EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document EESC-2023-00754-AC

Tuairim - Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa - Banc Hidrigine Eorpach

EESC-2023-00754-AC

TUAIRIM

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Banc Hidrigine Eorpach

_____________

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún faoi Bhanc Hidrigine na hEorpa

[COM(2023) 156 final]

TEN/805

Rapóirtéir: Thomas KATTNIG

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 02/05/2023

Bunús Dlí

Airteagal 304 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise

Dáta a glactha sa rannóg

16/05/2023

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

14/06/2023

Seisiún iomlánach Uimh.

579

Toradh na vótála
(ar son/in aghaidh/staonadh)

162/0/2

1.Conclúidí agus moltaí

1.1Is díol sásaimh do CESE an smaoineamh ón gCoimisiún Banc Hidrigine Eorpach (BHE) a chur ar bun agus i bhfianaise na mbarúlacha agus na moltaí mionsonraithe a leagtar amach sa tuairim uaidh maidir le Straitéis Hidrigine an Aontais, iarrann CESE ar an gCoimisiún na pointí seo a leanas a shonrú ar bhealach níos mionsonraithe nó iad a chur san áireamh i gceapadh agus i gcur chun feidhme BHE ó thaobh an bheartais eacnamaíoch, chomhshaoil agus shóisialta de.

1.2Tá CESE á chur i bhfáth nár cheart breoslaí iontaise a fhóirdheonú trí chistí AE. Dá bhrí sin, ní mór prionsabal na neamhdhíobhála a chur i bhfeidhm freisin maidir le cistí a bhaineann le BHE: is é sin nár cheart hidrigin a mhaoiniú trí chistiú ón Aontas ach amháin má thagann an leictreachas a úsáidtear ó fhoinsí atá comhoiriúnach leis an Rialachán maidir le Tacsanomaíocht agus a mheastar go gcuireann siad go mór leis an dícharbónú.

1.3Ba cheart do mhaoiniú BHE tosaíocht a thabhairt do tháirgeadh hidrigine glaise agus ní mór dó a bheith comhoiriúnach le rialacha an Aontais maidir le hidrigin. Creideann CESE gur cheart do BHE bheith ina uirlis um bainistíocht éilimh chun an soláthar agus an t‑éileamh sna hearnálacha ar deacair iad a leictriú a bhainistiú ar an mbealach is fearr is féidir, go háirithe in earnáil na cruach. Ina theannta sin, ba cheart go mbeifí in ann iomaíocht faoi phraghsanna laistigh den Eoraip a sheachaint, le linn na tréimhse tosaigh ach go háirithe, trí bhíthin sásra comhchoiteann soláthair in earnálacha ar deacair iad a leictriú.

1.4Tá CESE i gcoinne foinsí fuinnimh (neamh-inathnuaite) ó eangacha leictreachais na hEorpa a úsáid le haghaidh próisis leictrealaithe atá dian ar fhuinneamh, rud a mhéadódh an t‑éileamh foriomlán ar fhuinneamh. Tá CESE á chur i bhfáth gur gá úsáid hidrigine a chur chun cinn i dtaca le hacmhainní fuinnimh inathnuaite a fhorbairt agus gan í a úsáid ach amháin i gcás nach féidir leictriú díreach a dhéanamh.

1.5Le linn géarchéimeanna iomadúla, ba ríthábhachtach grinnscrúdú a dhéanamh ar an bhféidearthacht atá ann poist a chruthú in earnálacha atá i mbéal forbartha. Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún anailís a stiúradh chun scileanna na n‑oibrithe in earnálacha atá ag meath a shainaithint, ar scileanna iad a bheadh úsáideach do phoist nua in earnáil na hidrigine.

1.6De réir Phlean REPowerEU, ba cheart 10 milliún tona de hidrigin ghlas a tháirgeadh san Aontas faoi 2030. Ba cheart tús áite a thabhairt do dhlús a chur le forbairt agus leathnú acmhainneacht táirgeachta na hEorpa chun neamhspleáchas fuinnimh a bhaint amach agus chun nach gcuirfear le spleáchais straitéiseacha nua.

1.7Creideann CESE nár cheart cost-éifeachtúlacht na dtionscadal a dtabharfar tacaíocht dóibh a bheith mar an t-aon toisc amháin a chuirfear san áireamh agus na treoirlínte á dtarraingt suas maidir le cistiú a leithdháileadh ó BHE. Ina ionad sin, ba cheart roinnt critéir cáilíochta breise, lena n‑áirítear caighdeáin inbhuanaitheachta comhshaoil agus sóisialta, a chur san áireamh.

1.8Creideann CESE nach mór córas trádála astaíochtaí an Aontais (CTA) a neartú tuilleadh; áirítear leis sin bearta cosanta éifeachtacha atá dírithe ar allmhairí (sásra coigeartaithe ar theorainneacha). Conair praghsanna atá intuartha agus a bhfuil leibhéal íseal luaineachta acu, d’fhéadfadh sin cabhrú le cinnteacht infheistíochta a chruthú don infheistíocht is gá sa hidrigin ghlas. Ba cheart gurb iad príomhthosaíochtaí an Choimisiúin slándáil infheistíochta a áirithiú faoi CTA AE, deireadh a chur le fóirdheontais gáis nádúrtha agus tacaíocht a chur ar fáil le haghaidh taighde, teicneolaíocht agus nuálaíocht do theicneolaíochtaí chun hidrigin ghlas a tháirgeadh agus a dháileadh.

1.9Tá sé á chur i bhfáth ag CESE nach mór úsáid hidrigine a bheith faoi réir ardcheanglais sábháilteachta teicniúla, go háirithe i gcás suiteálacha oibríochtúla, agus gur gá coinníollacha agus faireachán a fhorchur chun rioscaí a shainaithint agus a laghdú.

1.10Is oth le CESE nár smaoiníodh a dhóthain ar chur chun feidhme na straitéise sna hearnálacha éagsúla agus tá sé ag iarraidh go mbeadh rannpháirtíocht níos mó ag an bpobal sa phróiseas claochlaithe sin — ar leibhéal na cuideachta agus ar an leibhéal polaitiúil. Thairis sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an tionchar atá ag forbairt na hidrigine glaise ar chostais fuinnimh teaghlaigh.

1.11Molann CESE don Choimisiún idirthréimhsí don earnáil tionsclaíochta a shoiléiriú de réir riachtanais earnála bunaithe ar chonairí agus spriocanna laghdaithe astaíochtaí. Ní mór tacú le tionscail na cruaiche, na stroighne agus na gceimiceán, mar aon le codanna den earnáil iompair, chun a gcórais fuinnimh agus a modhanna táirgthe a athrú. Tá CESE á chur i bhfáth go bhféadfadh sé, mura ndéanfar amhlaidh, nach dtiocfaidh na tionscail atá dian ar astaíochtaí CO2 slán ón athrú.

1.12Creideann CESE gur cheart do BHE a áirithiú, i gcomhar leis na Ballstáit agus lena gcuid údarás, sin agus le huirlisí agus institiúidí cistiúcháin eile de chuid an Aontais, go ndéanfar cistí a chomhordú ionas gurb é an tairbhe is mó is féidir a bheidh á bhaint astu agus an rómhaoiniú á sheachaint ag an am céanna.

1.13Tá CESE den tuairim gur cheart forálacha a áireamh sa BHE atá ar aon dul leis na forálacha san Inflation Reduction Act sna Stáit Aontaithe maidir leis an ngnáthphá, forbairt an lucht saothair, agus printíseachtaí cuir i gcás.

1.14Mar an gcéanna leis an smaoineamh atá taobh thiar de BHE, aontaíonn CESE nach mór dreasachtaí a chruthú chun go dtiocfaidh margadh hidrigine chun cinn. Dá ndéanfaí géarú, mar atá beartaithe, ar na rialacha maidir le díchuachadh ar úinéireacht na gcuideachtaí atá comhtháite go hingearach, chuirfí srian ar roinnt mhaith tionscadail bhardasacha. Chuirfeadh sé sin bac ar an mborradh hidrigine agus chuirfeadh sé deireadh tapa le tionscadail fóntais bhardasacha atá comhtháite ar an leibhéal áitiúil.

1.15Tá CESE ag iarraidh nach mbeidh cuideachtaí poiblí ná cuideachtaí bardasacha faoi mhíbhuntáiste i gcomparáid le cuideachtaí margadhbhunaithe faoi chláir chistiúcháin BHE.

1.16Tá CESE den tuairim nach n‑éireoidh leis an aistriú fuinnimh Eorpach ach amháin má tá an trádáil dhomhanda in amhábhair, agus go háirithe fuinneamh, bunaithe ar phrionsabail na hinbhuanaitheachta éiceolaíochta agus sóisialta agus ar chur chun cinn foinsí fuinnimh inathnuaite.

2.Cúlra

2.1Leagtar amach sa Teachtaireacht maidir le BHE 1 smaointe ginearálta maidir le dearadh BHE mar ionstraim airgeadais chun tús a chur le táirgeadh agus allmhairiú hidrigine glaise san Aontas agus chun allmhairiú agus táirgeadh na hidrigine sin a chur chun cinn, chomh maith le maoiniú poiblí agus príobháideach agus, ar an gcaoi sin, margaí agus slabhraí luacha a chruthú di. Dá bhrí sin, ní banc atá sa BHE. Leagtar amach ceithre cholún sa tionscnamh BHE, ceithre cholún ba cheart a bheith oibríochtúil faoi dheireadh 2023. Is é an smaoineamh atá ann go ndúnfar an bhearna chostais idir hidrigin ghlas agus breoslaí iontaise le haghaidh tionscadail luatha leis an BHE trí chóras ceantála agus íocaíocht sheasta in aghaidh an kg/H2 a tháirgfear ar feadh 10 mbliana ar a mhéad. Tá córas beartaithe chun trédhearcacht agus comhordú maidir le hinfhaighteacht a áirithiú, lena n‑áirítear socruithe nó comhaontuithe le tríú tíortha chun hidrigin a fháil.

2.2Níl nasc soiléir sa Teachtaireacht idir beartas hidrigine an Aontais agus an cur chuige straitéiseach maidir le neamhspleáchas oscailte agus beartas tionsclaíoch agus iomaíochta an Aontais. Níl ach faisnéis theoranta ann maidir leis na hacmhainní a úsáidtear ón gciste nuálaíochta, maidir leis an ath-leithdháileadh acmhainní atá beartaithe agus maidir leis an ngaol a bhfuiltear ag súil leis idir an infheistíocht phoiblí agus an infheistíocht phríobháideach. Ar an gcaoi chéanna, níor sainaithníodh tosaíocht ar bith maidir le táirgeadh, úsáid agus dáileadh hidrigine glaise.

2.3Agus buiséad EUR 3 bhilliún aige, tá BHE ceaptha cuidiú le margadh hidrigine a fhorbairt, spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus astaíochtaí gás ceaptha teasa glan‑nialasacha a bhaint amach faoi 2040. Meastar gur infheistíocht EUR 335-471 billiún 2 a bheidh de dhíth chun táirgeadh hidrigine a fhorbairt, rud a chiallaíonn nach mór don chuid is mó den chistiú sin teacht ó na Ballstáit agus ó fhoinsí príobháideacha, fiú agus cistí eile de chuid an Aontais atá ar fáil á gcur san áireamh.

2.4I ndáil leis an méid sin, cuireann an Coimisiún i bhfios go láidir go bhfuil ról lárnach ag hidrigin ghlas maidir le córas fuinnimh neamhspleách a chruthú atá cliste, barrfheabhsaithe, slán agus atá comhtháite ar bhealach níos fearr. Is féidir ról tábhachtach a bheith ag hidrigin ghlas agus an slabhra luacha a ghabhann leis maidir le héagsúlachtaí i sreafaí fuinnimh inathnuaite a fhritháireamh agus soláthairtí spriocdhírithe a chur ar fáil d’earnálacha ar deacair iad a leictriú nó nach féidir iad a leictriú.

2.5Is féidir hidrigin a tháirgeadh ar bhealaí éagsúla ach is minic nach bhfuil sí neamhdhíobhálach don aeráid, glas ná aeráidneodrach fiú. An foinse fuinnimh a úsáidtear chun í a tháirgeadh, is é sin an fachtóir cinntitheach, e.g. hidrigin ‘donn’ a tháirgtear ó ghású guail, hidrigin ‘liath’ a tháirgtear trí fhuinnimh iontaise a úsáid agus hidrigin ‘dearg’ a tháirgtear trí chumhacht núicléach a úsáid. Gintear méideanna móra meatáin mar thoradh ar tháirgeadh hidrigine ‘goirme’ agus déantar an dé-ocsaíd charbóin a eascraíonn as sin a ghabháil agus a stóráil. Mar sin féin, ní féidir hidrigin ghlas a thabhairt ar aon cheann díobh seachas hidrigin ‘ghlas’ í féin a tháirgtear trí bharrachas fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite fuinnimh (fuinneamh gaoithe, fuinneamh uisce nó grianfhuinneamh) 3 a úsáid. I ndáil leis an méid sin, tá béim á leagan ag CESE ar an tuairim uaidh TEN/718, inar cuireadh in iúl gur díol sásaimh dó an soiléiriú ón gCoimisiún maidir leis an sainmhíniú ar hidrigin ghlan. Luaitear ann freisin, áfach, go mbeidh féidearthachtaí fós ann faoin straitéis, sa ghearrthéarma agus sa mheántéarma, do chineálacha eile hidrigine ísealcharbóin a tháirgtear trí úsáid a bhaint as breoslaí iontaise le gabháil agus stóráil carbóin (CCS), ar teicneolaíocht í atá fós in úsáid. Ar fud an domhain, ní fhéadfaí ach 1 % de na riachtanais fuinnimh a shásamh faoi láthair le hidrigin ghlas — acmhainn neamhchoitianta gann atá ann a bhfuil straitéis de dhíth ina leith mar sin.

2.6Sa togra le haghaidh Plean REPowerEU, d’iarr an Coimisiún go gcuirfí dlús le forbairt na teicneolaíochta hidrigine faoi shamhradh 2023 chun an bonneagar a chruthú chun 20 milliún tona hidrigine a tháirgeadh, a allmhairiú agus a iompar faoi 2030 4 .

2.7Is é is aidhm don Chlár InvestEU tacú le hinfheistíocht phoiblí agus phríobháideach i dteicneolaíochtaí atá neamhdhíobhálach don aeráid, lena n‑áirítear teicneolaíochtaí tiomána hidrigine. Molann GDIP nósanna imeachta InvestEU a shimpliú agus iad a chur in oiriúint do na riachtanais atá ann faoi láthair. Is é is aidhm don Chiste don Nuálaíocht tacú le teicneolaíochtaí agus réitigh nuálacha lena gcabhraítear le dícharbónú a dhéanamh ar thionscail dianfhuinnimh agus le húsáid fuinnimh inathnuaite agus stórála fuinnimh a leathnú. De réir GDIP, cuirfear EUR 40 billiún ar fáil chun na críche sin le linn na tréimhse deich mbliana seo. Cuirfidh BHE EUR 3 bhilliún ar fáil chun tacú le forbairt mhargadh hidrigine an Aontais. Dá bhrí sin, ní mór do na Ballstáit agus don infheistíocht phríobháideach formhór na riachtanas infheistíochta a chomhlíonadh.

2.8De réir meastacháin ó Hydrogen Europe, cruthófar tuairim is aon mhilliún post nua, lena n‑áirítear thart ar 150 000 post ardoilte, a bhuí le táirgeadh hidrigine an Aontais.

3.Barúlacha ginearálta

Tacú le hidrigin ghlas gan eisceacht

3.1Tá CESE á chur i bhfáth nár cheart breoslaí iontaise a fhóirdheonú trí chistí AE. Dá bhrí sin, ní mór prionsabal na neamhdhíobhála a luaitear go sainráite i dtacsanomaíocht an Aontais a chur i bhfeidhm freisin ar chistí a bhaineann le BHE. Tá sé á chur i bhfios go láidir ag CESE nár cheart leictrealú hidrigine a mhaoiniú trí chistiú ón Aontas ach amháin má thagann an leictreachas a úsáidtear chun na críche sin 5 ó fhoinse atá comhoiriúnach leis an Rialachán maidir le Tacsanomaíocht agus a mheastar go gcuireann sé go mór leis an dícharbónú. I ndáil leis an méid sin, tá sé á chur chun suntais ag CESE nach mór tosaíocht a thabhairt don hidrigin ghlas faoi BHE 6 , ós rud é gurb í an t‑aon rogha atá comhoiriúnach le cuspóirí na haeráidneodrachta.

3.2San fhadtéarma, níor cheart tacaíocht airgeadais a chur ar fáil ach do tháirgeadh hidrigine glaise. Molann CESE gurb iad na hearnálacha ar deacair iad a leictriú mar a thugtar orthu a bheadh i gceist leis an gcéad cheant a d’fhógair an Coimisiún d’fhómhar 2023 chun tacú le táirgeadh hidrigine glaise.

3.3San am céanna, aithníonn CESE go mbeidh gá le hidrigin ‘ghorm’ a úsáid go dtí go mbeidh méid leordhóthanach ar fáil ar phraghas inghlactha. Chun an t‑éileamh a bhainistiú, ba cheart do BHE a bheith ina uirlis le haghaidh comhiomlánú éilimh, lena dtabharfaí forléargas ar sholáthar agus éileamh hidrigine in earnálacha ar deacair iad a leictriú agus lena gcomhthiomsaítear í chun go mbeidh praghas an tsoláthair chomh híseal agus is féidir, rud a chiallaíonn go n‑oibreoidh sé ar aon dul le hArdán Fuinnimh an Aontais, mar a mholtar sa Teachtaireacht ó BHE.

3.4Tá CESE ar aon intinn leis an tuairim a leagtar amach sa Teachtaireacht ó BHE, is é sin go bhféadfadh sásra soláthair chomhpháirtigh le haghaidh hidrigine in earnálacha ar deacair iad a leictriú cuidiú le hiomaíocht a sheachaint laistigh den Eoraip agus soláthar comhpháirteach a chur chun cinn ina ionad sin. D’fhéadfadh an soláthar comhpháirteach sin cuidiú leis na chéad slabhraí luacha feidhmiúla a fhorbairt le haghaidh allmhairí isteach san Aontas. Tá sé á thabhairt dá aire ag CESE go mbeidh inniúlacht ghairmiúil shuntasach de dhíth ar BHE i roinnt réimsí éagsúla, agus é i gceannas ar mhaoiniú agus ar chomhordú araon.

3.5Tá CESE i gcoinne foinsí neamh‑inathnuaite fuinnimh a úsáid ó eangacha leictreachais na hEorpa le haghaidh próisis leictrealaithe dianfhuinnimh, rud a mhéadódh an t‑éileamh foriomlán ar fhuinneamh. Ina ionad sin, tá gá le rialacha soiléire trédhearcacha chun barrachas leictreachais ó fhoinsí inathnuaite fuinnimh a úsáid go heisiach chun táirgeadh hidrigine glaise a leathnú. Tá CESE á chur i bhfáth gur gá úsáid hidrigine a chur chun cinn i dtaca le hacmhainní fuinnimh inathnuaite a fhorbairt agus gan í a úsáid ach amháin i gcás nach féidir leictriú díreach a dhéanamh.

3.6Mar a leagtar amach i dTreochlár Hidrigine na hEorpa 7 , níl úsáid hidrigine glaise oiriúnach d’úsáid fhorleathan laethúil an tomhaltóra deiridh, go háirithe i réimsí an iompair phríobháidigh agus na gcóras téimh.

3.7Creideann CESE nár cheart cost-éifeachtúlacht na dtionscadal a dtabharfar tacaíocht dóibh a bheith mar an t-aon toisc amháin a chuirtear san áireamh agus na treoirlínte á dtarraingt suas maidir le cistiú a leithdháileadh ó BHE. Ina ionad sin, ní mór an tslándáil fuinnimh, an inbhuanaitheacht chomhshaoil, cur chun cinn agus cothabháil post ardcháilíochta agus práinn na hinfheistíochta a bheith i measc na bpríomhchritéar. Ina theannta sin, ba cheart é a bheith éigeantach iomaíochas a áirithiú, critéir shóisialta agus chomhshaoil a bhunú agus fuinneamh inathnuaite a chur in úsáid laistigh de na tíortha is soláthróirí.

3.8Creideann CESE nach mór CTA AE atá ann a neartú tuilleadh; áirítear leis sin bearta cosanta éifeachtacha atá dírithe ar allmhairí (sásra coigeartaithe ar theorainneacha). Conair praghsanna atá intuartha agus a bhfuil leibhéal íseal luaineachta acu, d’fhéadfadh sin cabhrú le cinnteacht infheistíochta a chruthú don infheistíocht is gá sa hidrigin ghlas. Ba cheart na nithe seo a leanas a bheith mar thosaíochtaí don Choimisiún: méideanna a bhainistiú go héifeachtach agus cinnteacht infheistíochta a áirithiú faoi CTA AE; deireadh a chur le fóirdheontais gáis nádúrtha; agus maoiniú a chur ar fáil le haghaidh taighde, teicneolaíocht agus nuálaíocht do theicneolaíochtaí chun hidrigin ghlas a tháirgeadh agus a dháileadh.

3.9Tá sé á chur i bhfáth ag CESE nach mbeifear in ann geilleagar hidrigine earnáilsonrach agus feidhmchlár‑shonrach a fhorbairt mura nglacann an pobal leis agus mura bhfuil siad rannpháirteach ann, bíodh sin na fiontraithe, na hoibrithe nó na tomhaltóirí. Is trua le CESE an easpa machnaimh ar chur chun feidhme na straitéise sna hearnálacha éagsúla agus tá sé ag iarraidh go mbeadh rannpháirtíocht níos mó ag an bpobal sa phróiseas claochlaithe sin — ar leibhéal na cuideachta agus ar an leibhéal polaitiúil. Thairis sin, tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar an tionchar atá ag forbairt na hidrigine glaise ar chostais fuinnimh teaghlaigh.

3.10Tá an bealach réitithe ag an gCoimisiún cheana féin d’infheistíocht i dteicneolaíocht hidrigine glaise agus i bhforbairt bonneagair trí IPCEI Hy2Tech a fhormheas. Tá CESE á iarraidh go mbeadh comhleanúnachas ann idir bearta tacaíochta BHE, agus tionscnaimh atá ann cheana, cláir thacaíochta agus tionscadail IPCEI.

Spleáchais straitéiseacha a laghdú

3.11De réir Phlean REPowerEU, ba cheart 10 milliún tona de hidrigin ghlas a tháirgeadh san Aontas faoi 2030. Ba cheart tús áite a thabhairt d’fhorbairt agus do leathnú acmhainneacht táirgeachta na hEorpa chun neamhspleáchas fuinnimh a bhaint amach ionas nach mbeifear ag cur le spleáchais straitéiseacha nua. Agus an méid sin á chur san áireamh, ba cheart foinsí soláthair agus conarthaí soláthair a éagsúlú agus ní mór luachanna Eorpacha a chur san áireamh agus hidrigin á hallmhairiú. Ní mór na dálaí iarbhír geografacha (e.g. cumas agus acmhainneachtaí táirgthe agus onnmhairithe sa tír) agus spriocanna an Aontais maidir le huathriail straitéiseach a chur san áireamh sa phróiseas sin. Ba cheart tiomantas d’inbhuanaitheacht chomhshaoil, shóisialta agus eacnamaíoch a bheith mar chuid de na comhaontuithe le tríú tíortha.

3.12Thairis sin, tá CESE den tuairim nár cheart comhaontuithe allmhairiúcháin le haghaidh hidrigine glaise a thabhairt i gcrích ach amháin má théann an breisluach chun tairbhe do tháirgeoirí náisiúnta sna tíortha is soláthróirí agus má tháirgtear an hidrigin a allmhairítear ó thríú tíortha trí úsáid a bhaint as barrachas leictreachais ó fhuinneamh inathnuaite agus as sin amháin. Téann sé sin chun tairbhe aistriú glan-nialasach an gheilleagair san Aontas Eorpach agus i dtríú tíortha.

3.13Creideann CESE nach n‑éireoidh leis an aistriú fuinnimh Eorpach ach amháin má tá an trádáil dhomhanda in amhábhair, agus go háirithe fuinneamh, bunaithe ar phrionsabail na hinbhuanaitheachta éiceolaíochta agus sóisialta freisin agus ar chur chun cinn foinsí fuinnimh inathnuaite. Níor cheart do bheartas fuinnimh agus tionsclaíoch an Aontais bac a chur ar thíortha an domhain ó dheas a n‑aistriú cóir féin a chur i bhfeidhm ná níor cheart cosc a chur orthu a gcumas féin a fhorbairt in earnáil na hidrigine. Tá an t‑eastóscadh fuinnimh straitéiseach díobhálach don aistriú fuinnimh domhanda agus, dá bhrí sin, déanfaidh sé dochar don aistriú fuinnimh Eorpach san fhadtéarma freisin. Ina ionad sin, tá gá le cineálacha cur chuige nua chun comhaontuithe idirnáisiúnta maidir le comhar aeráide agus fuinnimh a thabhairt i gcrích.

Maoiniú agus cur chun feidhme institiúideach

3.14Creideann CESE gur cheart do BHE a áirithiú, i gcomhar leis na Ballstáit agus le huirlisí agus institiúidí cistiúcháin eile de chuid an Aontais, go ndéanfar cistí a chomhordú ar bhealach lena mbainfear an tairbhe is mó is féidir astu agus an rómhaoiniú á sheachaint san am céanna. San am céanna, chun a chinntiú go n‑éireoidh le BHE, ní mór bacainní maorlathacha maidir le rochtain a fháil ar chistí a íoslaghdú, go háirithe i bhfianaise shimplíocht an Inflation Reduction Act sna Stáit Aontaithe. Tá aird á tarraingt ag CESE ar an ngá atá le timpeallacht tharraingteach agus shlán a chur ar fáil d’infheisteoirí ionas nach rachaidh infheistíochtaí in áiteanna eile, infheistíochtaí a mheallfaí le dálaí fabhracha fadtéarmacha faoi mar a chuirtear ar fáil le Inflation Reduction Act na Stát Aontaithe.

3.15Tá CESE den tuairim gur cheart forálacha a áireamh sa BHE atá ar aon dul leis na forálacha san Inflation Reduction Act sna Stáit Aontaithe maidir leis an ngnáthphá, forbairt an lucht saothair, agus printíseachtaí chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag líon níos mó agus níos éagsúla d’oibrithe oilte ar phoist mhaithe agus go mbeidh na scileanna is gá ag oibrithe chun spriocanna fuinnimh ghlain a bhaint amach.

3.16Ós rud é go bhfuil gá le mórinfheistíocht phríobháideach in éineacht le hinfheistíocht phoiblí, tá gá le meastachán ex ante a dhéanamh ar éifeachtaí iolraitheora na n‑infheistíochtaí poiblí, bunaithe ar an meastóireacht bheacht ex post ar éifeachtaí iolraitheora na gclár a bhí ann le déanaí (InvestEU, IPCEInna, etc.).

3.17Creideann CESE nach mór dreasachtaí a chruthú amhail líonraí eangaí cliste, bonneagar, acmhainneachtaí stórála agus creataí dlíthiúla a fhorbairt má tá margadh hidrigine le teacht chun cinn. Leis an ngéarú atá beartaithe, ó 2031 ar aghaidh, ar na rialacha maidir le díchuachadh úinéireachta cuideachtaí atá comhtháite go hingearach — fóntais bhardasacha go minic — a d’fhéadfadh a bheith gníomhach i dtáirgeadh hidrigine nó in oibriú eangaí, chuirfí srian ar roinnt mhaith tionscadail bhardasacha. Chuirfeadh sé sin bac ar an mborradh hidrigine agus chuirfeadh sé deireadh tapa le tionscadail fóntais bhardasacha atá comhtháite ar an leibhéal áitiúil.

3.18Tá CESE ag iarraidh nach mbeidh cuideachtaí poiblí ná cuideachtaí bardasacha faoi mhíbhuntáiste le hais cuideachtaí faoi chláir chistiúcháin BHE atá bunaithe ar an margadh.

An ghné shóisialta

3.19Le linn géarchéimeanna iomadúla, tá sé ríthábhachtach infheistíocht a dhéanamh i bpoist a bheidh slán i bhfad na haimsire. Dá bhrí sin, tá CESE á chur i bhfáth a thábhachtaí atá sé oiliúint ardcháilíochta a chur ar fáil d’oibrithe agus an gá atá le hearnáil an fhuinnimh a dhéanamh níos tarraingtí do dhaoine óga san Eoraip. Agus an sprioc sin á cur san áireamh, d’fhéadfadh an tAontas ionaid barr feabhais a bhunú do phrintíseachtaí i bpoist a mbeidh gá leo i ndáil le hidrigin ghlas. I ndáil leis sin, ba cheart comhleanúnachas a áirithiú leis na hacadaimh um na tionscail ghlan-nialasachta a mholtar i GDIP an Choimisiúin. Leis na hacadaimh sin, ba cheart cláir uas-scilithe agus athscilithe a thabhairt isteach in earnálacha straitéiseacha fuinnimh agus táirgthe amhail hidrigin ghlas. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún oibriú i ndlúthchomhar leis na Ballstáit chun próisis chaighdeánaithe chreidiúnaithe a chruthú, chun aitheantas frithpháirteach cáilíochtaí a áirithiú agus chun treoirlínte a chur ar fáil maidir le hoideachas agus oiliúint sa réimse sin.

3.20Sa bhreis ar na cláir uas-scilithe agus athscilithe sin a bhaineann le cuideachtaí agus earnálacha ar leith, ní mór díriú ar bhonn níos leithne, freisin, sa tsochaí ar an ngairmoiliúint agus ar an mbreisoideachas. Ní mór níos mó a dhéanamh ar fud an chórais oideachais chun feasacht a mhúscailt maidir leis an aistriú cóir agus chun na scileanna riachtanacha a chur ar fáil.

3.21Má táthar chun cruthú post a chothú trí theicneolaíocht hidrigine glaise a chur in úsáid, ní mór tacú le FBManna ós rud é gurb iadsan a chuireann beagnach dhá thrian den fhostaíocht ar fáil in earnáil phríobháideach na hEorpa, taobh amuigh den earnáil airgeadais 8 . Tá CESE ag iarraidh ar an gCoimisiún, agus BHE á cheapadh aige, aird ar leith a thabhairt ar thacaíocht a thabhairt do FBManna.

3.22Tá CESE á thabhairt le fios freisin gur gá don Aontas smacht a choinneáil ar a chuid sócmhainní agus ar a chuid tionscal agus aghaidh a thabhairt ar an dumpáil thionsclaíoch ó réigiúin eile ar domhan chun iomaíochas an Aontais a fheabhsú agus chun a chuid athléimneachta a neartú.

Ceanglais sábháilteachta

3.23Tá sé á chur i bhfáth ag CESE nach mór úsáid na hidrigine a bheith faoi réir ardcheanglais sábháilteachta teicniúla, go háirithe i gcás suiteálacha oibríochtúla, agus gur gá coinníollacha agus faireachán a fhorchur chun rioscaí a shainaithint agus a laghdú.

An Bhruiséil, 14 Meitheamh 2023

Oliver RÖPKE

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

_____________

(1)     https://energy.ec.europa.eu/system/files/2023-03/COM_2023_156_1_GA_ACT_part1_v6.pdf .
(2)    Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin Eorpaigh SWD (2022)230, leathanach 28.
(3)       Wasserstoff-Farbenlehre (córas dathanna hidrigine) | SOLARIFY .
(4)    COM(2022) 230 final, lch. 7, agus SWD(2022), lch. 26.
(5)    Mar shampla, má léiríonn oibreoir leictrealóra go bhfaigheann sé leictreachas le haghaidh leictrealú díreach ó ghléasra fuinnimh inathnuaite nuathógtha nó má tá conradh soláthair leictreachais aige nach gcuirtear i bhfeidhm ach amháin nuair a bhíonn praghsanna diúltacha sa mhargadh mórdhíola.
(6)    Tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste Eorpach na Réigiún A hydrogen strategy for a climate-neutral Europe, 27/01/2021 [Straitéis hidrigine le go mbeadh an Eoraip aeráidneodrach].
(7)    An Comhghnóthas um Hidrigin Ghlan (2019): Treochlár Hidrigine na hEorpa, Conair inbhuanaithe don aistriú fuinnimh san Eoraip Hydrogen roadmap Europe - Publications Office of the EU (europa.eu) [Treochlár Hidrigine na hEorpa - Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh (europa.eu)].
(8)     https://www.touteleurope.eu/actualite/les-entreprises-dans-l-union-europeenne.html .
Top