Bileog Achoimre Feidhmiúcháin

Measúnú tionchair ar an Togra le haghaidh Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2009/28/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Aibreán 2009 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a chur chun cinn

A. An gá atá le beart

Cén fhadhb atá ann agus cén fáth ar fadhb í ar leibhéal an Aontais Eorpaigh?

Le Treoir 2009/28/CE (an Treoir maidir le Foinsí Inathnuaite Fuinnimh) bunaítear creat Eorpach maidir le Fuinneamh Inathnuaite a chur chun cinn ina leagtar amach spriocanna náisiúnta éigeantacha le haghaidh an sciar den fhuinneamh inathnuaite in olltomhaltas deiridh fuinnimh gach Ballstáit faoi 2020. I mí Dheireadh Fómhair 2014, chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach sprioc cheangailteach 27 % ar a laghad ar leibhéal an Aontais maidir leis an sciar den fhuinneamh inathnuaite a thomhlófar san Aontas in 2030. Mar thoradh ar theaglaim d’éifeachtaí fadtéarmacha na mbeartas atá i bhfeidhm faoi láthair, amhail an feabhas atá tar éis teacht ar an iomaíochas costais a bhuí leis an dul chun cinn teicneolaíoch mar aon leis na tionscnaimh a bhaineann leis an gCóras Trádála Astaíochtaí (CTA) agus le hearnálacha nach mbaineann trádáil astaíochtaí leo, dearadh an mhargaidh leictreachais agus rialachas agus éifeachtúlacht fuinnimh, tuartar go dtiocfaidh méadú ar an an sciar den fhuinneamh inathnuaite a úsáidtear. De cheal beartais bhreise de chuid an Aontais, áfach, níl an méadú sin éifeachtúil ó thaobh costas agus ní leor é chun go mbainfear amach an sprioc den fhuinneamh inathnuaite ar leibhéal an Aontais a aontaíodh.

Cad é ba cheart a bhaint amach? 

I gcomhthéacs Straitéis an Aontais Fuinnimh, áirítear ceithre phríomhchuspóir san athbhreithniú ar an Treoir maidir le Foinsí Inathnuaite Fuinnimh: (i) tacú le teorainn a chur leis an méadú ar an meánteocht domhanda go dtí nach mó ná 2°C, d’fhonn 1.5 C a bhaint amach i gcomhréir le gealltanas an Aontais maidir le cuspóirí Chomhaontú Pháras maidir leis an athrú aeráide (COP 21 Pháras); (ii) sciar 27 % ar a laghad den fhuinneamh inathnuaite san Aontas a bhaint amach faoi 2030; (iii) cur le cinnteacht an tsoláthair fuinnimh i ngeilleagar an Aontais trí spleáchas ar allmhairí a laghdú; (iv) cabhrú le go mbeidh an tAontas Eorpach ar thús cadhnaíochta ar domhan i réimse an fhuinnimh inathnuaite agus ina mhol domhanda ó thaobh forbairt a dhéanamh ar ardteicneolaíochtaí iomaíocha fuinnimh inathnuaite.

Cad é an breisluach atá le beart a dhéanamh ar leibhéal an Aontais? 

De bharr gur ann do chlistí agus do bhacainní sonracha sa mhargadh, tá gá le beartais ar leibhéal an Aontais chun deimhin a dhéanamh de go mbainfear amach an sprioc cheangailteach 27 % ar a laghad ar leibhéal an Aontais maidir le fuinneamh inathnuaite ar bhonn comhpháirteach, agus go ndéanfar sin ar an mbealach is éifeachtaí is féidir ó thaobh costas agus is lú a dhéanann saobhadh ar an margadh. Mar thoradh ar bhearta an Aontais, áiritheofar cinnteacht d’infheisteoirí i gcreat rialála uile-Aontais; lena chois sin, déanfar deimhin de go mbainfear úsáid chomhsheasmhach agus chost-éifeachtúil as fuinneamh inathnuaite ar fud an Aontais agus gonoibreoidh an margadh inmheánach fuinnimh ar bhealach éifeachtach agus, ag an am céanna, urramófar an cumas atá ag na Ballstáit cineálacha éagsúla fuinnimh inathnuaite a tháirgeadh de réir a rogha meascán fuinnimh féin.

B. Réitigh

Cad iad na roghanna lenar féidir na cuspóirí a bhaint amach? An bhfuil rogha thosaíochta ann nó nach bhfuil? Mura bhfuil, cén fáth? 

Rinneadh roghanna beartais reachtacha agus neamhreachtacha maidir le cur chun cinn na húsáide a bhaintear as fuinneamh inathnuaite a mheas. Sa mheasúnú tionchair, áirítear anailís mhionsonraithe a rinneadh ar gach rogha beartais ina leagtar amach, ar bhonn céimnitheach, cineálacha cur chuige ón gcás bunlíne (Rogha 0) go bearta cuimsitheacha ar leibhéal an Aontais. Níor roghnaíodh aon cheann de na roghanna tosaíochta sa chaoi go bhfágfaí an rogha faoin gCoimisiún teacht ar chinneadh as measc na cúig réimse seo a leanas:

(i) Roghanna chun úsáid foinsí inathnuaite fuinnimh in earnáil an leictreachais (FIF-L) a mhéadú

Comhchreat Eorpach maidir le scéimeanna tacaíochta: 1) úsáid a bhaint as sásraí an mhargaidh amháin; 2) rialacha a shoiléiriú trí bhíthin sraith uirlisí; 3) bogadh i dtreo cabhair infheistíochta.

Cur chuige réigiúnach níos comhordaithe: 1) tacaíocht réigiúnach éigeantach; 2) páirt-oscailt éigeantach na scéimeanna tacaíochta do rannpháirtíocht thrasteorann.

Ionstraim airgeadais dírithe ar an bhfuinneamh inathnuaite: 1) ionstraim airgeadais ar leibhéal an Aontais a bhfuil critéir incháilitheachta leathana aici; 2) ionstraim airgeadais ar leibhéal an Aontais a thacaíonn le tionscadail ardriosca fuinnimh inathnuaite.

Simpliú riaracháin: 1) forálacha treisithe trí bhíthin “ionad ilfhreastail”, raonta ama agus nósanna imeachta simplithe le haghaidh athchumhachtú; 2) teorainn ama a chur leis na nósanna imeachta údarúcháin trí bhíthin formheas uathoibríoch agus fógra simplí i gcás tionscadail bheaga.

(ii) Roghanna chun úsáid foinsí inathnuaite fuinnimh in earnáil an téimh agus an fhuaraithe (FIF-T&F) a mhéadú

Úsáid an fhuinnimh inathnuaite a mhéadú chun fuinneamh a sholáthar d’earnáil an téimh agus an fhuaraithe: 1) oibleagáid ar sholáthróirí breoslaí iontaise úsáid a bhaint as foinsí inathnuaite fuinnimh in earnáil an téimh agus an fhuaraithe; 2) an oibleagáid chéanna ach í a chur ar sholáthróirí breoslaí inaniomláine.

An úsáid a bhaintear as fuinneamh inathnuaite agus as dramhtheas i gcórais téimh agus fuaraithe ceantair a éascú: 1) nósanna dea-chleachtais a roinnt; 2) teastais feidhmíochta fuinnimh agus rochtain a thabhairt ar an gcóras téimh agus fuaraithe ar an leibhéal áitiúil; 3) bearta faoi phointe 2 thuas móide creat breise treisithe maidir le cearta tomhaltóirí.

(iii) Roghanna chun úsáid foinsí inathnuaite fuinnimh in earnáil an iompair (FIF-I) a mhéadú

Úsáid an fhuinnimh inathnuaite a mhéadú in earnáil an iompair: 1) scéim oibleagáide ar leibhéal an Aontais maidir le breoslaí ardfhorbartha a tháirgtear ó fhoinsí inathnuaite a chur ar an margadh; 2) scéim oibleagáide ar leibhéal an Aontais maidir le gach breosla a tháirgtear ó fhoinsí inathnuaite agus a thomhlaítear in earnáil an iompair chomh maith le deireadh a chur le bithbhreoslaí biabhunaithe de réir a chéile (foroghanna: 2 A) sciar na mbithbhreoslaí biabhunaithe a laghdú de réir a chéile faoi 2030; 2 B) deireadh iomlán a chur le bithbhreoslaí den sórt sin de réir a chéile faoi 2030; 2 C) deireadh níos gasta a chur le bithdhíosal biabhunaithe agus cur le laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa (GCT) faoi 2030); 3) na roghanna a luaitear thuas mar aon le scéim oibleagáide shonrach ar leibhéal an Aontais maidir le breoslaí a tháirgtear ó fhoinsí inathnuaite agus a thomhlaítear in earnáil na heitlíochta agus an mhuiriompair. 4) scéim oibleagáide maidir le laghdú ar astaíochtaí GCT (Treoir maidir le Cáilíocht an Bhreosla) (foroghanna: 4 B) scéim oibleagáide fhoriomlán maidir le laghdú ar astaíochtaí GCT i gcás breoslaí agus leictreachais; 4 C) scéim oibleagáide fhoriomlán maidir le laghdú ar astaíochtaí GCT i gcás breoslaí ardfhorbartha agus leictreachais; 4 D) breoslaí ardfhorbartha, leictreachas agus breoslaí traidisiúnta ar lú anastaíochtaí GCT).

(iv) Roghanna chun tomhaltóirí fuinnimh inathnuaite a chumhachtú agus chun eolas a chur ar fáil dóibh:

Tomhaltóirí a chumhachtú chun leictreachas féintomhaltais a tháirgeadh ó fhoinsí inathnuaite agus a stóráil: 1) treoir ón Aontas maidir le féintomhaltas; 2) an pobal a chumhachtú chun leictreachas féintomhaltais ó fhoinsí inathnuaite a úsáid agus a stóráil; 3) córas cianroinnte leictreachais féintomhaltais a chur ar bun laistigh de bhardais.

Eolas a nochtadh i dtaobh leictreachas inathnuaite: 1) an córas ráthaíochtaí tionscnaimh (RTanna) a neartú; 2) bearta faoi 1 thuas mar aon le ráthaíochtaí tionscnaimh éigeantacha maidir le nochtadh; 3) bearta faoi 2 thuas mar aon le síneadh a chur leis na ráthaíochtaí tionscnaimh chun foinsí uile giniúna leictreachais a chumhdach.

Rianú a dhéanamh ar bhreoslaí inathnuaite a úsáidtear in earnáil an téimh agus an fhuaraithe agus in earnáil an iompair: 1) síneadh a chur leis na ráthaíochtaí tionscnaimh chun breoslaí gásacha inathnuaite a chumhdach; 2) síneadh a chur leis na ráthaíochtaí tionscnaimh chun breoslaí gásacha agus leachtacha inathnuaite a chumhdach; 3) córas rianaithe eile maidir le breoslaí gásacha agus leachtacha inathnuaite a fhorbairt.

(v) Roghanna chun deimhin a dhéanamh de go mbainfear amach an sprioc 27 % ar a laghad maidir le fuinneamh inathnuaite faoi 2030:

Spriocanna náisiúnta 2020: spriocanna náisiúnta 2020 mar bhunús tagartha seachas an bhonnlíne.

Conair: Conair líneach seachas conair neamhlíneach.

Sásraí chun bearna uaillmhéine i dtaca le sprioc an Aontais maidir le fuinneamh inathnuaite a sheachaint: 1) uaillmhian na bpleananna náisiúnta a athbhreithniú; 2) clásal athbhreithnithe a bheith ann chun sásraí seachadta breise ar leibhéal an Aontais a mholadh ag tráth níos faide anonn más gá; 3) uaillmhian na mbeart ar fud an Aontais a mhéadú; 4) spriocanna ceangailteacha náisiúnta a thabhairt isteach.

Bearta chun bearna seachadta a sheachaint agus a líonadh: 1) na pleananna náisiúnta a athbhreithniú; 2) clásal athbhreithnithe a bheith ann chun sásraí seachadta breise ar leibhéal an Aontais a mholadh ag tráth níos faide anonn más gá; 3) uaillmhian na mbeart ar fud an Aontais a mhéadú; 4) spriocanna ceangailteacha náisiúnta a thabhairt isteach.

Na páirtithe leasmhara éagsúla agus na bearta is rogha leo

Rinneadh comhairliúchán poiblí ar líne idir an 18 Samhain 2015 agus an 10 Feabhra 2016. Dearbhaíonn sé comhaontú ginearálta i measc na mBallstát, eagraíochtaí neamhrialtasacha agus meithleacha machnaimh, infheisteoirí agus comhlachais maidir leis an ngá atá le creat reachtach le haghaidh fuinneamh inathnuaite, creat atá cobhsaí intuartha, ar leibhéal an Aontais, an tábhacht a bhaineann le bearta a shainiú in earnáil an leictreachais (FIF-L), in earnáil an téimh agus an fhuaraithe (FIF-T+F), agus in earnáil an iompair (FIF-I), rannpháirtíocht na dtomhaltóirí i margadh inmheánach an leictreachais a fheabhsú, deireadh a chur le bacainní riaracháin agus sprioc cheangailteach 27 % ar a laghad ar leibhéal an Aontais a bhaint amach. Go ginearálta, bhí na páirtithe leasmhara uile ar aon intinn go gcaithfear cur le forbairt bonneagair, go háirithe maidir le heangacha cliste agus córais stórála.

Leag na Ballstáit béim ar an ngealltanas chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, mar aon leis an ngá atá leis an bhfuinneamh inathnuaite a dhíchúpláil ón bhfás eacnamaíoch agus cur lena inmharthanacht. Chuir cuid de na Ballstáit béim ar an ról atá ag an bhfuinneamh inathnuaite i dtaca le cinnteacht fuinnimh agus spleáchas ar allmhairiú fuinnimh. Leag earnáil na tionsclaíochta béim ar an ngá atá le margadh a bheith ann atá in oiriúint don fhuinneamh inathnuaite, trí bhíthin comhtháthú margaidh, córas treisithe chun infheistíochtaí a chosaint ar bhonn fadtéarmach, agus d’iarr an earnáil go gcuirfí ar bun creat reachtach cobhsaí chun an nuálaíocht a spreagadh, deimhin a dhéanamh den inmharthanacht eacnamaíoch agus iomaíochas a mhéadú ar leibhéal an Aontais. Chuir eagraíochtaí neamhrialtasacha béim ar a thábhachtaí atá sé cearta saoránach a leagan síos chun cur leis an dílárú agus chun pobail áitiúla a chumasú le spreagadh a thabhairt don phobal glacadh le scéimeanna nua amach anseo.

C. Tionchar na rogha tosaíochta

Cad iad buntáistí na rogha tosaíochta (más ann di; murab ann, cad iad buntáistí na bpríomhroghanna)? 

Ní féidir, ag an bpointe seo, cainníochtú a dhéanamh ar an tionchar óir níor roghnaíodh aon roghanna tosaíochta. Leis na roghanna 1 go 4, téitear i ngleic le héiginnteacht infheisteoirí, méadaítear an chost-éifeachtúlacht, déantar idirghabháil i gcoinne cliseadh sa mhargadh, nuashonraítear an creat reachtach atá ann faoi láthair agus cuirtear le dea-thoil an phobail.

Trí na príomhbhearta a chur chun feidhme, tacófar leis an Aontas a chuspóirí i dtaca le laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach (trí rannchuidiú leis an laghdú breise 5 % ar astaíochtaí gás ceaptha teasa is gá i gcomparáid le réamh-mheastacháin an cháis tagartha). Féadfaidh sé cabhrú freisin leis an gcostas ar allmhairiú fuinnimh a laghdú (a bhuí le tionchar carnach spriocanna 2030 a chur chun feidhme, chiallódh sé go mbeadh laghdú EUR 221 billiún ann le linn na tréimhse 2021-2030), agus le tairbhí comhchoiteanna breise a chur ar fáil, amhail laghdú foriomlán ar chostais a bhaineann le rialú ar thruailliú agus le dochar don tsláinte.

Cad iad costais rogha na tosaíochta (más ann di; murab ann, cad iad costais na bpríomhroghanna)? 

D’fhéadfadh tionchair shóisialta, eacnamaíocha agus chomhshaoil a bheith ag na príomhroghanna a forbraíodh ar leibhéal an Bhallstáit. I gcás inar féidir é, rinneadh na tionchair sin a chainníochtú.

Cén tionchar a imreofar ar FBManna agus ar an iomaíochas?

Sa Mheasúnú Tionchair, tá eisceachtaí sonracha i dtaca le FBManna chun a áirithiú go gcuireann na bearta chun sprioc 2030 maidir le fuinneamh inathnuaite a bhaint amach ar leibhéal an Aontais (e.g. simpliú riaracháin, forálacha sonracha maidir le tacaíocht phoiblí, bearta níos leithne i ndáil le féintomhaltas), go gcuireann siad a iomaíochas na FBManna sin chun cinn.

An imreofar tionchar suntasach ar bhuiséid náisiúnta agus ar údaráis riaracháin náisiúnta? 

Iarrfar ar na Ballstáit cuidiú leis an iarracht choiteann chun sprioc 2030 maidir le fuinneamh inathnuaite a bhaint amach ar leibhéal an Aontais trí thacar de bhearta a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar bhuiséid agus ar údaráis riaracháin náisiúnta.

D. Iarobair

Cathain a dhéanfar athbhreithniú ar an mbeartas?

Tiocfaidh deireadh i ndáiríre le roinnt forálacha den Treoir maidir le Fuinneamh Inathnuaite i mí na Nollag 2020, go háirithe na forálacha a bhaineann le spriocanna ceangailteacha náisiunta. Tá sé d’aidhm ag an Measúnú Tionchair aghaidh a thabhairt ar na bearta atá le cur sa Treoir maidir le Fuinneamh Inathnuaite tar éis 2020. Le cuid de na roghanna, déantar forbairt ar an ngá atá ann a áirithiú go leagtar amach clásail athbhreithnithe sa Treoir athbhreithnithe maidir le Fuinneamh Inathnuaite chun deimhin a dhéanamh de go ndéanfar faireachán mar is ceart ar an aistriú ó spriocanna ceangailteacha náisiúnta go sprioc 2030 ar leibhéal an Aontais agus go ndéanfar an taistriú sin a chur chun feidhme mar is ceart.