghnóthais a thairgeann earraí nó seirbhísí ar leibhéal trasteorann. Le ceanglais a fhorchuireann Ballstát amháin, atá éagsúil, nó fiú i gcoinbhleacht, leo sin a fhorchuireann Ballstát eile, féadfar difear substaintiúil a dhéanamh do na gníomhaíochtaí trasteorann sin. Thairis sin, maidir leis an bhféidearthacht a bhaineann le dearadh fo‑optamach nó cur chun feidhme caighdeán cibearshlándála i mBallstát amháin, is dócha go mbeidh iarmhairtí aige sin ar leibhéal cibearshlándála Ballstát eile, go háirithe i bhfianaise na ndianmhalartuithe trasteorann. Leis an athbhreithniú ar Threoir (AE) 2016/1148 léiríodh éagsúlacht mhór ina cur chun feidhme arna dhéanamh ag na Ballstáit, lena n‑áirítear i ndáil lena raon feidhme, ar fágadh a teorannú faoi dhiscréid na mBallstát den chuid is mó. Le Treoir (AE) 2016/1148 soláthraíodh discréid an‑leathan do na Ballstáit freisin maidir le cur chun feidhme na n‑oibleagáidí slándála agus tuairiscithe teagmhas a leagtar amach inti. Dá bhrí sin, cuireadh na hoibleagáidí sin chun feidhme ar bhealaí a raibh difríocht mhór eatarthu ar an leibhéal náisiúnta. Bhí éagsúlacht ar an gcaoi chéanna sa chur chun feidhme i ndáil le forálacha na Treorach sin maidir le maoirseacht agus forfheidhmiú.

(5)Baineann ilroinnt ar an margadh inmheánach leis na héagsúlachtaí sin uile agus is dócha go mbeidh éifeacht dhochrach aige sin ar a fheidhmiú, rud a dhéanann difear go háirithe do sholáthar seirbhísí trasteorann agus do leibhéal na hathléimneachta cibearshlándála de dheasca caighdeáin éagsúla a bheith á gcur i bhfeidhm. Is é is aidhm don Treoir seo éagsúlachtaí chomh mór sin i measc na mBallstát a bhaint, go háirithe trí íosrialacha a leagan amach maidir le feidhmiú creata rialála comhordaithe, trí shásraí a leagan síos le haghaidh an chomhair éifeachtaigh i measc na n‑údarás freagrach i ngach Ballstát, tríd an liosta earnálacha agus gníomhaíochtaí atá faoi réir oibleagáidí cibearshlándála a thabhairt cothrom le dáta agus trí leigheasanna agus smachtbhannaí éifeachtacha a sholáthar, ar nithe iad atá ríthábhachtach i bhfeidhmiú éifeachtach na n‑oibleagáidí sin. Dá bhrí sin, ba cheart Treoir (AE) 2016/1148 a aisghairm agus an Treoir seo a chur ina hionad.

(6)Leis an Treoir seo ní dhéantar difear do chumas na mBallstát na bearta is gá a dhéanamh chun cosaint leasanna fíor‑riachtanacha a slándála a áirithiú, an beartas poiblí agus an tslándáil phoiblí a chosaint, agus chun gur féidir cionta coiriúla a imscrúdú, a bhrath agus a ionchúiseamh, i gcomhréir le dlí an Aontais. I gcomhréir le hAirteagal 346 CFAE, ní chuirtear d’oibleagáid ar aon Bhallstát faisnéis a sholáthar a mbeadh nochtadh an méid sin contrártha do leasanna fíor‑riachtanacha a shlándála poiblí. Sa chomhthéacs sin, tá rialacha náisiúnta agus rialacha de chuid an Aontais maidir le cosaint a dhéanamh ar fhaisnéis rúnaicmithe, ar chomhaontuithe neamhnochta, agus ar chomhaontuithe neamhnochta neamhfhoirmiúla, amhail an Prótacal Soilse Tráchta 14 , ábhartha.

(7)Le haisghairm Threoir (AE) 2016/1148, ba cheart raon feidhme an chur i bhfeidhm de chuid earnálacha a leathnú chuig cuid níos mó den gheilleagar i bhfianaise na mbreithnithe a leagtar amach in aithrisí (4) go (6). Dá bhrí sin, ba cheart na hearnálacha a chumhdaítear le Treoir (AE) 2016/1148 a leathnú chun cumhdach cuimsitheach a sholáthar ar na hearnálacha agus ar na seirbhísí atá thar a bheith tábhachtach le haghaidh príomhghníomhaíochtaí sochaíocha agus eacnamaíocha laistigh den mhargadh inmheánach. Níor cheart na rialacha a bheith éagsúil de réir cibé acu atá nó nach bhfuil na heintitis ina n‑oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha nó ina soláthraithe seirbhíse digití. Tá an difreáil sin imithe i léig, ós rud é nach léirítear tábhacht iarbhír na n‑earnálacha ná na seirbhísí léi le haghaidh na ngníomhaíochtaí sochaíocha agus eacnamaíocha sa mhargadh inmheánach.

(8)I gcomhréir le Treoir (AE) 2016/1148, bhí na Ballstáit freagrach as a chinneadh cé na heintitis a chomhlíonann na critéir chun cáiliú mar oibreoirí seirbhísí fíor‑riachtanacha (‘an próiseas sainaitheantais’). Chun deireadh a chur leis na héagsúlachtaí leathana i measc na mBallstát maidir leis sin agus deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú le haghaidh na gceanglas bainistíochta riosca agus na n‑oibleagáidí tuairisciúcháin do gach eintiteas ábhartha, ba cheart critéar aonfhoirmeach a chur i bhfeidhm lena gcinntear cé na heintitis a thagann faoi raon feidhme chur i bhfeidhm na Treorach seo. Is é ba cheart a bheith sa chritéar sin cur i bhfeidhm na rialach maidir le caidhp mhéide, ina dtagann gach fiontar meánmhéide agus mór, mar a shainmhínítear le Moladh 2003/361/CE ón gCoimisiún 15 , a oibríonn laistigh de na hearnálacha nó a sholáthraíonn an cineál seirbhísí a chumhdaítear leis an Treoir seo, faoina raon feidhme. Níor cheart a cheangal ar na Ballstáit liosta a bhunú de na heintitis a chomhlíonann an critéar méide sin atá infheidhme go ginearálta.

(9)Mar sin féin, maidir le heintitis bheaga nó micrieintitis a chomhlíonann critéir áirithe lena léirítear príomhról le haghaidh gheilleagair nó shochaithe na mBallstát nó le haghaidh earnálacha nó cineálacha seirbhísí ar leith, ba cheart iad a chumhdach leis an Treoir seo freisin. Ba cheart do na Ballstáit a bheith freagrach as liosta de na heintitis sin a bhunú agus é a chur faoi bhráid an Choimisiúin.

(10)Féadfaidh an Coimisiún, i gcomhar leis an nGrúpa Comhair, treoirlínte a eisiúint maidir le cur chun feidhme na gcritéar is infheidhme maidir le micrifhiontair agus le fiontair bheaga.

(11)De réir na hearnála ina n‑oibríonn siad nó an chineáil seirbhíse a sholáthraíonn siad, ba cheart na heintitis a thagann faoi raon feidhme na Treorach seo a aicmiú in dhá chatagóir: eintitis fhíor‑riachtanacha agus eintitis thábhachtacha. Leis an gcatagóiriú sin ba cheart leibhéal chriticiúlacht na hearnála nó an chineáil seirbhíse a chur san áireamh, chomh maith le leibhéal spleáchais earnálacha eile nó cineálacha eile seirbhísí. Ba cheart eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha a bheith faoi réir na gceanglas bainistíochta riosca agus na n‑oibleagáidí tuairisciúcháin céanna. Ba cheart idirdhealú a dhéanamh idir na córais mhaoirseachta agus phionóis idir an dá chatagóir eintiteas sin chun cothromaíocht chóir a áirithiú idir ceanglais agus oibleagáidí ar thaobh amháin, agus an t‑ualach riaracháin a eascraíonn ón maoirseacht ar chomhlíontacht ar an taobh eile.

(12)Is féidir le reachtaíocht agus ionstraimí earnáilsonracha a bheith ina rannchuidiú le hardleibhéil chibearshlándála a áirithiú, agus sainiúlachtaí agus castachtaí na n‑earnálacha sin á gcur san áireamh ina n‑iomláine. I gcás ina gceanglaítear le gníomh dlí earnáilsonrach de chuid an Aontais ar eintitis fhíor‑riachtanacha nó thábhachtacha bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil a ghlacadh nó fógra a thabhairt faoi theagmhais nó cibearbhagairtí móra a bhfuil an éifeacht atá leo ar a laghad coibhéiseach leis an éifeacht atá leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo, ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha earnáilsonracha sin, lena n‑áirítear maidir le maoirseacht agus forfheidhmiú. Féadfaidh an Coimisiún treoirlínte a eisiúint i ndáil le cur chun feidhme an lex specialis. Leis an Treoir seo, ní choisctear glacadh gníomhartha earnáilsonracha breise de chuid an Aontais lena dtéitear i ngleic le bearta bainistíochta riosca agus fógraí arna dtabhairt faoi theagmhais maidir leis an gcibearshlándáil. Tá an Treoir seo gan dochar do na cumhachtaí cur chun feidhme atá ann cheana agus a tugadh don Choimisiún i roinnt earnálacha, lena n‑áirítear an earnáil iompair agus an earnáil fuinnimh.

(13)Ba cheart a mheas gur gníomh dlí earnáilsonrach de chuid an Aontais é Rialachán XXXX/XXXX ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 16 i ndáil leis an Treoir seo maidir le heintitis na hearnála airgeadais. Maidir le forálacha Rialachán XXXX/XXXX i ndáil le bearta bainistíochta riosca maidir le teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide (TFC), bainistíocht teagmhas TFC agus tuairisciú teagmhas go háirithe, agus maidir le tástáil ar athléimneacht dhigiteach oibríochtúil, socruithe um chomhroinnt faisnéise agus riosca tríú páirtí TFC, ba cheart feidhm a bheith acu seachas na cinn a cuireadh ar bun faoin Treoir seo. Dá bhrí sin, níor cheart do na Ballstáit forálacha na Treorach seo maidir le hoibleagáidí bainistíochta riosca agus tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil, ná maidir le comhroinnt faisnéise ná maoirseacht ná forfheidhmiú, a chur i bhfeidhm maidir le haon eintiteas airgeadais a chumhdaítear le Rialachán XXXX/XXXX. San am céanna, tá sé tábhachtach caidreamh láidir chomh maith le malartú faisnéise a choinneáil ar bun leis an earnáil airgeadais faoin Treoir seo. Chun na críche sin, le Rialachán XXXX/XXXX ceadaítear do gach maoirseoir airgeadais, do na hÚdaráis Mhaoirseachta Eorpacha (ÚMEnna) le haghaidh na hearnála airgeadais agus do na húdaráis náisiúnta inniúla faoi Rialachán XXXX/XXXX a bheith rannpháirteach i bpléití beartais straitéiseacha agus i gcórais feidhmithe theicniúla an Ghrúpa Comhair, agus faisnéis agus comhar a mhalartú leis na pointí teagmhála aonair arna n‑ainmniú faoin Treoir seo agus leis na CSIRTanna náisiúnta. Ba cheart do na húdaráis inniúla faoi Rialachán XXXX/XXXX mionsonraí i dtaobh mórtheagmhais TFC a tharchur chuig na pointí teagmhála aonair freisin arna n‑ainmniú faoin Treoir seo. Thairis sin, ba cheart do na Ballstáit leanúint den earnáil airgeadais a áireamh ina straitéisí cibearshlándála agus féadfaidh CSIRTanna náisiúnta an earnáil airgeadais a chumhdach ina ngníomhaíochtaí.

(14)I bhfianaise na n‑idirnasc idir cibearshlándáil agus slándáil fhisiciúil eintiteas, ba cheart cur chuige comhleanúnach a áirithiú idir Treoir (AE) XXX/XXX ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 17 agus an Treoir seo. Chun é sin a bhaint amach, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go measfar eintitis chriticiúla, agus eintitis choibhéiseacha, de bhun Threoir (AE) XXX/XXX a bheith ina n‑eintitis fhíor‑riachtanacha faoin Treoir seo. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú freisin go ndéanfar foráil lena straitéisí cibearshlándála maidir le creat beartais le haghaidh comhordú feabhsaithe idir an t‑údarás inniúil faoin Treoir seo agus an ceann faoi Threoir (AE) XXX/XXX i gcomhthéacs faisnéis a chomhroinnt maidir le teagmhais agus cibearbhagairtí agus cúraimí maoirseachta a fheidhmiú. Ba cheart do na húdaráis faoin dá Threoir dul i gcomhar agus faisnéis a mhalartú, go háirithe i ndáil le heintitis chriticiúla, cibearbhagairtí, rioscaí cibearshlándála agus teagmhais lena ndéantar difear d’eintitis chriticiúla a shainaithint, agus maidir leis na bearta cibearshlándála arna ndéanamh ag eintitis chriticiúla. Arna iarraidh sin do na húdaráis inniúla faoi Threoir (AE) XXX/XXX, ba cheart a cheadú do na húdaráis inniúla faoin Treoir seo a gcumhachtaí maoirseachta agus forfheidhmiúcháin a fheidhmiú ar eintiteas fíor‑riachtanach a shainaithnítear mar eintiteas criticiúil. Ba cheart don dá údarás dul i gcomhar agus faisnéis a mhalartú chun na críche sin.

(15)Is príomhfhachtóir é seasamh le córas ainmneacha fearainn (DNS) atá iontaofa, athléimneach agus slán, agus é a chaomhnú, chun sláine an Idirlín a choinneáil ar bun agus tá sé fíor‑riachtanach dá oibriú leanúnach agus cobhsaí, ar a bhfuil an geilleagar digiteach agus an tsochaí ag brath. Dá bhrí sin, ba cheart feidhm a bheith ag an Treoir seo maidir le gach duine a sholáthraíonn seirbhísí DNS feadh shlabhra taifigh DNS, lena n‑áirítear oibreoirí freastalaithe fréamhainmneacha, freastalaithe ainmneacha fearainn barrleibhéil (TLD), freastalaithe ainmneacha údarásacha le haghaidh ainmneacha fearainn agus taifeoirí athchúrsacha.

(16)Le seirbhísí néalríomhaireachta ba cheart seirbhísí a chumhdach lena gceadaítear cianrochtain leathan ar éileamh ar linn inscálaithe agus leaisteach acmhainní ríomhaireachta inroinnte agus dáilte. Áirítear sna hacmhainní ríomhaireachta sin acmhainní amhail líonraí, freastalaithe nó bonneagar eile, córais oibriúcháin, bogearraí, stóras, feidhmeanna agus seirbhísí. Ba cheart néal príobháideach, pobail, poiblí agus hibrid a áireamh i samhlacha sannta na néalríomhaireachta. Tá leis na samhlacha seirbhíse agus sannta réamhluaite an bhrí chéanna atá leis na téarmaí seirbhíse agus leis na samhlacha sannta a shainmhínítear faoi chaighdeán ISO/IEC 17788:2014. Maidir le cumas an úsáideora néalríomhaireachta cumais ríomhaireachta a fhéinsholáthar go haontaobhach, amhail am freastalaí nó stóras líonra, gan aon idirghníomhaíocht ón soláthraí seirbhíse néalríomhaireachta, d’fhéadfaí tuairisc a thabhairt air sin mar riarachán ar éileamh. Úsáidtear an téarma ‘cianrochtain leathan’ chun tuairisc a thabhairt ar na néalchumais a sholáthraítear thar an líonra agus a rochtaítear trí shásraí lena gcuirtear úsáid ardán caolchliaint nó tiubhchliaint ilchineálach chun cinn (lena n‑áirítear fóin phóca, táibléid, ríomhairí glúine, stáisiúin oibre). Tagraíonn an téarma ‘inscálaithe’ d’acmhainní ríomhaireachta atá leithdháilte go solúbtha ag an soláthraí néalseirbhíse, gan beann ar shuíomh geografach na n‑acmhainní, chun luaineachtaí san éileamh a láimhseáil. Úsáidtear an téarma ‘linn leaisteach’ chun tuairisc a thabhairt ar na hacmhainní ríomhaireachta sin a sholáthraítear agus a scaoiltear de réir an éilimh chun na hacmhainní atá ar fáil a mhéadú agus a laghdú go mear ag brath ar an ualach oibre. Úsáidtear an téarma ‘inroinnte’ chun tuairisc a thabhairt ar na hacmhainní ríomhaireachta sin a sholáthraítear d’úsáideoirí iomadúla a chomhroinneann rochtain choiteann ar an tseirbhís, ach ina bhfuil an phróiseáil á déanamh ar leithligh do gach úsáideoir, bíodh is go bhfuil an tseirbhís á soláthar tríd an trealamh leictreonach céanna. Úsáidtear an téarma ‘dáilte’ chun tuairisc a thabhairt ar na hacmhainní ríomhaireachta sin atá lonnaithe ar ríomhairí nó gairis líonraithe éagsúla agus a dhéanann cumarsáid agus a chomhordaíonn eatarthu féin trí theachtaireachtaí a chur in iúl.

(17)I bhfianaise teacht chun cinn teicneolaíochtaí nuálacha agus samhlacha gnó nua, meastar go mbeidh samhlacha sannta agus seirbhíse nua maidir leis an néalríomhaireacht ar an margadh mar fhreagairt ar an bhforbairt a thagann ar riachtanais custaiméirí. Sa chomhthéacs sin, féadfar seirbhísí néalríomhaireachta a sheachadadh i bhfoirm an‑dáilte, níos gaire fiú don áit a bhfuil sonraí á nginiúint nó á mbailiú, rud a fhágann go n‑aistrítear ón tsamhail thraidisiúnta chuig samhail an‑dáilte (‘imeall‑ríomhaireacht’).

(18)Is féidir nach mbeidh na seirbhísí, a ndéanann soláthraithe seirbhíse lárionaid sonraí iad a sholáthar, soláthraithe i gcónaí i bhfoirm seirbhís néalríomhaireachta. Dá réir sin, is féidir nach mbeidh lárionaid sonraí ina gcuid den bhonneagar néalríomhaireachta. Chun bainistíocht a dhéanamh ar na rioscaí uile atá ann do shlándáil líonraí agus córas faisnéise, ba cheart soláthraithe na seirbhísí lárionaid sonraí sin nach seirbhísí néalríomhaireachta iad a chumhdach leis an Treoir seo freisin. Chun críche na Treorach seo, leis an téarma ‘seirbhís lárionaid sonraí’ ba cheart soláthar seirbhíse a chumhdach lena gcuimsítear struchtúir, nó grúpaí struchtúr, atá tiomnaithe do chóiriú, idirnasc agus oibriú teicneolaíochta faisnéise agus trealaimh líonra lena soláthraítear seirbhísí stórála, próiseála agus iompair seirbhísí i dteannta na saoráidí agus na mbonneagar uile le haghaidh dáileadh cumhachta agus rialú comhshaoil. Níl feidhm ag an téarma ‘seirbhís lárionaid sonraí’ maidir le lárionaid sonraí inmheánacha, chorparáideacha atá faoi úinéireacht an eintitis lena mbaineann agus oibrithe faoin eintiteas sin chun a chríoch féin.

(19)Maidir le soláthraithe seirbhíse poist de réir bhrí Threoir 97/67/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 18 , chomh maith le soláthraithe seirbhíse mearsheachadta agus seachadta cúiréireachta, ba cheart iad a bheith faoi réir na Treorach seo má sholáthraíonn siad ceann de na céimeanna sa slabhra seachadta poist ar a laghad agus go háirithe glanadh, sórtáil nó dáileadh, lena n‑áirítear seirbhísí bailiúcháin. Ba cheart seirbhísí iompair nach dtugtar fúthu i gcomhar le ceann de na céimeanna sin teacht lasmuigh de raon feidhme seirbhísí poist.

(20)Tagann na hidirthuilleamaíochtaí méadaitheacha sin as líonra soláthair seirbhíse, ar leibhéal trasteorann agus spleách méadaithe, a úsáideann príomhbhonneagair ar fud an Aontais sna hearnálacha fuinnimh, iompair, bonneagair dhigitigh, uisce óil agus fuíolluisce, sláinte, i ngnéithe áirithe den riarachán poiblí, chomh maith le spás a mhéid a bhaineann le soláthar seirbhísí áirithe atá ag brath ar bhonneagair ar talamh atá faoi úinéireacht na mBallstát nó na bpáirtithe príobháideacha lena mbaineann, nó atá bainistithe agus oibrithe acu, dá bhrí sin rud nach gcumhdaíonn bonneagair atá faoi úinéireacht an Aontais mar chuid dá chláir spáis, nó faoi úinéireacht duine eile thar ceann an Aontais, nó atá bainistithe nó oibrithe aige nó thar a cheann. Ciallaíonn na hidirthuilleamaíochtaí sin go bhféadfadh éifeachtaí ollmhóra a bheith ag aon suaitheadh, go fiú suaitheadh a bhaineann le heintiteas nó earnáil amháin, as a bhféadfadh tionchair dhiúltacha fhorleathana agus fhadmharthanacha teacht i seachadadh seirbhísí ar fud an mhargaidh inmheánaigh. Léirigh paindéim COVID‑19 a leochailí atá ár sochaithe atá ag éirí níos idirspleáiche de réir a chéile i leith rioscaí a bhfuil dóchúlacht íseal ag baint leo.

(21)I bhfianaise na ndifríochtaí i struchtúir rialachais náisiúnta agus chun na socruithe earnála nó na comhlachtaí maoirseachta agus rialála de chuid an Aontais atá ann cheana a chosaint, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann breis agus údarás náisiúnta inniúil amháin a ainmniú atá freagrach as cúraimí atá nasctha le slándáil líonraí agus córas faisnéise eintiteas fíor‑riachtanach agus tábhachtach faoin Treoir seo a chomhlíonadh. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann an ról sin a shannadh d’údarás atá ann cheana.

(22)Chun éascaíocht a dhéanamh don chomhar trasteorann agus don chumarsáid i measc na n‑údarás agus chun a chumasú an Treoir seo a chur chun feidhme go héifeachtach, is gá do gach Ballstát pointe teagmhála náisiúnta aonair a ainmniú chun saincheisteanna a bhaineann le slándáil líonraí agus córas faisnéise agus le comhar trasteorann ar leibhéal an Aontais a chomhordú.

(23)Ba cheart d’údaráis inniúla nó do na CSIRTanna fógraí a fháil maidir le teagmhais ó eintitis ar bhealach éifeachtach agus éifeachtúil. Ba cheart a chur de chúram ar na pointí teagmhála aonair fógraí arna dtabhairt faoi theagmhais a chur ar aghaidh chuig pointí teagmhála aonair Ballstát eile a ndéantar difear dóibh. Ar leibhéal údaráis na mBallstát, chun a áirithiú go mbeidh pointe iontrála aonair amháin i ngach Ballstát, ba cheart faisnéis a dhíriú ar na pointí teagmhála aonair, ar faisnéis ábhartha í maidir le teagmhais a bhaineann le heintitis na hearnála airgeadais ó na húdaráis inniúla faoi Rialachán XXXX/XXXX ar cheart dóibh a bheith in ann í a chur ar aghaidh, mar is iomchuí, chuig na húdaráis náisiúnta inniúla ábhartha nó na CSIRTanna ábhartha faoin Treoir seo.

(24)Ba cheart do na Ballstáit a bheith sách réitithe, ó thaobh cumais theicniúla agus eagraíochtúla de, chun teagmhais agus rioscaí maidir le líonraí agus córais faisnéise a chosc agus a bhrath, maidir le freagairt orthu agus lena maolú. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh CSIRTanna a fheidhmíonn go maith acu, ar a dtugtar foirne práinnfhreagartha ríomhaire (CERTanna), a chomhlíonann ceanglais fhíor‑riachtanacha chun cumais éifeachtacha agus chomhoiriúnacha a ráthú chun déileáil le teagmhais agus rioscaí agus chun comhar éifeachtúil ar leibhéal an Aontais a áirithiú. D’fhonn an caidreamh iontaoibhe idir na heintitis agus na CSIRTanna a fheabhsú, i gcásanna ina bhfuil CSIRT mar chuid den údarás inniúil, ba cheart do na Ballstáit breithniú a dhéanamh i dtaobh deighilt fheidhmiúil idir na cúraimí oibríochtúla arna soláthar ag CSIRTanna, go háirithe i ndáil le comhroinnt faisnéise agus tacaíocht do na heintitis, agus gníomhaíochtaí maoirseachta údarás inniúil.

(25)Maidir le sonraí pearsanta, ba cheart do CSIRTanna, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 19 maidir le sonraí pearsanta, thar ceann eintiteas faoin Treoir seo agus arna iarraidh sin dó, scanadh réamhghníomhach a sholáthar ar na líonraí agus ar na córais faisnéise a úsáidtear chun a seirbhísí a sholáthar. Ba cheart do na Ballstáit féachaint le leibhéal comhionann cumas teicniúil a áirithiú do gach CSIRT earnála. Féadfaidh na Ballstáit cúnamh a iarraidh ar Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil (ENISA) agus CSIRTanna náisiúnta á bhforbairt.

(26)I bhfianaise na tábhachta a bhaineann le comhar idirnáisiúnta maidir leis an gcibearshlándáil, ba cheart do CSIRTanna a bheith in ann a bheith rannpháirteach freisin i líonraí comhair idirnáisiúnta i dteannta líonra CSIRTanna a bhunaítear leis an Treoir seo.

(27)I gcomhréir leis an Iarscríbhinn a ghabhann le Moladh (AE) 2017/1548 ón gCoimisiún maidir le freagairt chomhordaithe ar theagmhais agus géarchéimeanna mórscála cibearshlándála (‘Treoirphlean’) 20 , is é ba cheart a bheith i gceist le teagmhas ar scála mór teagmhas a bhfuil tionchar mór aige ar dhá Bhallstát ar a laghad nó ar mó a shuaitheadh ná cumas Ballstáit chun freagairt air. De réir a gcúise agus a dtionchair, is féidir go rachaidh teagmhais ar scála mór in olcas agus tiontú ina ngéarchéimeanna iomlána agus feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh á chosc leo. I bhfianaise raon feidhme leathan agus, i bhformhór na gcásanna, chineál trasteorann na dteagmhas sin, ba cheart do na Ballstáit agus d’institiúidí, comhlachtaí agus gníomhaireachtaí ábhartha de chuid an Aontais dul i gcomhar ar an leibhéal teicniúil, oibríochtúil agus polaitiúil chun an fhreagairt a chomhordú ar fud an Aontais.

(28)Ós rud é gur féidir go mbeidh teacht i dtír ar leochaileachtaí i líonraí agus i gcórais faisnéise ina chúis le suaitheadh agus díobháil mhór, is fachtóir tábhachtach é na leochaileachtaí sin a shainaithint agus a leigheas go mear chun an riosca cibearshlándála a laghdú. Ba cheart do na heintitis a fhorbraíonn na córais sin, dá bhrí sin, nósanna imeachta iomchuí a bhunú chun leochaileachtaí a láimhseáil nuair a aimsítear iad. Ós rud é gur minic a aimsíonn agus a thuairiscíonn (a nochtann) tríú páirtithe (eintitis tuairisciúcháin) leochaileachtaí, ba cheart do mhonaróir nó do sholáthraí táirgí nó seirbhísí TFC na nósanna imeachta is gá a chur i bhfeidhm freisin chun faisnéis leochaileachta a fháil ó thríú páirtithe. Maidir leis sin, i gcaighdeáin idirnáisiúnta ISO/IEC 30111 agus ISO/IEC 29417 tugtar treoraíocht maidir le láimhseáil leochaileachta agus nochtadh leochaileachta faoi seach. Maidir le nochtadh leochaileachta, tá tábhacht ar leith le comhordú idir eintitis tuairisciúcháin agus monaróirí nó soláthraithe táirgí nó seirbhísí TFC. Le nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí sonraítear próiseas struchtúrtha trína dtuairiscítear leochaileachtaí d’eagraíochtaí ar bhealach lena gceadaítear don eagraíocht an leochaileacht a dhiagnóisiú agus a leigheas sula nochtar faisnéis leochaileachta mionsonraithe do thríú páirtithe nó don phobal. Ba cheart comhordú idir an t‑eintiteas tuairisciúcháin agus an eagraíocht a bheith i gceist le nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí maidir le huainiú an fheabhsúcháin agus foilsiú na leochaileachtaí.

(29)Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit bearta a dhéanamh chun nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí a éascú trí bheartas náisiúnta ábhartha a bhunú. Maidir leis sin, ba cheart do na Ballstáit CSIRT a ainmniú chun ról an ‘chomhordaitheora’ a ghlacadh, ag gníomhú dóibh mar idirghabhálaí idir na heintitis tuairisciúcháin agus na monaróirí nó na soláthraithe táirgí nó seirbhísí TFC i gcás inar gá. Ba cheart a áireamh sna cúraimí atá ar chomhordaitheoir CSIRT eintitis lena mbaineann a shainaithint agus teagmháil a dhéanamh leo, tacú le heintitis tuairisciúcháin, amlínte nochta a chaibidliú, agus leochaileachtaí lena ndéantar difear d’eagraíochtaí iomadúla (nochtadh leochaileachta ilpháirtí) a bhainistiú. I gcás ina ndéantar difear do mhonaróirí nó do sholáthraithe iomadúla táirgí nó seirbhísí TFC atá bunaithe i mbreis agus Ballstát amháin, ba cheart do na CSIRTanna ainmnithe ó gach ceann de na Ballstáit dá ndéantar difear dul i gcomhar laistigh de Líonra CSIRTanna.

(30)Rannchuidíonn rochtain ar fhaisnéis cheart agus thráthúil maidir le leochaileachtaí lena ndéantar difear do tháirgí agus seirbhísí TFC le bainistíocht fheabhsaithe a dhéanamh ar riosca cibearshlándála. Maidir leis sin, tá foinsí faisnéise i leith leochaileachtaí atá ar fáil go poiblí ina n‑uirlis thábhachtach d’eintitis agus dá n‑úsáideoirí, ach d’údaráis náisiúnta inniúla agus CSIRTanna freisin. Ar an gcúis sin, ba cheart do ENISA clárlann leochaileachta a bhunú ina bhféadfaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha agus a soláthróirí, chomh maith le heintitis nach dtagann faoi raon feidhme chur i bhfeidhm na Treorach seo, ar bhonn deonach, leochaileachtaí a nochtadh agus an fhaisnéis leochaileachta a sholáthar lena gceadaítear d’úsáideoirí bearta maolúcháin iomchuí a dhéanamh.

(31)Bíodh is nach ann do chlárlanna ná do bhunachair sonraí, déanann eintitis nach bhfuil bunaithe san Aontas iad a óstáil agus a choinneáil ar bun. Le clárlann leochaileachta Eorpach arna coinneáil ar bun ag ENISA sholáthrófaí trédhearcacht fheabhsaithe maidir leis an bpróiseas foilseacháin sula nochtar an leochaileacht go hoifigiúil, agus athléimneacht i gcásanna suaití nó bristeacha i soláthar seirbhísí comhchosúla. Chun dúbláil iarrachtaí a sheachaint agus an chomhlántacht a iarraidh a mhéid is féidir, ba cheart do ENISA féachaint an bhféadfaí comhaontuithe comhair struchtúrtha a dhéanamh le clárlanna comhchosúla i ndlínsí tríú tír.

(32)Ba cheart don Ghrúpa Comhair clár oibre a bhunú gach 2 bhliain lena n‑áirítear na gníomhaíochtaí atá le déanamh ag an nGrúpa chun a chuspóirí agus a chúraimí a chur chun feidhme. Ba cheart achar ama an chéad chláir a ghlactar faoin Treoir seo a bheith ailínithe le hachar ama an chláir deiridh a ghlactar faoi Threoir (AE) 2016/1148 chun suaití féideartha in obair an Ghrúpa a sheachaint.

(33)Agus doiciméid treoraíochta á bhforbairt, ba cheart don Ghrúpa Comhair an méid seo a leanas a dhéanamh go comhsheasmhach: réitigh agus taithí náisiúnta a mhapáil, tionchar tháirgí insoláthartha an Ghrúpa Comhair maidir le cuir chuige náisiúnta a mheas, dúshláin chur chun feidhme a phlé agus moltaí sonracha a fhoirmiú a dtabharfar aghaidh orthu trí na rialacha atá ann cheana a chur chun feidhme ar bhealach níos fearr.

(34)Ba cheart don Ghrúpa Comhair a bheith ina fhóram solúbtha agus a bheith in ann freagairt ar thosaíochtaí beartais agus dúshláin bheartais atá athraitheach agus nua, agus infhaighteacht acmhainní á cur san áireamh. Ba cheart dó cruinnithe comhpháirteacha tráthrialta a eagrú le páirtithe leasmhara ábhartha príobháideacha ó gach cearn den Aontas chun gníomhaíochtaí arna ndéanamh ag an nGrúpa a phlé agus ionchur a bhailiú maidir le dúshláin bheartais atá ag teacht chun cinn. Chun comhar a fheabhsú ar leibhéal an Aontais, ba cheart don Ghrúpa cuimhneamh ar a iarraidh ar chomhlachtaí agus gníomhaireachtaí de chuid an Aontais atá páirteach sa bheart cibearshlándála, amhail Ionad Cibearchoireachta na hEorpa (ICE), Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh (EASA) agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis (EUSPA) a bheith rannpháirteach ina obair.

(35)Ba cheart a chumhachtú do na húdaráis inniúla agus CSIRTanna a bheith rannpháirteach i scéimeanna malartaithe d’oifigigh ó Bhallstáit eile chun comhar a fheabhsú. Ba cheart do na húdaráis inniúla na bearta is gá a dhéanamh chun é a chur ar a gcumas d’oifigigh ó Bhallstáit eile ról éifeachtach a bheith acu i ngníomhaíochtaí an údaráis óstaigh inniúil.

(36)Ba cheart don Aontas, i gcás inarb iomchuí, comhaontuithe idirnáisiúnta a thabhairt i gcrích, i gcomhréir le hAirteagal 218 CFAE, le tríú tíortha nó le heagraíochtaí idirnáisiúnta, lena gceadaítear agus lena n‑eagraítear a rannpháirtíocht i roinnt gníomhaíochtaí de chuid an Ghrúpa Comhair agus líonra CSIRTanna. Leis na comhaontuithe sin ba cheart cosaint sonraí leordhóthanach a áirithiú.

(37)Ba cheart do na Ballstáit rannchuidiú le bunú Chreat AE maidir le Freagairt ar Ghéarchéimeanna Cibearshlándála a leagtar amach i Moladh (AE) 2017/1584 trí na líonraí comhair atá ann cheana, go háirithe tríd an Líonra um Eagrú an Idirchaidrimh maidir le Cibearghéarchéimeanna (AE‑CyCLONe), líonra CSIRTanna agus an Grúpa Comhair. Ba cheart do AE‑CyCLONe agus do líonra CSIRTanna dul i gcomhar ar bhonn socruithe nós imeachta lena sainítear módúlachtaí an chomhair sin. Le rialacha nós imeachta AE‑CyCLONe ba cheart na módúlachtaí trínar cheart an líonra feidhmiú a shonrú tuilleadh, lena n‑áirítear ach gan bheith teoranta do róil, móid chomhair, idirghníomhaíochtaí le gníomhaithe ábhartha eile agus teimpléid chun faisnéis a chomhroinnt, chomh maith le modh cumarsáide. Maidir le bainistíocht géarchéime ar leibhéal an Aontais, ba cheart do pháirtithe ábhartha a bheith ag brath ar na socruithe comhtháite maidir le freagairt pholaitiúil ar ghéarchéimeanna (IPCR). Ba cheart don Choimisiún úsáid a bhaint as ARGUS, an próiseas comhordúcháin géarchéimeanna atá ardleibhéal agus trasteorann, chun na críche sin. Má bhaineann gné thábhachtach sheachtrach leis an ngéarchéim, nó má bhaineann gné den Chomhbheartas Slándála agus Cosanta (CBSC) léi, ba cheart Sásra Freagartha ar Ghéarchéimeanna (CRM) de chuid na Seirbhíse Eorpaí Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) a ghníomhachtú.

(38)Chun críocha na Treorach seo, leis an téarma ‘riosca’ ba cheart tagairt a dhéanamh don phoitéinseal atá ann go mbeadh teagmhas cibearshlándála ina chúis le caillteanas nó suaitheadh agus ba cheart é a shloinneadh mar theaglaim de mhéid an chaillteanais nó an tsuaite sin agus an dóchúlacht go dtarlódh an teagmhas sin.

(39)Chun críocha na Treorach seo, leis an téarma ‘neasteagmhais’ ba cheart tagairt a dhéanamh d’imeacht a raibh an fhéidearthacht ann go mbeadh sé ina chúis le díobháil, ach ar cuireadh cosc ar bhealach rathúil ar dhéanamh iomlán na díobhála sin.

(40)Le bearta bainistíochta riosca ba cheart bearta a áireamh chun aon riosca teagmhas a shainaithint, chun teagmhais a chosc, a bhrath agus a láimhseáil agus chun a dtionchar a mhaolú. Ba cheart slándáil líonraí agus córas faisnéise a bheith comhdhéanta de shlándáil sonraí stóráilte, tarchurtha agus próiseáilte.

(41)Ionas nach gcuirfear ualach airgeadais ná riaracháin díréireach ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha, ba cheart na ceanglais bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil a bheith i gcomhréir leis an riosca a bhaineann leis an líonra agus leis an gcóras faisnéise lena mbaineann, agus úrscothacht na mbeart sin á cur san áireamh.

(42)Ba cheart d’eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha slándáil na líonraí agus na gcóras faisnéise a úsáideann siad ina ngníomhaíochtaí a áirithiú. Is líonraí agus córais faisnéise phríobháideacha iad sin go príomha arna mbainistiú ag a bhfoireann TF inmheánach nó a bhfuil slándáil an méid sin á seachfhoinsiú. Maidir leis na ceanglais bainistíochta riosca agus tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil de bhun na Treorach seo, ba cheart feidhm a bheith acu maidir leis na heintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha ábhartha gan beann ar cibé acu a dhéanann siad cothabháil ar a líonraí agus ar a gcórais faisnéise go hinmheánach nó a sheachfhoinsíonn siad í.

(43)Tá tábhacht ar leith le dul i ngleic le rioscaí cibearshlándála a eascraíonn ó shlabhra soláthair eintitis agus óna chaidreamh lena sholáthróirí i bhfianaise leitheadúlacht na dteagmhas ina ndearnadh cibirionsaithe ar eintitis agus ina raibh gníomhaithe mailíseacha in ann slándáil líonraí agus córas faisnéise eintitis a chur i mbaol trí theacht i dtír ar leochaileachtaí lena ndéantar difear do tháirgí agus seirbhísí tríú tír. Dá bhrí sin ba cheart d’eintitis measúnú a dhéanamh ar cháilíocht fhoriomlán tháirgí agus chleachtais chibearshlándála a soláthróirí agus a soláthraithe seirbhíse agus í a chur san áireamh, lena n‑áirítear a nósanna imeachta slána um fhorbairt.

(44)I measc soláthraithe seirbhíse, tá tábhacht ar leith leis an ról atá ag soláthraithe seirbhíse bainistíochta slándála (SSBSanna) i réimsí amhail freagairt ar theagmhais, tástáil treáite, iniúchtaí slándála agus an chomhairleoireacht chun cúnamh a thabhairt d’eintitis lena n‑iarrachtaí teagmhais a bhrath agus freagairt orthu. Bhí na SSBSanna féin ina spriocanna ionsaithe freisin, áfach, agus trína lánpháirtiú dlúth in oibríochtaí oibreoirí, tá riosca cibearshlándála ar leith ag baint leo. Dá bhrí sin, ba cheart d’eintitis a bheith níos dícheallaí agus SSBS á roghnú acu.

(45)Ba cheart d’eintitis dul i ngleic le rioscaí cibearshlándála freisin a eascraíonn óna n‑idirghníomhaíochtaí agus óna gcaidrimh le páirtithe leasmhara eile laistigh d’éiceachóras níos leithne. Go háirithe, ba cheart d’eintitis bearta iomchuí a dhéanamh chun a áirithiú go ndéanfar comhar le hinstitiúidí acadúla agus taighde i gcomhréir lena mbeartais chibearshlándála agus go leanfar dea‑chleachtais maidir le rochtain shlán agus scaipeadh faisnéise go ginearálta agus cosaint maoine intleachtúla go háirithe. Mar an gcéanna, i bhfianaise thábhacht agus luach na sonraí le haghaidh ghníomhachtaí na n‑eintiteas, agus iad ag brath ar thrasfhoirmiú sonraí agus ar sheirbhísí anailísíochta sonraí ó thríú páirtithe, ba cheart do na heintitis na bearta cibearshlándála iomchuí uile a dhéanamh.

(46)Chun dul i ngleic tuilleadh le príomhrioscaí an tslabhra soláthair agus cúnamh a thabhairt d’eintitis a oibríonn in earnálacha a chumhdaítear leis an Treoir seo chun rioscaí cibearshlándála i ndáil leis an slabhra soláthair agus leis an soláthróir a bhainistiú, ba cheart don Ghrúpa Comhair lena mbaineann údaráis náisiúnta ábhartha, i gcomhar leis an gCoimisiún agus ENISA, measúnuithe riosca earnála comhordaithe a dhéanamh ar an slabhra soláthair mar a rinneadh cheana do líonraí 5G tar éis Mholadh (AE) 2019/534 maidir le Cibearshlándáil líonraí 5G 21 , arb é is aidhm dóibh na seirbhísí, na córais nó na táirgí criticiúla TFC agus na bagairtí agus na leochaileachtaí ábhartha a shainaithint in aghaidh na hearnála.

(47)Sna measúnuithe riosca ar an slabhra soláthair, i bhfianaise ghnéithe na hearnála lena mbaineann, ba cheart fachtóirí teicniúla agus, i gcás inarb ábhartha, fachtóirí neamhtheicniúla a chur san áireamh lena n‑áirítear iad sin a shainmhínítear i Moladh (AE) 2019/534, sa mheasúnú riosca comhordaithe uile‑Aontais ar shlándáil líonraí 5G agus i mBosca Uirlisí an Aontais le haghaidh cibearshlándáil 5G arna gcomhaontú leis an nGrúpa Comhair. Chun go sainaithneofar na slabhraí soláthair ba cheart a bheith faoi réir measúnú riosca comhordaithe, ba cheart na critéir seo a leanas a chur san áireamh: (i) a mhéid a úsáideann eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha seirbhísí, córais, nó táirgí sonracha criticiúla TFC agus a mhéid a bhraitheann siad orthu; (ii) ábharthacht seirbhísí, córas nó táirgí sonracha criticiúla TFC chun feidhmeanna criticiúla nó íogaire a dhéanamh, lena n‑áirítear próiseáil sonraí pearsanta; (iii) infhaighteacht seirbhísí, córas nó táirgí malartacha TFC; (iv) athléimneacht an tslabhra soláthair fhoriomláin maidir le seirbhísí, córais nó táirgí TFC in aghaidh imeachtaí suaiteacha agus (v) i gcás seirbhísí, córais nó táirgí TFC atá ag teacht chun cinn, an tábhacht fhéideartha a bheidh leo sa todhchaí le haghaidh ghníomhaíochtaí na n‑eintiteas.

(48)Chun cuíchóiriú a dhéanamh ar na hoibleagáidí dlíthiúla a fhorchuirtear ar sholáthraithe líonraí cumarsáide poiblí leictreonaí nó seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí, agus ar sholáthraithe seirbhíse iontaoibhe a bhaineann le slándáil a líonraí agus a gcóras faisnéise, chomh maith lena chur ar a gcumas do na heintitis sin agus dá n‑údaráis inniúla faoi seach tairbhiú den chreat dlíthiúil a bhunaítear leis an Treoir seo (lena n‑áirítear ainmniú CSIRT atá freagrach as láimhseáil rioscaí agus teagmhas, rannpháirtíocht údarás agus comhlachtaí inniúla in obair an Ghrúpa Comhair agus líonra CSIRT), ba cheart iad a áireamh i raon feidhme chur i bhfeidhm na Treorach seo. Maidir leis na forálacha comhfhreagracha a leagtar síos i Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 22 agus i dTreoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 23 a bhaineann le ceanglas a fhorchur ar na cineálacha eintiteas sin maidir leis an tslándáil agus le fógra a thabhairt, ba cheart iad a aisghairm dá bhrí sin. Ba cheart na rialacha maidir le hoibleagáidí tuairisciúcháin a bheith gan dochar do Rialachán (AE) 2016/679 agus do Threoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 24 .

(49)I gcás inarb iomchuí agus chun suaitheadh nach bhfuil gá leis a sheachaint, maidir le treoirlínte náisiúnta atá ann cheana agus reachtaíocht náisiúnta arna glacadh chun trasuí a dhéanamh ar na rialacha a bhaineann le bearta slándála a leagtar síos in Airteagal 40(1) de Threoir (AE) 2018/1972, agus ar cheanglais Airteagal 40(2) den Treoir sin maidir leis na paraiméadair a bhaineann le tábhacht an teagmhais, ba cheart do na húdaráis inniúla atá i gceannas ar mhaoirseacht agus ar fhorfheidhmiú chun críocha na Treorach seo leanúint d’úsáid a bhaint astu.

(50)I bhfianaise na tábhachtacha méadaithí a bhaineann le seirbhísí cumarsáide idirphearsanta atá neamhspleách ar uimhir, is gá a áirithiú go mbeidh na seirbhísí sin faoi réir ceanglais slándála iomchuí freisin i bhfianaise a gcineáil shonraigh agus a dtábhachta eacnamaíche. Ba cheart do sholáthraithe na seirbhísí sin dá bhrí sin leibhéal slándála líonraí agus córas faisnéise atá iomchuí i leith an riosca atá ann a áirithiú freisin. Ós rud é nach iondúil a fheidhmíonn soláthraithe seirbhísí cumarsáide idirphearsanta atá neamhspleách ar uimhir rialú iarbhír ar tharchur comharthaí thar líonraí, is féidir a mheas go bhfuil an méid riosca a bhaineann leis na seirbhísí sin ar bhealaí áirithe níos ísle ná an méid riosca a bhaineann le seirbhísí cumarsáide leictreonaí traidisiúnta. Is amhlaidh atá i gcás seirbhísí cumarsáide idirphearsanta lena n‑úsáidtear uimhreacha agus nach bhfeidhmítear rialú iarbhír ar tharchur comharthaí leo.

(51)Tá an margadh inmheánach ag brath níos mó ar fheidhmiú an idirlín ná mar a bhí riamh. Tá seirbhísí beagnach gach eintitis fhíor‑riachtanaigh agus thábhachtaigh ag brath ar sheirbhísí a sholáthraítear thar an idirlíon. Chun soláthar rianúil seirbhísí arna soláthar ag eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha a áirithiú, is den tábhacht go mbeadh bearta cibearshlándála iomchuí i bhfeidhm ag líonraí cumarsáide poiblí leictreonaí, amhail, mar shampla, cnámha droma idirlín nó cáblaí cumarsáide fomhuirí, agus go dtuairisceoidís teagmhais i ndáil leis sin.

(52)I gcás inarb iomchuí, ba cheart d’eintitis a bhfaighteoirí seirbhíse a chur ar an eolas faoi bhagairtí móra ar leith agus faoi bhearta is féidir leo a dhéanamh chun an riosca a thagann as sin dóibh féin a mhaolú. Maidir leis an gceanglas chun na faighteoirí sin a chur ar an eolas faoi na bagairtí sin, níor cheart eintitis a scaoileadh ón oibleagáid bearta iomchuí agus láithreacha a dhéanamh, ar a gcostas féin, chun aon chibearbhagairt a chosc nó a leigheas agus gnáthleibhéal slándála na seirbhíse a athbhunú. Ba cheart soláthar na faisnéise sin maidir le bagairtí slándála do na faighteoirí a bheith saor in aisce.

(53)Go háirithe, ba cheart do sholáthraithe líonraí cumarsáide poiblí leictreonaí nó seirbhísí cumarsáide leictreonaí atá ar fáil go poiblí faighteoirí na seirbhíse a chur ar an eolas faoi chibearbhagairtí móra ar leith agus faoi bhearta is féidir leo a dhéanamh chun slándáil a gcumarsáide a chosaint, mar shampla trí chineálacha sonracha bogearraí nó teicneolaíochtaí criptiúcháin a úsáid.

(54)Chun slándáil líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí a chosaint, ba cheart úsáid criptiúcháin, agus go háirithe criptiú inn ar inn, a chur chun cinn agus, i gcás inar gá, a bheith sainordaitheach do sholáthraithe na seirbhísí agus na líonraí sin i gcomhréir le prionsabail na slándála agus an phríobháideachais mar réamhshocrú agus trí dhearadh chun críocha Airteagal 18. Ba cheart úsáid an chriptiúcháin inn ar inn a réiteach le cumhachtaí na mBallstát chun cosaint a leasanna slándála fíor‑riachtanacha agus na slándála poiblí a áirithiú, agus imscrúdú, brath agus ionchúiseamh cionta coiriúla a cheadú i gcomhréir le dlí an Aontais. Le réitigh ar rochtain dhleathach ar fhaisnéis i gcumarsáid criptiúcháin inn ar inn ba cheart éifeachtacht an chriptiúcháin maidir le cosaint phríobháideachas agus shlándáil na cumarsáide a choinneáil ar bun, agus freagairt éifeachtach ar an gcoireacht á soláthar.

(55)Leis an Treoir seo leagtar síos cur chuige dhá chéim i leith tuairisciú teagmhas chun an chothromaíocht cheart a bhaint amach idir, ar thaobh amháin, tuairisciú mear atá ina chuidiú le scaipeadh féideartha teagmhas a mhaolú agus lena gceadaítear d’eintitis tacaíocht a iarraidh, agus, ar an taobh eile, tuairisciú domhain lena mbaintear ceachtanna luachmhara as teagmhais aonair agus lena gcuirtear feabhas, thar thréimhse ama, ar athléimneacht cuideachtaí aonair agus earnálacha iomlána i leith cibearbhagairtí. I gcás ina dtagann eintitis ar an eolas faoi theagmhas, ba cheart a cheangal orthu fógra tosaigh a chur isteach laistigh de 24 uair an chloig, tar éis tuarascáil chríochnaitheach tráth nach déanaí ná mí amháin ina dhiaidh sin. Níor cheart a áireamh san fhógra tosaigh ach an fhaisnéis a bhfuil fíorghá léi chun na húdaráis inniúla a chur ar an eolas faoin teagmhas agus chun a cheadú don eintiteas cúnamh a iarraidh, más gá. Leis an bhfógra sin, i gcás inarb infheidhme, ba cheart a léiriú cibé acu ar gníomhaíocht neamhdhleathach nó mhailíseach is cúis, is dóigh, leis an teagmhas. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach ndéantar, leis an gceanglas maidir leis an bhfógra tosaigh sin a chur isteach, acmhainní an eintitis tuairisciúcháin a atreorú ó ghníomhaíochtaí a bhaineann le láimhseáil teagmhas ar cheart tosaíocht a thabhairt dóibh. Chun a áirithiú tuilleadh nach ndéanfar le hoibleagáidí tuairiscithe teagmhas acmhainní a atreorú ó láimhseáil freagartha teagmhas, ná nach gcuirfear iarrachtaí na n‑eintiteas ina leith i mbaol leis sin, ba cheart do na Ballstáit foráil a dhéanamh freisin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo agus i gcomhaontú leis na húdaráis inniúla nó CSIRT, gur féidir leis an eintiteas lena mbaineann atreorú ó na sprioc‑amanna maidir le 24 uair an chloig le haghaidh an fhógra tosaigh agus mí amháin le haghaidh na tuarascála críochnaithí.

(56)Is minic atá eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha i staid inár gá teagmhas ar leith, mar gheall ar a ghnéithe, a thuairisciú d’údaráis éagsúla de thoradh oibleagáidí maidir le fógra a thabhairt a áirítear in ionstraimí dlí éagsúla. De dheasca na gcásanna sin cruthaítear ualaí breise agus is féidir go dtiocfaidh éiginnteachtaí astu maidir le formáid agus nósanna imeachta na bhfógraí sin. Ina fhianaise sin agus, chun tuairisciú teagmhas slándála a shimpliú, ba cheart do na Ballstáit pointe iontrála aonair a bhunú le haghaidh na bhfógraí uile a cheanglaítear faoin Treoir seo agus faoi dhlí eile de chuid an Aontais freisin amhail Rialachán (AE) 2016/679 agus Treoir 2002/58/CE. Ba cheart do ENISA, i gcomhar leis an nGrúpa Comhair, teimpléid fógra choiteanna a fhorbairt trí threoirlínte lena ndéanfaí an fhaisnéis tuairisciúcháin arna hiarraidh le dlí an Aontais a shimpliú agus a chuíchóiriú agus lena laghdófaí na hualaí ar chuideachtaí.

(57)I gcás ina bhfuil drochamhras ann go mbaineann teagmhas le gníomhaíochtaí tromchúiseacha coiriúla faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta, ba cheart do na Ballstáit eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha a spreagadh, ar bhonn rialacha infheidhme maidir le nósanna imeachta coiriúla i gcomhréir le dlí an Aontais, teagmhais a thuairisciú do na húdaráis forfheidhmithe dlí ábhartha, ar teagmhais iad a bhfuil drochamhras ann gur de chineál tromchúiseach coiriúil iad. I gcás inarb iomchuí, agus gan dochar do na rialacha maidir le cosaint sonraí pearsanta is infheidhme maidir le Europol, is inmhianaithe go n‑éascóidh ICE agus ENISA an comhordú idir údaráis inniúla agus údaráis forfheidhmithe dlí de chuid Ballstáit éagsúla.

(58)I roinnt cásanna cuirtear sonraí pearsanta i mbaol de dheasca teagmhas. Sa chomhthéacs sin, ba cheart d’údaráis inniúla dul i gcomhar agus faisnéis a mhalartú maidir le gach ábhar ábhartha le húdaráis cosanta sonraí agus leis na húdaráis mhaoirseachta de bhun Threoir 2002/58/CE.

(59)Tá sé fíor‑riachtanach bunachair sonraí chruinne agus iomlána a choinneáil ar bun maidir le hainmneacha fearainn agus sonraí clárúcháin (dá ngairtear ‘sonraí WHOIS’), agus rochtain dhleathach a sholáthar ar na sonraí sin, chun slándáil, cobhsaíocht agus athléimneacht DNS a áirithiú, rud a rannchuidíonn ar a uain le hardleibhéal cibearshlándála coiteann laistigh den Aontas. I gcás ina n‑áirítear sonraí pearsanta sa phróiseáil, beidh an phróiseáil sin i gcomhréir le dlí an Aontais maidir le cosaint sonraí.

(60)Maidir le hinfhaighteacht agus inrochtaineacht thráthúil na sonraí sin d’údaráis phoiblí, lena n‑áirítear údaráis inniúla faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta maidir le cosc, imscrúdú nó ionchúiseamh cionta coiriúla, CERTanna, CSIRTanna, agus maidir le sonraí a gcliant do sholáthraithe líonraí agus seirbhísí maidir leis an gcumarsáid leictreonach agus soláthraithe teicneolaíochtaí agus seirbhísí maidir leis an gcibearshlándáil a ghníomhaíonn thar ceann na gcliant sin, tá sé fíor‑riachtanach mí‑úsáid an Chórais Ainmneacha Fearainn a chosc agus a chomhrac, go háirithe chun teagmhais chibearshlándála a chosc, a bhrath agus freagairt dóibh. Leis an rochtain sin ba cheart dlí an Aontais maidir le cosaint sonraí a chomhlíonadh a mhéid a bhaineann sí le sonraí pearsanta.

(61)Chun infhaighteacht sonraí cláraithe ainm fearainn atá cruinn agus iomlán a áirithiú, ba cheart do chlárlanna TLD agus na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD (dá ngairtear cláraitheoirí) sláine agus infhaighteacht na sonraí cláraithe ainmneacha fearainn a bhailiú agus a ráthú. Go háirithe, ba cheart do chlárlanna TLD agus do na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD beartais agus nósanna imeachta a bhunú chun sonraí clárúcháin cruinne agus iomlána a bhailiú agus a choinneáil ar bun, agus chun sonraí clárúcháin míchruinne a chosc agus a cheartú i gcomhréir le rialacha an Aontais maidir le cosaint sonraí.

(62)Ba cheart do chlárlanna TLD agus do na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn dóibh sonraí cláraithe ainm fearainn a chur ar fáil go poiblí, ar sonraí iad a thagann lasmuigh de raon feidhme rialacha an Aontais maidir le cosaint sonraí, amhail sonraí lena mbaineann daoine dlítheanacha 25 . Ba cheart do chlárlanna TLD agus do na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD a chur ar a gcumas d’iarrthóirí rochtana dlisteanacha freisin sonraí cláraithe ainm fearainn sonracha a rochtain maidir le daoine nádúrtha, i gcomhréir le dlí an Aontais maidir le cosaint sonraí. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú gur cheart do chlárlanna TLD agus do na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn dóibh freagairt gan moill mhíchuí d’iarrataí ó iarrthóirí rochtana dlisteanacha ar nochtadh sonraí cláraithe ainm fearainn. Ba cheart do chlárlanna TLD agus do na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn dóibh beartais agus nósanna imeachta a bhunú chun sonraí clárúcháin a fhoilsiú agus a nochtadh, lena n‑áirítear comhaontuithe ar an leibhéal seirbhíse chun déileáil le hiarrataí ar rochtain ó iarrthóirí rochtana dlisteanacha. Sa nós imeachta rochtana is féidir go n‑áireofar freisin úsáid comhéadain, tairsí nó uirlise teicniúla eile chun córas éifeachtúil a sholáthar chun sonraí clárúcháin a iarraidh agus a rochtain. D’fhonn cleachtais chomhchuibhithe a chur chun cinn ar fud an mhargaidh inmheánaigh, féadfaidh an Coimisiún treoirlínte a ghlacadh maidir leis na nósanna imeachta sin gan dochar d’inniúlachtaí an Bhoird Eorpaigh um Chosaint Sonraí.

(63)Ba cheart do na heintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha uile faoin Treoir seo teacht faoi dhlínse an Bhallstáit ina soláthraíonn siad a seirbhísí. Dá soláthródh an t‑eintiteas seirbhísí i mbreis agus Ballstát amháin, ba cheart dó teacht faoi dhlínse ar leithligh agus chomhthráthach gach ceann de na Ballstáit sin. Ba cheart d’údaráis inniúla na mBallstát sin dul i gcomhar le chéile, cúnamh frithpháirteach a sholáthar dá chéile agus i gcás inarb iomchuí, gníomhaíochtaí maoirseachta comhpháirteacha a dhéanamh.

(64)Chun cineál trasteorann na seirbhísí agus na n‑oibríochtaí de chuid soláthraithe seirbhíse DNS, clárlanna ainmneacha TLD, soláthraithe líonra soláthair ábhair, soláthraithe seirbhíse néalríomhaireachta, soláthraithe seirbhíse lárionaid sonraí agus soláthraithe digiteacha a chur san áireamh, níor cheart dlínse a bheith ach ag Ballstát amháin thar na heintitis sin. Ba cheart dlínse a shannadh don Bhallstát ina bhfuil a phríomhbhunaíocht san Aontas ag an eintiteas ar leith. Tá feidhmiú éifeachtach gníomhaíochta trí shocruithe cobhsaí intuigthe ó na critéir bhunaíochta chun críocha na Treorach seo. Níl foirm dhlí na socruithe sin, cibé acu trí bhrainse nó fochuideachta ag a bhfuil pearsantacht dhlítheanach, ar an bhfachtóir cinntitheach ina leith sin. Cibé acu a chomhlíontar nó nach gcomhlíontar na critéir sin, níor cheart an méid sin a bheith ag brath ar cibé acu atá nó nach bhfuil na líonraí agus na córais faisnéise lonnaithe go fisiciúil in áit ar leith; ní hionann láithreacht ná úsáid na gcóras sin, astu féin, agus an phríomhbhunaíocht sin agus dá bhrí sin ní critéir chinntitheacha iad chun an phríomhbhunaíocht a chinneadh. Ba cheart an phríomhbhunaíocht a bheith ar an áit san Aontas a ndéantar cinntí a bhaineann le bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil. Is gnách go gcomhfhreagraíonn sí d’áit riarachán lárach na gcuideachtaí san Aontas. Mura ndéantar na cinntí sin san Aontas, ba cheart a mheas go bhfuil an phríomhbhunaíocht sna Ballstáit mar a bhfuil bunaíocht ag an eintiteas ina bhfuil an líon is airde fostaithe san Aontas. I gcás ina ndéanann grúpa gnóthas na seirbhísí, ba cheart a mheas gurb í príomhbhunaíocht an ghnóthais rialúcháin príomhbhunaíocht an ghrúpa gnóthas.

(65)I gcásanna ina ndéanann soláthraí seirbhíse DNS, clárlann ainmneacha TLD, soláthraí líonra soláthair ábhair, soláthraí seirbhíse néalríomhaireachta, soláthraí seirbhíse lárionaid sonraí agus soláthraí digiteach nach bhfuil bunaithe san Aontas seirbhísí a thairiscint laistigh den Aontas, ba cheart dó nó di ionadaí a ainmniú. Chun a chinneadh cibé acu atá nó nach bhfuil seirbhísí á dtairiscint ag eintiteas den sórt sin laistigh den Aontas, ba cheart a fhionnadh cibé acu atá nó nach bhfuil sé soiléir go bhfuil sé beartaithe ag an eintiteas seirbhísí a sholáthar do dhaoine i mBallstát amháin nó níos mó. Má tá suíomh gréasáin nó seoladh ríomhphoist agus sonraí teagmhála eile an eintitis nó idirghabhálaí inrochtana san Aontas, nó má bhaintear úsáid as teanga a úsáidtear go ginearálta sa tríú tír ina bhfuil an t‑eintiteas bunaithe, ní leor sin as féin chun rún den sórt sin a fhionnadh. Mar sin féin, le fachtóirí amhail úsáid teanga nó airgeadra a úsáidtear go ginearálta i mBallstát amháin nó níos mó agus an fhéidearthacht ann go n‑ordófar seirbhísí sa teanga eile sin, nó custaiméirí nó úsáideoirí eile atá san Aontas á lua, is féidir gur cosúil go bhfuil sé beartaithe ag an eintiteas seirbhísí a thairiscint laistigh den Aontas. Ba cheart don ionadaí gníomhú thar ceann an eintitis agus ba cheart do na húdaráis inniúla nó do na CSIRTanna a bheith in ann teagmháil a dhéanamh leis an ionadaí. Ba cheart an t‑ionadaí a ainmniú go sainráite le sainordú i scríbhinn ón eintiteas gníomhú thar ceann an eintitis sin maidir lena oibleagáidí faoin Treoir seo, lena n‑áirítear tuairisciú teagmhas.

(66)I gcás ina ndéantar faisnéis a mheastar a bheith rúnaicmithe de réir an dlí náisiúnta nó dhlí an Aontais a mhalartú, a thuairisciú nó a chomhroinnt ar bhealach eile faoi fhorálacha na Treorach seo, ba cheart na rialacha comhfhreagracha sonracha maidir le láimhseáil faisnéise rúnaicmithe a chur i bhfeidhm.

(67)Ós rud é go bhfuil cibearbhagairtí ag éirí níos casta agus níos sofaisticiúla, tá bearta braite agus coiscthe maithe ag brath cuid mhór ar chomhroinnt faisnéise thráthrialta idir eintitis maidir le bagairtí agus leochaileachtaí. Rannchuidíonn comhroinnt faisnéise le feasacht mhéadaithe ar chibearbhagairtí, rud a fheabhsaíonn, ar a uain, inniúlacht na n‑eintiteas chun cosc a chur le teacht chun cinn teagmhas iarbhír de dheasca bagairtí agus cuireann sí ar a gcumas d’eintitis éifeachtaí teagmhas a shrianadh ar bhealach níos fearr agus téarnamh ar bhealach níos éifeachtúla uathu freisin. In éagmais treoraíocht ar leibhéal an Aontais, dealraíonn sé gur cuireadh cosc leis an gcomhroinnt faisnéise sin de dheasca fachtóirí éagsúla, go háirithe éiginnteacht maidir leis an gcomhoiriúnacht le rialacha maidir leis an iomaíocht agus leis an dliteanas.

(68)Dá bhrí sin, ba cheart eintitis a spreagadh chun a n‑eolas aonair agus a dtaithí phraiticiúil a threisiú go comhchoiteann ar an leibhéal straitéiseach, oirbheartaíoch agus oibríochtúil d’fhonn cur lena gcumas measúnú agus faireachán leordhóthanach a dhéanamh ar chibearbhagairtí, cosaint a dhéanamh ina n‑aghaidh agus freagairt dóibh. Dá bhrí sin, is gá teacht chun cinn sásraí ar leibhéal an Aontais a chumasú le haghaidh socruithe deonacha malartaithe faisnéise. Chun na críche sin, ba cheart do na Ballstáit tacaíocht agus spreagadh a thabhairt go gníomhach freisin d’eintitis ábhartha nach gcumhdaítear le raon feidhme na Treorach seo chun bheith rannpháirteach sna sásraí um chomhroinnt faisnéise sin. Ba cheart na sásraí sin a stiúradh i gcomhlíonadh iomlán rialacha iomaíochta an Aontais agus rialacha dhlí an Aontais maidir le cosaint sonraí chomh maith leis sin.

(69)Maidir le próiseáil sonraí pearsanta, a mhéid a bhfuil fíorghá léi agus atá comhréireach chun go n‑áiritheofar slándáil líonraí agus faisnéise de chuid eintiteas, údaráis phoiblí, CERTanna, CSIRTanna, agus soláthraithe teicneolaíochtaí slándála agus seirbhísí slándála, ba cheart í a bheith ina leas dlisteanach de chuid an rialaitheora sonraí lena mbaineann, dá dtagraítear i Rialachán (AE) 2016/679. Mar chuid de sin ba cheart bearta a áireamh a bhaineann le teagmhais a chosc agus a bhrath, anailís a dhéanamh orthu agus freagairt dóibh, bearta chun feasacht a ardú i ndáil le cibearbhagairtí sonracha, malartú faisnéise i gcomhthéacs fheabhsúchán agus nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí, chomh maith le malartú deonach faisnéise maidir leis na teagmhais sin, chomh maith le cibearbhagairtí agus leochaileachtaí, táscairí comhréitigh, oirbheartaíocht, teicnící agus nósanna imeachta, foláirimh chibearshlándála agus uirlisí cumraíochta. Is féidir go gceanglófar próiseáil na gcineálacha sonraí pearsanta seo a leanas leis na bearta sin: Seoltaí IP, aimsitheoirí aonfhoirmeacha acmhainne (URLanna), ainmneacha fearainn, agus seoltaí ríomhphoist.

(70)Chun go neartófar na cumhachtaí maoirseachta agus na gníomhaíochtaí atá ina gcuidiú le comhlíontacht éifeachtach a áirithiú, leis an Treoir seo ba cheart foráil a dhéanamh maidir le híosliosta de ghníomhaíochtaí maoirseachta agus de mhodhanna maoirseachta trína bhféadfaidh údaráis inniúla maoirseacht a dhéanamh ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha. Ina theannta sin, leis an Treoir seo ba cheart difreáil córais maoirseachta a bhunú idir eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha d’fhonn cothromaíocht oibleagáidí chóir a áirithiú d’eintitis agus d’údaráis inniúla araon. Dá bhrí sin, ba cheart d’eintitis fhíor‑riachtanacha a bheith faoi réir córas maoirseachta (ex‑ante agus ex‑post) iomlán, ach ba cheart d’eintitis thábhachtacha a bheith faoi réir córas maoirseachta ex‑post éadrom, agus faoina réir amháin. Maidir leis an gcóras deiridh, fágann sin nár cheart d’eintitis thábhachtacha comhlíontacht ceanglas riosca maidir leis an gcibearshlándáil a dhoiciméadú go córasach, ach ba cheart d’údaráis inniúla cur chuige ex‑post frithghníomhach i leith na maoirseachta a chur chun feidhme agus, dá bhrí sin, níor cheart oibleagáid ghinearálta a bheith orthu maoirseacht a dhéanamh ar na heintitis sin.

(71)Chun go mbeidh éifeacht leis an bhforfheidhmiú, ba cheart íosliosta de smachtbhannaí riaracháin i leith sárú ar na hoibleagáidí bainistíochta riosca agus ar na hoibleagáidí tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil dá bhforáiltear leis an Treoir seo a leagan síos, agus creat soiléir agus comhsheasmhach á chur ar bun le haghaidh na smachtbhannaí sin ar fud an Aontais. Ba cheart aird chuí a thabhairt ar chineál, tromchúis agus fad an tsáraithe, ar an damáiste iarbhír a rinneadh nó ar na caillteanais a tabhaíodh nó ar an damáiste féideartha a d’fhéadfadh a bheith spreagtha, cineál an tsáraithe a bheith déanta d'aon ghnó nó le faillí, gníomhaíochtaí arna ndéanamh chun an damáiste agus/nó na caillteanais a rinneadh a chosc nó a mhaolú, an méid freagrachta nó aon sárú ábhartha roimhe sin, an méid comhair leis an údarás inniúil agus aon fhachtóir géaraitheach nó maolaitheach eile. Ba cheart forchur pionós lena n‑áirítear fíneálacha riaracháin a bheith faoi réir coimircí nós imeachta iomchuí i gcomhréir le prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais agus Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais, lena n‑áirítear cosaint dlí éifeachtach agus próis chuí.

(72)Chun go n‑áiritheofar forfheidhmiú éifeachtach na n‑oibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo, ba cheart an chumhacht a bheith ag gach údarás inniúil fíneálacha riaracháin a fhorchur nó a iarraidh go bhforchuirfear na fíneálacha sin.

(73)I gcás ina bhforchuirtear fíneálacha riaracháin ar ghnóthas, ba cheart a thuiscint gur gnóthas i gcomhréir le hAirteagail 101 agus 102 CFAE gnóthas chun na gcríoch sin. I gcás ina bhforchuirtear fíneálacha riaracháin ar dhaoine nach gnóthas iad, ba cheart don údarás maoirseachta an leibhéal ioncaim ginearálta sa Bhallstát a chur san áireamh chomh maith le staid eacnamaíoch an duine agus méid iomchuí na fíneála á mheas. Ba cheart é a bheith faoi na Ballstáit a chinneadh cibé acu agus a mhéid ba cheart d’údaráis phoiblí a bheith faoi réir fíneálacha riaracháin. Trí fhíneáil riaracháin a fhorchur, ní dhéantar difear do chur i bhfeidhm cumhachtaí eile arna dhéanamh ag na húdaráis inniúla ná do chur i bhfeidhm pionóis eile a leagtar síos sna rialacha náisiúnta lena dtrasuitear an Treoir seo.

(74)Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann na rialacha maidir le pionóis choiriúla a leagan síos le haghaidh sáruithe ar na rialacha náisiúnta lena dtrasuitear an Treoir seo. Mar sin féin, le forchur pionós coiriúil de dheasca sáruithe ar na rialacha náisiúnta sin agus le forchur pionós riaracháin gaolmhar, níor cheart sárú ar an bprionsabal ne bis in idem, arna léirmhíniú ag an gCúirt Bhreithiúnais, teacht as sin.

(75)I gcás nach ndéantar pionóis riaracháin a chomhchuibhiú leis an Treoir seo nó i gcás inar gá i gcásanna eile, mar shampla i gcásanna sáruithe tromchúiseacha ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo, ba cheart do na Ballstáit córas a chur chun feidhme lena ndéantar foráil maidir le pionóis éifeachtacha, chomhréireacha agus athchomhairleacha. Ba cheart cineál na bpionós sin, bídís ina bpionóis choiriúla nó riaracháin, a chinneadh le dlí na mBallstát.

(76)Chun go ndéanfar a éifeachtaí agus a athchomhairlí atá na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe ar oibleagáidí a leagtar síos de bhun na Treorach seo a neartú tuilleadh, ba cheart na húdaráis inniúla a chumhachtú chun smachtbhannaí a chur i bhfeidhm arb é atá iontu deimhniú nó údarú maidir le cuid de na seirbhísí, nó na seirbhísí uile, arna soláthar ag eintiteas fíor‑riachtanach a chur ar fionraí agus toirmeasc sealadach a fhorchur ó fheidhmiú feidhmeanna bainistíochta arna dhéanamh ag duine nádúrtha. I bhfianaise a ndéine agus a dtionchair ar ghníomhaíochtaí na n‑eintiteas agus ar a dtomhaltóirí ar deireadh, níor cheart na smachtbhannaí sin a chur i bhfeidhm ach i gcomhréir le déine an tsáraithe agus ag cur imthosca sonracha gach cáis san áireamh, lena n‑áirítear cineál an tsáraithe a bheith déanta d'aon ghnó nó le faillí, gníomhaíochtaí arna ndéanamh chun an damáiste agus/nó na caillteanais a rinneadh a chosc nó a mhaolú. Níor cheart na smachtbhannaí sin a chur i bhfeidhm ach mar ultima ratio, rud a chiallaíonn nár cheart iad a chur i bhfeidhm go mbeidh na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin ábhartha eile a leagtar síos leis an Treoir seo tagtha chun deiridh, agus ar feadh na tréimhse go ndéanfaidh na heintitis a bhfuil feidhm acu maidir leo an ghníomhaíocht is gá chun na heasnaimh a leigheas nó chun ceanglais an údaráis inniúil ar cuireadh na smachtbhannaí i bhfeidhm maidir leo a chomhlíonadh, agus ar feadh na tréimhse sin amháin. Beidh forchur na smachtbhannaí sin faoi réir coimircí nós imeachta iomchuí i gcomhréir le prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais agus Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais, lena n‑áirítear cosaint dlí éifeachtach agus próis chuí, toimhde na neamhchiontachta agus ceart na cosanta.

(77)Leis an Treoir seo ba cheart rialacha comhair a leagan síos idir na húdaráis inniúla agus na húdaráis mhaoirseachta i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 chun déileáil le sáruithe a bhaineann le sonraí pearsanta.

(78)Ba cheart é a bheith d’aidhm leis an Treoir seo ardleibhéal freagrachta a áirithiú le haghaidh na mbeart bainistíochta riosca agus na n‑oibleagáidí tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil ar leibhéal na n‑eagraíochtaí. Ar na cúiseanna sin, ba cheart comhlachtaí bainistíochta na n‑eintiteas a thagann faoi raon feidhme na Treorach seo na bearta riosca maidir leis an gcibearshlándáil a fheabhsú agus maoirseacht a dhéanamh ar a gcur chun feidhme.

(79)Ba cheart sásra athbhreithnithe piaraí a thabhairt isteach, lena gceadaítear do shaineolaithe arna n‑ainmniú ag na Ballstáit measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme beartas cibearshlándála, lena n‑áirítear leibhéal chumais na mBallstát agus na hacmhainní atá ar fáil.

(80)Chun cibearbhagairtí, forbairtí teicneolaíocha nó sainiúlachtaí earnála a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis na heilimintí i ndáil le bearta bainistíochta riosca a cheanglaítear leis an Treoir seo. Ba cheart an Coimisiún a chumhachtú chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh freisin lena mbunaítear na catagóirí eintiteas fíor‑riachtanach a gceanglófar orthu deimhniú a fháil agus na scéimeanna Eorpacha um dheimhniú cibearshlándála faoinar cheart dóibh déanamh amhlaidh. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n‑áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr 26 . Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(81)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme fhorálacha ábhartha na Treorach seo maidir leis na socruithe nós imeachta is gá le haghaidh fheidhmiú an Ghrúpa Comhair, leis na heilimintí teicniúla a bhaineann le bearta bainistíochta riosca nó leis an gcineál faisnéise, leis an bhformáid agus leis an nós imeachta um fhógra a thabhairt faoi theagmhais, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. 27 .

(82)Ba cheart don Choimisiún athbhreithniú tréimhsiúil a dhéanamh ar an Treoir seo, i gcomhairliúchán le páirtithe leasmhara, go háirithe d’fhonn an gá atá le modhnú a chinneadh i bhfianaise athruithe ar dhálaí sochaíocha, polaitiúla, teicneolaíocha nó margaidh.

(83)Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir na Treorach seo a ghnóthú go leordhóthanach, eadhon ardleibhéal cibearshlándála coiteann a ghnóthú san Aontas agus, de bharr éifeachtaí na gníomhaíochta, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú.

(84)Sa Treoir seo urramaítear na cearta bunúsacha, agus cloítear leis na prionsabail, a aithnítear i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, go háirithe an ceart go ndéanfar an saol príobháideach agus cumarsáidí a urramú, cosaint sonraí pearsanta, an tsaoirse chun gnó a sheoladh, an ceart chun maoine, an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair cúirte agus an ceart chun éisteacht a fháil. Ba cheart an Treoir seo a chur chun feidhme i gcomhréir leis na cearta agus leis na prionsabail sin,

TAR ÉIS AN TREOIR SEO A GHLACADH:

CAIBIDIL I

Forálacha ginearálta

Airteagal 1

Ábhar

1.Leis an Treoir seo leagtar síos bearta d’fhonn ardleibhéal cibearshlándála coiteann a áirithiú laistigh den Aontas.

2.Chun na críche sin, leis an Treoir seo:

(a)leagtar oibleagáidí síos ar na Ballstáit chun go nglacfaidh siad straitéisí cibearshlándála náisiúnta, chun go n‑ainmneoidh siad údaráis náisiúnta inniúla, pointí teagmhála aonair agus foirne freagartha do theagmhais a bhaineann le slándáil ríomhairí (CSIRTanna);

(b)leagtar síos oibleagáidí bainistíochta riosca agus tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil le haghaidh eintitis de chineál dá ngairtear eintitis fhíor‑riachtanacha in Iarscríbhinn I agus eintitis thábhachtacha in Iarscríbhinn II;

(c)leagtar oibleagáidí síos maidir le comhroinnt faisnéise cibearshlándála.

Airteagal 2

Raon feidhme

1.Tá feidhm ag an Treoir seo maidir le heintitis phoiblí agus phríobháideacha de chineál dá ngairtear eintitis fhíor‑riachtanacha in Iarscríbhinn I agus eintitis thábhachtacha in Iarscríbhinn II. Níl feidhm ag an Treoir seo maidir le heintitis a cháilíonn mar mhicrifhiontair ná mar fhiontair bheaga de réir bhrí Mholadh 2003/361/CE ón gCoimisiún. 28

2.Mar sin féin, beag beann ar a méid, tá feidhm ag an Treoir seo freisin maidir leis na heintitis dá dtagraítear in Iarscríbhinní I agus II, i gcás an méid seo a leanas:

(a)soláthraíonn ceann de na heintitis seo a leanas na seirbhísí:

(i)líonraí cumarsáide leictreonaí poiblí nó seirbhísí cumarsáide leictreonaí ar fáil go poiblí dá dtagraítear i bpointe 8 d’Iarscríbhinn I;

(ii)soláthraithe seirbhíse iontaoibhe dá dtagraítear i bpointe 8 d’Iarscríbhinn I;

(iii)clárlanna ainmneacha fearainn barrleibhéil agus soláthraithe seirbhísí an chórais ainmneacha fearainn (DNS) dá dtagraítear i bpointe 8 d’Iarscríbhinn I;

(b)is eintiteas riaracháin phoiblí an t‑eintiteas mar a shainmhínítear i bpointe 23 d’Airteagal 4;

(c)is soláthraí seirbhíse aonair i mBallstát é an t‑eintiteas;

(d)dá dtarlódh suaitheadh sa tseirbhís arna soláthar ag an eintiteas d’fhéadfadh tionchar a bheith aige sin ar an tsábháilteacht phoiblí, ar an tslándáil phoiblí nó ar an tsláinte phoiblí;

(e)dá dtarlódh suaitheadh sa tseirbhís arna soláthar ag an eintiteas d’fhéadfadh rioscaí sistéamacha teacht as sin, go háirithe do na hearnálacha ina bhféadfadh tionchar trasteorann a bheith ag an suaitheadh sin;

(f)tá an t‑eintiteas criticiúil de thoradh a thábhachta sonraí ar an leibhéal réigiúnach nó náisiúnta don earnáil nó don chineál seirbhíse ar leith, nó d’earnálacha idirspleácha eile sa Bhallstát;

(g)tugtar tuairisc ar an eintiteas mar eintiteas criticiúil de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 29 [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil], nó mar eintiteas atá coibhéiseach le heintiteas criticiúil de bhun Airteagal 7 den Treoir sin.

Bunóidh na Ballstáit liosta de na heintitis a shainaithnítear de bhun phointí (b) go (f) agus cuirfidh siad faoi bhráid an Choimisiúin é faoin [6 mhí tar éis an sprioc‑ama trasuí]. Déanfaidh na Ballstáit athbhreithniú ar an liosta, ar bhonn tráthrialta, agus gach 2 bhliain ar a laghad dá éis sin agus, i gcás inarb iomchuí, déanfaidh siad é a thabhairt cothrom le dáta.

3.Tá an Treoir gan dochar d’inniúlachtaí na mBallstát maidir leis an tslándáil phoiblí, leis an gcosaint agus leis an tslándáil náisiúnta a choinneáil ar bun i gcomhréir le dlí an Aontais.

4.Tá feidhm ag an Treoir seo gan dochar do Threoir 2008/114/CE ón gComhairle 30 agus do Threoracha 2011/93/AE 31 agus 2013/40/AE 32 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

5.Gan dochar d’Airteagal 346 CFAE, ní dhéanfar faisnéis atá rúnda de bhun rialacha an Aontais agus rialacha náisiúnta, amhail rialacha maidir le rúndacht gnó, a mhalartú leis an gCoimisiún ná le húdaráis ábhartha eile ach i gcás ina bhfuil gá leis an malartú sin le haghaidh chur i bhfeidhm na Treorach seo. Beidh an fhaisnéis a mhalartaítear teoranta don mhéid atá ábhartha do chríoch an mhalartaithe sin agus don mhéid atá comhréireach leis sin. Leis an malartú faisnéise caomhnófar rúndacht na faisnéise sin agus cosnófar slándáil agus leasanna tráchtála eintiteas fíor‑riachtanach nó tábhachtach.

6.I gcás ina gceanglaítear le forálacha de ghníomhartha earnáilsonracha de chuid an Aontais ar eintitis fhíor‑riachtanacha nó thábhachtacha bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil a ghlacadh nó fógra a thabhairt faoi theagmhais nó faoi chibearbhagairtí móra, agus i gcás ina bhfuil an éifeacht atá leis na ceanglais sin ar a laghad coibhéiseach leis an éifeacht atá leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo, ní bheidh feidhm ag forálacha ábhartha na Treorach seo, lena n‑áirítear an fhoráil maidir le maoirseacht agus le forfheidhmiú a leagtar síos i gCaibidil VI.

Airteagal 3
Comhchuibhiú íosta

Gan dochar dá n‑oibleagáidí eile faoi dhlí an Aontais, féadfaidh na Ballstáit, i gcomhréir leis an Treoir seo, forálacha a ghlacadh nó a choinneáil ar bun lena n‑áirithítear leibhéal cibearshlándála níos airde.

Airteagal 4

Sainmhínithe

Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

(1)ciallaíonn ‘líonra agus córas faisnéise’:

(a)líonra cumarsáide leictreonaí de réir bhrí Airteagal 2(1) de Threoir (AE) 2018/1972;

(b)aon ghaireas nó grúpa gaireas idirnasctha nó gaolmhar, a bhfeidhmíonn ceann amháin nó níos mó díobh, de bhun cláir, próiseáil uathoibríoch ar shonraí digiteacha;

(c)sonraí digiteacha arna stóráil, arna bpróiseáil, arna n‑aisghabháil nó arna dtarchur leis na heilimintí a chumhdaítear faoi phointí (a) agus (b) chun críocha a n‑oibríochta, a n‑úsáide, a gcosanta agus a gcoinnithe ar bun;

(2)ciallaíonn ‘slándáil líonraí agus córas faisnéise’ cumas líonraí agus córas faisnéise seasamh in aghaidh, ar leibhéal áirithe muiníne, aon ghníomhaíocht lena ndéantar infhaighteacht, barántúlacht, sláine nó rúndacht sonraí stóráilte nó tarchurtha nó próiseáilte a chur i mbaol nó lena ndéantar na seirbhísí gaolmhara atá á dtairiscint, nó is féidir a rochtain, trí na líonraí agus na córais sin a chur i mbaol;

(3)ciallaíonn ‘cibearshlándáil’ cibearshlándáil de réir bhrí Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2019/881 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 33 ;

(4)ciallaíonn ‘straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil’ creat comhleanúnach de chuid Ballstáit lena soláthraítear cuspóirí agus tosaíochtaí straitéiseacha maidir le slándáil líonraí agus córas faisnéise sa Bhallstát sin;

(5)ciallaíonn ‘teagmhas’ aon imeacht lena ndéantar infhaighteacht, barántúlacht, sláine nó rúndacht sonraí stóráilte, tarchurtha nó próiseáilte de chuid líonraí agus córas faisnéise a chur i mbaol nó lena ndéantar na seirbhísí gaolmhara atá á dtairiscint, nó is féidir a rochtain, trí na líonraí agus na córais sin a chur i mbaol;

(6)ciallaíonn ‘láimhseáil teagmhas’ na gníomhaíochtaí agus na nósanna imeachta uile arb é is aidhm dóibh teagmhas a bhrath, a anailísiú agus a rialú agus freagairt dó;

(7)ciallaíonn ‘cibearbhagairt’ cibearbhagairt de réir bhrí Airteagal 2(8) de Rialachán (AE) 2019/881;

(8)ciallaíonn ‘leochaileacht’ laige, soghabháltacht nó fabht sócmhainne, córais, próisis nó rialaithe ar ar féidir teacht i dtír le cibearbhagairt;

(9)ciallaíonn ‘ionadaí’ aon duine nádúrtha nó dlítheanach atá san Aontas agus atá ainmnithe go sainráite chun gníomhú thar ceann i) soláthraí seirbhíse DNS, clárlann ainmneacha fearainn barrleibhéil (TLD), soláthraí seirbhíse néalríomhaireachta, soláthraí seirbhíse lárionaid sonraí, soláthraí líonra soláthair ábhair dá dtagraítear i bpointe 8 d’Iarscríbhinn I nó ii) eintitis dá dtagraítear i bpointe 6 d’Iarscríbhinn II nach bhfuil bunaithe san Aontas, a bhféadfaidh údarás náisiúnta inniúil nó CSIRT díriú orthu seachas an t‑eintiteas maidir le hoibleagáidí an eintitis sin faoin Treoir seo;

(10)ciallaíonn ‘caighdeán’ caighdeán de réir bhrí Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 34 ;

(11)ciallaíonn ‘sonraíocht theicniúil’ sonraíocht theicniúil de réir bhrí Airteagal 2(4) de Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012;

(12)ciallaíonn ‘pointe malartaithe idirlín (IXP)’ saoráid líonra lena gcumasaítear idirnasc breis agus dhá líonra neamhspleácha (córais uathrialacha), go príomha chun malartú tráchta idirlín a éascú; soláthraíonn IXP idirnasc do chórais uathrialacha amháin; le IXP ní cheanglaítear ar an trácht idirlín a théann idir aon dá chóras uathrialacha rannpháirteacha dul tríd an tríú córas uathrialach d’aon chineál, ná ní athraítear an trácht sin ná ní chuirtear isteach air ar bhealach eile leis sin;

(13)ciallaíonn ‘córas ainmneacha fearainn (DNS)’ córas ainmniúcháin dáilte de réir ordlathais lena gceadaítear d’úsáideoirí deiridh teacht ar sheirbhísí agus acmhainní ar an idirlíon;

(14)ciallaíonn ‘soláthraí seirbhíse DNS’ eintiteas a sholáthraíonn seirbhísí taifigh ainm fearainn athchúrsacha nó údarásacha d’úsáideoirí deiridh idirlín agus do sholáthraithe seirbhíse DNS eile;

(15)ciallaíonn ‘clárlann ainmneacha fearainn barrleibhéil’ eintiteas ar tarmligeadh TLD sonrach chuige agus atá freagrach as TLD sin a riar lena n‑áirítear clárú ainmneacha fearainn faoi TLD agus oibríocht theicniúil TLD, lena n‑áirítear a fhreastalaithe ainmneacha a oibriú, a bhunachair sonraí a choinneáil ar bun agus comhaid chreasa TLD a dháileadh ar fhreastalaithe ainmneacha;

(16)ciallaíonn ‘seirbhís dhigiteach’ seirbhís de réir bhrí Airteagal 1(1)(b) de Threoir (AE) 2015/1535 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 35 ;

(17)ciallaíonn ‘margadh ar líne’ seirbhís dhigiteach de réir bhrí Airteagal 2 pointe (n) de Threoir 2005/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 36 ;

(18)ciallaíonn ‘inneall cuardaigh ar líne’ seirbhís dhigiteach de réir bhrí Airteagal 2(5) de Rialachán (AE) 2019/1150 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 37 ;

(19)ciallaíonn ‘seirbhís néalríomhaireachta’ seirbhís dhigiteach lena gcumasaítear riarachán ar éileamh agus cianrochtain leathan ar linn inscálaithe agus leaisteach acmhainní ríomhaireachta inroinnte agus dáilte;

(20)ciallaíonn ‘seirbhís lárionaid sonraí’ seirbhís lena gcuimsítear struchtúir, nó grúpaí struchtúr, atá tiomnaithe do chóiriú, idirnasc agus oibriú láraithe teicneolaíochta faisnéise agus trealaimh líonra lena soláthraítear seirbhísí stórála, próiseála agus iompair sonraí i dteannta na saoráidí agus na mbonneagar uile le haghaidh dáileadh cumhachta agus rialú comhshaoil;

(21)ciallaíonn ‘líonra soláthair ábhair’ líonra de fhreastalaithe dáilte go geografach chun infhaighteacht ard, inrochtaineacht nó soláthar mear ábhair agus seirbhísí digiteacha a áirithiú d’úsáideoirí idirlín thar ceann soláthraithe ábhair agus seirbhíse;

(22)ciallaíonn ‘ardán seirbhísí líonraithe shóisialta’ ardán lena gcumasaítear d’úsáideoirí deiridh nascadh le chéile agus nithe a chomhroinnt agus a aimsiú le chéile agus a chur in iúl dá chéile thar ghairis iomadúla, agus go háirithe, trí bhíthin comhráite, postálacha, físeán agus moltaí;

(23)ciallaíonn ‘eintiteas riaracháin phoiblí’ eintiteas i mBallstát a chomhlíonann na critéir seo a leanas:

(a)bunaítear é chun riachtanais leasa ghinearálta a chomhlíonadh agus níl carachtar tionscail ná tráchtála aige;

(b)tá pearsantacht dhlítheanach aige;

(c)tá sé maoinithe, den chuid is mó, ag an Stát, ag an údarás réigiúnach, nó ag comhlachtaí eile arna rialú leis an dlí poiblí; nó tá sé faoi réir mhaoirseacht bainistíochta na n‑údarás nó na gcomhlachtaí sin; tá bord riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta aige, a bhfuil níos mó ná leath a chomhaltaí ceaptha ag an Stát, ag údaráis réigiúnacha nó ag comhlachtaí eile a rialaítear leis an dlí poiblí;

(d)tá an chumhacht aige cinntí riaracháin nó rialála lena ndéantar difear dá gcearta i ngluaisteacht trasteorann daoine, earraí, seirbhísí nó caipitil a chur faoi réir daoine nádúrtha nó dlítheanacha.

Tá eintitis riaracháin phoiblí a dhéanann gníomhaíochtaí i réimsí na slándála poiblí, fhorfheidhmiú an dlí, na cosanta nó na slándála náisiúnta eisiata.

(24)ciallaíonn ‘eintiteas’ aon duine nádúrtha nó dlítheanach atá cruthaithe agus aitheanta amhlaidh faoi dhlí náisiúnta a áite bunaíochta, a fhéadfaidh, ag gníomhú dó faoina ainm féin, cearta a fheidhmiú agus a bheith faoi réir oibleagáidí;

(25)ciallaíonn ‘eintiteas fíor‑riachtanach’ aon eintiteas de chineál dá ngairtear eintiteas fíor‑riachtanach in Iarscríbhinn I;

(26)ciallaíonn ‘eintiteas tábhachtach’ aon eintiteas de chineál dá ngairtear eintiteas tábhacht in Iarscríbhinn II.

CAIBIDIL II

Creataí rialála comhordaithe maidir leis an gcibearshlándáil

Airteagal 5
Straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil

1.Glacfaidh gach Ballstát straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil lena sainítear na cuspóirí straitéiseacha agus bearta beartais agus rialála iomchuí d’fhonn ardleibhéal cibearshlándála a bhaint amach agus a choinneáil ar bun. Áireofar leis an straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil an méid seo a leanas go háirithe:

(a)sainmhíniú ar chuspóirí agus tosaíochtaí straitéis na mBallstát maidir leis an gcibearshlándáil;

(b)creat rialachais chun na cuspóirí agus na tosaíochtaí sin a ghnóthú, lena n‑áirítear na beartais dá dtagraítear i mír 2 agus róil agus freagrachtaí comhlachtaí poiblí agus eintiteas chomh maith le gníomhaithe ábhartha eile;

(c)measúnú chun sócmhainní agus rioscaí cibearshlándála ábhartha a shainaithint sa Bhallstát sin;

(d)sainaithint na mbeart lena n‑áirithítear ullmhacht agus freagairt do theagmhais agus téarnamh uathu, lena n‑áirítear an comhar idir na hearnálacha poiblí agus príobháideacha;

(e)liosta de na húdaráis agus de na gníomhaithe éagsúla a bhfuil baint acu le cur chun feidhme na straitéise náisiúnta maidir leis an gcibearshlándáil;

(f)creat beartais le haghaidh comhordú feabhsaithe idir na húdaráis inniúla faoin Treoir seo agus faoi Threoir (AE) XXXX/XXXX ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 38 [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil] chun faisnéis a chomhroinnt maidir le teagmhais agus cibearbhagairtí agus cúraimí maoirseachta a fheidhmiú.

2.Mar chuid den straitéis náisiúnta um an gcibearshlándáil, glacfaidh na Ballstáit an méid seo a leanas go háirithe:

(a)beartas lena dtéitear i ngleic leis an gcibearshlándáil sa slabhra soláthair le haghaidh táirgí agus seirbhísí TFC arna n‑úsáid ag eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha chun a seirbhísí a sholáthar;

(b)treoirlínte maidir le ceanglais chibearshlándála a áireamh agus a shonrú le haghaidh táirgí agus seirbhísí TFC sa soláthar poiblí;

(c)beartas chun nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí a chur chun cinn agus a éascú de réir bhrí Airteagal 6;

(d)beartas a bhaineann le hinfhaighteacht agus sláine ghinearálta chroí poiblí an idirlín oscailte a choinneáil;

(e)beartas maidir le scileanna cibearshlándála, múscailt feasachta agus tionscnaimh taighde agus forbartha a chur chun cinn agus a fhorbairt;

(f)beartas maidir le tacú le hinstitiúidí acadúla agus taighde chun uirlisí cibearshlándála agus bonneagar líonra slán a fhorbairt;

(g)beartas, nósanna imeachta ábhartha agus uirlisí iomchuí um chomhroinnt faisnéise chun tacú le comhroinnt faisnéise dheonach maidir leis an gcibearshlándáil idir cuideachtaí i gcomhréir le dlí an Aontais;

(h)beartas lena dtugtar aghaidh ar riachtanais shonracha FBManna, go háirithe iad sin atá eisiata ó raon feidhme na Treorach seo, i ndáil le treoraíocht agus tacaíocht chun feabhas a chur ar a n‑athléimneacht i leith bagairtí cibearshlándála.

3.Tabharfaidh na Ballstáit fógra don Choimisiún faoina straitéisí náisiúnta maidir leis an gcibearshlándáil laistigh de 3 mhí ón uair a ghlactar iad. Féadfaidh na Ballstáit faisnéis shonrach a eisiamh ón bhfógra i gcás ina bhfuil fíorghá leis sin agus a mhéid atá fíorghá leis sin chun an tslándáil náisiúnta a chaomhnú.

4.Déanfaidh na Ballstáit measúnú ar a straitéisí náisiúnta maidir leis an gcibearshlándáil gach 4 bliana ar a laghad ar bhonn príomhtháscairí feidhmíochta agus, i gcás inar gá, leasóidh siad iad. Tabharfaidh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil (ENISA) cúnamh do na Ballstáit, arna iarraidh sin, chun straitéis náisiúnta agus príomhtháscairí feidhmíochta a fhorbairt chun measúnú a dhéanamh ar an straitéis.

Airteagal 6

Nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí agus clárlann leochaileachta Eorpach

1.Ainmneoidh gach Ballstát ceann dá CSIRT dá dtagraítear in Airteagal 9 mar chomhordaitheoir chun críche nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí. Gníomhóidh CSIRT ainmnithe mar idirghníomhaí iontaofa, agus éascóidh sé, i gcás inar gá, an idirghníomhaíocht idir an t‑eintiteas tuairisciúcháin agus monaróir nó soláthraí táirgí TFC nó seirbhísí TFC. I gcás ina mbaineann an leochaileacht tuairiscithe le monaróirí nó soláthraithe iomadúla táirgí TFC nó seirbhísí TFC ar fud an Aontais, oibreoidh CSIRT ainmnithe ó gach Ballstát lena mbaineann i gcomhar le líonra CSIRT.

2.Déanfaidh ENISA clárlann leochaileachta Eorpach a fhorbairt agus a choinneáil ar bun. Chun na críche sin, déanfaidh ENISA na córais faisnéise, na beartais agus na nósanna imeachta iomchuí a bhunú agus a choinneáil ar bun go háirithe d’fhonn a chur ar a gcumas d’eintitis thábhachtacha agus fhíor‑riachtanacha agus dá soláthróirí líonraí agus córas faisnéise leochaileachtaí i dtáirgí TFC nó i seirbhísí TFC a nochtadh agus a chlárú, chomh maith le rochtain a sholáthar do na páirtithe leasmhara uile ar an bhfaisnéis faoi leochaileachtaí atá sa chlárlann. Go háirithe, áireofar sa chlárlann faisnéis lena dtugtar tuairisc ar an leochaileacht, ar an táirge TFC nó ar na seirbhísí TFC dá ndéantar difear agus ar dhéine na leochaileachta ó thaobh na n‑imthosca faoina bhféadfar teacht i dtír uirthi, ar infhaighteacht paistí gaolmhara agus, in éagmais paistí a bheith ar fáil, treoraíocht dírithe ar úsáideoirí táirgí agus seirbhísí leochaileacha maidir leis an mbealach a bhféadfar na rioscaí a thagann as leochaileachtaí nochta a mhaolú.

Airteagal 7

Creataí bainistíochta riosca géarchéime náisiúnta maidir leis an gcibearshlándáil

1.Ainmneoidh gach Ballstát údarás inniúil amháin nó níos mó chun teagmhais agus géarchéimeanna ar scála mór a bhainistiú. Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh acmhainní leordhóthanacha ag údaráis inniúla chun na cúraimí a shanntar dóibh a dhéanamh ar bhealach éifeachtach agus éifeachtúil.

2.Sainaithneoidh gach Ballstát cumais, sócmhainní agus nósanna imeachta is féidir a shannadh i gcás géarchéime chun críocha na Treorach seo.

3.Glacfaidh gach Ballstát plean náisiúnta maidir le teagmhais chibearshlándála agus freagairt ar ghéarchéimeanna cibearshlándála ina ndéantar na cuspóirí agus na módúlachtaí i leith bainistíocht a dhéanamh ar theagmhais agus géarchéimeanna ar scála mór maidir leis an gcibearshlándáil a leagan amach. Leagfar amach an méid seo a leanas, go háirithe, leis an bplean:

(a)cuspóirí i leith bearta agus gníomhaíochtaí náisiúnta maidir leis an ullmhacht;

(b)cúraimí agus freagrachtaí údarás náisiúnta inniúil;

(c)nósanna imeachta um bainistíocht géarchéime agus cainéil malartaithe faisnéise;

(d)bearta ullmhachta, lena n‑áirítear cleachtaí agus gníomhaíochtaí oiliúna;

(e)páirtithe leasmhara poiblí agus príobháideacha ábhartha agus an bonneagar lena mbaineann;

(f)nósanna imeachta agus socruithe náisiúnta idir údaráis agus comhlachtaí náisiúnta ábhartha chun rannpháirtíocht éifeachtach na mBallstát a áirithiú i mbainistíocht chomhordaithe a dhéanamh ar theagmhais agus géarchéimeanna cibearshlándála ar scála mór ar leibhéal an Aontais agus chun a áirithiú go dtacóidh siad leis sin.

4.Cuirfidh na Ballstáit ainmniú a n‑údarás inniúil dá dtagraítear i mír 1 in iúl don Choimisiún agus cuirfidh siad isteach a bpleananna náisiúnta maidir le teagmhais chibearshlándála agus freagairt ar ghéarchéimeanna cibearshlándála dá dtagraítear i mír 3 laistigh de 3 mhí ó ainmniú agus glacadh na bpleananna sin. Féadfaidh na Ballstáit faisnéis shonrach a eisiamh ón bplean i gcás ina bhfuil fíorghá leis sin agus a mhéid atá fíorghá leis sin ar mhaithe lena slándáil náisiúnta.

Airteagal 8
Údaráis náisiúnta inniúla agus pointí teagmhála aonair

1.Ainmneoidh gach Ballstát údarás inniúil amháin nó níos mó a bheidh freagrach as an gcibearshlándáil agus as na cúraimí maoirseachta dá dtagraítear i gCaibidil VI den Treoir seo. Féadfaidh na Ballstáit údarás atá ann cheana nó údaráis atá ann cheana a ainmniú chun na críche sin.

2.Déanfaidh na húdaráis inniúla dá dtagraítear i mír 1 faireachán ar chur i bhfeidhm na Treorach seo ar an leibhéal náisiúnta.

3.Ainmneoidh gach Ballstát pointe teagmhála náisiúnta amháin maidir leis an gcibearshlándáil (‘pointe teagmhála aonair’). I gcás nach n‑ainmníonn Ballstát ach údarás inniúil amháin, beidh an t‑údarás inniúil sin mar an pointe teagmhála aonair freisin le haghaidh an Bhallstáit sin.

4.Feidhmeoidh gach pointe teagmhála aonair feidhm idirchaidrimh chun comhar trasteorann údaráis a Bhallstáit a áirithiú leis na húdaráis ábhartha i mBallstáit eile, chomh maith leis an gcomhar trasearnála a áirithiú le húdaráis náisiúnta inniúla eile laistigh dá Bhallstát.

5.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh acmhainní leordhóthanacha ag na húdaráis inniúla dá dtagraítear i mír 1 agus ag na pointí teagmhála aonair chun na cúraimí a shanntar dóibh a dhéanamh ar bhealach éifeachtach agus éifeachtúil agus ar an mbealach sin chun cuspóirí na Treorach seo a chomhlíonadh. Áiritheoidh na Ballstáit comhar éifeachtach, éifeachtúil agus slán idir na hionadaithe ainmnithe sa Ghrúpa Comhair dá dtagraítear in Airteagal 12.

6.Tabharfaidh gach Ballstát fógra don Choimisiún, gan moill mhíchuí, faoi ainmniú an údaráis inniúil dá dtagraítear i mír 1 agus faoi ainmniú pointe teagmhála aonair dá dtagraítear i mír 3, faoina gcúraimí, agus faoi aon athrú orthu ina dhiaidh sin. Poibleoidh gach Ballstát a ainmniú. Foilseoidh an Coimisiún an liosta de na pointí teagmhála ainmnithe aonair.

Airteagal 9
Foirne freagartha do theagmhais a bhaineann le slándáil ríomhairí (CSIRTanna)

1.Ainmneoidh gach Ballstát CSIRT amháin nó níos mó a chomhlíonfaidh na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 10(1), lena gcumhdaítear ar a laghad na hearnálacha, na fo‑earnálacha nó na heintitis dá dtagraítear in Iarscríbhinní I agus II, agus a bheidh freagrach as láimhseáil teagmhas i gcomhréir le próiseas dea‑shainithe. Féadfar CSIRT a bhunú laistigh d’údarás inniúil dá dtagraítear in Airteagal 8.

2.Áiritheoidh gach Ballstát go mbeidh acmhainní leordhóthanacha ag gach CSIRT chun a chúraimí a dhéanamh ar bhealach éifeachtach mar a leagtar amach in Airteagal 10(2).

3.Áiritheoidh gach Ballstát go mbeidh bonneagar cumarsáide agus faisnéise iomchuí, slán agus athléimneach ar fáil ag gach CSIRT chun faisnéis a mhalartú le heintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha agus le páirtithe leasmhara ábhartha eile. Chun na críche sin, áiritheoidh na Ballstáit go rannchuideoidh CSIRTanna le sannadh uirlisí um chomhroinnt faisnéise.

4.Rachaidh CSIRTanna i gcomhar agus, i gcás inarb iomchuí, malartóidh siad faisnéis ábhartha i gcomhréir le hAirteagal 26 le pobail earnála nó trasearnála iontaofa eintiteas fíor‑riachtanach agus tábhachtach.

5.Beidh CSIRTanna rannpháirteach in athbhreithnithe piaraí a eagraítear i gcomhréir le hAirteagal 16.

6.Áiritheoidh na Ballstáit go rachaidh a CSIRTanna i gcomhar go héifeachtach, go héifeachtúil agus go slán i líonra CSIRTanna dá dtagraítear in Airteagal 13.

7.Déanfaidh na Ballstáit na CSIRTanna arna n‑ainmniú i gcomhréir le mír 1, an comhordaitheoir CSIRT arna ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 6(1) agus a gcúraimí faoi seach arna soláthar i ndáil leis na heintitis dá dtagraítear in Iarscríbhinní I agus II a chur in iúl don Choimisiún gan moill mhíchuí.

8.Féadfaidh na Ballstáit cúnamh a iarraidh ar ENISA chun CSIRTanna náisiúnta a fhorbairt.

Airteagal 10
Ceanglais agus cúraimí CSIRTanna

1.Comhlíonfaidh CSIRTanna na ceanglais seo a leanas:

(a)Áiritheoidh CSIRTanna go mbeidh a seirbhísí cumarsáide ar fáil ar ardleibhéal trí phointí aonair mainneachtana a sheachaint, agus beidh roinnt modhanna acu chun go ndéanfar teagmháil leo agus chun teagmháil a dhéanamh le daoine eile gach tráth. Sonróidh CSIRTanna na cainéil chumarsáide go soiléir agus cuirfidh siad páirtnéirí toghlaigh agus comharchumainn ar an eolas fúthu;

(b)Beidh áitreabh CSIRTanna agus na córais faisnéise tacaíochta lonnaithe i suíomhanna slána;

(c)Beidh CSIRTanna feistithe le córas iomchuí chun iarrataí a bhainistiú agus a ródú, go háirithe, chun aistrithe éifeachtacha agus éifeachtúla a éascú;

(d)Beidh a dóthain foirne ag CSIRTanna chun an infhaighteacht a áirithiú gach tráth;

(e)Beidh CSIRTanna feistithe le córais iomarcacha agus spás oibre cúltaca chun leanúnachas a seirbhísí a áirithiú;

(f)Beidh an deis ag CSIRTanna a bheith rannpháirteach i líonraí comhair idirnáisiúnta.

2.Beidh na cúraimí seo a leanas ar na CSIRTanna:

(a)faireachán a dhéanamh ar chibearbhagairtí, leochaileachtaí agus teagmhais ar an leibhéal náisiúnta;

(b)luathrabhaidh, foláirimh agus fógraí a sholáthar agus faisnéis a scaipeadh ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha agus ar pháirtithe leasmhara ábhartha eile maidir le cibearbhagairtí, cibirleochaileachtaí agus cibirtheagmhais;

(c)freagairt a thabhairt ar theagmhais;

(d)anailís riosca agus teagmhas dhinimiciúil agus feasacht staide a sholáthar maidir leis an gcibearshlándáil;

(e)scanadh réamhghníomhach a sholáthar, arna iarraidh sin d’eintiteas, ar na líonraí agus ar na córais faisnéise arna n‑úsáid chun a seirbhísí a sholáthar;

(f)a bheith rannpháirteach i líonra CSIRTanna agus cúnamh frithpháirteach a sholáthar do chomhaltaí eile den líonra arna iarraidh sin.

3.Bunóidh CSIRTanna caidrimh chomhair le gníomhaithe ábhartha san earnáil phoiblí, d’fhonn cuspóirí na Treorach seo a ghnóthú ar bhealach níos fearr.

4.Chun an comhar a éascú, déanfaidh CSIRTanna glacadh agus úsáid cleachtas, scéimeanna agus tacsanomaíochtaí coiteanna nó caighdeánaithe a chur chun cinn i ndáil leis an méid seo a leanas:

(a)nósanna imeachta um láimhseáil teagmhas;

(b)bainistíocht riosca maidir leis an gcibearshlándáil;

(c)nochtadh comhordaithe na leochaileachtaí.

Airteagal 11
An comhar ar an leibhéal náisiúnta

1.I gcás ina bhfuil siad ar leithligh, oibreoidh na húdaráis inniúla dá dtagraítear in Airteagal 8, an pointe teagmhála aonair agus CSIRT(anna) de chuid an Bhallstáit chéanna i gcomhar le chéile maidir le comhlíonadh na n‑oibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go bhfaighidh a n‑údaráis inniúla nó a CSIRTanna fógraí faoi theagmhais, agus faoi chibearbhagairtí agus neasteagmhais mhóra arna gcur isteach de bhun na Treorach seo. I gcás ina gcinneann Ballstát nach bhfaighidh a CSIRTanna na fógraí sin, tabharfar rochtain do CSIRTanna, a mhéid is gá chun a gcúraimí a dhéanamh, ar shonraí maidir le teagmhais a mbeidh fógra tugtha ag na heintitis fhíor‑riachtanacha nó thábhachtacha fúthu, de bhun Airteagal 20.

3.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh a údaráis inniúla nó a CSIRTanna a bpointe teagmhála aonair a chur ar an eolas faoi fhógraí faoi theagmhais, faoi chibearbhagairtí agus faoi neasteagmhais mhóra arna gcur isteach de bhun na Treorach seo.

4.A mhéid is gá chun na cúraimí agus na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo a chomhlíonadh, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh comhar iomchuí idir na húdaráis inniúla agus na pointí teagmhála aonair agus na húdaráis forfheidhmithe dlí, na húdaráis cosanta sonraí, agus na húdaráis atá freagrach as bonneagar criticiúil de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil] agus na húdaráis airgeadais náisiúnta arna n‑ainmniú i gcomhréir le Rialachán (AE) XXXX/XXXX ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 39 [Rialachán DORA] laistigh den Bhallstát sin.

5.Áiritheoidh na Ballstáit go soláthróidh a n‑údaráis inniúla faisnéis go tráthrialta d’údaráis inniúla arna n‑ainmniú de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil] maidir le rioscaí cibearshlándála, cibearbhagairtí agus cibirtheagmhais lena ndéantar difear d’eintitis fhíor‑riachtanacha arna sainaithint mar eintitis chriticiúla, nó mar eintitis atá coibhéiseach le heintitis chriticiúla, de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil], chomh maith leis na bearta arna ndéanamh ag údaráis inniúla mar fhreagairt ar na rioscaí agus ar na teagmhais sin.

CAIBIDIL III

Comhar

Airteagal 12
An Grúpa Comhair

1.Chun tacú le comhar straitéiseach agus le malartú faisnéise i measc na mBallstát i réimse chur i bhfeidhm na Treorach seo, agus chun an méid sin a éascú, bunaítear Grúpa Comhair.

2.Déanfaidh an Grúpa Comhair a chúraimí ar bhonn cláir oibre dhébhliantúla dá dtagraítear i mír 6.

3.Beidh an Grúpa Comhair comhdhéanta d’ionadaithe ó na Ballstáit, ón gCoimisiún agus ó ENISA. Beidh an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí rannpháirteach i ngníomhaíochtaí an Ghrúpa Comhair mar bhreathnóir. Féadfaidh na hÚdaráis Mhaoirseachta Eorpacha (ÚMEnna) i gcomhréir le hAirteagal 17(5)(c) de Rialachán (AE) XXXX/XXXX [Rialachán DORA] a bheith rannpháirteach i ngníomhaíochtaí an Ghrúpa Comhair.

I gcás inarb iomchuí, féadfaidh an Grúpa Comhair a iarraidh ar ionadaithe ó pháirtithe leasmhara ábhartha a bheith rannpháirteach ina obair.

Soláthróidh an Coimisiún an rúnaíocht.

4.Beidh na cúraimí seo a leanas ar an nGrúpa Comhair:

(a)treoraíocht a sholáthar d’údaráis inniúla i ndáil le trasuí agus cur chun feidhme na Treorach seo;

(b)dea‑chleachtais agus faisnéis a mhalartú i ndáil le cur chun feidhme na Treorach seo, lena n‑áirítear i ndáil le cibearbhagairtí, cibirtheagmhais, cibirleochaileachtaí, neasteagmhais, tionscnaimh múscailte feasachta, oiliúintí, cleachtaí agus scileanna, fothú acmhainneachta chomh maith le caighdeáin agus sonraíochtaí teicniúla;

(c)comhairle a mhalartú agus dul i gcomhar leis an gCoimisiún maidir le tionscnaimh beartais maidir leis an gcibearshlándáil atá ag teacht chun cinn;

(d)comhairle a mhalartú agus dul i gcomhar leis an gCoimisiún maidir le dréachtghníomhartha cur chun feidhme nó tarmligthe ón gCoimisiún arna nglacadh de bhun na Treorach seo;

(e)dea‑chleachtais agus faisnéis a mhalartú le hinstitiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí ábhartha de chuid an Aontais;

(f)tuarascálacha a phlé maidir leis an athbhreithniú piaraí dá dtagraítear in Airteagal 16(7);

(g)torthaí ó ghníomhaíochtaí maoirseachta comhpháirteacha a phlé i gcásanna trasteorann dá dtagraítear in Airteagal 34;

(h)treoraíocht straitéiseach a sholáthar do líonra CSIRTanna maidir le saincheisteanna sonracha atá ag teacht chun cinn;

(i)rannchuidiú le cumais chibearshlándála ar fud an Aontais trí mhalartú oifigeach náisiúnta a éascú trí chlár fothaithe acmhainneachta lena mbaineann comhaltaí foirne ó údaráis inniúla nó CSIRTanna na mBallstát;

(j)cruinnithe comhpháirteacha tráthrialta a eagrú go tráthrialta le páirtithe leasmhara ábhartha príobháideacha ó gach cearn den Aontas chun gníomhaíochtaí arna ndéanamh ag an nGrúpa a phlé agus ionchur a bhailiú maidir le dúshláin bheartais atá ag teacht chun cinn;

(k)an obair arna déanamh i ndáil le cleachtaí cibearshlándála, lena n‑áirítear an obair arna déanamh ag ENISA, a phlé.

5.Féadfaidh an Grúpa Comhair tuarascáil theicniúil a iarraidh ar líonra CSIRT maidir le hábhair roghnaithe.

6.Faoi … 24 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm na Treorach seo agus gach 2 bhliain dá éis sin, bunóidh an Grúpa Comhair clár oibre i dtaca le gníomhaíochtaí atá le déanamh chun a chuspóirí agus a chúraimí a chur chun feidhme. Beidh achar ama an chéad chláir a ghlactar faoin Treoir seo ailínithe le hachar ama an chláir deiridh a ghlactar faoi Threoir (AE) 2016/1148.

7.Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena leagtar síos na socruithe nós imeachta is gá le haghaidh fheidhmiú an Ghrúpa Comhair. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 37(2).

8.Tiocfaidh an Grúpa Comhair le chéile go tráthrialta agus uair sa bhliain ar a laghad le Grúpa na nEintiteas Criticiúil maidir leis an Athléimneacht arna bhunú faoi Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil] chun comhar straitéiseach agus malartú faisnéise a chur chun cinn.

Airteagal 13
Líonra CSIRTanna

1.Chun rannchuidiú le muinín agus le hiontaoibh a fhorbairt agus chun comhar oibríochtúil mear agus éifeachtach a chur chun cinn i measc na mBallstát, bunaítear líonra de CSIRTanna náisiúnta.

2.Beidh líonra CSIRTanna comhdhéanta d’ionadaithe ó CSIRTanna na mBallstát agus CERT‑AE. Beidh an Coimisiún rannpháirteach i líonra CSIRTanna mar bhreathnóir. Soláthróidh ENISA an rúnaíocht agus tacóidh sé go gníomhach leis an gcomhar i measc na CSIRTanna.

3.Beidh na cúraimí seo a leanas ar líonra CSIRTanna:

(a)faisnéis faoi chumais CSIRTanna a mhalartú;

(b)faisnéis ábhartha maidir le teagmhais, neasteagmhais, cibearbhagairtí, rioscaí agus leochaileachtaí a mhalartú;

(c)arna iarraidh sin d’ionadaí ó líonra CSIRT a bhféadfadh sé go ndéanfaí difear dó de dheasca teagmhais, faisnéis a mhalartú agus a phlé i ndáil leis an teagmhas sin agus le cibearbhagairtí, cibir‑rioscaí agus cibirleochaileachtaí gaolmhara;

(d)arna iarraidh sin d’ionadaí ó líonra CSIRT, freagairt chomhordaithe ar theagmhas a sainaithníodh laistigh de dhlínse an Bhallstáit sin a phlé agus, i gcás inar féidir, a chur chun feidhme;

(e)tacaíocht a sholáthar do na Ballstáit chun dul i ngleic le teagmhais trasteorann de bhun na Treorach seo;

(f)dul i gcomhar le CSIRTanna ainmnithe dá dtagraítear in Airteagal 6 agus cúnamh a thabhairt dóibh maidir le bainistíocht a dhéanamh ar nochtadh ilpháirtí comhordaithe na leochaileachtaí lena ndéantar difear do mhonaróirí nó soláthraithe iomadúla táirgí TFC, seirbhísí TFC agus próiseas TFC arna mbunú i mBallstáit éagsúla;

(g)tuilleadh foirmeacha den chomhar oibríochtúil a phlé agus a shainaithint, lena n‑áirítear i ndáil leis an méid seo a leanas:

(i)catagóirí cibearbhagairtí agus cibirtheagmhas;

(ii)luathrabhaidh;

(iii)cúnamh frithpháirteach;

(iv)prionsabail agus módúlachtaí le haghaidh comhordú mar fhreagairt ar rioscaí trasteorann agus ar theagmhais trasteorann;

(v)rannchuidiú leis an bplean náisiúnta maidir le teagmhais chibearshlándála agus freagairt ar ghéarchéimeanna cibearshlándála dá dtagraítear in Airteagal 7(3);

(h)an Grúpa Comhair a chur ar an eolas faoina ghníomhaíochtaí agus faoi na foirmeacha eile den chomhar oibríochtúil arna bplé de bhun phointe (g), i gcás inar gá, agus treoraíocht á hiarraidh maidir leis sin;

(i)breithniú a dhéanamh ar chleachtaí cibearshlándála, lena n‑áirítear na cleachtaí sin arna n‑eagrú ag ENISA;

(j)arna iarraidh sin do CSIRT aonair, plé a dhéanamh ar chumais agus ullmhacht an CSIRT sin;

(k)dul i gcomhar le Lárionaid Oibríochtaí Slándála ar an leibhéal réigiúnach agus ar leibhéal an Aontais, agus faisnéis a mhalartú leo, chun feabhas a chur ar fheasacht staide choiteann ar theagmhais agus ar bhagairtí ar fud an Aontais;

(l)tuarascálacha athbhreithniúcháin piaraí dá dtagraítear in Airteagal 16(7) a phlé;

(m)treoirlínte a eisiúint chun cóineasú cleachtas oibríochtúil a éascú maidir le cur i bhfeidhm fhorálacha an Airteagail seo maidir le comhar oibríochtúil.

4.Chun críche an athbhreithnithe dá dtagraítear in Airteagal 35 agus faoi 24 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm na Treorach seo, agus gach 2 bhliain dá éis sin, déanfaidh líonra CSIRTanna measúnú ar an dul chun cinn arna dhéanamh leis an gcomhar oibríochtúil agus soláthróidh sé tuarascáil. Leis an tuarascáil tiocfar, go háirithe, ar chonclúidí ar thorthaí na n‑athbhreithnithe piaraí dá dtagraítear in Airteagal 16 arna ndéanamh i ndáil le CSIRTanna náisiúnta, lena n‑áirítear conclúidí agus moltaí, arna saothrú faoin Airteagal seo. Cuirfear an tuarascáil sin faoi bhráid an Ghrúpa Comhair freisin.

5.Glacfaidh líonraí CSIRTanna a rialacha nós imeachta féin.

Airteagal 14

An líonra Eorpach um eagrú an idirchaidrimh maidir le cibearghéarchéimeanna (AE‑CyCLONe)

1.Chun tacú le teagmhais chibearshlándála agus géarchéimeanna cibearshlándála ar scála mór a bhainistiú go comhordaithe ar an leibhéal oibríochtúil agus chun malartú tráthrialta faisnéise i measc na mBallstát agus institiúidí, chomhlachtaí agus ghníomhaireachtaí an Aontais a áirithiú, bunaítear leis seo an Líonra Eorpach um Eagrú an Idirchaidrimh maidir le Cibearghéarchéimeanna (AE‑CyCLONe).

2.Beidh AE‑CyCLONe comhdhéanta de na hionadaithe ó údaráis bainistíochta géarchéime na mBallstát arna n‑ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 7, ón gCoimisiún agus ó ENISA. Soláthróidh ENISA rúnaíocht an líonra agus tacóidh sé le malartú faisnéise slán.

3.Beidh na cúraimí seo a leanas ar AE‑CyCLONe:

(a)leibhéal ullmhachta na bainistíochta ar theagmhais agus géarchéimeanna ar scála mór a mhéadú;

(b)feasacht staide chomhroinnte a fhorbairt ar theagmhais chibearshlándála ábhartha;

(c)teagmhais agus bainistíocht géarchéime ar scála mór a chomhordú agus tacú leis an gcinnteoireacht ar an leibhéal polaitiúil i ndáil leis na teagmhais agus leis na géarchéimeanna sin;

(d)pleananna náisiúnta maidir le teagmhais chibearshlándála agus freagairt ar ghéarchéimeanna cibearshlándála dá dtagraítear in Airteagal 7(2) a phlé.

4.Glacfaidh AE‑CyCLONe a rialacha nós imeachta.

5.Tuairisceoidh AE‑CyCLONe go tráthrialta don Ghrúpa Comhair maidir le cibearbhagairtí, cibirtheagmhais agus cibirthreochtaí, agus díreoidh sé go háirithe ar a dtionchar ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha.

6.Rachaidh AE‑CyCLONe i gcomhar le líonra CSIRTanna ar bhonn socruithe nós imeachta comhaontaithe.

Airteagal 15

Tuarascáil maidir le staid na cibearshlándála san Aontas

1.Eiseoidh ENISA, i gcomhar leis an gCoimisiún, tuarascáil dhébhliantúil maidir le staid na cibearshlándála san Aontas. Áireofar measúnú sa tuarascáil ar an méid seo a leanas go háirithe:

(a)forbairt cumas cibearshlándála ar fud an Aontais;

(b)na hacmhainní teicniúla, airgeadais agus daonna atá ar fáil d’údaráis inniúla agus do bheartais chibearshlándála, agus cur chun feidhme beart maoirseachta agus gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin i bhfianaise thorthaí na n‑athbhreithnithe piaraí dá dtagraítear in Airteagal 16;

(c)innéacs cibearshlándála lena ndéantar foráil maidir le measúnú comhiomlánaithe ar leibhéal aibíochta na gcumas cibearshlándála.

2.Áireofar sa tuarascáil moltaí beartais áirithe chun leibhéal na cibearshlándála a mhéadú ar fud an Aontais agus achoimre ar na torthaí le haghaidh na tréimhse ar leith ó Thuarascálacha AE ar Staid Theicniúil na Cibearshlándála de chuid na Gníomhaireachta arna n‑eisiúint ag ENISA i gcomhréir le hAirteagal 7(6) de Rialachán (AE) 2019/881.

Airteagal 16

Athbhreithnithe piaraí

1.Bunóidh an Coimisiún, tar éis comhairliúchán a dhéanamh leis an nGrúpa Comhair agus ENISA, agus ar a dhéanaí faoi 18 mí tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo, modheolaíocht agus ábhar córais athbhreithniúcháin piaraí chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht bheartais chibearshlándála na mBallstát. Déanfaidh saineolaithe teicniúla cibearshlándála ó na Ballstáit na hathbhreithnithe, murab ionann agus an ceann a athbhreithníodh, agus cumhdófar an méid seo a leanas iontu ar a laghad:

(i)éifeachtacht chur chun feidhme na gceanglas bainistíochta riosca agus na n‑oibleagáidí tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil dá dtagraítear in Airteagail 18 agus 20;

(ii)an leibhéal cumas, lena n‑áirítear na hacmhainní airgeadais, teicniúla agus daonna atá ar fáil, agus éifeachtacht fheidhmiú chúraimí na n‑údarás náisiúnta inniúil;

(iii)cumais agus éifeachtacht oibríochtúil CSIRTanna;

(iv) éifeachtacht an chúnaimh fhrithpháirtigh dá dtagraítear in Airteagal 34;

(v) éifeachtacht an chreata um chomhroinnt faisnéise, dá dtagraítear in Airteagal 26 den Treoir seo.

2.Áireofar sa mhodheolaíocht critéir oibiachtúla, neamh‑idirdhealaitheacha, chóra agus thrédhearcacha ar ar a mbonn a ainmneoidh na Ballstáit saineolaithe a bheidh incháilithe le hathbhreithnithe piaraí a dhéanamh. Ainmneoidh ENISA agus an Coimisiún saineolaithe chun bheith rannpháirteach mar bhreathnóirí sna hathbhreithnithe piaraí. Déanfaidh an Coimisiún, le tacaíocht ó ENISA, córas oibiachtúil, neamh‑idirdhealaitheach, cóir agus trédhearcach a bhunú laistigh den mhodheolaíocht dá dtagraítear i mír 1 chun saineolaithe a roghnú agus a leithdháileadh go randamach le haghaidh gach athbhreithnithe piaraí.

3.Déanfaidh an Coimisiún, le tacaíocht ó ENISA, cinneadh maidir le gnéithe eagraíochtúla na n‑athbhreithnithe piaraí, agus, tar éis comhairliúchán a dhéanamh leis an nGrúpa Comhair, beidh siad bunaithe ar chritéir a shainítear sa mhodheolaíocht dá dtagraítear i mír 1. Le hathbhreithnithe piaraí déanfar measúnú ar na gnéithe dá dtagraítear i mír 1 le haghaidh na mBallstát agus na n‑earnálacha uile, lena n‑áirítear saincheisteanna spriocdhírithe a bhaineann go sonrach le Ballstát amháin nó le roinnt Ballstát nó le hearnáil amháin nó le roinnt earnálacha.

4.Is éard a bheidh i gceist le hathbhreithnithe piaraí cuairteanna iarbhír nó malartuithe lasmuigh den láthair. I bhfianaise phrionsabal an dea‑chomhair, déanfaidh na Ballstáit a ndéanfar athbhreithniú orthu an fhaisnéis arna hiarraidh a sholáthar do na saineolaithe ainmnithe, ar faisnéis í a bhfuil gá léi chun measúnú a dhéanamh ar na gnéithe athbhreithnithe. Aon fhaisnéis a fhaightear tríd an athbhreithniú piaraí, úsáidfear chun na críche sin amháin í. Ní dhéanfaidh na saineolaithe atá rannpháirteach san athbhreithniú piaraí aon fhaisnéis íogair ná rúnda a fhaightear i gcúrsa an athbhreithnithe sin a nochtadh d’aon tríú páirtithe.

5.Nuair a dhéantar athbhreithniú orthu i mBallstát, ní bheidh na gnéithe céanna faoi réir athbhreithniú piaraí eile laistigh den Bhallstát sin le linn an 2 bhliain tar éis athbhreithniú piaraí a thabhairt i gcrích, mura gcinneann an Coimisiún a mhalairt, tar éis comhairliúchán a dhéanamh le ENISA agus leis an nGrúpa Comhair.

6.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar aon riosca i leith coinbhleacht leasa a bhaineann leis na saineolaithe ainmnithe a nochtadh do na Ballstáit eile, don Choimisiún agus do ENISA gan moill mhíchuí.

7.Déanfaidh saineolaithe atá rannpháirteach in athbhreithnithe piaraí tuarascálacha a dhréachtú maidir le torthaí agus conclúidí na n‑athbhreithnithe. Cuirfear na tuarascálacha faoi bhráid an Choimisiúin, an Ghrúpa Comhair, líonra CSIRTanna agus ENISA. Pléifear na tuarascálacha sa Ghrúpa Comhair agus i líonra CSIRTanna. Féadfar na tuarascálacha a fhoilsiú ar shuíomh gréasáin tiomnaithe an Ghrúpa Comhair.

CAIBIDIL IV

Oibleagáidí bainistíochta riosca agus tuairisciúcháin maidir leis an gcibearshlándáil

ROINN I

Bainistíocht riosca agus tuairisciúchán maidir leis an gcibearshlándáil

Airteagal 17

Rialachas

1.Áiritheoidh na Ballstáit go bhformheasfaidh comhlachtaí bainistíochta eintiteas fíor‑riachtanach agus tábhachtach na bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil arna ndéanamh ag na heintitis sin chun Airteagal 18 a chomhlíonadh, go ndéanfaidh siad maoirseacht ar a chur chun feidhme agus go mbeidh siad cuntasach as neamhchomhlíontacht na n‑eintiteas maidir leis na hoibleagáidí faoin Airteagal seo.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go leanfaidh comhaltaí an bhoird bainistíochta oiliúintí sonracha, ar bhonn tráthrialta, chun eolas agus scileanna leordhóthanacha a fháil chun rioscaí agus cleachtais bhainistíochta maidir leis an gcibearshlándáil, chomh maith lena dtionchar ar oibríochtaí an eintitis, a thabhairt chun grinnis agus measúnú a dhéanamh orthu.

Airteagal 18

Bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil

1.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha bearta teicniúla agus eagraíochtúla atá iomchuí agus comhréireach chun na rioscaí a bhaineann le slándáil líonraí agus córas faisnéise a bhainistiú, ar nithe iad a úsáideann na heintitis sin agus a seirbhísí á soláthar acu. Ag féachaint don úrscothacht, leis na bearta sin áiritheofar leibhéal slándála le haghaidh líonraí agus córas faisnéise is iomchuí don riosca atá ann.

2.Beidh an méid seo a leanas ar a laghad san áireamh sna bearta dá dtagraítear i mír 1:

(a)beartais maidir le hanailís riosca agus slándáil na gcóras faisnéise;

(b)láimhseáil teagmhas (cosc, brath, agus freagairt ar theagmhais);

(c)leanúnachas gnó agus bainistíocht géarchéime;

(d)slándáil an tslabhra soláthair lena n‑áirítear gnéithe slándála maidir leis na caidrimh idir gach eintiteas agus a sholáthróir nó a sholáthraithe seirbhíse amhail soláthraithe seirbhísí stórála sonraí agus próiseála sonraí nó seirbhísí slándála bainistithe;

(e)slándáil maidir le líonraí agus córais faisnéise a éadáil, a fhorbairt agus a choinneáil ar bun, lena n‑áirítear láimhseáil leochaileachtaí agus nochtadh leochaileachtaí;

(f)beartais agus nósanna imeachta (tástáil agus iniúchadh) chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht beart bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil;

(g)úsáid na cripteagrafaíochta agus an chriptiúcháin.

3.Áiritheoidh na Ballstáit, i gcás ina bhfuil bearta iomchuí dá dtagraítear i bpointe (d) de mhír 2 á meas acu, go gcuirfidh eintitis na leochaileachtaí is iomchuí do gach soláthróir agus soláthraí seirbhíse san áireamh chomh maith le cáilíocht fhoriomlán na dtáirgí agus na gcleachtas maidir leis an gcibearshlándáil de chuid a soláthróirí agus a soláthraithe seirbhíse, lena n‑áirítear a nósanna imeachta slána um fhorbairt.

4.Áiritheoidh na Ballstáit, i gcás ina suíonn eintiteas nach bhfuil a sheirbhísí ná a chúraimí faoi seach i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos i mír 2, go ndéanfaidh sé, gan moill mhíchuí, na bearta ceartaitheacha uile chun an tseirbhís lena mbaineann a thabhairt i gcomhréir leo.

5.Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun sonraíochtaí teicniúla agus modheolaíocha na n‑eilimintí dá dtagraítear i mír 2 a leagan síos. Agus na gníomhartha sin á n‑ullmhú aige, rachaidh an Coimisiún ar aghaidh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 37(2) agus leanfaidh sé, a mhéid is féidir, caighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha, chomh maith le sonraíochtaí teicniúla ábhartha.

6.Cumhachtaítear don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 36 chun na heilimintí a leagtar síos i mír 2 a fhorlíonadh chun cibearbhagairtí nua, forbairtí teicneolaíocha nó sainiúlachtaí earnála a chur san áireamh.

Airteagal 19

Measúnuithe riosca comhordaithe de chuid an Aontais ar shlabhraí soláthair criticiúla

1.Féadfaidh an Grúpa Comhair, i gcomhar leis an gCoimisiún agus le ENISA, measúnuithe riosca slándála comhordaithe a dhéanamh ar sheirbhísí, córais nó táirgí TFC criticiúla sonracha maidir leis na slabhraí soláthair, agus fachtóirí teicniúla agus, i gcás inarb ábhartha, neamhtheicniúla á gcur san áireamh.

2.Sainaithneoidh an Coimisiún, tar éis comhairliúchán a dhéanamh leis an nGrúpa Comhair agus le ENISA, seirbhísí, córais nó táirgí TFC criticiúla sonracha a d’fhéadfadh a bheith faoi réir an mheasúnaithe riosca comhordaithe dá dtagraítear i mír 1.

Airteagal 20

Oibleagáidí tuairiscithe

1.Áiritheoidh na Ballstáit go dtabharfaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha, gan moill mhíchuí, fógra do na húdaráis inniúla nó do CSIRT i gcomhréir le míreanna 3 agus 4 faoi aon teagmhas ag a bhfuil tionchar mór ar sholáthar a seirbhísí. I gcás inarb iomchuí, tabharfaidh na heintitis sin, gan moill mhíchuí, fógra d’fhaighteoirí a seirbhísí faoi theagmhais lena ndéanfar difear díobhálach is dócha do sholáthar na seirbhíse sin. Áiritheoidh na Ballstáit go dtuairisceoidh na heintitis sin, i measc nithe eile, aon fhaisnéis lena gcumasaítear do na húdaráis inniúla nó do CSIRT aon tionchar trasteorann atá ag an teagmhas a chinneadh.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go dtabharfaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha, gan moill mhíchuí, fógra do na húdaráis inniúla nó do CSIRT faoi aon chibearbhagairt mhór a shainaithníonn na heintitis sin mar chibearbhagairt as a bhféadfadh teagmhas mór teacht.

I gcás inarb infheidhme, tabharfaidh na heintitis sin, gan moill mhíchuí, fógra d’fhaighteoirí a seirbhísí, a bhféadfadh sé go ndéanfaí difear dóibh de dheasca cibearbhagartha, faoi aon bheart nó leigheas is féidir leis na faighteoirí sin a dhéanamh mar fhreagairt ar an mbagairt sin. I gcás inarb iomchuí, tabharfaidh na heintitis fógra freisin do na faighteoirí sin faoina mbagairt féin. Leis an bhfógra, ní bheidh an t‑eintiteas dá dtugtar fógra faoi réir dliteanas méadaithe.

3.Measfar go bhfuil teagmhas mór más rud é:

(a)go ndearnadh, nó más féidir go ndéanfar, suaitheadh oibríochtúil mór nó caillteanais airgeadais mhóra don eintiteas lena mbaineann de dheasca an teagmhais;

(b)go ndearnadh, nó más féidir go ndéanfar, an teagmhas difear do dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha eile trí chaillteanais ábhartha nó neamhábhartha mhóra a dhéanamh.

4.Áiritheoidh na Ballstáit, chun críche an fhógra faoi mhír 1, go gcuirfidh na heintitis an méid seo a leanas faoi bhráid na n‑údarás inniúil nó CSIRT:

(a)gan moill mhíchuí agus in aon chás laistigh de 24 uair an chloig tar éis teacht ar an eolas faoin teagmhas, fógra tosaigh ina léireofar, i gcás inarb infheidhme, cibé acu an ann nó nach ann don teagmhas sin de dheasca gníomhaíocht neamhdhleathach nó mhailíseach;

(b)arna iarraidh sin d’údarás inniúil nó do CSIRT, tuarascáil idirmheánach maidir leis an eolas is déanaí agus is ábhartha faoin stádas;

(c)tuarascáil chríochnaitheach tráth nach déanaí ná mí amháin tar éis an tuarascáil faoi phointe (a) a chur isteach, lena n‑áirítear an méid seo a leanas ar a laghad:

(i)tuairisc mhionsonraithe ar an teagmhas, ar a dhéine agus ar a thionchar;

(ii)an cineál bagartha nó an bhunchúis is dócha a spreag an teagmhas;

(iii)bearta maolúcháin atá á gcur i bhfeidhm agus leanúnach.

Forálfaidh na Ballstáit, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo agus i gcomhaontú leis na húdaráis inniúla nó CSIRT, gur féidir leis an eintiteas lena mbaineann atreorú ó na sprioc‑amanna a leagtar síos i bpointí (a) agus (c).

5.Soláthróidh na húdaráis náisiúnta inniúla nó CSIRT, laistigh de 24 uair an chloig tar éis an fógra tosaigh dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír 4 a fháil, freagra don eintiteas dá dtugtar fógra, lena n‑áirítear aiseolas tosaigh faoin teagmhas agus, arna iarraidh sin don eintiteas, treoraíocht maidir le bearta maolúcháin féideartha a chur chun feidhme. I gcás nach bhfuair CSIRT an fógra dá dtagraítear i mír 1, soláthróidh an t‑údarás inniúil an treoraíocht i gcomhar le CSIRT. Soláthróidh CSIRT tacaíocht theicniúil bhreise má iarrann an t‑eintiteas lena mbaineann amhlaidh. I gcás ina bhfuil amhras ann gur de chineál cóiriúil an teagmhas, soláthróidh na húdaráis náisiúnta inniúla nó CSIRT treoraíocht freisin maidir leis an teagmhas a thuairisciú d’údaráis forfheidhmithe dlí.

6.I gcás inarb iomchuí, agus go háirithe i gcás ina mbaineann an teagmhas dá dtagraítear i mír 1 le dhá Bhallstát nó níos mó, cuirfidh an t‑údarás inniúil nó CSIRT na Ballstáit eile dá ndéantar difear agus ENISA ar an eolas faoin teagmhas. Leis sin, déanfaidh na húdaráis inniúla, na CSIRTanna agus na pointí teagmhála aonair, i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an reachtaíocht náisiúnta lena gcomhlíontar dlí an Aontais, slándáil agus leasanna tráchtála an eintitis chomh maith le rúndacht na faisnéise arna soláthar a chaomhnú.

7.I gcás ina bhfuil gá le feasacht an phobail chun teagmhas a chosc nó déileáil le teagmhas leanúnach, nó i gcás ina bhfuil nochtadh an teagmhais chun leas an phobail ar bhealach eile, féadfaidh an t‑údarás inniúil nó CSIRT, agus i gcás inarb iomchuí na húdaráis nó na CSIRTanna de chuid Ballstáit eile lena mbaineann, tar éis comhairliúchán a dhéanamh leis an eintiteas lena mbaineann, an pobal a chur ar an eolas faoin teagmhas nó a cheangal ar an eintiteas déanamh amhlaidh.

8.Arna iarraidh sin don údarás inniúil nó do CSIRT, cuirfidh an pointe teagmhála aonair fógraí arna bhfáil de bhun mhíreanna 1 agus 2 ar aghaidh chuig na pointí teagmhála aonair de chuid Ballstáit eile dá ndéantar difear.

9.Déanfaidh an pointe teagmhála aonair tuarascáil achomair a chur faoi bhráid ENISA ar bhonn míosúil lena n‑áirítear sonraí anaithnidithe agus comhiomlánaithe maidir le teagmhais, cibearbhagairtí móra agus neasteagmhais a dtugtar fógra fúthu i gcomhréir le míreanna 1 agus 2 agus i gcomhréir le hAirteagal 27. Chun rannchuidiú le soláthar faisnéise inchomparáide, féadfaidh ENISA treoraíocht theicniúil a eisiúint maidir le paraiméadair na faisnéise a áirítear sa tuarascáil achomair.

10.Déanfaidh údaráis inniúla faisnéis a sholáthar do na húdaráis inniúla arna n‑ainmniú de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil], ar faisnéis í maidir le teagmhais agus cibearbhagairtí a dtugann eintitis fhíor‑riachtanacha arna n‑ainmniú mar eintitis chriticiúla, nó mar eintitis atá coibhéiseach le heintitis chriticiúla, fógra fúthu i gcomhréir le míreanna 1 agus 2, de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil].

11.Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena sonraítear a thuilleadh an cineál faisnéise, an fhormáid agus an nós imeachta a bhaineann le fógra a chuirtear isteach de bhun mhíreanna 1 agus 2. Féadfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh freisin chun sonrú breise a dhéanamh ar na cásanna ina measfar gur teagmhas mór é teagmhas dá dtagraítear i mír 3. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 37(2).

Airteagal 21

Úsáid scéimeanna Eorpacha um dheimhniú cibearshlándála

1.Chun a léiriú go bhfuil ceanglais áirithe d’Airteagal 18 á gcomhlíonadh, féadfaidh na Ballstáit a cheangal ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha táirgí TFC, seirbhísí TFC agus próisis TFC áirithe a dheimhniú faoi scéimeanna Eorpacha sonracha um dheimhniú cibearshlándála arna nglacadh de bhun Airteagal 49 de Rialachán (AE) 2019/881. Féadfaidh eintiteas fíor‑riachtanach nó tábhachtach na táirgí, na seirbhísí agus na próisis a fhorbairt faoi réir deimhniú nó féadfaidh tríú páirtithe iad a sholáthar.

2.Cumhachtófar don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh lena sonraítear na catagóirí eintiteas fíor‑riachtanach a gceanglófar orthu deimhniú a fháil agus na scéimeanna Eorpacha sonracha um dheimhniú cibearshlándála faoinar cheart dóibh déanamh amhlaidh de bhun mhír 1. Glacfar na gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 36.

3.Féadfaidh an Coimisiún a iarraidh ar ENISA scéim iarrthach a ullmhú de bhun Airteagal 48(2) de Rialachán (AE) 2019/881 i gcásanna nach bhfuil aon scéim Eorpach iomchuí um dheimhniú cibearshlándála ar fáil chun críocha mhír 2.

Airteagal 22
Caighdeánú

1.Chun cur chun feidhme cóineasaithe Airteagal 18(1) agus (2) a chur chun cinn, spreagfaidh na Ballstáit, gan forchur ná idirdhealú a dhéanamh i bhfabhar úsáid a bhaint as cineál teicneolaíochta ar leith, úsáid caighdeán Eorpach agus sonraíochtaí Eorpacha nó a bhfuil glacadh idirnáisiúnta leo agus atá ábhartha maidir le slándáil líonraí agus córas faisnéise.

2.Déanfaidh ENISA, i gcomhar leis na Ballstáit, comhairle agus treoirlínte a tharraingt suas maidir leis na réimsí teicniúla atá le breithniú i ndáil le mír 1 agus maidir leis na caighdeáin atá ann cheana, lena n‑áirítear caighdeáin náisiúnta de chuid na mBallstát, lena gceadófaí na réimsí sin a chumhdach.

Airteagal 23

Bunachair sonraí d’ainmneacha fearainn agus de shonraí clárúcháin

1.Chun rannchuidiú le slándáil, cobhsaíocht agus athléimneacht DNS, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh clárlanna TLD agus na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD sonraí cláraithe ainm fearainn atá cruinn agus iomlán a bhailiú agus a choinneáil ar bun i saoráid bunachair sonraí thiomnaithe le dícheall cuí faoi réir dhlí an Aontais maidir le cosaint sonraí i leith sonraí ar sonraí pearsanta iad.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh faisnéis i mbunachair sonraí na sonraí cláraithe ainm fearainn dá dtagraítear i mír 1, ar faisnéis ábhartha í chun sealbhóirí na n‑ainmneacha fearainn agus na pointí teagmhála a riarann na hainmneacha fearainn faoi na TLDanna a shainaithint agus chun teagmháil a dhéanamh leo.

3.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh beartais agus nósanna imeachta i bhfeidhm ag clárlanna TLD agus ag na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn chun a áirithiú go mbeidh faisnéis chruinn agus iomlán sna bunachair sonraí. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear na beartais agus na nósanna imeachta sin ar fáil go poiblí.

4.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh clárlanna TLD agus na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD, sonraí cláraithe fearainn nach sonraí pearsanta iad a fhoilsiú, gan moill mhíchuí tar éis clárú ainm fearainn.

5.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh clárlanna TLD agus na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD rochtain a sholáthar ar shonraí cláraithe ainm fearainn sonracha tar éis iarrataí dleathacha a bhfuil údar cuí leo a fháil ó iarrthóirí dlisteanacha ar rochtain, i gcomhréir le dlí an Aontais maidir le cosaint sonraí. Áiritheoidh na Ballstáit go bhfreagróidh clárlanna TLD agus na heintitis a sholáthraíonn seirbhísí cláraithe ainm fearainn do TLD gan moill mhíchuí do na hiarrataí uile ar rochtain. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear ar fáil go poiblí na beartais agus na nósanna imeachta chun na sonraí sin a nochtadh.

Roinn II

Dlínse agus Clárú

Airteagal 24

Dlínse agus críochachas

1.Maidir le soláthraithe seirbhíse DNS, clárlanna ainmneacha TLD, soláthraithe seirbhíse néalríomhaireachta, soláthraithe seirbhíse lárionaid sonraí agus soláthraithe líonra soláthair ábhair dá dtagraítear i bpointe 8 d’Iarscríbhinn I, chomh maith le soláthraithe digiteacha dá dtagraítear i bpointe 6 d’Iarscríbhinn II, measfar go mbeidh siad faoi dhlínse an Bhallstáit ina bhfuil a bpríomhbhunaíocht san Aontas.

2.Chun críocha na Treorach seo, measfar go mbeidh a bpríomhbhunaíocht san Aontas ag na heintitis dá dtagraítear i mír 1 sa Bhallstát ina ndéantar na cinntí a bhaineann le bearta bainistíochta riosca maidir leis an gcibearshlándáil. Mura ndéantar na cinntí sin in aon bhunaíocht san Aontas, measfar go bhfuil an phríomhbhunaíocht sa Bhallstát ina bhfuil an bhunaíocht ag a bhfuil an líon is airde fostaithe san Aontas ag na heintitis.

3.Mura bhfuil eintiteas dá dtagraítear i mír 1 bunaithe san Aontas, ach má thairgeann sé seirbhísí laistigh den Aontas, ainmneoidh sé ionadaí san Aontas. Bunófar an t‑ionadaí i gceann de na Ballstáit sin ina dtairgtear na seirbhísí. Measfar go bhfuil an t‑eintiteas sin faoi dhlínse an Bhallstáit ina bhfuil an t‑ionadaí bunaithe. In éagmais ionadaí ainmnithe laistigh den Aontas faoin Airteagal seo, féadfaidh aon Bhallstát ina soláthraíonn an t‑eintiteas seirbhísí caingne dlí a thionscnamh in aghaidh an eintitis maidir le neamhchomhlíontacht na n‑oibleagáidí faoin Treoir seo.

4.Beidh ainmniú ionadaí arna dhéanamh ag eintiteas dá dtagraítear i mír 1 gan dochar do chaingne dlí a d’fhéadfaí a thionscnamh in aghaidh an eintitis féin.

Airteagal 25

Clárlann le haghaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha

1.Déanfaidh ENISA clárlann le haghaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha dá dtagraítear in Airteagal 24(1) a chruthú agus a choinneáil ar bun. Cuirfidh na heintitis an fhaisnéis seo a leanas faoi bhráid ENISA faoi [12 mhí tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach ar a dhéanaí]:

(a)ainm an eintitis;

(b)seoladh a phríomhbhunaíochta agus a bhunaíochtaí dlí eile san Aontas nó, mura bhfuil sé bunaithe san Aontais, ainm a ionadaí arna ainmniú de bhun Airteagal 24(3);

(c)sonraí teagmhála atá cothrom le dáta, lena n‑áirítear seoltaí ríomhphoist agus uimhreacha teileafóin na n‑eintiteas.

2.Tabharfaidh na heintitis dá dtagraítear i mír 1 fógra gan mhoill do ENISA faoi aon athrú ar na mionsonraí a chuir siad isteach faoi mhír 1, agus in aon chás, laistigh de 3 mhí ón dáta a bhí éifeacht leis an athrú.

3.Tar éis an fhaisnéis faoi mhír 1 a fháil, cuirfidh ENISA ar aghaidh chuig na pointí teagmhála aonair í de réir shuíomh léirithe phríomhbhunaíocht gach eintitis nó, mura bhfuil sé bunaithe san Aontas, de réir shuíomh léirithe phríomhbhunaíocht a ionadaí ainmnithe. Le cois a phríomhbhunaíochta san Aontas, i gcás ina mbeidh bunaíochtaí breise i mBallstáit eile ag eintiteas dá dtagraítear i mír 1, cuirfidh ENISA pointí teagmhála aonair na mBallstát sin ar an eolas freisin.

4.I gcás nach gcláróidh eintiteas a ghníomhaíocht ná nach soláthróidh sé an fhaisnéis ábhartha laistigh den sprioc‑am a leagtar amach i mír 1, beidh aon Bhallstát ina soláthraíonn an t‑eintiteas seirbhísí inniúil chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh an t‑eintiteas sin na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo.

CAIBIDIL V

Comhroinnt faisnéise

Airteagal 26

Socruithe um chomhroinnt faisnéise maidir leis an gcibearshlándáil

1.Gan dochar do Rialachán (AE) 2016/679, áiritheoidh na Ballstáit go bhféadfaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha faisnéis ábhartha maidir leis an gcibearshlándáil a mhalartú eatarthu féin lena n‑áirítear faisnéis a bhaineann le cibearbhagairtí, leochaileachtaí, táscairí comhréitigh, oirbheartaíocht, teicnící agus nósanna imeachta, foláirimh chibearshlándála agus uirlisí cumraíochta, i gcás inarb amhlaidh maidir leis an gcomhroinnt faisnéise sin:

(a)is é is aidhm di teagmhais a chosc nó a bhrath, freagairt orthu nó iad a mhaolú;

(b)feabhsaítear an leibhéal cibearshlándála léi, go háirithe trí fheasacht a mhúscailt i ndáil le cibearbhagairtí, cumas na mbagairtí sin chun scaipeadh a theorannú nó a bhacadh, tacú le réimse cumas cosantach, feabhsúchán agus nochtadh leochaileachta, teicnící chun bagairtí a bhrath, straitéisí maolúcháin, nó céimeanna freagartha agus téarnaimh.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar faisnéis a mhalartú laistigh de phobail iontaofa eintiteas fíor‑riachtanach agus tábhachtach. Déanfar an malartú sin a chur chun feidhme trí shocruithe um chomhroinnt faisnéise i dtaca le cineál íogair féideartha na faisnéise arna comhroinnt agus i gcomhréir le rialacha dhlí an Aontais dá dtagraítear i mír 1.

3.Leagfaidh na Ballstáit rialacha amach lena sonraítear an nós imeachta, na heilimintí oibríochtúla (lena n‑áirítear úsáid ardán TFC tiomnaithe), ábhar agus coinníollacha na socruithe um chomhroinnt faisnéise dá dtagraítear i mír 2. Leis na rialacha sin leagfar síos freisin na mionsonraí i dtaobh rannpháirtíocht údarás poiblí sna socruithe sin, chomh maith le heilimintí oibríochtúla, lena n‑áirítear úsáid ardán TFC tiomnaithe. Tairgfidh na Ballstáit tacaíocht do chur i bhfeidhm na socruithe sin i gcomhréir lena mbeartais dá dtagraítear in Airteagal 5(2) (g).

4.Tabharfaidh eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha fógra do na húdaráis inniúla faoina rannpháirtíocht i socruithe um chomhroinnt faisnéise dá dtagraítear i mír 2, tar éis na socruithe sin a dhéanamh, nó, mar is infheidhme, faoina dtarraingt siar ó na socruithe sin, nuair a bheidh éifeacht leis an tarraingt siar.

5.I gcomhréir le dlí an Aontais, tacóidh ENISA le socruithe um chomhroinnt faisnéise maidir le cibearshlándáil dá dtagraítear i mír 2 a bhunú trí dhea‑chleachtais agus treoraíocht a sholáthar.

Airteagal 27

Fógra deonach a thabhairt faoi fhaisnéis ábhartha

Áiritheoidh na Ballstáit, gan dochar d’Airteagal 3, go bhféadfaidh eintitis a thagann lasmuigh de raon feidhme na Treorach seo fógraí a chur isteach, ar bhonn deonach, faoi theagmhais, cibearbhagairtí nó neasteagmhais mhóra. Agus fógraí á bpróiseáil acu, gníomhóidh na Ballstáit i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 20. Féadfaidh na Ballstáit tosaíocht a thabhairt d’fhógraí sainordaitheacha a phróiseáil thar fhógraí deonacha. Le tuairisciú deonach, ní fhorchuirfear aon oibleagáid bhreise ar an eintiteas tuairisciúcháin nach mbeadh sé faoina réir mura mbeadh an fógra curtha isteach aige.

CAIBIDIL VI

Maoirseacht agus forfheidhmiú

Airteagal 28

Gnéithe ginearálta maidir le maoirseacht agus forfheidhmiú

1.Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh na húdaráis inniúla maoirseacht éifeachtach agus go ndéanfaidh siad na bearta is gá chun a áirithiú go gcomhlíonfar an Treoir seo, go háirithe na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagail 18 agus 20.

2.Oibreoidh údaráis inniúla i ndlúthchomhar le húdaráis cosanta sonraí agus iad ag dul i ngleic le teagmhais a dtagann sáruithe maidir le sonraí pearsanta astu.

Airteagal 29

Maoirseacht agus forfheidhmiú le haghaidh eintitis fhíor‑riachtanacha

1.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh na bearta maoirseachta nó forfheidhmiúcháin a fhorchuirtear ar eintitis fhíor‑riachtanacha i dtaca leis na hoibleagáidí a leagtar amach sa Treoir seo éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach, agus imthosca gach cáis aonair á gcur san áireamh.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an chumhacht ag údaráis inniúla, i gcás ina bhfuil a gcúraimí maoirseachta á bhfeidhmiú acu i ndáil le heintitis fhíor‑riachtanacha, na heintitis sin a chur faoi réir an méid seo a leanas:

(a)cigireachtaí ar an láthair agus maoirseacht lasmuigh den láthair, lena n‑áirítear seiceálacha randamacha;

(b)iniúchtaí tráthrialta;

(c)iniúchtaí slándála spriocdhírithe bunaithe ar mheasúnuithe riosca nó faisnéis riosca atá ar fáil;

(d)scanacháin slándála bunaithe ar chritéir measúnaithe riosca atá oibiachtúil, neamh‑idirdhealaitheach, cóir agus trédhearcach;

(e)iarrataí ar fhaisnéis is gá chun measúnú a dhéanamh ar na bearta cibearshlándála arna nglacadh ag an eintiteas, lena n‑áirítear beartais chibearshlándála dhoiciméadaithe, chomh maith le comhlíontacht na hoibleagáide chun fógra a thabhairt do ENISA de bhun Airteagal 25 (1) agus (2);

(f)iarrataí ar shonraí, doiciméid nó aon fhaisnéis lena bhfuil gá a rochtain chun a gcúraimí maoirseachta a fheidhmiú;

(g)iarrataí ar fhianaise ar chur chun feidhme beartas cibearshlándála, amhail torthaí iniúchtaí slándála arna ndéanamh ag iniúchóir cáilithe agus an fhianaise fholuiteach ábhartha.

3.I gcás ina bhfuil a gcumhachtaí á bhfeidhmiú acu faoi phointí (e) go (g) de mhír 2, sonróidh na húdaráis inniúla cuspóir na hiarrata agus sonróidh siad an fhaisnéis arna hiarraidh.

4.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an chumhacht seo a leanas ag údaráis inniúla, i gcás ina bhfuil a gcúraimí forfheidhmiúcháin á bhfeidhmiú acu i ndáil le heintitis fhíor‑riachtanacha:

(a)rabhaidh a eisiúint maidir le neamhchomhlíontacht na n‑eintiteas maidir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo;

(b)treoracha ceangailteacha nó ordú a eisiúint lena gceanglaítear ar na heintitis sin na heasnaimh arna sainaithint nó na sáruithe ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo a leigheas;

(c)a ordú do na heintitis sin scor d’iompar nach bhfuil i gcomhréir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo agus staonadh ón iompar sin a athdhéanamh;

(d)a ordú do na heintitis sin a mbearta bainistíochta riosca agus/nó a n‑oibleagáidí tuairisciúcháin a thabhairt i gcomhréir leis na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagail 18 agus 20 ar bhealach sonraithe agus laistigh de thréimhse shonraithe;

(e)a ordú do na heintitis sin an duine nádúrtha nó dlítheanach nó na daoine nádúrtha nó dlítheanacha, dá soláthraíonn siad seirbhísí nó gníomhaíochtaí a bhféadfadh sé go ndéanfaí difear dóibh de dheasca cibearbhagartha, a chur ar an eolas faoi aon bheart cosanta nó feabhais féideartha is féidir leis an duine nádúrtha nó dlítheanach sin nó leis na daoine nádúrtha nó dlítheanacha sin a dhéanamh mar fhreagairt ar an mbagairt sin;

(f)a ordú do na heintitis sin na moltaí arna soláthar de thoradh iniúchadh slándála a chur chun feidhme laistigh de sprioc‑am réasúnta;

(g)oifigeach faireacháin ar a bhfuil cúraimí dea‑shainithe a ainmniú thar thréimhse chinnte chun maoirseacht a dhéanamh ar chomhlíontacht a n‑oibleagáidí dá bhforáiltear in Airteagail 18 agus 20;

(h)a ordú do na heintitis sin gnéithe de neamhchomhlíontacht na n‑oibleagáidí a leagtar síos Treoir seo a phoibliú ar bhealach sonraithe;

(i)ráiteas poiblí a dhéanamh lena sainaithnítear an duine dlítheanach agus nádúrtha nó na daoine dlítheanacha agus nádúrtha atá freagrach as an sárú ar oibleagáid a leagtar síos sa Treoir seo agus cineál an tsáraithe sin;

(j)fíneáil riaracháin a fhorchur nó a iarraidh go bhforchuirfidh na comhlachtaí nó na cúirteanna ábhartha fíneáil riaracháin de réir dlíthe náisiúnta de bhun Airteagal 31 i dteannta, nó in ionad, na mbeart dá dtagraítear i bpointí (a) go (i) den mhír seo, de réir imthosca gach cáis aonair.

5.I gcás nach bhfuil na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin arna nglacadh de bhun phointí (a) go (d) agus (f) de mhír (4) éifeachtach, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an chumhacht ag na húdaráis inniúla sprioc‑am a bhunú ar laistigh de a iarrtar ar an eintiteas fíor‑riachtanach an ghníomhaíocht is gá a dhéanamh chun na heasnaimh a leigheas nó ceanglais na n‑údarás sin a chomhlíonadh. Mura ndéantar an ghníomhaíocht a iarrtar laistigh den sprioc‑am a leagtar síos, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an chumhacht ag na húdaráis inniúla chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

(a)deimhniú nó údarú maidir le cuid de na seirbhísí nó de na gníomhaíochtaí arna soláthar ag eintiteas fíor‑riachtanach nó maidir leis na seirbhísí nó na gníomhaíochtaí sin uile a fhionraí nó iarraidh ar chomhlacht deimhniúcháin nó údarúcháin déanamh amhlaidh;

(b)toirmeasc sealadach a fhorchur nó a iarraidh ar na comhlachtaí nó na cúirteanna ábhartha toirmeasc sealadach a fhorchur de réir dlíthe náisiúnta in aghaidh aon duine ar a bhfuil freagrachtaí bainistíochta ar leibhéal an phríomhoifigigh feidhmiúcháin nó an ionadaí dlí san eintiteas fíor‑riachtanach sin, agus aon duine nádúrtha eile atá freagrach as an sárú, ar toirmeasc é ar fheidhmeanna bainistíochta a fheidhmiú san eintiteas sin.

Ní chuirfear na smachtbhannaí sin i bhfeidhm go ndéanfaidh an t‑eintiteas an ghníomhaíocht is gá chun na heasnaimh a leigheas nó ceanglais an údaráis inniúil ar cuireadh na smachtbhannaí i bhfeidhm maidir leo a chomhlíonadh.

6.Aon duine nádúrtha atá freagrach as gníomhú mar ionadaí d’eintiteas fíor‑riachtanach ar bhonn na cumhachta chun ionadaíocht a dhéanamh dó, an údaráis chun cinntí a dhéanamh thar a cheann nó an údaráis chun rialú a fheidhmiú air, áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh na cumhachtaí aige chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh sé na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear na daoine nádúrtha sin faoi dhliteanas i leith a ndualgas chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo.

7.I gcás ina bhfuil aon cheann de na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin á dhéanamh nó aon smachtbhanna de bhun mhíreanna 4 agus 5 á chur i bhfeidhm, comhlíonfaidh na húdaráis inniúla cearta na cosanta agus cuirfidh siad imthosca gach cáis aonair san áireamh agus, ar a laghad, tabharfaidh siad aird chuí ar an méid seo a leanas:

(a)tromchúis an tsáraithe agus tábhacht na bhforálacha arna sárú. I measc na sáruithe ar ceart a mheas gur sáruithe tromchúiseacha iad áirítear: athsháruithe, mainneachtain fógra a thabhairt faoi theagmhais a bhfuil éifeacht mhór shuaiteach leo nó iad a leigheas, mainneachtain easnaimh a leigheas tar éis treoracha ceangailteacha ó údaráis inniúla, bac ar iniúchtaí nó ar ghníomhaíochtaí faireacháin arna n‑ordú ag an údarás inniúil tar éis sárú a chinneadh, faisnéis bhréagach nó faisnéis atá thar a bheith míchruinn a sholáthar i ndáil le ceanglais bainistíochta riosca nó le hoibleagáidí tuairisciúcháin a leagtar amach in Airteagail 18 agus 20.

(b)fad an tsáraithe, lena n‑áirítear eilimint athsháruithe;

(c)an damáiste iarbhír a rinneadh nó na caillteanais iarbhír a tabhaíodh nó an damáiste nó na caillteanais a d’fhéadfadh a bheith déanta, a mhéid is féidir iad a chinneadh. I gcás ina bhfuil meastóireacht á déanamh ar an ngné sin, ba cheart, i measc nithe eile, caillteanais iarbhír nó fhéideartha airgeadais nó eacnamaíochta a chur san áireamh mar aon le héifeachtaí ar sheirbhísí eile, líon na n‑úsáideoirí dá ndéantar difear nó a bhféadfadh sé go ndéanfaí difear dóibh;

(d)cineál an tsáraithe a bheith déanta d'aon ghnó nó le faillí;

(e)bearta arna ndéanamh ag an eintiteas chun an damáiste agus/nó na caillteanais a chosc nó a mhaolú;

(f)comhlíonadh cód iompair formheasta nó sásraí deimhniúcháin formheasta;

(g)leibhéal comhair an duine nádúrtha nó dhítheanaigh nó na ndaoine nádúrtha nó dlítheanacha atá freagrach leis na húdaráis inniúla.

8.Leagfaidh na húdaráis inniúla réasúnaíocht mhionsonraithe amach le haghaidh a gcinntí forfheidhmiúcháin. Roimh chinneadh a dhéanamh, tabharfaidh na húdaráis inniúla fógra do na heintitis lena mbaineann faoina réamhthorthaí agus ceadóidh siad tréimhse ama réasúnach do na heintitis sin chun barúlacha a chur isteach.

9.Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfidh a n‑údaráis inniúla na húdaráis inniúla ábhartha de chuid na mBallstát lena mbaineann arna n‑ainmniú de bhun Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil] ar an eolas agus a gcumhachtaí maoirseachta agus forfheidhmiúcháin á bhfeidhmiú acu arb é is aidhm dóibh a áirithiú go gcomhlíonfaidh eintiteas fíor‑riachtanach a shainaithnítear mar eintiteas criticiúil, nó mar eintiteas atá coibhéiseach le heintiteas criticiúil, faoi Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil] na hoibleagáidí de bhun na Treorach seo. Arna iarraidh sin do na húdaráis inniúla faoi Threoir (AE) XXXX/XXXX [An Treoir maidir le hAthléimneacht Eintiteas Criticiúil], féadfaidh údaráis inniúla a gcumhachtaí maoirseachta agus forfheidhmiúcháin a fheidhmiú ar eintiteas fíor‑riachtanach arna shainaithint mar eintiteas criticiúil nó coibhéiseach.

Airteagal 30

Maoirseacht agus forfheidhmiú le haghaidh eintitis thábhachtacha

1.Nuair a sholáthraítear faisnéis nó léiriú nach bhfuil eintiteas tábhachtach i gcomhréir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo, agus go háirithe in Airteagail 18 agus 20, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh na húdaráis inniúla gníomhaíocht, i gcás inar gá, trí bhearta maoirseachta ex post.

2.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an chumhacht ag na húdaráis inniúla, i gcás ina bhfuil a gcúraimí maoirseachta á bhfeidhmiú acu i ndáil le heintitis thábhachtacha, na heintitis sin a chur faoi réir an méid seo a leanas:

(a)cigireachtaí ar an láthair agus maoirseacht ex post lasmuigh den láthair;

(b)iniúchtaí slándála spriocdhírithe bunaithe ar mheasúnuithe riosca nó faisnéis riosca atá ar fáil;

(c)scanacháin slándála bunaithe ar chritéir measúnaithe riosca atá oibiachtúil, cóir agus trédhearcach;

(d)iarrataí ar aon fhaisnéis is gá chun measúnú ex‑post a dhéanamh ar na bearta cibearshlándála, lena n‑áirítear beartais chibearshlándála dhoiciméadaithe, chomh maith le comhlíontacht na hoibleagáide chun fógra a thabhairt do ENISA de bhun Airteagal 25(1) agus (2);

(e)iarrataí ar shonraí, doiciméid agus/nó faisnéis a rochtain lena bhfuil gá chun na cúraimí maoirseachta a fheidhmiú.

3.I gcás ina bhfuil a gcumhachtaí á bhfeidhmiú acu de bhun phointí (d) go (e) de mhír 2, luafaidh na húdaráis inniúla críoch na hiarrata agus sonróidh siad an fhaisnéis arna hiarraidh.

4.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an chumhacht seo a leanas ag na húdaráis inniúla, i gcás ina bhfuil a gcúraimí forfheidhmiúcháin á bhfeidhmiú acu i ndáil le heintitis thábhachtacha:

(a)rabhaidh a eisiúint maidir le neamhchomhlíontacht na n‑eintiteas maidir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo;

(b)treoracha ceangailteacha nó ordú a eisiúint lena gceanglaítear ar na heintitis sin na heasnaimh arna sainaithint nó an sárú ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo a leigheas;

(c)a ordú do na heintitis sin scor d’iompar nach bhfuil i gcomhréir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo agus staonadh ón iompar sin a athdhéanamh;

(d)a ordú do na heintitis sin a mbearta bainistíochta riosca nó a n‑oibleagáidí tuairiscithe a thabhairt i gcomhréir leis na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagail 18 agus 20 ar bhealach sonraithe agus laistigh de thréimhse shonraithe;

(f)a ordú do na heintitis sin na moltaí arna soláthar de thoradh iniúchadh slándála a chur chun feidhme laistigh de sprioc‑am réasúnta;

(g)a ordú do na heintitis sin gnéithe de neamhchomhlíontacht a n‑oibleagáidí a leagtar síos Treoir seo a phoibliú ar bhealach sonraithe;

(h)ráiteas poiblí a dhéanamh lena sainaithnítear an duine dlítheanach agus nádúrtha nó na daoine dlítheanacha agus nádúrtha atá freagrach as an sárú ar oibleagáid a leagtar síos sa Treoir seo agus cineál an tsáraithe sin;

(i)fíneáil riaracháin a fhorchur nó a iarraidh go bhforchuirfidh na comhlachtaí nó na cúirteanna ábhartha fíneáil riaracháin de réir dlíthe náisiúnta de bhun Airteagal 31 i dteannta nó, in ionad, na mbeart dá dtagraítear i bpointí (a) go (h) den mhír seo, de réir imthosca gach cáis aonair.

5.Beidh feidhm ag Airteagal 29 (6) go (8) freisin maidir leis na bearta maoirseachta agus forfheidhmiúcháin dá bhforáiltear san Airteagal seo le haghaidh na n‑eintiteas tábhachtach a liostaítear in Iarscríbhinn II.

Airteagal 31

Coinníollacha ginearálta chun fíneálacha riaracháin a fhorchur ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha

1.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh forchur fíneálacha riaracháin ar eintitis fhíor‑riachtanacha agus thábhachtacha de bhun an Airteagail seo i dtaca le sáruithe ar na hoibleagáidí a leagtar síos sa Treoir seo, i ngach cás aonair, éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.

2.Déanfar fíneálacha riaracháin, de réir imthosca gach cáis aonair, a fhorchur i dteannta, nó in ionad, bearta dá dtagraítear i bpointí (a) go (i) d’Airteagal 29(4), Airteagal 29(5) agus pointí (a) go (h) d’Airteagal 30(4).

3.Agus cinneadh á dhéanamh i dtaobh fíneáil riaracháin a fhorchur agus mhéid na fíneála i ngach cás aonair, tabharfar aird chuí, ar a laghad, ar na heilimintí dá bhforáiltear in Airteagal 29(7).

4.Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh sáruithe ar na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagail 18 nó 20, i gcomhréir le míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo, faoi réir fíneálacha riaracháin uasta EUR 10 000 000 ar a laghad nó suas le 2 % de láimhdeachas iomlán domhanda bliantúil an ghnóthais ar cuid dó é an t‑eintiteas fíor-riachtanach nó tábhachtach sa bhliain airgeadais roimhe sin, cibé acu is airde.

5.Féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le híocaíochtaí pionóis tréimhsiúla a fhorchur chun iallach a chur ar eintiteas fíor‑riachtanach nó tábhachtach scor de shárú i gcomhréir le réamhchinneadh ón údarás inniúil.

6.Gan dochar do chumhachtaí údarás inniúil de bhun Airteagail 29 agus 30, féadfaidh gach Ballstát na rialacha a leagan síos maidir le cibé acu an bhféadfar nó nach bhféadfar agus a mhéid a fhéadfar fíneálacha riaracháin a fhorchur ar eintitis riaracháin phoiblí dá dtagraítear in Airteagal 4(23) faoi réir na n‑oibleagáidí dá bhforáiltear leis an Treoir seo.

Airteagal 32

Sáruithe lena mbaineann sárú maidir le sonraí pearsanta

1.I gcás ina léirítear do na húdaráis inniúla go mbaineann sárú eintitis fhíor‑riachtanaigh nó thábhachtaigh ar na hoibleagáidí a leagtar síos in Airteagail 18 agus 20 le sárú maidir le sonraí pearsanta, arna shainmhíniú le hAirteagal 4(12) de Rialachán (AE) 2016/679 a dtabharfar fógra faoi de bhun Airteagal 33 den Rialachán sin, cuirfidh siad na húdaráis mhaoirseachta atá inniúil de bhun Airteagail 55 agus 56 den Rialachán sin ar an eolas laistigh de thréimhse réasúnach ama.

2.I gcás ina gcinneann na húdaráis mhaoirseachta atá inniúil i gcomhréir le hAirteagail 55 agus 56 de Rialachán (AE) 2016/679 a gcumhachtaí a fheidhmiú de bhun Airteagal 58(i) den Rialachán sin agus fíneáil riaracháin a fhorchur, ní fhorchuirfidh na húdaráis inniúla fíneáil riaracháin i leith an tsáraithe chéanna faoi Airteagal 31 den Treoir seo. Féadfaidh na húdaráis inniúla, áfach, na gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin a chur i bhfeidhm nó na cumhachtaí smachtbhannaí dá bhforáiltear i bpointí (a) go (i) d’Airteagal 29 (4), Airteagal 29 (5), agus pointí (a) go (h) d’Airteagal 30 (4) den Treoir seo a fheidhmiú.

3.I gcás ina mbunaítear an t‑údarás maoirseachta atá inniúil de bhun Rialachán (AE) 2016/679 i mBallstát eile seachas Ballstát an údaráis inniúil, féadfaidh an t‑údarás inniúil an t‑údarás maoirseachta atá bunaithe sa Bhallstát céanna a chur ar an eolas.

Airteagal 33

Pionóis

1.Déanfaidh na Ballstáit rialacha a bhaineann leis na pionóis is infheidhme maidir leis na sáruithe ar fhorálacha náisiúnta arna nglacadh de bhun na Treorach seo a leagan síos, agus glacfaidh siad na bearta uile is gá lena áirithiú go gcuirfear chun feidhme iad. Beidh na pionóis dá bhforáiltear éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.

2.Déanfaidh na Ballstáit, faoi [2] bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach seo, fógra a thabhairt don Choimisiún faoi na rialacha sin agus na bearta sin agus tabharfaidh siad fógra dó, gan moill mhíchuí, faoi aon leasú ina dhiaidh sin lena ndéantar dóibh.

Airteagal 34

Cúnamh frithpháirteach

1.I gcás ina bhfuil seirbhísí á soláthar ag eintiteas fíor‑riachtanach nó tábhachtach i mbreis agus Ballstát amháin, nó ina bhfuil a phríombhunaíocht nó a ionadaí i mBallstát ach go bhfuil a líonraí agus a chórais faisnéise lonnaithe i mBallstát amháin nó i mbreis agus Ballstát amháin, rachaidh údarás inniúil Bhallstát na príomhbhunaíochta nó bunaíochta eile nó an ionadaí, agus údaráis inniúla na mBallstát eile sin, i gcomhar le chéile agus tabharfaidh siad cúnamh dá chéile mar is gá. Is éard a bheidh i gceist leis an gcomhar sin, ar a laghad, an méid seo a leanas:

(a)go ndéanfaidh na húdaráis inniúla a chuireann bearta maoirseachta nó forfheidhmiúcháin i bhfeidhm i mBallstát, tríd an bpointe teagmhála aonair, na húdaráis inniúla sna Ballstáit lena mbaineann a chur ar an eolas, agus go ndéanfaidh siad comhairliúchán leis na húdaráis sin, faoi na bearta maoirseachta agus forfheidhmiúcháin arna ndéanamh agus faoina mbearta leantacha, i gcomhréir le hAirteagail 29 agus 30;

(b)go bhféadfaidh údarás inniúil a iarraidh ar údarás inniúil eile na bearta maoirseachta nó forfheidhmiúcháin dá dtagraítear in Airteagail 29 agus 30 a dhéanamh;

(c)go ndéanfaidh údarás inniúil, tar éis iarraidh a bhfuil údar léi a fháil ó údarás inniúil eile, cúnamh a sholáthar don údarás inniúil eile ionas gur féidir na gníomhaíochtaí maoirseachta nó forfheidhmiúcháin dá dtagraítear in Airteagail 29 agus 30 a chur chun feidhme ar bhealach éifeachtach, éifeachtúil agus comhsheasmhach. Leis an gcúnamh frithpháirteach sin féadfar iarrataí faisnéise agus bearta maoirseachta a chumhdach, lena n‑áirítear iarrataí chun cigireachtaí ar an láthair nó maoirseacht lasmuigh den láthair nó iniúchtaí slándála spriocdhírithe a dhéanamh. Ní fhéadfaidh údarás inniúil ar a ndírítear iarraidh ar chúnamh an iarraidh sin a dhiúltú mura rud é, tar éis malartú leis na húdaráis inniúla eile lena mbaineann, le ENISA agus leis an gCoimisiún, go mbunaítear nach bhfuil an t‑údarás inniúil chun an cúnamh arna hiarraidh a sholáthar nó nach bhfuil an cúnamh arna hiarraidh i gcomhréir le cúraimí maoirseachta an údaráis inniúil arna ndéanamh i gcomhréir le hAirteagail 29 nó 30.

2.I gcás inarb iomchuí agus le comhaontú coiteann, féadfaidh údaráis inniúla ó Bhallstáit éagsúla na gníomhaíochtaí maoirseachta comhpháirteacha dá dtagraítear in Airteagail 29 agus 30 a dhéanamh.

CAIBIDIL VII

Forálacha idirthréimhseacha agus críochnaitheacha

Airteagal 35

Athbhreithniú

Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú tréimhsiúil ar fheidhmiú na Treorach seo, agus tuairisceoidh sé do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle. Leis an tuarascáil déanfar measúnú go háirithe ar a ábhartha atá earnálacha, fo‑earnálacha, méid agus cineál na n‑eintiteas dá dtagraítear in Iarscríbhinní I agus II d’fheidhmiú an gheilleagair agus na sochaí i ndáil leis an gcibearshlándáil. Chun an críche sin agus d’fhonn an comhar straitéiseach agus oibríochtúil a chur chun cinn tuilleadh, cuirfidh an Coimisiún tuarascálacha an Ghrúpa Comhair agus líonra CSIRTanna san áireamh maidir leis an taithí arna fáil ar an leibhéal straitéiseach agus oibríochtúil. Cuirfear an chéad tuarascáil isteach faoi… 54 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm na Treorach seo.

Airteagal 36

An tarmligean a fheidhmiú

1.Is faoi réir na gcoinníollacha a leagtar síos san Airteagal seo a thugtar an chumhacht don Choimisiún chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh.

2.Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 18(6) agus in Airteagal 21(2) a thabhairt don Choimisiún ar feadh tréimhse 5 bliana ó […]

3.Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 18(6) agus in Airteagal 21(2) a chúlghairm tráth ar bith. Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta níos déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.

4.Sula nglacfaidh sé gníomh tarmligthe, rachaidh an Coimisiún i mbun comhairliúchán le saineolaithe arna n‑ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach maidir le Reachtóireacht Níos Fearr an 13 Aibreán 2016.

5.A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra, an tráth céanna, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoi.

6.Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 18(6) agus Airteagal 21(2) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa nó ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

Airteagal 37

Nós imeachta coiste

1.Tabharfaidh coiste cúnamh don Choimisiún. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

2.I gcás ina ndéantar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

3.I gcás ina mbeidh tuairim an choiste le fáil trí nós imeachta i scríbhinn, déanfar an nós imeachta sin a fhoirceannadh gan toradh, laistigh den teorainn ama chun tuairim a thabhairt, nuair a chinnfidh cathaoirleach an choiste amhlaidh nó nuair a iarrfaidh comhalta den choiste amhlaidh.

Airteagal 38

Trasuí

1.Déanfaidh na Ballstáit na dlíthe, na rialacháin agus na forálacha riaracháin is gá chun an Treoir seo a chomhlíonadh a ghlacadh agus a fhoilsiú faoi… 18 mí tar éis dháta theacht i bhfeidhm na Treorach seo. Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoin méid sin láithreach. Cuirfidh siad na bearta i bhfeidhm ó … [lá amháin tar éis an dáta dá dtagraítear sa chéad fhomhír].

2.Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na bearta sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo nó beidh tagairt den sórt sin ag gabháil leo tráth a bhfoilsithe oifigiúil. Leagfaidh na Ballstáit síos an bealach a ndéanfar tagairtí den sórt sin.

Airteagal 39

Leasú ar Rialachán (AE) Uimh. 910/2014

Scriostar Airteagal 19 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014.

Airteagal 40

Leasú ar Threoir (AE) 2018/1972

Scriostar Airteagail 40 agus 41 de Threoir (AE) 2018/1972.

Airteagal 41

Aisghairm

Aisghairtear Treoir (AE) 2016/1148 le héifeacht ó.. [dáta sprioc‑am trasuí na Treorach].

Is mar thagairtí don Treoir seo, a léifear i gcomhréir leis an tábla comhghaoil a leagtar amach in Iarscríbhinn III, a dhéanfar tagairtí do Threoir (AE) 2016/1148.

Airteagal 42

Teacht i bhfeidhm

Tiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a foilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Airteagal 43

Seolaithe

Is chuig na Ballstáit a dhírítear an Treoir seo.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán An tUachtarán

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH

Clár na nÁbhar

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH3

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh3

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann (Braisle cláir)3

1.3.Baineann an togra/tionscnamh le3

1.4.Forais an togra/tionscnaimh3

1.4.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh3

1.4.2.Breisluach a bhaineann le rannpháirteachas AE (d’fhéadfadh an breisluach a bheith ann mar thoradh ar fhachtóirí éagsúla, e.g. deimhneacht dhlíthiúil, breis éifeachtachta, comhlántachtaí, nó gnóthachain de thoradh comhordú). Chun críocha an phointe seo, is é a chiallaíonn “breisluach a bhaineann le rannpháirteachas AE” an luach a thagann as idirghabháil an Aontais ar luach é atá sa bhreis ar an luach a bheadh ann dá mbeadh na Ballstáit ag feidhmiú leo féin.3

1.4.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart4

1.4.4.Comhoiriúnacht agus sineirgíocht fhéideartha le hionstraimí iomchuí eile4

1.5.Fad agus tionchar airgeadais5

1.6.Modhanna bainistíochta atá beartaithe5

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA7

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe7

2.2.Córas bainistíochta agus rialaithe7

2.2.1.An bonn cirt atá leis na modhanna bainistíochta, le sásraí cur chun feidhme an mhaoinithe, leis na coinníollacha íocaíochta agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe7

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú7

2.2.3.Meastachán ar chost‑éifeachtúlacht na rialuithe agus an bonn cirt atá leis sin (cóimheas “costais rialaithe ÷ luach na gcistí gaolmhara arna mbainistiú”) agus measúnú ar an leibhéal riosca earráide a mheastar a bheidh ann (tráth an íocaíocht a dhéanamh agus tráth an clár a dhúnadh)7

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc7

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH8

3.1.Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil agus an líne buiséid (línte buiséid) nua caiteachais atá beartaithe8

3.2.An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas9

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas9

3.2.2.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar leithreasuithe de chineál riaracháin12

3.2.3.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe14

3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam14

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh

Togra le haghaidh Treoir maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal cibearshlándála coiteann ar fud an Aontais, lena n‑aisghairtear Treoir (AE) 2016/1148

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann (Braisle cláir)

Na Líonraí Cumarsáide, an tÁbhar Digiteach agus an Teicneolaíocht

1.3.Baineann an togra/tionscnamh le

◻ beart nua

◻ beart nua a leanann treoirthionscadal/réamhbheart 40

☒ síneadh ar bheart atá ann cheana

◻ beart nó bearta a chumasc nó a atreorú i dtreo beart eile/beart nua

1.4.Forais an togra/tionscnaimh

1.4.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh

Is é is cuspóir don athbhreithniú leibhéal cibear‑athléimneachta tacair gnólachtaí chuimsithigh a oibríonn san Aontas Eorpach ar fud na n‑earnálacha ábhartha uile a mhéadú, neamhréireachtaí san athléimneacht a laghdú ar fud an mhargaidh inmheánaigh sna hearnálacha a chumhdaítear leis an Treoir cheana agus feabhas a chur ar leibhéal na feasachta staide comhpháirtí agus ar an gcumas comhchoiteann chun ullmhú agus freagairt a thabhairt.

Tugtar údar leis an idirghabháil ón Aontas a théann thar bhearta reatha Threoir NIS go príomha tríd an méid seo a leanas: (i) cineál trasteorann na faidhbe; (ii) poitéinseal ghníomhaíocht an Aontais feabhas a chur ar bheartais éifeachtacha náisiúnta agus iad a éascú; (iii) rannchuidiú gníomhaíochtaí beartais comhbheartaithe agus comhoibríocha NIS le cosaint éifeachtach cosanta sonraí agus an phríobháideachais.

Dá bhrí sin, is fearr is féidir na cuspóirí luaite a ghnóthú trí ghníomhaíocht ar leibhéal an Aontais, seachas trí ghníomhaíocht na mBallstát agus í sin amháin.

1.4.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart

Tá Treoir NIS ar an gcéad ionstraim chothrománach de chuid an mhargaidh inmheánaigh arb é is aidhm di feabhas a chur ar athléimneacht líonraí agus córas san Aontas in aghaidh rioscaí cibearshlándála. Bhí sí ina rannchuidiú mór cheana le leibhéal coiteann na cibearshlándála a ardú i measc na mBallstát. Mar sin féin, leis an athbhreithniú ar fheidhmiú agus cur chun feidhme na Treorach díríodh ar roinnt easnamh, ar easnaimh iad, i dteannta an digitithe mhéadaithigh agus an ghá le freagairt níos cothroime le dáta, nach mór dul i ngleic leo i ngníomh dlí athbhreithnithe.

1.4.4.Comhoiriúnacht agus sineirgíocht fhéideartha le hionstraimí iomchuí eile

Tá an togra nua go hiomlán comhsheasmhach agus comhleanúnach le tionscnaimh ghaolmhara eile amhail an togra le haghaidh Rialachán maidir le hAthléimneacht Dhigiteach Oibríochtúil na hEarnála Airgeadais (“DORA”) agus an togra le haghaidh Treoir maidir le hathléimneacht oibreoirí criticiúla seirbhísí fíor‑riachtanacha. Tá sé comhsheasmhach freisin leis an gCód um Chumarsáid Leictreonach Eorpach, leis an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí agus le Rialachán eIDAS.

Tá an togra mar chuid fhíor‑riachtanach de Straitéis Slándála an Aontais.

1.5.Fad agus tionchar airgeadais

◻ tréimhse theoranta

–◻ i bhfeidhm ón [LL/MM]BBBB go dtí an [LL/MM]BBBB

–◻ Tionchar airgeadais ó BBBB go BBBB maidir le leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus ó BBBB go BBBB maidir le leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.

☒ tréimhse neamhtheoranta

–Cuirfear chun feidhme le linn na tréimhse tosaigh 2022 go 2025 é

–agus cuirfear ag feidhmiú go hiomlán ina dhiaidh sin é.

1.6.Modhanna bainistíochta atá beartaithe 41

Bainistíocht dhíreach a dhéanann an Coimisiún

–☒ ina ranna, lena n‑áirítear an chuid sin den fhoireann atá i dtoscaireachtaí an Aontais;

–◻trí na gníomhaireachtaí feidhmiúcháin;

◻ Bainistíocht atá comhroinnte leis na Ballstáit

◻ Bainistíocht indíreach trí chúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid a shannadh dóibh seo a leanas:

–◻ tríú tíortha nó na comhlachtaí a d'ainmnigh siad;

–◻ eagraíochtaí idirnáisiúnta agus a ngníomhaireachtaí (tabhair sonraí);

–◻BEI agus an Ciste Eorpach Infheistíochta;

–X◻ comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagail 70 agus 71 den Rialachán Airgeadais;

–◻ comhlachtaí dlí phoiblí;

–◻ comhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach agus a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu sa mhéid go gcuireann siad ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais ar fáil;

–◻ comhlachtaí arna rialú ag dlí príobháideach Ballstáit, a gcuirtear de chúram orthu comhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí a chur chun feidhme, agus a sholáthraíonn ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais;

–◻ daoine a gcuirtear de chúram orthu bearta sonracha a chur chun feidhme in CBES de bhun Theideal V de CAE, ar daoine iad a aithnítear sa bhunghníomh ábhartha.

–I gcás ina sonraítear níos mó ná modh bainistíochta amháin, tabhair sonraí sa roinn "Nótaí" le do thoil.

Nótaí

Thabharfadh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil, ENISA, dar tugadh sainordú nua buan leis an nGníomh um Chibearshlándáil, cúnamh do na Ballstáit agus don Choimisiún chun Treoir NIS athbhreithnithe a chur chun feidhme.

De thoradh Threoir NIS athbhreithnithe, amhail ó 2022/23, beidh réimsí gníomhaíochta breise ag ENISA. Cé go mbeadh na réimsí gníomhaíochta sin cumhdaithe le cúraimí ginearálta ENISA de réir a shainordaithe, beidh ualach oibre breise ar an ngníomhaireacht mar thoradh orthu. Chun bheith níos beaichte, i dteannta a réimsí gníomhaíochta reatha, faoin togra ón gCoimisiún le haghaidh Threoir NIS athbhreithnithe, ceanglófar ar ENISA freisin na gníomhaíochtaí seo a leanas a ionchorprú go sonrach ina chlár oibre: (i) clárlann leochaileachta Eorpach a fhorbairt agus a choinneáil ar bun (Airteagal 6 (2) den togra), (ii) rúnaíocht an Líonra Eorpaigh um Eagrú an Idirchaidrimh maidir le Cibearghéarchéimeanna (CyCLONe) a sholáthar, (Airteagal 14 den togra) agus tuarascáil bhliantúil a eisiúint maidir le staid na cibearshlándála san Aontas (Airteagal 15 den togra), (iii) tacú le hathbhreithnithe piaraí a eagrú idir na Ballstáit (Airteagal 16 den togra), (iv) sonraí teagmhas comhiomlánaithe a bhailiú ó na Ballstáit agus treoraíocht theicniúil a eisiúint (Airteagal 20 (9) den togra), (v) clárlann a chruthú agus a choinneáil ar bun le haghaidh eintiteas a sholáthraíonn seirbhísí trasteorann (Airteagal 25 den togra).

Dá bhrí sin, déanfar iarraidh ar 5 TFE fhorlíontacha ó 2022 arb ionann an buiséad comhfhreagrach agus thart ar EUR 0.61M in aghaidh na bliana chun na poist nua sin a chumhdach (féach an Ráiteas Airgeadais ar leith le haghaidh gníomhaireachtaí).

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

Sonraigh minicíocht na mbeart agus na coinníollacha atá leo

Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú tréimhsiúil ar fheidhmiú na Treorach agus cuirfidh sé tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, den chéad uair 3 bliana tar éis an teacht i bhfeidhm.

Déanfaidh an Coimisiún measúnú freisin ar thrasuí ceart na Treorach arna dhéanamh ag na Ballstáit.

2.2.Córas bainistíochta agus rialaithe

2.2.1.An bonn cirt atá leis na modhanna bainistíochta, le sásraí cur chun feidhme an mhaoinithe, leis na coinníollacha íocaíochta agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe

Bainisteoidh an t‑aonad laistigh d’Ard‑Stiúrthóireacht na Líonraí Cumarsáide, an Ábhair Dhigitigh agus na Teicneolaíochta cur chun feidhme na Treorach.

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú

Riosca an‑íseal, ós rud é go bhfuil éiceachóras Threoir NIS i bhfeidhm cheana.

Ní bhaineann le hábhar. Úsáid buiséid riaracháin amháin (“Clúdach iomlánaíoch”).

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc

Sonraigh na bearta coisctheacha agus cosanta atá ann cheana nó atá beartaithe, e.g. ón Straitéis Frithchalaoise.

Ní bhaineann le hábhar. Úsáid buiséid riaracháin amháin (“Clúdach iomlánaíoch”).

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH

3.1.Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil agus an líne buiséid (línte buiséid) nua caiteachais atá beartaithe

Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil

Líne buiséid

Saghas
caiteachais

Ranníocaíocht

Uimhir
[Ceannteideal…7……………………...…………]

LD/LN 42

ó thíortha de chuid CSTE 43

ó thíortha is iarrthóirí 44

ó thríú tíortha

de réir bhrí Airteagal [21(2)(b)] den Rialachán Airgeadais

20 02 06 caiteachais bhainistíochta

20 02 06

NÍL

3.2.An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Ceannteideal an chreata airgeadais
ilbhliantúil

<…>

[Ceannteideal……………...……………………………………………………………]

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Tar éis 2027

IOMLÁN

Leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (scoilte de réir na línte buiséid a liostaítear faoi 3.1)

Gealltanais

(1)

Íocaíochtaí

(2)

Leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach an chláir 45

Gealltanais = Íocaíochtaí

(3)

IOMLÁN na leithreasuithe d’imchlúdach an chláir

Gealltanais

=1+3

Íocaíochtaí

=2+3

Ceannteideal an chreata airgeadais
ilbhliantúil

7

‘Caiteachas riaracháin’
Cruinnithe: Reáchtáiltear cruinnithe iomlánacha Ghrúpa Comhair NIS ceithre huaire in aghaidh na bliana de ghnáth. Cumhdaíonn an Coimisiún costais a bhaineann le costais lónadóireachta agus taistil atá ar ionadaithe ó na 27 mBallstát (ionadaí amháin in aghaidh an Bhallstáit). D’fhéadfadh costais cruinnithe amháin a bheith suas le EUR 15K.

Misin: Baineann misin le faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme Threoir NIS. Sampla: I mbliain amháin (Bealtaine 2019 ‑ Iúil 2020) bhíomar ceaptha ‘cuairteanna tíre NIS’ mar a thugtar orthu a eagrú agus cuairt a thabhairt ar na 27 mBallstát uile chun plé a dhéanamh ar chur chun feidhme Threoir NIS ar fud an Aontais.

Chun an chuid seo a líonadh isteach, ba cheart úsáid a bhaint as na ‘sonraí buiséid de chineál riaracháin’ atá le hiontráil ar dtús san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Ráiteas Airgeadais Reachtach , iarscríbhinn a uaslódáiltear chuig DECIDE chun críocha comhairliúcháin idirsheirbhíse.

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

		2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027	Tar éis 2027	IOMLÁN
Acmhainní daonna		1,14	1,14	1,14	1,14	1,14	1,14	1,14		7,98
Caiteachas riaracháin eile		0,09	0,09	0,09	0,09	0,09	0,09	0,09		0,63
IOMLÁN leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil	(Iomlán gealltanas = Iomlán íocaíochtaí)	1,23	1,23	1,23	1,23	1,23	1,23	1,23		8,61

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

		2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027	Tar éis 2027	IOMLÁN
IOMLÁN na leithreasuithe thar CHEANNTEIDIL den creat airgeadais ilbhliantúil	Gealltanais
	Íocaíochtaí

3.2.2.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar leithreasuithe de chineál riaracháin

–◻ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin

–◻ X Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Blianta

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

IOMLÁN

CEANNTEIDEAL 7
den chreat airgeadais ilbhliantúil

Acmhainní daonna

1,14

1,14

1,14

1,14

1,14

1,14

1,14

7,98

Caiteachas riaracháin eile

0,09

0,09

0,09

0,09

0,09

0,09

0,09

0,63

Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 7
den chreat airgeadais ilbhliantúil

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

8,61

Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 46
of the multiannual financial framework

Acmhainní daonna

Caiteachas eile
de chineál riaracháin

Fo‑iomlán
asmuigh de CHEANNTEIDEAL 7
den chreat airgeadais ilbhliantúil

IOMLÁN

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

8,61

Na leithreasuithe is gá le haghaidh acmhainní daonna agus caiteachas eile de chineál riaracháin, cumhdófar iad leis na leithreasuithe sin san Ard‑Stiúrthóireacht atá sannta cheana do bhainistíocht an bhirt agus/nó atá athshannta laistigh den Ard‑Stiúrthóireacht, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don Ard‑Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.

3.2.2.1.Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach

–◻ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna.

–X◻ Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna mar a mhínítear thíos:

Sloinnfear an meastachán in aonaid de choibhéis lánaimseartha

Blianta		2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027
• Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)
Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin		6	6	6	6	6	6	6
Toscaireachtaí
Taighde
• Foireann sheachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha: FTE) - AC, AL, END, INT agus JED 47 Ceannteideal 7
Maoinithe ó CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil	- sa cheanncheathrú	3	3	3	3	3	3	3
	- i dtoscaireachtaí
Maoinithe ó imchlúdach an chláir 48	- sa cheanncheathrú
	- i dtoscaireachtaí
Taighde
Eile (sonraigh)
IOMLÁN		9	9	9	9	9	9	9

Soláthrófar na hacmhainní daonna is gá le baill foirne ón Ard‑Stiúrthóireacht a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó ar athshannadh a gcúraimí laistigh den Ard‑Stiúrthóireacht, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don Ard‑Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.

Cur síos ar na cúraimí a bheidh le déanamh:

Oifigigh agus pearsanra sealadach

·Gníomhartha tarmligthe a ullmhú de réir Airteagal 18 (6), Airteagal 21 (2), Airteagal 36;

·Gníomhartha cur chun feidhme a ullmhú de réir Airteagal 12 (8), Airteagal 18 (5), Airteagal 20 (11);

·Rúnaíocht a sholáthar do Ghrúpa Comhair NIS;

·Cruinnithe iomlánacha agus cruinnithe sreabhaidh oibre Ghrúpa Comhair NIS a eagrú;

·Obair na mBallstát a chomhordú maidir le doiciméid éagsúla (treoirlínte, boscaí uirlisí, etc.);

·Idirchaidreamh a dhéanamh le ranna eile de chuid an Choimisiúin, le ENISA agus leis na húdaráis náisiúnta d’fhonn Treoir NIS a chur chun feidhme;

·Anailís a dhéanamh ar mhodhanna náisiúnta agus ar dhea‑chleachtais a bhaineann le cur chun feidhme Threoir NIS.

Pearsanra seachtrach

Tacú leis na cúraimí thuas uile mar is gá

3.2.3.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe

I gcás an togra/tionscnaimh seo:

–X◻ ní dhéantar foráil maidir le cómhaoiniú le tríú páirtithe

–◻ déantar foráil maidir leis an gcómhaoiniú le tríú páirtithe atá réamh‑mheasta thíos:

Leithreasuithe in EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Blianta	2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027	IOMLÁN
Sonraigh an comhlacht cómhaoinithe
IOMLÁN leithreasuithe cómhaoinithe

3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam

–◻ X Ní bheidh tionchar airgeadais ar bith ag an togra ar ioncam.

–◻ Beidh an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:

ar acmhainní dílse

ar ioncam eile

má tá an t‑ioncam sannta do línte caiteachais, sonraigh sin ◻

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Líne buiséid ioncaim:	Tionchar an togra/tionscnaimh 49
	2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027
Airteagal ………….

I gcás ioncam atá sannta, sonraigh na línte buiséid a n‑imrítear tionchar orthu.

Aon rud eile (e.g. an modh nó an fhoirmle a úsáideadh chun an tionchar ar ioncam a ríomh nó aon fhaisnéis eile).

IARSCRÍBHINN
a ghabhann leis an RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH

Ainm an togra/tionscnaimh:

Togra le haghaidh Treoir lena ndéantar athbhreithniú ar Threoir (AE) 2016/1148 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Iúil 2016 maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal coiteann slándála do líonraí agus do chórais faisnéise ar fud an Aontais

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

1.LÍON agus COSTAS na nACMHAINNÍ DAONNA A MHEASTAR IS GÁ

2.COSTAS CAITEACHAS RIARACHÁIN EILE

3.MODHANNA RÍOFA A ÚSÁIDTEAR chun COSTAIS A MHEAS

3.1Acmhainní daonna

3.2Caiteachas riaracháin eile

Caithfidh an iarscríbhinn seo, atá le comhlánú ag gach AS/Seirbhís atá páirteach sa togra/tionscnamh, a bheith leis an ráiteas airgeadais reachtach nuair a sheoltar an comhairliúchán idirsheirbhíse.

Úsáidtear na táblaí sonraí mar fhoinse do na táblaí atá sa ráiteas airgeadais reachtach. Tá siad á gcur ar fáil le haghaidh úsáid inmheánach laistigh den Choimisiún amháin.

1.Costas na n‑acmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach

Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna

X◻ Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

CEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil		2021		2022		2023		2024		2025		2026		2027		IOMLÁN
		FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe	FTE	Leithreasuithe
• Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)
Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin	AD	6	0.9	6	0.9	6	0.9	6	0.9	6	0.9	6	0.9	6	0.9	42	6,3
	AST
i dToscaireachtaí an Aontais	AD
	AST
• Pearsanra seachtrach 50 0.24
Clúdach iomlánaíoch	AC	3	0,24	3	0,24	3	0,24	3	0,24	3	0,24	3	0,24	3	0,24	21	1,68
	END
	INT
i dToscaireachtaí an Aontais	AC
	AL
	END
	INT
	JPD
Línte buiséid eile (sonraigh)
Fo‑iomlán – CEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil		9	1,14	9	1,14	9	1,14	9	1,14	9	1,14	9	1,14	9	1,14	63	7,98

Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7

den chreat airgeadais ilbhliantúil

2021

2022

2023

2024

2025

IOMLÁN

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

FTE

Leithreasuithe

• Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)

Taighde

AST

• Pearsanra seachtrach 51

Foireann sheachtrach ó leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte ‘BA’).

- sa cheanncheathrú

END

INT

- i dtoscaireachtaí an Aontais

END

INT

JPD

Taighde

END

INT

Línte buiséid eile (sonraigh)

Fo‑iomlán – Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7

den chreat airgeadais ilbhliantúil

An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar acmhainní daonna ENISA

Dá bhrí sin, déanfar iarraidh ar 5 FTE fhorlíontacha amhail ó 2022 leis an mbuiséad comhfhreagrach chun na poist nua sin a chumhdach.

◻ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin

◻ X Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Bliain
N 52

2022

Bliain
N+1

2023

Bliain
N+2

2024

Bliain
N+3

2025

Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)

IOMLÁN

Foirne sealadacha (Gráid AD)

0,450

0,450

0,450

0,450

0,450

0,450

2.7

Foirne sealadacha (gráid AST)

Baill foirne ar conradh

0,160

0,160

0,160

0,160

0,160

0,160

Saineolaithe Náisiúnta ar Iasacht

0,96

IOMLÁN

0,61

0,61

0,61

0,61

0,61

0,61

3,66

Riachtanais foirne (FTE):

Bliain
N 53

2022

Bliain
N+1

2023

Bliain
N+2

2024

Bliain
N+3

2025

Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)

IOMLÁN

Foirne sealadacha (Gráid AD)

3

3

3

3

3

3

18

Foirne sealadacha (gráid AST)

Baill foirne ar conradh

2

2

2

2

2

2

12

Saineolaithe Náisiúnta ar Iasacht

IOMLÁN

5

5

5

5

5

5

30

2.Costas caiteachas riaracháin eile

Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe riaracháin

X◻ Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe riaracháin, mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

CEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil	2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027	Iomlán
Sa cheanncheathrú:
Costais mhisin agus ionadaíochta	0,03	0,03	0,03	0,03	0,03	0,03	0,03	0,21
Costais chomhdhála agus chruinnithe	0,06	0,06	0,06	0,06	0,06	0,06	0,06	0,42
Coistí 54
Staidéir agus comhairliúcháin
Córais faisnéise agus bainistíochta
Trealamh agus seirbhísí TFC 55
Línte buiséid eile (sonraigh i gcás inar gá)
I dtoscaireachtaí an Aontais
Costais mhisin, chomhdhálacha agus ionadaíochta
Oiliúint foirne amach anseo
Fáil, cíos agus caiteachas lena mbaineann
Trealamh, troscán, soláthairtí agus seirbhísí
Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil	0,09	0,09	0,09	0,09	0,09	0,09	0,09	0,63

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil	2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027	Iomlán
Caiteachas ar chúnamh teicniúil agus riaracháin (gan foireann sheachtrach san áireamh) ó leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte ‘BA’)
- sa cheanncheathrú
- i dtoscaireachtaí an Aontais
Caiteachas bainistíochta eile ar thaighde
Línte buiséid eile (sonraigh i gcás inar gá)
Fo-iomlán – Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

IOMLÁN

CEANNTEIDEAL 7 agus Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7
den chreat airgeadais ilbhliantúil

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

1,23

8,61

Soláthrófar na leithreasuithe riaracháin is gá leis na leithreasuithe a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó ar athshannadh a gcúraimí, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don Ard‑Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha reatha.

3.Modhanna ríofa a úsáidtear chun costais a mheas

3.1Acmhainní daonna

Leagtar amach sa chuid seo an modh ríofa a úsáidtear chun meastóireacht a dhéanamh ar na hacmhainní daonna a mheastar a bheith riachtanach (toimhdí ualach oibre, lena n‑áirítear poist ar leith (próifílí oibre Sysper 2), catagóirí foirne agus na meánchostais chomhfhreagracha)

CEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

NB: Tá na meánchostais le haghaidh gach catagóire foirne ag an gCeanncheathrú ar fáil ar BudgWeb:

https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/EN/pre/legalbasis/Pages/pre-040-020_preparation.aspx

• Oifigigh agus pearsanra sealadach

6 oifigeach FTE (meánchostas 0,150) = 0,9 in aghaidh na bliana

-Gníomhartha tarmligthe a ullmhú de réir Airteagal 18 (6), Airteagal 21 (2), Airteagal 36;

-Gníomhartha cur chun feidhme a ullmhú de réir Airteagal 12 (8), Airteagal 18 (5), Airteagal 20 (11);

-Rúnaíocht a sholáthar do Ghrúpa Comhair NIS;

-Cruinnithe iomlánacha agus cruinnithe sreabhaidh oibre Ghrúpa Comhair NIS a eagrú;

-Obair na mBallstát a chomhordú maidir le doiciméid éagsúla (treoirlínte, boscaí uirlisí, etc.);

-Idirchaidreamh a dhéanamh le ranna eile de chuid an Choimisiúin, le ENISA agus leis na húdaráis náisiúnta d’fhonn Treoir NIS a chur chun feidhme;

-Anailís a dhéanamh ar mhodhanna náisiúnta agus ar dhea‑chleachtais a bhaineann le cur chun feidhme Threoir NIS.

• Pearsanra seachtrach

3 AC (meánchostas 0,08) = 0,24 in aghaidh na bliana

-Tacú leis na cúraimí thuas uile mar is gá

Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

• Na poist a fhaigheann maoiniú ón mbuiséad taighde amháin

• Pearsanra seachtrach

3.2Caiteachas riaracháin eile

Tabhair sonraí maidir leis an modh ríofa a úsáidtear le haghaidh gach líne buiséid

agus go háirithe na toimhdí bunúsacha (e.g. líon na gcruinnithe in aghaidh na bliana, meánchostais, etc.)

CEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

Cruinnithe: Reáchtáiltear cruinnithe iomlánacha Ghrúpa Comhair NIS 4 huaire in aghaidh na bliana de ghnáth. Cumhdaíonn an Coimisiún costais a bhaineann le costais lónadóireachta agus taistil atá ar ionadaithe ó na 27 mBallstát (ionadaí amháin in aghaidh an Bhallstáit). D’fhéadfadh costais cruinnithe amháin a bheith suas le EUR 15K, arb ionann sin agus EUR 60K in aghaidh na bliana.

Misin: Baineann misin le faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme Threoir NIS. Sampla: I mbliain amháin (Bealtaine 2019 ‑ Iúil 2020) bhíomar ceaptha ‘cuairteanna tíre NIS’ mar a thugtar orthu a eagrú agus cuairt a thabhairt ar na 27 mBallstát uile chun plé a dhéanamh ar

chur chun feidhme Threoir NIS ar fud an Aontais.

Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

IARSCRÍBHINN 7

a ghabhann leis an
gCINNEADH ÓN gCOIMISIÚN

maidir leis na Rialacha Inmheánacha maidir le cur chun feidhme bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh (roinn an Choimisiúin Eorpaigh) lena gcur faoi bhráid ranna an Choimisiúin

RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH ‘GNÍOMHAIREACHTAÍ’

Leis an Ráiteas Airgeadais Reachtach seo cumhdaítear an iarraidh maidir le 5 FTE a chur le foireann ENISA amhail ó 2022 chun gníomhaíochtaí forlíontacha atá nasctha le cur chun feidhme Threoir NIS a dhéanamh. Cumhdaítear na gníomhaíochtaí sin le sainordú ENISA cheana.

Ábhar

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH16

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh16

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann16

1.3.Baineann an togra le16

1.4.Cuspóirí16

1.4.1.Cuspóirí ginearálta16

1.4.2.Cuspóirí sonracha16

1.4.3.An toradh agus an tionchar a mheastar a bheidh ann18

1.4.4.Táscairí feidhmíochta19

1.5.Forais an togra/tionscnaimh19

1.5.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh19

1.5.2.Breisluach a bhaineann le rannpháirteachas AE (d’fhéadfadh an breisluach a bheith ann mar thoradh ar fhachtóirí éagsúla, e.g. deimhneacht dhlíthiúil, breis éifeachtachta, comhlántachtaí, nó gnóthachain de thoradh comhordú). Chun críocha an phointe seo, is é a chiallaíonn “breisluach a bhaineann le rannpháirteachas AE” an luach a thagann as idirghabháil an Aontais ar luach é atá sa bhreis ar an luach a bheadh ann dá mbeadh na Ballstáit ag feidhmiú leo féin.20

1.5.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart20

1.5.4.Comhoiriúnacht don Chreat Airgeadais Ilbhliantúil agus sineirgíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí iomchuí eile20

1.5.5.Measúnú ar na roghanna éagsúla maoinithe atá ar fáil, lena n‑áirítear na féidearthachtaí athshannadh a dhéanamh21

1.6.Fad an togra/tionscnaimh agus an tionchar airgeadais a mheastar a bheidh aige22

1.7.Modhanna bainistíochta atá beartaithe22

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA24

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe24

2.2.Córas bainistíochta agus rialaithe24

2.2.1.An bonn cirt atá leis na modhanna bainistíochta, le sásraí cur chun feidhme an mhaoinithe, leis na coinníollacha íocaíochta agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe24

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú24

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc26

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH26

3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‑imreofar tionchar26

3.2.An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas28

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas28

3.2.2.An tionchar a mheastar ar leithreasuithe [comhlachta]30

3.2.3.An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar acmhainní daonna ENISA31

3.2.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha34

3.2.5.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe34

3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam35

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh

Togra le haghaidh Treoir maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal cibearshlándála coiteann ar fud an Aontais, lena n‑aisghairtear Treoir (AE) 2016/1148

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann

Na Líonraí Cumarsáide, an tÁbhar Digiteach agus an Teicneolaíocht

1.3.Baineann an togra le

◻ beart nua

◻ beart nua a leanann treoirthionscadal/réamhbheart 56

☒ síneadh ar bheart atá ann cheana

◻ beart nó bearta a chumasc i dtreo beart eile/beart nua

1.4.Cuspóirí

1.4.1.Cuspóirí ginearálta

1.4.2.Cuspóirí sonracha

Chun dul i ngleic leis an bhfadhb a bhaineann le leibhéal íseal cibear‑athléimneachta na ngnólachtaí a oibríonn san Aontas Eorpach, is é an cuspóir sonrach atá ann a áirithiú go gceanglófar ar eintitis sna hearnálacha uile, atá ag brath ar líonraí agus ar chórais faisnéise agus a sholáthraíonn príomhsheirbhísí don gheilleagar agus don tsochaí ina n‑iomláine, bearta cibearshlándála a dhéanamh agus teagmhais a thuairisciú d’fhonn leibhéal foriomlán na cibear‑athléimneachta a mhéadú ar fud an mhargaidh inmheánaigh.

Chun dul i ngleic le fadhb na hathléimneachta neamhréirí ar fud na mBallstát agus na n‑earnálacha, is é an cuspóir sonrach atá ann a áirithiú go mbeidh na heintitis uile atá gníomhach sna hearnálacha a chumhdaítear le creat dlíthiúil NIS, agus atá comhchosúil ó thaobh méide de agus ag a bhfuil ról inchomparáide, faoi réir an chórais rialála chéanna (cibé acu laistigh nó lasmuigh den raon feidhme) is cuma cén dlínse laistigh den Aontas faoina dtagann siad.

Chun a áirithiú go gceanglófar ar na heintitis uile atá gníomhach sna hearnálacha a chumhdaítear le creat dlíthiúil NIS na hoibleagáidí céanna a leanúint bunaithe ar choincheap na bainistíochta riosca a mhéid a bhaineann le bearta slándála agus nach mór dóibh na teagmhais uile a thuairisciú bunaithe ar thacar critéar aonfhoirmeach, is iad na cuspóirí sonracha atá ann a áirithiú go ndéanfaidh na húdaráis inniúla na rialacha a leagtar síos leis an ionstraim dlí a fhorfheidhmiú ar bhealach níos éifeachtaí trí bhearta maoirseachta agus forfheidhmiúcháin ailínithe agus a áirithiú go mbeidh leibhéal inchomparáide acmhainní leithdháilte ar údaráis inniúla ar fud na mBallstát lena bhféadfaidís na croíchúraimí a leagtar amach le creat NIS a chomhlíonadh.

Chun dul i ngleic leis an bhfadhb a bhaineann le feasacht staide chomhpháirteach agus leis an easpa freagairt chomhpháirteach ar ghéarchéimeanna, is é an cuspóir sonrach atá ann a áirithiú go ndéanfar faisnéis fhíor‑riachtanach a mhalartú idir na Ballstáit trí oibleagáidí soiléire a chur ar na húdaráis inniúla chun faisnéis a chomhroinnt agus dul i gcomhar a mhéid a bhaineann le cibearbhagairtí agus le cibeartheagmhais agus trí inniúlacht freagartha de chuid an Aontais a fhorbairt, ar inniúlacht freagartha chomhpháirteach oibríochtúil ar ghéarchéimeanna í.

1.4.3.An toradh agus an tionchar a mheastar a bheidh ann

Sonraigh an tionchar a bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil sé dírithe.

Meastar go mbeidh tairbhí móra ann de bharr an togra: léirítear i meastacháin go bhféadfaidh sé go dtiocfaidh laghdú EUR 11.3 billiún ar chostas teagmhas cibearshlándála. Mhéadófaí an raon feidhme earnála go mór faoi chreat NIS, ach taobh leis na tairbhí thuas, bheadh an t‑ualach a d’fhéadfadh a bheith ann de dheasca cheanglais NIS, go háirithe ó thaobh na maoirseachta de, comhardaithe le haghaidh na n‑eintiteas nua atá le cumhdach agus na n‑údarás inniúil. Is é is cúis leis sin go mbunófaí cur chuige dhá shraith le creat NIS nua, agus béim ar eintitis mhóra agus ar phríomheintitis agus difreáil ar an gcóras maoirseachta lena gceadaítear maoirseacht ex post, agus é sin amháin, a dhéanamh ar líon mór díobh, go háirithe iad sin a mheastar a bheith ‘tábhachtach’ ach gan bheith ‘fíor‑riachtanach’.

Ar an bhforiomlán, thiocfadh comhbhabhtálacha agus sineirgí éifeachtúla as an togra, agus an poitéinseal is fearr as na roghanna beartais uile a ndearnadh anailís orthu aige chun leibhéal méadaithe agus comhsheasmhach cibear‑athléimneachta príomheintiteas ar fud an Aontais a áirithiú, as a dtiocfadh coigilteas costais le haghaidh gnólachtaí agus na sochaí araon.

Thiocfadh costais chomhlíontachta agus forfheidhmiúcháin áirithe as an togra freisin ar na húdaráis ábhartha de chuid na mBallstát (measadh méadú foriomlán 20‑30 % ar acmhainní). Mar sin féin, thiocfadh tairbhí substaintiúla as an gcreat nua freisin trí fhorbhreathnú níos fearr ar phríomhghnólachtaí chomh maith le hidirghníomhaíocht níos fearr leosan, comhar trasteorann oibríochtúil feabhsaithe, chomh maith le cúnamh frithpháirteach agus sásraí athbhreithnithe piaraí. Thiocfadh méadú foriomlán ar chumais chibearshlándála ar fud na mBallstát as sin.

Maidir leis na cuideachtaí a thiocfadh faoi raon feidhme chreat NIS, meastar go mbeadh méadú 22 % ar a mhéad ar a gcaiteachas slándála TFC reatha ag teastáil uathu le haghaidh na chéad bhlianta tar éis creat NIS nua a thabhairt isteach (b’ionann sin agus 12 % le haghaidh na gcuideachtaí atá faoi raon feidhme Threoir NIS reatha cheana). Mar sin féin, thiocfadh tairbhe chomhréireach as na hinfheistíochtaí sin, go háirithe mar gheall ar laghdú mór sa chostas a bhaineann le teagmhais chibearshlándála (a mheastar a bheith comhionann le EUR 118 billiún thar 10 mbliana).

Bheadh gnólachtaí beaga agus micreaghnólachtaí díolmhaithe ó raon feidhme chreat NIS. Maidir le fiontar mheánmhéide, is féidir a mheas go dtiocfadh méadú ar leibhéal an chaiteachais ar shlándáil TFC sna chéad bhlianta tar éis creat NIS nua a thabhairt isteach. San am céanna, trí leibhéal na gceanglas slándála a ardú le haghaidh na n‑eintiteas sin spreagfaí a gcumais chibearshlándála freisin agus chuideofaí le feabhas a chur ar a mbainistíocht riosca TFC.

Bheadh tionchar aige sin ar bhuiséid náisiúnta agus ar údaráis riaracháin náisiúnta: bheadh coinne le méadú 20‑30 % nó mar sin ar acmhainní sa ghearrthéarma agus sa mheántéarma.

Ní mheastar go mbeidh aon tionchar mór diúltach eile ann. Meastar go dtiocfaidh cumais chibearshlándála níos stóinsithe as an togra agus dá réir sin go mbeadh tionchar maolúcháin ní ba shubstaintiúla aige ar an líon teagmhas agus ar a dhéine atá siad, lena n‑áirítear sáruithe sonraí. Is dócha freisin go mbeidh tionchar dearfach aige ar chothroime iomaíochta a áirithiú ar fud na mBallstát le haghaidh na n‑eintiteas uile a chumhdaítear faoi raon feidhme NIS agus go laghdófar neamhshiméadrachtaí san fhaisnéis chibearshlándála.

1.4.4.Táscairí feidhmíochta

Sonraigh na táscairí chun faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn agus ar ghnóthachain.

Déanfaidh an Coimisiún an measúnú ar tháscairí, le tacaíocht ó ENISA agus ón nGrúpa Comhair, dar tosach 3 bliana tar éis theacht i bhfeidhm ghníomh dlí NIS nua. Is mar a leanas atá roinnt de na táscairí faireacháin ar ar a mbonn a dhéanfaí measúnú ar rath an athbhreithnithe ar NIS:

• Láimhseáil fheabhsaithe ar theagmhais: Trí bhearta cibearshlándála a dhéanamh, ní hamháin go bhfuil feabhas á chur ag cuideachtaí ar a gcumas teagmhais áirithe a sheachaint ina n‑iomláine, ach ar a n‑inniúlacht freagartha ar theagmhais freisin. Is iad na bearta ratha dá bhrí sin i) laghdú ar an meántréimhse ama a thógann sé chun teagmhas a bhrath, ii) an tréimhse ama a thógann sé ar eagraíocht ar an meán téarnamh ó theagmhas agus (iii) meánchostas damáiste a rinneadh de dheasca teagmhais.

• Feasacht mhéadaithe ar rioscaí cibearshlándála ó ardbhainistíocht cuideachtaí: Trína cheangal ar chuideachtaí bearta a dhéanamh, bheadh Treoir NIS athbhreithnithe ina rannchuidiú le feasacht ar rioscaí cibearshlándála a ardú i measc na hardbhainistíochta. Is féidir an méid sin a thomhas trí staidéar a dhéanamh ar a mhéid atá tosaíocht á tabhairt ag cuideachtaí faoi raon feidhme NIS ar an gcibearshlándáil i mbeartais agus próisis inmheánacha cuideachtaí mar a léirítear le doiciméadacht inmheánach, cláir oiliúna ábhartha agus gníomhaíochtaí feasachta do na fostaithe agus tosaíocht á tabhairt d’infheistíochtaí slándála TFC. Ba cheart do bhainistíocht na n‑eintiteas fíor‑riachtanach agus tábhachtach uile a bheith ar an eolas freisin faoi na rialacha a leagtar síos le Treoir NIS.

• Caiteachas earnáilsonrach a leibhéalú: Athraíonn caiteachas slándála TFC go mór ó earnáil go chéile san Aontas. Trína cheangal ar chuideachtaí i mbreis earnálacha bearta a dhéanamh, ba cheart laghdú teacht idir na hearnálacha agus ar fud na mBallstát as claontaí ón meánchaiteachas slándála TFC earnáilsonrach mar chéatadán den chaiteachas TFC foriomlán.

• Údaráis inniúla níos láidre agus comhar méadaithe: Le Treoir NIS athbhreithnithe d’fhéadfadh sé go dtabharfaí cúraimí breise do na húdaráis inniúla. Bheadh tionchar intomhaiste aige sin ar na hacmhainní airgeadais agus daonna atá tiomnaithe do ghníomhaireachtaí cibearshlándála ar an leibhéal náisiúnta agus ba cheart tionchar dearfach a bheith aige freisin ar inniúlacht na n‑údarás inniúil dul i gcomhar go réamhghníomhach agus dá bhrí sin an líon cásanna ina bhfuil na húdaráis inniúla ag plé le chéile a mhéadú chun déileáil le teagmhais trasteorann nó gníomhaíochtaí maoirseachta comhpháirteacha a dhéanamh.

• Comhroinnt faisnéise mhéadaithe: Le NIS athbhreithnithe chuirfí feabhas freisin ar chomhroinnt faisnéise i measc cuideachtaí agus le húdaráis inniúla. D’fhéadfadh sé a bheith ar cheann de spriocanna an athbhreithnithe an líon eintiteas atá rannpháirteach sna foirmeacha éagsúla den chomhroinnt faisnéise a mhéadú.

1.5.Forais an togra/tionscnaimh

1.5.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh

Is é is aidhm don togra an leibhéal cibear‑athléimneachta a mhéadú le haghaidh tacar gnólachtaí cuimsitheach a oibríonn san Aontas Eorpach ar fud na n‑earnálacha ábhartha uile, neamhréireachtaí a laghdú san athléimneacht ar fud an mhargaidh inmheánaigh sna hearnálacha a chumhdaítear cheana leis an Treoir agus feabhas a chur ar leibhéal na feasachta staide comhpháirtí agus ar an gcumas comhchoiteann chun ullmhú a dhéanamh agus freagairt a thabhairt. Leis an togra cuirfear leis an méid atá bainte amach le cur chun feidhme Threoir (AE) 2016/1148 le 4 bliana anuas.

Dá bhrí sin, is fearr is féidir na cuspóirí luaite a ghnóthú trí ghníomhaíocht ar leibhéal an Aontais, seachas trí ghníomhaíocht na mBallstát agus í sin amháin.

1.5.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart

Tá Treoir NIS ar an gcéad ionstraim chothrománach de chuid an mhargaidh inmheánaigh arb é is aidhm di feabhas a chur ar athléimneacht líonraí agus córas san Aontas in aghaidh rioscaí cibearshlándála. Ó tháinig sí i bhfeidhm in 2016, bhí sí ina rannchuidiú mór cheana le leibhéal coiteann na cibearshlándála a ardú i measc na mBallstát. Mar sin féin, leis an athbhreithniú ar fheidhmiú agus cur chun feidhme na Treorach díríodh ar roinnt easnamh, ar easnaimh iad, i dteannta an digitithe mhéadaithigh agus an ghá le freagairt níos cothroime le dáta, nach mór dul i ngleic leo i ngníomh dlí athbhreithnithe.

1.5.4.Comhoiriúnacht don Chreat Airgeadais Ilbhliantúil agus sineirgíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí iomchuí eile

Tá an togra mar chuid fhíor‑riachtanach de Straitéis Slándála an Aontais.

1.5.5.Measúnú ar na roghanna éagsúla maoinithe atá ar fáil, lena n‑áirítear na féidearthachtaí athshannadh a dhéanamh

Chun go ndéanfaidh ENISA bainistíocht ar na cúraimí sin tá gá le próifílí sonracha agus ualach oibre forlíontach, rud nach féidir a iompar gan aon mhéadú ar na hacmhainní daonna.

1.6.Fad an togra/tionscnaimh agus an tionchar airgeadais a mheastar a bheidh aige

◻ tréimhse theoranta

–◻ Togra/tionscnamh a bheidh i bhfeidhm ón [DD/MM]YYYY go dtí an [DD/MM]YYYY

–◻ Tionchar airgeadais ó BBBB go BBBB

☒ tréimhse neamhtheoranta

–Cuirfear chun feidhme le linn na tréimhse tosaigh 2022 go 2025 é,

–agus cuirfear ag feidhmiú go hiomlán ina dhiaidh sin é.

1.7.Modhanna bainistíochta atá beartaithe 57

☒ Bainistíocht dhíreach a dhéanann an Coimisiún

trí

–◻ na gníomhaireachtaí feidhmiúcháin

◻ Bainistíocht atá comhroinnte leis na Ballstáit

◻X Bainistíocht indíreach trí chúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid a shannadh dóibh seo a leanas:

◻ eagraíochtaí idirnáisiúnta agus a ngníomhaireachtaí (tabhair sonraí);

◻BEI agus an Ciste Eorpach Infheistíochta;

☒ comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagail 70 agus 71;

◻ comhlachtaí dlí phoiblí;

◻ comhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach agus a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu sa mhéid go gcuireann siad ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais ar fáil;

◻ comhlachtaí arna rialú ag dlí príobháideach Ballstáit, a gcuirtear de chúram orthu comhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí a chur chun feidhme, agus a sholáthraíonn ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais;

◻ daoine a gcuirtear de chúram orthu bearta sonracha a chur chun feidhme in CBES de bhun Theideal V de CAE, ar daoine iad a aithnítear sa bhunghníomh ábhartha.

Nótaí

Dá bhrí sin, déanfar iarraidh ar 5 FTE fhorlíontacha amhail ó 2022 leis an mbuiséad comhfhreagrach arb ionann é agus thart ar EUR 0.61M in aghaidh na bliana chun na poist nua sin a chumhdach.

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

Sonraigh minicíocht na mbeart agus na coinníollacha atá leo

Déanfaidh an Coimisiún measúnú freisin ar thrasuí ceart na Treorach arna dhéanamh ag na Ballstáit.

Leis an bhfaireachán agus leis an tuairisciú a dhéanfar ar an togra leanfar na prionsabail a leagtar amach i sainordú buan ENISA faoi RIALACHÁN (AE) 2019/881 (An Gníomh um Chibearshlándáil).

Den chuid is mó, thiocfadh na foinsí sonraí arna n‑úsáid le haghaidh an fhaireacháin phleanáilte ó ENISA, ón nGrúpa Comhair, ó Líonra CSIRTanna agus ó údaráis na mBallstát. Le cois na sonraí arna mbailiú ó na tuarascálacha (lena n‑áirítear na tuarascálacha gníomhaíochtaí bliantúla) ó ENISA, ón nGrúpa Comhair agus ó Líonra CSIRTanna, d’fhéadfaí uirlisí sonracha um bailiú sonraí a úsáid nuair ba ghá (mar shampla suirbhéanna chuig údaráis náisiúnta, Eorabharaiméadar agus tuarascálacha ón bhfeachtas Mí na Cibearshlándála agus na cleachtaí pan‑Eorpacha).

2.2.Córas bainistíochta agus rialaithe

2.2.1.An bonn cirt atá leis na modhanna bainistíochta, le sásraí cur chun feidhme an mhaoinithe, leis na coinníollacha íocaíochta agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe

Bainisteoidh an t‑aonad laistigh d’Ard‑Stiúrthóireacht na Líonraí Cumarsáide, an Ábhair Dhigitigh agus na Teicneolaíochta cur chun feidhme na Treorach.

Maidir le bainistíocht ENISA, in Airteagal 15 den Ghníomh um Chibearshlándáil soláthraítear liosta mionsonraithe d’fheidhmeanna rialúcháin Bhord Bainistíochta ENISA.

Faoi Airteagal 31 den Ghníomh um Chibearshlándáil, tá Stiúrthóir Feidhmiúcháin ENISA freagrach as buiséad ENISA a chur chun feidhme agus feidhmíonn iniúchóir inmheánach an Choimisiúin na cumhachtaí céanna ar ENISA agus a fheidhmíonn sé ar ranna an Choimisiúin. Tabharfaidh Bord Bainistíochta ENISA tuairim uaidh maidir le cuntais chríochnaitheacha ENISA.

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú

Riosca an‑íseal, ós rud é go bhfuil éiceachóras Threoir NIS i bhfeidhm cheana, agus go gcumhdaítear ENISA léi cheana, ag a bhfuil sainordú buan cheana tar éis theacht i bhfeidhm an Ghnímh um Chibearshlándáil in 2019.

Tá feidhm ag an méadú iarrtha buiséadach maidir le Teideal 1 agus tá sé beartaithe chun tuarastail a mhaoiniú. Ciallaíonn sin riosca an‑íseal earráide ar an leibhéal íocaíochta.

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc

Sonraigh na bearta coisctheacha agus cosanta atá ann cheana nó atá beartaithe, e.g. ón Straitéis Frithchalaoise.

Bheadh feidhm ag bearta coisc agus cosanta ENISA go sonrach maidir leis an méid seo a leanas:

‑ Déanann foireann na gníomhaireachta seiceáil ar íocaíochtaí le haghaidh aon seirbhís nó staidéar a iarrtar sula ndéantar íocaíocht, agus aon oibleagáid chonarthach, prionsabal eacnamaíoch agus dea‑chleachtas airgeadais nó bainistíochta á gcur san áireamh. Áireofar forálacha frith‑chalaoise (maoirseacht, ceanglais tuairisciúcháin, etc.) sna comhaontuithe agus sna conarthaí uile a thugtar i gcrích idir an ghníomhaireacht agus faighteoirí aon íocaíochtaí.

‑ Chun calaois, éilliú agus gníomhaíochtaí neamhdhleathacha eile a chomhrac, beidh feidhm gan srian ag forálacha Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Bealtaine 1999 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith‑Chalaoise (OLAF).

‑ Faoi Airteagal 33 den Ghníomh um Chibearshlándáil, faoin 28 Nollaig 2019 d’aontaigh ENISA don Chomhaontú Idirinstitiúideach an 25 Bealtaine 1999 idir Parlaimint na hEorpa agus Comhairle an Aontais Eorpaigh agus Coimisiún na gComhphobal Eorpach maidir le himscrúduithe inmheánacha arna seoladh ag an Oifig Eorpach Frith‑Chalaoise (OLAF). Eiseoidh ENISA, gan mhoill, na forálacha iomchuí is infheidhme maidir le fostaithe uile na gníomhaireachta.

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH

3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid ar a n‑imreofar tionchar

·Línte buiséid atá ann cheana

In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.

Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil

Líne buiséid

Saghas
caiteachais

Ranníocaíocht

Uimhir

LD/LN 58

ó thíortha de chuid CSTE 59

ó thíortha is iarrthóirí 60

ó thríú tíortha

de réir bhrí Airteagal 21(2)(b) den Rialachán Airgeadais

02 10 04

./LN

TÁ

NÍL

/NÍL

·Línte nua buiséid atá á n‑iarraidh

In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.

Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil

Líne buiséid

Saghas
caiteachais

Ranníocaíocht

Uimhir

LD/LN

ó thíortha de chuid CSTE

ó thíortha is iarrthóirí

ó thríú tíortha

de réir bhrí Airteagal 21(2)(b) den Rialachán Airgeadais

[XX.YY.YY.YY]

TÁ/NÍL

3.2.An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar chaiteachas

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Ceannteideal an chreata airgeadais
ilbhliantúil

Uimhir

[Ceannteideal…2 An Margadh Aonair, An Nuálaíocht agus An Clár Oibre Digiteach…………...………………………………………………………]

[Comhlacht]: <…ENISA….>			Bliain N 61 2022	Bliain N+1 2023	Bliain N+2 2024	Bliain N+3 2025	Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6) 2026 2027		IOMLÁN
Teideal 1:	Gealltanais	(1)	0,61	0,61	0,61	0,61	0,61	0,61	3,66
	Íocaíochtaí	(2)	0,61	0,61	0,61	0,61	0,61	0,61	3,66
Teideal 2:	Gealltanais	(1a)
	Íocaíochtaí	(2 a)
Teideal 3:	Gealltanais	(3a)
	Íocaíochtaí	(3b)
IOMLÁN leithreasuithe don [chomhlacht] <ENISA…….>	Gealltanais	=1+1a +3a	0,61	0,61	0.61	0,61	0,61	0,61	3,66
	Íocaíochtaí	=2+2a +3b	0,61	0,61	0,61	0,61	0,61	0,61	3,66

Ceannteideal an chreata airgeadais
ilbhliantúil

‘Caiteachas riaracháin’

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

		Bliain N	Bliain N+1	Bliain N+2	Bliain N+3	Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)	IOMLÁN
Ard‑Stiúrthóireacht: <…….>
• Acmhainní Daonna
• Caiteachas riaracháin eile
IOMLÁN Ard‑Stiúrthóireacht <…….>	Leithreasuithe

IOMLÁN leithreasuithe
faoi CHEANNTEIDEAL 5
den chreat airgeadais ilbhliantúil

(Iomlán gealltanas = Iomlán íocaíochtaí)

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Bliain
N 62

2022

Bliain
N+1

2023

Bliain
N+2

2024

Bliain
N+3

2025

Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)

2026 2027

IOMLÁN

IOMLÁN leithreasuithe
faoi CHEANNTEIDIL 1 go 5
den chreat airgeadais ilbhliantúil

Gealltanais

0,61

3,66

Íocaíochtaí

0,61

3,66

3.2.2.An tionchar a mheastar ar leithreasuithe [comhlachta]

–◻x Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

–◻ Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí mar a mhínítear thíos:

Leithreasuithe faoi chomhair gealltanas in EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Sonraigh cuspóirí agus aschuir

⇩

Bliain
N

Bliain
N+1

Bliain
N+2

Bliain
N+3

Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)

IOMLÁN

ASCHUIR

Saghas 63

Meánchostas

Níl

Costas

Níl

Costas

Níl

Costas

Níl

Costas

Níl

Costas

Níl

Costas

Níl

Costas

Líon iomlán

Costas iomlán

CUSPÓIR SONRACH Uimh. 1 64 …

- Aschur

Fo-iomlán do chuspóir sonrach Uimh. 1

CUSPÓIR SONRACH Uimh. 2...

- Aschur

Fo-iomlán do chuspóir sonrach Uimh. 2

COSTAS IOMLÁN

3.2.3.An tionchar a mheastar a bheidh ag an togra/tionscnamh ar acmhainní daonna ENISA

3.2.3.1.Achoimre

De thoradh Threoir NIS athbhreithnithe, amhail ó 2022/23, beidh cúraimí breise ar ENISA. Cé go mbeadh na cúraimí sin cumhdaithe le sainordú ENISA, beidh ualach oibre breise ar an ngníomhaireacht mar thoradh orthu. Chun bheith níos beaichte, i dteannta a chúraimí reatha, faoin togra ón gCoimisiún le haghaidh Threoir NIS athbhreithnithe cuirfear cúraimí ar ENISA chun, i measc nithe eile (i) clárlann leochaileachta Eorpach a fhorbairt agus a choinneáil ar bun (Airteagal 6 (2)), (ii) rúnaíocht an Líonra Eorpaigh um Eagrú an Idirchaidrimh maidir le Cibearghéarchéimeanna (CyCLONe) a sholáthar, (Airteagal 14) agus tuarascáil bhliantúil a eisiúint maidir le staid na cibearshlándála san Aontas (Airteagal 15), (iii) tacú le hathbhreithnithe piaraí a eagrú idir na Ballstáit (Airteagal 16), (iv) sonraí teagmhas comhiomlánaithe a bhailiú ó na Ballstáit agus treoraíocht theicniúil a eisiúint (Airteagal 20 (9)), (v) clárlann a chruthú agus a choinneáil ar bun le haghaidh eintitis a sholáthraíonn seirbhísí trasteorann (Airteagal 25).

Dá bhrí sin, déanfar iarraidh ar 5 FTE fhorlíontacha amhail ó 2022 leis an mbuiséad comhfhreagrach chun na poist nua sin a chumhdach.

–◻ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin

–◻ X Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin mar a mhínítear thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Bliain
N 65

2022

Bliain
N+1

2023

Bliain
N+2

2024

Bliain
N+3

2025

Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)

2026 2027

IOMLÁN

Foirne sealadacha (Gráid AD)

0,450

0,450

0,450

0,450

0,450

0,450

2.7

Foirne sealadacha (gráid AST)

Baill foirne ar conradh

0,160

0,160

0,160

0,160

0,160

0,160

0,96

Saineolaithe Náisiúnta ar Iasacht

IOMLÁN

0,61

0,61

0,61

0,61

0,61

0,61

3,66

Riachtanais foirne (FTE):

Bliain
N 66

2022

Bliain
N+1

2023

Bliain
N+2

2024

Bliain
N+3

2025

Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)

2026 2027

IOMLÁN

Foirne sealadacha (Gráid AD)

3

3

3

3

3

3

18

Foirne sealadacha (gráid AST)

Baill foirne ar conradh

2

2

2

2

2

2

12

Saineolaithe Náisiúnta ar Iasacht

IOMLÁN

5

5

5

5

5

5

30

3.2.3.2.Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach don mháthair‑Ard‑Stiúrthóireacht

–◻ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna.

–◻ Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna mar a mhínítear thíos:

Sloinnfear an meastachán i méideanna iomlána (nó go dtí ionad deachúlach amháin ar a mhéad)

		Bliain N	Bliain N+1	Bliain N+2	Bliain N+3	Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
·Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)
XX 01 01 01 (Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin)
XX 01 01 02 (Toscaireachtaí)
XX 01 05 01 (Taighde indíreach)
10 01 05 01 (Taighde díreach)

• Foireann sheachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha: FTE) 67
XX 01 02 01 (AC, END, INT ón “imchlúdach iomlánaíoch”)
XX 01 02 02 (AC, AL, END, INT agus JPD sna Toscaireachtaí)
XX 01 04 bb 68	- sa Cheanncheathrú 69
	- i dtoscaireachtaí
XX 01 05 02 (AC, END, INT – Taighde indíreach)
10 01 05 02 (AC, END, INT – Taighde díreach)
Línte buiséid eile (sonraigh)
IOMLÁN

Is é XX an réimse beartais nó an teideal buiséid lena mbaineann.

Cur síos ar na cúraimí a bheidh le déanamh:

Oifigigh agus pearsanra sealadach
Pearsanra seachtrach

Ba cheart tuairisc ar ríomh na gcostas le haghaidh aonaid FTE a áireamh in Iarscríbhinn V, roinn 3.

3.2.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha

–◻X Tá an togra/tionscnamh comhoiriúnach leis an gcreat airgeadais ilbhliantúil reatha.

–◻ Beidh athchlárú an cheannteidil ábhartha sa chreat airgeadais ilbhliantúil ag gabháil leis an togra/tionscnamh seo.

Mínigh cén t‑athshannadh a bhfuil gá leis, agus sonraigh na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.

Tá an togra comhoiriúnach le 21/27 CAI.

Fritháireofar an buiséad arna iarraidh chun an méadú ar acmhainní daonna in ENISA a chumhdach trí bhuiséad an Chláir don Eoraip Dhigiteach (CED) a laghdú faoin méid céanna sa Cheannteideal céanna.

–◻ Éilíonn an togra/tionscnamh go gcuirfear an ionstraim sholúbthachta i bhfeidhm nó go ndéanfar athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil 70 .

Mínigh an méid a bhfuil gá leis, agus sonraigh na ceannteidil agus na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.

3.2.5.Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe

–Ní dhéantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le cómhaoiniú le tríú páirtithe.

–Déantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le cómhaoiniú atá réamh‑mheasta thíos:

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

	Bliain N	Bliain N+1	Bliain N+2	Bliain N+3	Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)	Iomlán
Sonraigh an comhlacht cómhaoinithe
IOMLÁN leithreasuithe cómhaoinithe

3.3.An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam

–◻ Ní bheidh tionchar airgeadais ar bith ag an togra ar ioncam.

–◻ Beidh an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:

ar acmhainní dílse

ar ioncam eile

má tá an t‑ioncam sannta do línte caiteachais, sonraigh sin

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Líne buiséid ioncaim:	Leithreasuithe atá ar fáil don bhliain airgeadais reatha	Tionchar an togra/tionscnaimh 71
		Bliain N	Bliain N+1	Bliain N+2	Bliain N+3	Iontráil na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
Airteagal ………….

I gcás ioncam ilghnéitheach atá 'sannta', sonraigh na línte buiséid a n‑imreofar tionchar orthu.

Sonraigh an modh chun an tionchar ar ioncam a ríomh.

(1) COM(2020)605 final.

(2) COM(2020)67 final.

(3) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA‑8‑2019‑0156_EN.html

(4) https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST‑8711‑2020‑INIT/ga/pdf

(5) [Iarscríbhinn 5 den Mheasúnú Tionchair]

(6) Staidéar chun tacú leis an athbhreithniú ar Threoir (AE) 2016/1148 maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal coiteann slándála do líonraí agus do chórais faisnéise ar fud an Aontais (Treoir NIS) – Uimh. 2020‑665. Wavestone, CEPS agus ICF.

(7) [Naisc chuig an doiciméad críochnaitheach agus chuig an mbileog achoimre le cur isteach.]

(8) Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n‑aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1).

(9) IO C , , lch. .

(10) IO C , , lch. .

(11) Treoir (AE) 2016/1148 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Iúil 2016 maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal coiteann slándála do líonraí agus do chórais faisnéise ar fud an Aontais (IO L 194/1, 19.7.2016, lch. 1).

(12) Airteagal 11 de Threoir (AE) 2016/1148.

(13) Airteagal 12 de Threoir (AE) 2016/1148.

(14) Bealach is ea é an Prótacal Soilse Tráchta chun go gcuirfidh aon duine ag a bhfuil faisnéis á comhroinnt a phobal meáin ar an eolas faoi aon teorainn leis an bhfaisnéis sin a leathadh tuilleadh. Úsáidtear i nach mór gach pobal CSIRT é agus i Lárionaid um Chomhroinnt agus Anailís Faisnéise (ISACanna) áirithe.

(15) Moladh 2003/361/CE ón gCoimisiún an 6 Bealtaine 2003 maidir le micrifhiontair, fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide a shainmhíniú (IO L 124, 20.5.2003, lch. 36).

(16) [cuirtear isteach an teideal iomlán agus an tagairt foilseacháin IO nuair a nochtar iad]

(17) [cuirtear isteach an teideal iomlán agus an tagairt foilseacháin IO nuair a nochtar iad]

(18) Treoir 97/67/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Nollaig 1997 maidir le comhrialacha chun an margadh inmheánach Comhphobail i seirbhísí poist a fhorbairt agus cáilíocht na seirbhíse a fheabhsú (IO L 15, 21.1.1998, lch. 14).

(19) Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n‑aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1).

(20) Moladh (AE) 2017/1584 ón gCoimisiún an 13 Meán Fómhair 2017 maidir le freagairt chomhordaithe ar theagmhais agus géarchéimeanna mórscála cibearshlándála (IO L 239, 19.9.2017, lch. 36).

(21) Moladh (AE) 2019/534 ón gCoimisiún an 26 Márta 2019 maidir le Cibearshlándáil líonraí 5G (IO L 88, 29.3.2019, lch. 42).

(22) Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Iúil 2014 maidir le ríomh‑shainaitheantas agus seirbhísí iontaoibhe le haghaidh ríomh‑idirbheart sa mhargadh inmheánach agus lena n‑aisghairtear Treoir 1999/93/CE (IO L 257, 28.8.2014, lch. 73).

(23) Treoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach (IO L 321, 17.12.2018, lch. 36).

(24) Treoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Iúil 2002 maidir le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le príobháideachas a chosaint san earnáil cumarsáide leictreonaí (an Treoir um príobháideachas agus cumarsáid leictreonach) (IO L 201, 31.7.2002, lch. 37).

(25) RIALACHÁN (AE) 2016/679 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE aithris (14) ar dá réir “[n]í chumhdaítear leis an Rialachán seo an phróiseáil a dhéantar ar shonraí pearsanta a bhaineann le daoine dlítheanacha agus go háirithe le gnóthais a bhfuil pearsantacht dhlíthiúil acu, lena n‑áirítear ainm agus foirm an duine dhlítheanaigh agus sonraí teagmhála an duine dhlítheanaigh.”.

(26) IO L 123, 12.5.2016, lch. 1.

(27) Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13).

(28) Moladh 2003/361/CE ón gCoimisiún an 6 Bealtaine 2003 maidir le micrifhiontair, fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide a shainmhíniú (IO L 124, 20.5.2003, lch. 36).

(29) [cuirtear isteach an teideal iomlán agus an tagairt foilseacháin IO nuair a nochtar iad]

(30) Treoir 2008/114/CE ón gComhairle an 8 Nollaig 2008 maidir le bonneagair ríthábhachtacha Eorpacha a shainaithint agus a ainmniú agus maidir le measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le cosaint na mbonneagar sin a fheabhsú (IO L 345, 23.12.2008, lch. 75).

(31) Treoir 2011/93/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le mí‑úsáid ghnéasach agus teacht i dtír gnéasach ar leanaí agus pornagrafaíocht leanaí a chomhrac, agus a chuirtear in ionad Chinneadh Réime 2004/68/CGB ón gComhairle (IO L 335, 17.12.2011, lch. 1).

(32) Treoir 2013/40/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Lúnasa 2013 maidir le hionsaithe ar chórais faisnéise agus a chuirtear in ionad Chinneadh Réime 2005/222/CGB ón gComhairle (IO L 218, 14.8.2013, lch. 8).

(33) Rialachán (AE) 2019/881 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 maidir le ENISA (Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil) agus maidir le deimhniú i ndáil le cibearshlándáil theicneolaíocht na faisnéise agus na cumarsáide agus lena n‑aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 526/2013 (an Gníomh um Chibearshlándáil) (IO L 151, 7.6.2019, lch. 15).

(34) Rialachán (AE) Uimh. 1025/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir le caighdeánú Eorpach, lena leasaítear Treoracha 89/686/CEE agus 93/15/CEE ón gComhairle agus Treoracha 94/9/CE, 94/25/CE, 95/16/CE, 97/23/CE, 2004/22/CE, 2007/23/CE, 2009/23/CE agus 2009/105/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Cinneadh 87/95/CEE ón gComhairle agus Cinneadh Uimh. 1673/2006/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 316, 14.11.2012, lch. 12).

(35) Treoir (AE) 2015/1535 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meán Fómhair 2015 lena leagtar síos nós imeachta chun faisnéis a sholáthar i réimse na gcaighdeán teicniúil agus na rialachán teicniúil agus na rialacha maidir le seirbhísí na Sochaí Faisnéise (IO L 241, 17.9.2015, lch. 1).

(36) Treoir 2005/29/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Bealtaine 2005 maidir le cleachtais tráchtála éagothroma idir gnólachtaí agus tomhaltóirí sa mhargadh inmheánach agus lena leasaítear Treoir 84/450/CEE ón gComhairle, Treoir 97/7/CE, Treoir 98/27/CE agus Treoir 2002/65/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 2006/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘An Treoir maidir le Cleachtais Tráchtála Éagothroma’) (IO L 149, 11.6.2005, lch. 22).

(37) Rialachán (AE) 2019/1150 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le cothroime agus trédhearcacht a chur chun cinn d’úsáideoirí gnó a bhaineann úsáid as seirbhísí idirghabhála ar líne (IO L 186, 11.7.2019, lch. 57).

(38) [cuirtear isteach an teideal iomlán agus an tagairt foilseacháin IO nuair a nochtar iad]

(39) [cuirtear isteach an teideal iomlán agus an tagairt foilseacháin IO nuair a nochtar iad]

(40) Dá dtagraítear in Airteagal 58(2)(a) nó (b) den Rialachán Airgeadais.

(41) Is féidir mionsonraí ar na modhanna bainistíochta agus tagairtí don Rialachán Airgeadais a fheiceáil ar shuíomh gréasáin Ard‑Stiúrthóireacht an Bhuiséid: https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/EN/man/budgmanag/Pages/budgmanag.aspx

(42) LD = Leithreasuithe difreáilte / LN = Leithreasuithe neamhdhifreáilte.

(43) CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.

(44) Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha ó na Balcáin Thiar a d'fhéadfadh a bheith ina n‑iarrthóirí.

(45) Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar mhaithe le cláir agus/nó bearta de chuid an Aontais (seanlínte "BA") a chur chun feidhme, taighde indíreach, taighde díreach.

(46) Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar mhaithe le cláir agus/nó bearta de chuid an Aontais (seanlínte ‘BA’) a chur chun feidhme, taighde indíreach, taighde díreach.

(47) AC = Ball foirne ar conradh; AL = Ball foirne áitiúil; END = Saineolaí Náisiúnta ar Iasacht; INT= Ball foirne gníomhaireachta; JPD = Saineolaithe sóisearacha i dtoscaireachtaí.

(48) Fo‑uasteorainn d'fhoireann sheachtrach arna cumhdach ag leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte ‘BA’).

(49) Maidir le hacmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna talmhaíochta, tobhaigh siúcra), ní mór na méideanna a luaitear a bheith ina nglanmhéideanna, i.e. méideanna comhlána agus 20 % de na costais bhailiúcháin a bheith bainte astu.

(50) AC = Ball foirne ar conradh; AL = Ball foirne áitiúil; END = Saineolaí Náisiúnta ar Iasacht; INT= Ball foirne gníomhaireachta; JPD = Saineolaithe sóisearacha i dtoscaireachtaí.

(51) AC = Ball foirne ar conradh; AL = Ball foirne áitiúil; END = Saineolaí Náisiúnta ar Iasacht; INT= Ball foirne gníomhaireachta; JPD = Saineolaithe sóisearacha i dtoscaireachtaí.

(52) Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad “N” (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta eile.

(53) Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad “N” (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta eile.

(54) Sonraigh an cineál coiste agus an grúpa lena mbaineann sé.

(55) TFC: Teicneolaíochtaí na Faisnéise agus na Cumarsáide: Ní mór dul i gcomhairle le DIGIT.

(56) Dá dtagraítear in Airteagal 58(2)(a) nó (b) den Rialachán Airgeadais.

(57) Is féidir mionsonraí ar na modhanna bainistíochta agus tagairtí don Rialachán Airgeadais a fheiceáil ar shuíomh gréasáin Ard‑Stiúrthóireacht an Bhuiséid: https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/GA/man/budgmanag/Pages/budgmanag.aspx .

(58) LD = Leithreasuithe difreáilte / LN = Leithreasuithe neamhdhifreáilte.

(59) CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.

(60) Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha ó na Balcáin Thiar a d'fhéadfadh a bheith ina n‑iarrthóirí.

(61) Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad “N” (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta eile.

(62) Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad “N” (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta eile.

(63) Is ionann aschuir agus táirgí agus seirbhísí le soláthar (e.g.: an líon malartuithe mac léinn a maoiníodh, líon km de bhóithre a tógadh, etc.).

(64) Mar a thuairiscítear i bpointe 1.4.2. ‘Cuspóir(í) sonrach(a)...’

(65) Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad “N” (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta eile.

(66) Is í bliain N an bhliain a chuirfear tús le cur chun feidhme an togra/tionscnaimh. Is gá an chéad bhliain cur chun feidhme a mheastar a bheidh ann a chur in ionad “N” (mar shampla: 2021). Is gá an rud céanna a dhéanamh i gcás na mblianta eile.

(67) AC = Ball foirne ar conradh; AL = Ball foirne áitiúil; END = Saineolaí Náisiúnta ar Iasacht; INT= Ball foirne gníomhaireachta; JPD = Saineolaithe Sóisearacha i dToscaireachtaí.

(68) Fo‑uasteorainn d'fhoireann sheachtrach arna cumhdach ag leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte ‘BA’).

(69) Le haghaidh na gCistí Struchtúracha, an Chiste Eorpaigh Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus an Chiste Eorpaigh Iascaigh (CEI) go príomha.

(70) Féach Airteagail 11 agus 17 de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1311/2013 ón gComhairle ina leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil i gcomhair na mblianta 2014–2020.

(71) Maidir le hacmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna talmhaíochta, tobhaigh siúcra), ní mór na méideanna a luaitear a bheith ina nglanmhéideanna, i.e. méideanna comhlána agus 20 % de na costais bhailiúcháin a bheith bainte astu.

Earnáil	Fo‑earnáil	Cineál eintitis
1. Fuinneamh	(a) Leictreachas	— Gnóthais leictreachais dá dtagraítear i bpointe (57) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2019/944 a chuireann an fheidhm ‘soláthar’ dá dtagraítear i bpointe (12) d’Airteagal 2 den Treoir sin i gcrích( 1 )
		— Oibreoirí córais dáileacháin dá dtagraítear i bpointe (29) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2019/944
		— Oibreoirí córais tarchurtha dá dtagraítear i bpointe (35) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2019/944
		— Táirgeoirí dá dtagraítear i bpointe (38) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2019/944
		¾Oibreoirí ainmnithe sa mhargadh leictreachais dá dtagraítear i bpointe 8 d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2019/943( 2 )
		— Rannpháirtithe sa mhargadh leictreachais dá dtagraítear i bpointe (25) d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) 2019/943 a sholáthraíonn comhbhailiú, freagairt don éileamh nó seirbhísí stórála fuinnimh dá dtagraítear i bpointí (18), (20) agus (59) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2019/944
	(b) Téamh agus fuarú ceantair	— Téamh nó fuarú ceantair dá dtagraítear i bpointe (19) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2018/2001( 3 ) maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a chur chun cinn
	(c) Ola	— Oibreoirí píblínte tarchuir ola
		— Oibreoirí saoráidí táirgthe, scagtha agus cóireála ola, agus stórála agus tarchuir ola
		¾Eintitis stocshealbhaíochta ola lárnacha dá dtagraítear i bpointe (f) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/119/CE ón gComhairle ( 4 )
	(d) Gás	— Gnóthais soláthair dá dtagraítear i bpointe (8) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2009/73/CE( 5 )
		— Oibreoirí córas dáileacháin dá dtagraítear i bpointe (6) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/73/CE
		— Oibreoirí córas tarchurtha dá dtagraítear i bpointe (4) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/73/CE
		— Oibreoirí córais stórála dá dtagraítear i bpointe (10) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/73/CE
		— Oibreoirí córais GNL dá dtagraítear i bpointe (12) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/73/CE
		— Gnóthais gáis nádúrtha mar a shainmhínítear i bpointe (1) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/73/CE
		— Oibreoirí saoráidí scagtha agus cóireála gáis nádúrtha
	(e) Hidrigin	Oibreoirí táirgthe, stórála agus tarchurtha hidrigine
2. Iompar	(a) Aer	— Aeriompróirí dá dtagraítear i bpointe (4) d’Airteagal 3 de Rialachán (CE) Uimh. 300/2008( 6 )
		— Comhlachtaí bainistíochta aerfort dá dtagraítear i bpointe (2) d’Airteagal 2 de Threoir 2009/12/CE( 7 ), aerfoirt dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 2 den Treoir sin, lena n‑áirítear na croí‑aerfoirt a liostaítear i Roinn 2 d’Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013( 8 ), agus eintitis a oibríonn suiteálacha coimhdeacha laistigh d’aerfoirt
		— Oibreoirí rialaithe bainistíochta tráchta a sholáthraíonn rialú aerthráchta (ATC) dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 2 de Rialachán (CE) Uimh. 549/2004( 9 )
	(b) Iarnród	— Bainisteoirí bonneagair dá dtagraítear i bpointe (2) d’Airteagal 3 de Threoir 2012/34/AE( 10 )
		— Gnóthais iarnróid dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 3 de Threoir 2012/34/AE, lena n‑áirítear oibreoirí saoráidí seirbhíse dá dtagraítear i bpointe (12) d’Airteagal 3 de Threoir 2012/34/AE
	(c) Uisce	— Cuideachtaí iompair paisinéirí agus lasta d’uisce go hintíre, ar muir agus cois cósta, dá dtagraítear le haghaidh iompar muirí in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh 725/2004( 11 ), gan na soithí aonair arna n‑oibriú ag na cuideachtaí sin a áireamh
		— Comhlachtaí bainistíochta calafort dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 3 de Threoir 2005/65/CE( 12 ), lena n‑áirítear a saoráidí calafoirt dá dtagraítear i bpointe (11) d’Airteagal 2 de Rialachán (CE) Uimh. 725/2004, agus eintitis a oibríonn oibreacha agus trealamh atá laistigh de chalafoirt
		— Oibreoirí seirbhísí tráchta muirí dá dtagraítear i bpointe (o) d’Airteagal 3 de Threoir 2002/59/CE( 13 )
	(d) Bóthar	— Údaráis bhóithre dá dtagraítear i bpointe (12) d’Airteagal 2 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/962( 14 ) ón gCoimisiún atá freagrach as rialú bainistíochta tráchta
		— Oibreoirí Córas Cliste Iompair dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 4 de Threoir 2010/40/AE( 15 )
3. Baincéireacht		Institiúidí creidmheasa dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 575/2013( 16 )
4. Bonneagair an mhargaidh airgeadais		— Oibreoirí ionad trádála dá dtagraítear i bpointe (24) d’Airteagal 4 de Threoir 2014/65/AE( 17 )
		— Contrapháirtithe lárnacha (CPLanna) dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 2 de Rialachán (AE) Uimh. 648/2012( 18 )
5. Sláinte		¾Soláthróirí cúraim sláinte dá dtagraítear i bpointe (g) d’Airteagal 3 de Threoir 2011/24/AE( 19 )
		¾Saotharlanna tagartha AE dá dtagraítear in Airteagal 15 de Rialachán XXXX/XXXX maidir le bagairtí tromchúiseacha trasteorann don tsláinte 20
		¾Eintitis a dhéanann gníomhaíochtaí taighde agus forbartha maidir le táirgí íocshláinte dá dtagraítear in Airteagal 1 pointe 2 de Threoir 2001/83/CE( 21 ) ¾Eintitis a mhonaraíonn táirgí cógaisíochta bunúsacha agus ullmhóidí cógaisíochta bunúsacha dá dtagraítear i roinn C rannán 21 de NACE Ath. 2 ¾Eintitis a mhonaraíonn feistí leighis a mheastar a bheith criticiúil le linn éigeandáil sláinte poiblí (‘liosta feistí criticiúla na héigeandála sláinte poiblí’) dá dtagraítear in Airteagal 20 de Rialachán XXXX 22
6. Uisce óil		Soláthróirí agus dáileoirí uisce a bheartaítear le hól ag an duine dá dtagraítear i bpointe (1)(a) d’Airteagal 2 de Threoir 98/83/CE ón gComhairle( 23 ) ach gan dáileoirí a áireamh ar ina leith nach bhfuil dáileadh uisce ach ina chuid dá ngníomhaíocht ghinearálta a bhaineann le dáileadh tráchtearraí agus earraí eile nach meastar a bheith ina seirbhísí fíor‑riachtanacha ná tábhachtacha
7. Fuíolluisce		Gnóthais a bhailíonn, a dhiúscraíonn, nó a chóireálann fuíolluisce uirbeach, tí agus tionsclaíoch dá dtagraítear i bpointí (1) go (3) d’Airteagal 2 de Threoir 91/271/CEE ón gComhairle( 24 )
8. Bonneagar digiteach		— Soláthraithe Pointe Malartaithe Idirlín
		— Soláthraithe seirbhíse DNS
		— Clárlanna ainmneacha TLD
		—Soláthraithe seirbhíse néalríomhaireachta
		— Soláthraithe seirbhíse lárionaid
		¾Soláthraithe líonra soláthair ábhair
		— Soláthraithe seirbhísí iontaoibhe dá dtagraítear i bpointe (19) d’Airteagal 3 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014( 25 )
		— Soláthraithe líonraí cumarsáide leictreonaí poiblí dá dtagraítear i bpointe (8) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2018/1972( 26 ) nó soláthraithe seirbhísí cumarsáide leictreonaí dá dtagraítear i bpointe (4) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2018/1972 i gcás ina bhfuil a seirbhísí ar fáil go poiblí
9. Riarachán Poiblí		¾Eintitis riaracháin phoiblí rialtas láir
		¾Eintitis riaracháin phoiblí i réigiúin NUTS leibhéal 1 a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003 ( 27 )
		¾Eintitis riaracháin phoiblí i réigiúin NUTS leibhéal 2 a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 1059/2003
10. Spás		Oibreoirí bonneagair ar talamh, faoi úinéireacht na mBallstát nó páirtithe príobháideacha, arna bhainistiú acu agus arna oibriú acu, a thacaíonn le soláthar seirbhísí spásbhunaithe, seachas soláthraithe líonraí cumarsáide leictreonaí poiblí dá dtagraítear i bpointe (8) d’Airteagal 2 de Threoir (AE) 2018/1972

Earnáil	Fo‑earnáil	Cineál eintitis
1. Seirbhísí poist agus cúiréireachta		Soláthraithe seirbhíse poist dá dtagraítear i bpointe (1) d’Airteagal 2 de Threoir 97/67/CE( 28 ) agus soláthraithe seirbhísí cúiréireachta
2. Bainistíocht dramhaíola		Gnóthais a dhéanann gníomhaíochtaí bainistíochta dramhaíola dá dtagraítear i bpointe (9) d’Airteagal 3 de Threoir 2008/98/CE( 29 ) ach gan gnóthais a áireamh ar ina leith nach í an bhainistíocht dramhaíola an phríomhghníomhacht eacnamaíoch atá acu
3. Monarú, táirgeadh agus dáileadh ceimiceán		Gnóthais a dhéanann monarú, táirgeadh agus dáileadh ar shubstaintí agus earraí dá dtagraítear i bpointí (4), (9) agus (14) d’Airteagal 3 de Rialachán (CE) Uimh. 1907/2006( 30 )
4. Táirgeadh, próiseáil agus dáileadh bia		Gnólachtaí bia dá dtagraítear i bpointe (2) d’Airteagal 3 de Rialachán (CE) Uimh. 178/2002( 31 )
5. Monaraíocht	(a) Monarú feistí leighis agus feistí leighis diagnóiseacha in vitro	Eintitis a mhonaraíonn feistí leighis dá dtagraítear in Airteagal 2 pointe 1 de Rialachán (AE) 2017/745( 32 ), agus eintitis a mhonaraíonn feistí leighis dhiagnóiseacha in vitro dá dtagraítear in Airteagal 2 pointe 2 de Rialachán (AE) 2017/746( 33 ) cé is moite d’eintitis a mhonaraíonn feistí leighis a luaitear in Iarscríbhinn 1, pointe 5.
	(b) Monarú táirgí ríomhaireachta, leictreonacha agus optúla	Gnóthais a dhéanann aon cheann de na gníomhaíochtaí eacnamaíocha dá dtagraítear i roinn C rannán 26 de NACE Ath. 2
	(a) Monarú trealaimh leictreonaigh	Gnóthais a dhéanann aon cheann de na gníomhaíochtaí eacnamaíocha dá dtagraítear i roinn C rannán 27 de NACE Ath. 2
	(d) Monarú innealra agus trealaimh nach n‑aicmítear in áit ar bith eile	Gnóthais a dhéanann aon cheann de na gníomhaíochtaí eacnamaíocha dá dtagraítear i roinn C rannán 28 de NACE Ath. 2
	(e) Monarú mótarfheithiclí, leantóirí agus leathleantóirí	Gnóthais a dhéanann aon cheann de na gníomhaíochtaí eacnamaíocha dá dtagraítear i roinn C rannán 29 de NACE Ath. 2
	(f) Monarú trealaimh iompair eile	Gnóthais a dhéanann aon cheann de na gníomhaíochtaí eacnamaíocha dá dtagraítear i roinn C rannán 30 de NACE Ath. 2
6. Soláthraithe digiteacha		— Soláthraithe margaí ar líne
		— Soláthraithe inneall cuardaigh ar líne
		— Soláthraithe ardáin seirbhísí líonra shóisialta

Treoir (AE) 2016/1148	An Treoir seo
Airteagal 1 (1)	Airteagal 1 (1)
Airteagal 1 (2)	Airteagal 1 (2)
Airteagal 1 (3)	‑
Airteagal 1 (4)	Airteagal 2 (4)
Airteagal 1 (5)	Airteagal 2 (5)
Airteagal 1 (6)	Airteagal 2 (3)
Airteagal 1 (7)	Airteagal 2 (6)
Airteagal 2	-
Airteagal 3	Airteagal 3
Airteagal 4	Airteagal 4
Airteagal 5	‑
Airteagal 6	‑
Airteagal 7 (1)	Airteagal 5 (1)
Airteagal 7 (2)	Airteagal 5 (4)
Airteagal 7 (3)	Airteagal 5 (3)
Airteagal 8 (1)–(5)	Airteagal 8 (1)–(5)
Airteagal 8 (6)	Airteagal 11 (4)
Airteagal 8 (7)	Airteagal 8 (6)
Airteagal 9 (1)‑(3)	Airteagal 9 (1)‑(3)
Airteagal 9 (4)	Airteagal 9 (7)
Airteagal 9 (5)	Airteagal 9 (8)
Airteagal 10 (1)‑(3)	Airteagal 11 (1)‑(3)
Airteagal 11 (1)	Airteagal 12 (1)–(2)
Airteagal 11 (2)	Airteagal 12 (3)
Airteagal 11 (3)	Airteagal 12(4) agus (6)
Airteagal 11 (4)	‑
Airteagal 11 (5)	Airteagal 12 (7)
Airteagal 12 (1)‑(5)	Airteagal 13 (1)‑(5)
Airteagal 13	‑
Airteagal 14 (1)	Airteagal 18 (1)
Airteagal 14 (2)	Airteagal 18 (2)‑(4)
Airteagal 14 (3)	Airteagal 20 (1)
Airteagal 14 (4)	Airteagal 20 (3)
Airteagal 14 (5)	Airteagal 20 (5), (6), (8)
Airteagal 14 (6)	Airteagal 20 (7)
Airteagal 14 (7)	‑
Airteagal 15 (1)	Airteagal 29 (2)
Airteagal 15 (2)(a)	Airteagal 29 (2) (e)
Airteagal 15 (2)(b)	Airteagal 29 (2) (g)
Airteagal 15 (2) an dara fleasc	Airteagal 29 (3)
Airteagal 15 (3)	Airteagal 29 (4) (b)
Airteagal 15 (4)	Airteagal 28 (2)
Airteagal 16 (1)	Airteagal 18 (1), (2)
Airteagal 16 (2)	Airteagal 18 (2)‑(4)
Airteagal 16 (3)	Airteagal 20 (1)
Airteagal 16 (4)	Airteagal 20 (3)
Airteagal 16 (5)	‑
Airteagal 16 (6)	Airteagal 20 (6)
Airteagal 16 (7)	Airteagal 20 (7)
Airteagal 16 (8), (9)	Airteagal 20 (11)
Airteagal 16 (10)	‑
Airteagal 16 (11)	Airteagal 2 (1)
Airteagal 17 (1)	‑
Airteagal 17 (2)(a)	Airteagal 29 (2) (e)
Airteagal 17 (2)(b)	Airteagal 29 (4) (b)
Airteagal 17 (3)	Airteagal 34 (1) (a), (b)
Airteagal 18 (1)	Airteagal 24 (1)‑(2)
Airteagal 18 (2)	Airteagal 24 (3)
Airteagal 18 (3)	Airteagal 24 (4)
Airteagal 19	Airteagal 22
Airteagal 20	Airteagal 27
Airteagal 21	Airteagal 33
Airteagal 22 (1)‑(2)	Airteagal 37 (1)‑(2)
Airteagal 23	Airteagal 35
Airteagal 24	‑
Airteagal 25	Airteagal 38
Airteagal 26	Airteagal 42
Airteagal 27	Airteagal 43
Iarscríbhinn I(1)	Airteagal 10 (1)
Iarscríbhinn I (2) (a) (i)‑(iv)	Airteagal 10 (2) (a)‑(d)
Iarscríbhinn I (2) (a) (v)	Airteagal 10 (2) (f)
Iarscríbhinn I (2) (b)	Airteagal 10 (3)
Iarscríbhinn I (2) (c) (i)‑(ii)	Airteagal 10 (4) (a)
Iarscríbhinn II	Iarscríbhinn I
Iarscríbhinn III 1, 2	Iarscríbhinn II, 6.
Iarscríbhinn III, 3	Iarscríbhinn I, 8.

Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 46 of the multiannual financial framework
Acmhainní daonna
Caiteachas eile de chineál riaracháin
Fo‑iomlán asmuigh de CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

Foirne sealadacha (Gráid AD)	0,450	0,450	0,450	0,450	0,450	0,450	2.7
Foirne sealadacha (gráid AST)
Baill foirne ar conradh	0,160	0,160	0,160	0,160	0,160	0,160
Saineolaithe Náisiúnta ar Iasacht							0,96