(1)

Formhuiníodh sprioc ceangailteach de laghdú intíre 40 %, ar a laghad, ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair faoi 2030 i gcomparáid le 1990 sna conclúidí ón gComhairle Eorpach an 23-24 Deireadh Fómhair 2014 maidir le creat beartais 2030 don aeráid agus don fhuinneamh, agus rinneadh an sprioc sin a athdhearbhú ag cruinniú na Comhairle Eorpaí an 17-18 Márta 2016.

(2)

Rinneadh foráil i gconclúidí na Comhairle Eorpaí an 23-24 Deireadh Fómhair 2014 nach mór don Aontas ina iomláine an sprioc sin a bhaint amach ar an mbealach is costéifeachtaí is féidir, agus laghduithe 43 % sa chóras trádála astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Aontas (“CTA AE”) agus laghduithe 30 % sna hearnálacha nach earnálacha CTA iad a bhaint amach faoi seach faoi 2030 i gcomparáid le 2005. I gComhaontú Pháras (3), inter alia, leagtar amach sprioc fhadtéarmach a thagann leis an gcuspóir an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choimeád go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus leanúint de na hiarrachtaí é a choimeád faoi bhun 1.5 °C. Tá sé riachtanach go mbeadh gach Ballstát rannpháirteach sna hiarrachtaí sin, agus do gach earnáil den gheilleagar, lena n-áirítear earnáil an iompair, rannchuidiú chun na laghduithe sin ar astaíochtaí a chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach a bhaint amach agus chun na spriocanna fadtéarmacha atá i gComhaontú Pháras a chomhlíonadh.

(3)

Leagtar síos mar uaillmhian ag Straitéis Eorpach 2016 an Choimisiúin maidir le soghluaisteacht íseal-astaíochtaí, go gcaithfidh laghdú 60 % ar a laghad teacht ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón earnáil iompair faoi lár an chéid i gcomparáid le 1990 agus gur gá go ndéanfaí dícheall ag iarraidh an sprioc astaíochtaí nialasacha a bhaint amach.

(4)

Chun an sprioc sin a bhaint amach, is iomchuí réimse éagsúil beart a mheas. Anuas ar chaighdeáin astaíochta CO2 a leagan síos d’fheithiclí tromshaothair, eadhon leoraithe, busanna agus cóistí, d’fhéadfaí gníomhaíochtaí eile a áireamh ar na bearta sin a chuideodh le feabhas a chur ar éifeachtúlacht feithiclí tromshaothair agus leis na hastaíochtaí CO2 uathu a laghdú, gníomhaíochtaí amhail barrfheabhsú ualaigh, dlúthghrúpáil, tiománaithe a chur faoi oiliúint, úsáid a bhaint as breoslaí ailtéarnacha, scéimeanna athchóirithe flít, boinn íosfhriotaíocht rollta, plódú a laghdú agus infheistíochtaí i gcothabháil an bhonneagair.

(5)

Faoi láthair is ionann na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fheithiclí tromshaothair, agus thart ar aon cheathrú de na hastaíochtaí ó iompar de bhóthar san Aontas agus, mura ndéanfar bearta breise, meastar go dtiocfaidh méadú 10 % air sin idir 2010 agus 2030 agus méadú 17 % idir 2010 agus 2050. Is gá bearta éifeachtacha a thabhairt isteach chun astaíochtaí ó fheithiclí tromshaothair a shrianadh chun cuidiú a thabhairt na laghduithe is gá ar astaíochtaí san earnáil iompair a bhaint amach.

(6)

I dteachtaireacht uaidh in 2014 maidir le Straitéis chun ídiú breosla agus astaíochtaí CO2 Feithiclí Tromshaothair a laghdú, d’aithin an Coimisiún gur réamhriachtanas é i gcás bearta den chineál sin a thabhairt isteach, nós imeachta rialáilte chun astaíochtaí CO2 agus ídiú breosla a chinneadh.

(7)

Is le Rialachán (CE) Uimh. 595/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) a chuirtear an creat chun nós imeachta rialáilte den chineál sin a bhunú ar fáil. Leis na tomhais a dhéantar i gcomhréir leis an nós imeachta sin, soláthrófar sonraí stóinseacha inchomparáide maidir le hastaíochtaí CO2 agus ídiú breosla do gach feithicil tromshaothair i ndáil le cuid shuntasach den fhlít feithiclí tromshaothair san Aontas. Beidh teacht ag ceannaitheoir feithicle tromshaothair ar leithligh agus ag an mBallstát clárúcháin ábhartha ar an bhfaisnéis sin, agus dúnfaidh sé seo cuid den bhearna faisnéise.

(8)

Is fiontair bheaga agus mheánmhéide iad formhór na gcuideachtaí iompair. Ina theannta sin, níl rochtain acu fós ar fhaisnéis chaighdeánaithe chun meastóireacht a dhéanamh ar theicneolaíochtaí um éifeactúlacht breosla nó chun comparáid a dhéanamh idir feithiclí tromshaothair d’fhonn na cinntí ceannaigh is eolasaí a dhéanamh, agus a gcuid billí breosla á laghdú dá réir sin acu, rud ar fiú breis agus an ceathrú cuid dá gcostais oibriúcháin.

(9)

Ba cheart fáil a bheith go poiblí ar fhaisnéis ar fheidhmíocht feithicle tromshaothair maidir le hastaíochtaí CO2 agus ídiú breosla chun cabhrú le gach oibreoir feithicle cinntí eolasacha ceannaigh a dhéanamh agus chun ardleibhéal trédhearcachta a áirithiú. Beidh gach monaróir feithiclí tromshaothair in ann comparáid a dhéanamh idir feidhmíocht a bhfeithiclí agus feidhmíocht feithiclí de dhéantúis eile. Méadófar leis sin na dreasachtaí chun nuálaíochta agus spreagfar forbairt feithiclí tromshaothair a bheidh níos tíosaí ar fhuinneamh agus dá réir sin méadófar an iomaíocht. Beidh an fhaisnéis sin ina bonn fónta do lucht ceaptha beartas ar leibhéal an Aontais agus na mBallstát chun beartais a fhorbairt agus chun feithiclí tromshaothair atá níos tíosaí ar fhuinneamh a chur chun cinn.

(10)

Chun teacht ar fhaisnéis iomlán maidir le cumraíocht fhlít na bhfeithiclí tromshaothair san Aontas, an fhorbairt a thiocfaidh uirthi le himeacht ama agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith aige sin ar astaíochtaí CO2, is iomchuí go ndéanfadh údaráis inniúla na mBallstát faireachán agus tuairisciú don Choimisiún ar shonraí ar chlárúchán gach feithicle nua tromshaothair agus gach leantóra nua, lena n-áirítear sonraí ar ghléasraí cumhachta chomh maith leis an gcabhail ábhartha.

(11)

Is iomchuí, dá réir sin, go ndéanfaidh monaróirí feithiclí tromshaothair faireachán ar na luachanna astaíochtaí CO2 agus ídiú breosla a chinntear do gach feithicil tromshaothair de bhun Rialachán (AE) 2017/2400 ón gCoimisiún (5) agus go ndéanfaidh siad iad a thuairisciú don Choimisiún.

(12)

Beidh infhaighteacht na sonraí maidir le hastaíochtaí CO2 agus ídiú breosla i gcás na gcatagóirí éagsúla feithicle tromshaothair ag brath ar cén uair a chumhdófar na catagóirí le Rialachán (AE) 2017/2400. D’fhonn soiléireacht agus deimhneacht dhlíthiúil a thabhairt maidir leis na hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe atá ar mhonaróirí, ba cheart go leagfaí amach leis an Rialachán seo na túsbhlianta le haghaidh faireachán agus tuairisciú ar gach catagóir feithicle tromshaothair a thagann faoina raon feidhme. De bhun Rialachán (AE) 2017/2400 beidh fáil ar shonraí le haghaidh feithiclí áirithe nua tromshaothair arna gclárú in 2019. Ón mbliain sin amach ba cheart é a bheith de cheangal ar mhonaróirí faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na sonraí teicniúla maidir leis na feithiclí sin. Maidir le catagóirí agus grúpaí eile feithicle tromshaothair, ní bheidh na sonraí ar fáil ach ó dháta níos déanaí. Ba cheart tréimhse réasúnach amach a leagan síos chun na túsbhlianta a chinneadh maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar shonraí na gcatagóirí agus grúpaí feithicle sin. Ós rud é go mbaineann castacht theicniúil le forbairt nósanna imeachta chun astaíochtaí CO2 agus ídiú breosla na gcatagóirí agus grúpaí feithicle tromshaothair atá fágtha a chinneadh, ba cheart tréimhse ama 7 mbliana a leagan síos ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo.

(13)

Is ar leas an phobail atá sé go ndéanfaí sonraí teicniúla atá fíor-riachtanach chun astaíochtaí CO2 agus feidhmíocht ídithe breosla feithicle tromshaothair a chinneadh a scaipeadh go gníomhach ar an bpobal chun trédhearcacht shonraíochtaí na feithicle tromshaothair a mhéadú chomh maith le feidhmíocht ghaolmhar na feithicle, agus chun iomaíocht a chothú i measc monaróirí. Níor cheart sonraí atá íogair ar chúinsí a bhaineann le cosaint sonraí pearsanta agus iomaíocht chóir a fhoilsiú. Ba cheart sonraí áirithe a bhaineann le feidhmíocht aeraidinimiciúil feithiclí tromshaothair a chur ar fáil don phobal i bhformáid raoin d’fhonn breithnithe i dtaca leis an iomaíocht chóir a chur san áireamh. Ba cheart na sonraí arna dtuairisciú a chur ar fáil don phobal ar bhealach atá inrochtana go héasca agus saor in aisce. Ni dochar an Rialachán seo do na cearta breise maidir le rochtain phoiblí ar fhaisnéis ar an gcomhshaol, inter alia, i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 1367/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6).

(14)

Tá sé tábhachtach go mbeadh an córas faireacháin agus tuairiscithe soláimhsithe do gach oibreoir iompair beag beann ar a mhéid ná ar a acmhainní. Ar an gcuma chéanna, tá sé tábhachtach go ndéanfadh an Coimisiún córas den chineál sin a chur chun cinn go gníomhach chun a áirithiú go mbeidh tionchar bríoch aige ar an earnáil agus chun feasacht a mhúscailt maidir le hinfhaighteacht na sonraí arna dtuairisciú.

(15)

Maidir leis an anailís ón gCoimisiún ar na sonraí arna dtarchur ag na Ballstáit agus ag monaróirí don bhliain féilire roimhe sin, ba cheart í a chur i láthair an phobail ar bhealach ina léireofaí feidhmíocht fhlít fheithiclí tromshaothair an Aontais, agus feidhmíocht gach Ballstáit agus gach monaróra. Ba cheart go gceadófaí léi comparáideacht laistigh de na flíteanna agus idir na flíteanna maidir le meánídiú breosla agus meánastaíochtaí CO2 do gach grúpa feithicle tromshaothair de réir próifíle misin.

(16)

Tá sé fíor-riachtanach go dtabharfaidh na luachanna astaíochtaí CO2 agus ídithe breosla a chinntear de bhun Rialachán (AE) 2017/2400 léiriú cruinn ar fheidhmíocht na bhfeithiclí tromshaothair. Leis an Rialachán sin, dá bhrí sin, leagtar amach forálacha maidir le comhréireacht a fhíorú agus a áirithiú a mhéid a bhaineann le hoibríocht na huirlise ionsamhlúcháin agus a bhaineann le hastaíochtaí CO2, chomh maith le hairíonna de na comhpháirteanna ábhartha a bhaineann le hídiú breosla, agus le haonaid agus córais theicniúla ar leithligh. Ba cheart tástáil ar bhóthar a bheith san áireamh sa nós imeachta fíoraithe sin. Leis an gcreat nua cineálcheadaithe mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2018/858 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) cuirtear an modh ar ar fáil chun a áirithiú go ndéanfadh an monaróir bearta ceartaitheacha i gcás diallta agus, i gcás neamhchomhlíonta, go mbeadh an Coimisiún in ann fineálacha riaracháin a fhorchur. Aithníonn an creat nua sin freisin a thábhachtaí atá sé an cead a thabhairt do thríú páirtithe tástáil neamhspleách ar a dhéanamh ar fheithiclí agus rochtain a bheith acu ar na sonraí is gá. Ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar thorthaí thástálacha fíoraithe den chineál sin agus ba cheart dó anailís ar na torthaí a chur ina thuarascáil bhliantúil.

(17)

Tá sé tábhachtach a áirithiú go mbíonn na sonraí a ndéantar faireachán agus tuairisciú orthu stóinseach agus iontaofa. Dá bhrí sin, ba cheart modhanna a bheith ag an gCoimisiún le fíorú agus, más gá, leasú, a dhéanamh ar na sonraí deiridh. Ba cheart foráil a dhéanamh leis na riachtanais faireacháin, dá bhrí sin, maidir le paraiméadair lena lamhálfar na sonraí a rianú agus a fhíorú go leordhóthanach.

(18)

Ba cheart an deis a bheith ag an gCoimisiún fíneáil riaracháin a ghearradh i gcás ina measann sé go ndiallann na sonraí arna dtuairisciú ag an monaróir ó na sonraí arna dtaifeadadh i gcreat Rialachán (AE) Uimh. 595/2009 agus go háirithe i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 585/2011 ón gCoimisiún (8) agus Rialachán (AE) 2017/2400 nó i gcás ina mainníonn an monaróir na sonraí riachtanacha a chur ar fáil faoin spriocdháta is infheidhme. Ba cheart na fíneálacha sin a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.

(19)

Ar bhonn na taithí a fuarthas ó bheith ag déanamh faireachán agus tuairisciú ar shonraí maidir le hastaíochtaí CO2 de bhun Rialachán (CE) Uimh. 443/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) maidir le gluaisteáin nua paisinéirí agus Rialachán (AE) Uimh. 510/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) maidir le feithiclí nua tráchtála éadroma, is iomchuí a thabhairt don Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil an fhreagracht maidir le malartú sonraí den sórt sin le húdaráis inniúla na mBallstát agus na monaróirí, agus an fhreagracht an bunachar sonraí deiridh a bhainistiú thar ceann an Choimisiúin. Is iomchuí freisin na nósanna imeachta faireacháin agus tuairiscithe maidir le feithiclí tromshaothair a thabhairt i gcomhréir a mhéid is féidir leis na nósanna imeachta atá i bhfeidhm cheana d’fheithiclí saothair éadroma.

(20)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme fhorálacha an Rialacháin seo maidir leis na sonraí a ndearnadh faireachán orthu a fhíorú agus a cheartú, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11).

(21)

Chun a áirithiú go bhfanann na riachtanais sonraí agus an nós imeachta faireacháin agus tuairiscithe de bheith ábhartha le himeacht ama maidir le measúnú a dhéanamh ar astaíochtaí CO2 flít feithiclí tromshaothair, chun a áirithiú go mbeidh fáil ar shonraí maidir le teicneolaíochtaí nua agus ardteicneolaíochtaí chun CO2 a laghdú, agus maidir leis na torthaí ar thástálacha fíoraithe ar bhóthar agus chun a áirithiú go mbeidh luachanna cúltarraingthe aeir ábhartha i gcónaí chun críocha faisnéise agus comparáideachta, agus chun na forálacha maidir le fíneálacha riaracháin a fhorlíonadh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 ar an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis: na túsbhlianta a thabhairt i gcrích maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na catagóirí feithiclí tromshaothair a chumhdaítear, na ceanglais sonraí a leasú agus an nós imeachta faireacháin agus tuairiscithe a leagtar síos sna hIarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán seo a leasú, na sonraí a bheidh le tuairisciú ag na Ballstáit le faireachán a dhéanamh ar thorthaí na dtástálacha fíoraithe ar bhóthar a shonrú, agus na luachanna cúltarraingthe aeir a leasú, agus na critéir, an ríomh agus modh bailithe na bhfíneálacha riaracháin arna ngearradh ar mhonaróirí a shainiú. Tá sé ríthábhachtach go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (12). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus tá rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bheidh ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(22)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, mar atá faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí CO2 agus ídiú breosla feithiclí nua tromshaothair san Aontas, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr fhairsinge agus éifeachtaí an Rialacháin seo, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú,

(a)

feithiclí sna catagóirí M1, M2, N1 and N2 ar mó a mais tagartha ná 2 610 kg nach dtagann faoi raon feidhme Rialachán (CE) Uimh. 715/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13), agus gach feithicil i gcatagóirí M3 and N3;

(b)

feithiclí i gcatagóirí O3 agus O4.