EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Limistéar agus comhar Schengen

Limistéar agus comhar Schengen

 

ACHOIMRE AR:

Acquis Schengen — Comhaontú idir Rialtais Stáit Aontas Eacnamaíoch Benelux, Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Phoblacht na Fraince maidir le seiceálacha ag a gcomhtheorainneacha a dhíothú de réir a chéile

Acquis Schengen — Coinbhinsiún lena gcuirtear chun feidhme Comhaontú Schengen an 14 Meitheamh 1985 idir Rialtais Stáit Aontas Eacnamaíoch Benelux, Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Phoblacht na Fraince maidir le seiceálacha ag a gcomhtheorainneacha a dhíothú de réir a chéile

CAD IS AIDHM LE LIMISTÉAR SCHENGEN?

  • Féachtar leis ligean do chónaitheoirí AE taisteal thar theorainneacha inmheánacha a bhallstát gan gá a bheith lena sheiceáil nó lena bpasanna a sheiceáil.
  • Tá teorainneacha inmheánacha a oscailt mar aidhm amháin le Schengen. Is é an aidhm eile sábháilteacht a saoránach a áirithiú. Is éard atá i gceist leis sin ná critéir aonfhoirmeacha a chur i bhfeidhm ar rialuithe ar iontráil náisiúnach nach náisiúnaigh de chuid limistéar Schengen iad ag an gcomhtheorainn sheachtrach, comhar a fhorbairt idir gardaí teorann, na póilíní náisiúnta agus údaráis bhreithiúnacha agus úsáid a bhaint as córais shofaisticiúla um malartú faisnéise.
  • Rinneadh acquis Schengen a leasú agus tíortha úra ag glacadh ballraíocht sa limistéar agus reachtaíocht úr AE á cuimsiú ann.

PRÍOMHPHOINTÍ

Comhar

Forbraíodh comhar Schengen ó phlean tosaigh idir cúpla rialtas ina réimse beartais lánfheidhme AE sna céimeanna seo a leanas:

  • 1985: Shínigh an Bheilg, an Ísiltír agus Lucsamburg (Benelux), Poblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Poblacht na Fraince (cúig cinn de na 10 dtír i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE) an tráth sin, tíortha AE anois) comhaontú i sráidbhaile Schengen i Lucsamburg, maidir lena gcomhtheorainneacha a dhíothú de réir a chéile;
  • 1990: shínigh na cúig thír chéanna coinbhinsiún Schengen lena forlíonadh an comhaontú agus lenar leagadh síos na bearta agus na cosaintí chun an beartais nach mbeidh teorainneacha inmheánacha ar bith ann a chur i bhfeidhm;
  • 1995: cuireadh tús le cur chun feidhme chlár Schengen le rannpháirtíocht seacht dtír AE;
  • 1997: le Conradh Amstardam cuirtear comhar Schengen idir roinnt rialtas isteach i gcreat dlíthiúil an Aontais Eorpaigh.

Comhaltas

  • Ó chúig thír bhunaidh, cuimsítear i limistéar Schengen anois 27 tír uile AE seachas Éire, (tíortha Schengen is ea an Bhulgáir, an Chipir, an Chróit, agus an Rómáin chomh maith ach ní chuireann siad acquisSchengen i bhfeidhm ina iomláine fós).
  • Tá na tíortha nach tíortha den Aontas Eorpach iad, an Eilvéis, an Iorua, an Íoslainn, agus Lichtinstéin ina bhaill de limistéar Schengen chomh maith.

Seiceálacha ag teorainneacha inmheánacha i ngníomh

  • Féadfaidh aon duine, pé náisiúntacht atá acu, dul thar theorainn inmheánach laistigh de limistéar Schengen gan iad a sheiceáil.
  • Féadfaidh údaráis náisiúnta spotseiceálacha póilíní a dhéanamh ag an teorainn nó i limistéir teorann i gcás go mbeidh siad sin bunaithe ar fhaisnéis agus ar thaithí ghinearálta agus nach rialuithe córasacha pasanna iad.
  • Ceanglaítear ar dhaoine aonair doiciméid taistil a bheith acu, ag brath ar cé acu ar náisiúnaigh AE, baill teaghlaigh neamh–AE nó saoránaigh neamh–AE iad.
  • Féadfaidh tír Schengen, ar bhonn eisceachtúil, rialuithe teorann a thabhairt isteach arís, ar feadh suas le 30 lá ar dtús, má bhíonn bagairt tromchúiseach ar an mbeartas poiblí nó ar an tslándáil inmheánach. Ní mór di baill eile Schengen, Parlaimint na hEorpa, an Coimisiún Eorpach agus an pobal a chur ar an eolas.

Teorainneacha seachtracha

Rinne limistéar Schengen rialuithe ar a theorainneacha seachtracha níos doichte, á gcomhtháthú i sraith aonair rialacha. Clúdaítear ann anois:

Córas Faisnéise Schengen (CFS)

Maidir leis an mbunachar sonraí mórscála seo:

  • tacaítear leis rialú teorainneacha seachtracha agus comhar um fhorfheidhmiú an dlí idir tíortha Schengen;
  • cruthaíodh é in 1995 agus leathnaíodh é ina dhiaidh sin, an uair is deireanaí in 2018 mar gheall ar dhúshláin úra imirce agus slándála;
  • tá faisnéis ann maidir le
    • coirpigh amhrasacha
    • daoine aonair a bhféadfadh sé nach bhfuil an ceart acu AE a iontráil nó fanacht ann
    • daoine atá ar iarraidh
    • maoin ghoidte, chúbláilte nó chaillte;
  • úsáideann údaráis náisiúnta é atá freagrach as:
    • rialuithe teorann
    • seiceálacha na bpóilíní agus seiceálacha custaim
    • ionchúisimh phoiblí in imeachtaí coiriúla agus i bhfiosrúcháin bhreithiúnacha sula ndéanfar cúiseamh
    • víosaí agus ceadanna cónaí;
  • féadfaidh gníomhaireacht AE um Fhorfheidhmiú an Dlí (Europol) agus Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (Eurojust), agus an Garda Teorann agus Cósta Eorpach (Frontex) é a rochtain.

Córas Faisnéise Víosaí (VIS)

Leis seo is féidir le baill Schengen sonraí víosaí a roinnt, go háirithe ar iarratais ar víosaí gearrthéarmacha. Amhail CFS, tá sé á oibriú ag Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Bhainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais (eu-LISA).

Coinníollacha Comhaltais

Ní mór do thíortha a bhfuil iarratas á dhéanamh acu chun ballraíocht iomlán a ghlacadh i limistéar Schengen coinníollacha áirithe a chomhlíonadh agus ní mór dóibh a bheith ábalta an méid seo a leanas a dhéanamh:

  • a dteorainneacha seachtracha a rialú agus víosaí aonfhoirmeacha Schengen a eisiúint;
  • comhoibriú le gníomhaireachtaí náisiúnta eile um fhorfheidhmiú an dlí chun ardleibhéal slándála a chur i bhfeidhm;
  • sraith chomhchoiteanna rialacha Schengen a chur i bhfeidhm (ar a dtugtar acquis Schengen) amhail rialuithe teorann talún, farraige agus aeir, víosaí a eisiúint, tacú leis an gcomhar póilíneachta agus sonraí pearsanta a chosaint.
  • CFS a úsáid.

DÁTA THEACHT I BHFEIDHM

Tháinig cur chun feidhme Chomhaontú Schengen, lenar bhain seacht dtír AE ar dtús, i bhfeidhm ar an 26 Márta 1995, lenar cuireadh deireadh le rialuithe teorainneacha inmheánacha.

CÚLRA

Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach:

PRÍOMHDHOICIMÉID

Acquis Schengen — Comhaontú idir Rialtais Stáit Aontas Eacnamaíoch Benelux, Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Phoblacht na Fraince maidir le seiceálacha ag a gcomhtheorainneacha a dhíothú de réir a chéile (IO L 239, 22.9.2000, lgh. 13-18)

Acquis Schengen — Coinbhinsiún lena gcuirtear chun feidhme Comhaontú Schengen an 14 Meitheamh 1985 idir Rialtais Stáit Aontas Eacnamaíoch Benelux, Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine agus Phoblacht na Fraince maidir le seiceálacha ag a gcomhtheorainneacha a dhíothú de réir a chéile a chur chun feidhme (IO L 239, 22.9.2000, lgh. 19-62)

DOICIMÉID GHAOLMHARA

Rialachán (AE) 2019/1896 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Samhain 2019 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach agus lena n–aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1052/2013 agus Rialachán (AE) 2016/1624 (IO L 295, 14.11.2019, lgh. 1-131)

Rialachán (AE) 2019/817 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2019 maidir le creat a bhunú le haghaidh idir–inoibritheacht idir córais faisnéise AE i réimse na dteorainneacha agus na víosaí agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 767/2008, Rialachán (AE) 2016/399, Rialachán (AE) 2017/2226, Rialachán (AE) 2018/1240, Rialachán (AE) 2018/1726 agus Rialachán (AE) 2018/1861 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Cinneadh 2004/512/CE agus Cinneadh 2008/633/CGB ón gComhairle (IO L 135, 22.5.2019, lgh. 27-84)

Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Rialachán (AE) 2019/817 a chorprú sa bhuntéacs. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.

Rialachán (AE) 2018/1860 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Samhain 2018 maidir le húsáid Chóras Faisnéise Schengen chun náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh (IO L 312, 7.12.2018, lgh. 1-13)

Rialachán (AE) 2018/1861 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Samhain 2018 maidir le Córas Faisnéise Schengen a bhunú, a oibriú agus a úsáid i réimse na seiceálacha teorann, lena leasaítear an Coinbhinsiún lena gcuirtear Comhaontú Schengen chun feidhme, agus lena leasaítear agus lena n–aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1987/2006 (IO L 312, 7.12.2018, lgh. 14-55)

Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) 2018/1862 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Samhain 2018 maidir le Córas Faisnéise Schengen a bhunú, a oibriú agus a úsáid i réimse an chomhair póilíneachta agus an chomhair bhreithiúnaigh in ábhair choiriúla, lena leasaítear agus lena n–aisghairtear Cinneadh 2007/533/CGB ón gComhairle, agus lena n–aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1986/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Cinneadh 2010/261/AE ón gCoimisiún (IO L 312, 7.12.2018, lgh. 56-106)

Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) 2018/1806 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 lena liostaítear na tríú tíortha a mbeidh ar a náisiúnaigh víosaí a bheith ina seilbh acu ar thrasnú teorainneacha seachtracha dóibh agus lena liostaítear na tríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas sin (IO L 303, 28.11.2018, lgh. 39-58)

Rialachán (AE) 2018/1726 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais (eu-LISA), agus lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 1987/2006 agus Cinneadh 2007/533/CGB ón gComhairle agus lena n–aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1077/2011 (IO L 295, 21.11.2018, lgh. 99-137)

Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) 2016/399 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Márta 2016 a bhaineann le Cód an Aontais maidir leis na rialacha lena rialaítear gluaiseacht daoine thar theorainneacha (Cód Teorainneacha Schengen) (IO L 77, 23.3.2016, lgh. 1-52)

Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) Uimh. 1053/2013 ón gComhairle an 7 Deireadh Fómhair 2013 lena mbunaítear sásra meastóireachta agus faireacháin chun cur i bhfeidhm acquis Schengen a fhíorú agus lena n–aisghairtear an Cinneadh ón gCoiste Feidhmiúcháin an 16 Meán Fómhair 1998 lena mbunaítear Buanchoiste um measúnú agus cur chun feidhme Schengen (IO L 295, 6.11.2013, lgh. 27-37)

Rialachán (CE) Uimh. 810/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Iúil 2009 lena mbunaítear Cód Comhphobail ar Víosaí (Cód Víosa) (IO L 243, 15.9.2009, lgh. 1-58)

Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (CE) Uimh. 767/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Iúil 2008 maidir leis an gCóras Faisnéise Víosaí (VIS) agus maidir le sonraí ar víosaí gearrfhanachta a mhalartú idir Ballstáit (Rialachán VIS) (IO L 218, 13.8.2008, lgh. 60–81)

Féach an leagan comhdhlúite.

Nuashonraithe 14.05.2020

Top