EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document EESC-2021-00995-AC

Tuairim - Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa - Plean Sáraithe Ailse na hEorpa

EESC-2021-00995-AC

GA

SOC/677

Plean Sáraithe Ailse na hEorpa

TUAIRIM

Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle

Plean Sáraithe Ailse na hEorpa
[COM(2021) 44 final]

Rapóirtéir: Małgorzata BOGUSZ

Comhrapóirtéir: Milena Angelova

Comhairliúchán

An Coimisiún Eorpach, 26/03/2021

Bunús dlí

Riail 168(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh

Rannóg atá freagrach

Fostaíocht, Gnóthaí Sóisialta agus Saoránacht

Dáta a glactha sa rannóg

26/05/2021

Dáta a glactha sa seisiún iomlánach

09/06/2021

Seisiún iomlánach Uimh.

561

Toradh na vótála
(ar son/in aghaidh/staonadh)

226/3/3



1.Conclúidí agus moltaí

1.1Is díol sásaimh do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) Plean Sáraithe Ailse na hEorpa (dá ngairtear “an Plean” anseo feasta) mar chloch mhíle sa chomhrac in aghaidh na hailse agus a hiarmhairtí sóisialta, airgeadais agus síceolaíochta i measc shaoránaigh an Aontais agus iarrann sé treochlár nithiúil maidir le cur chun feidhme an Phlean, lena ngabhann táscairí feidhmíochta agus tréimhsí ama réalaíocha.

1.2Cé go bhfuil an-tábhacht ag baint leis an ailse a chosc, tá sé chomh tábhachtach céanna don Aontas Eorpach agus do na Ballstáit infhaighteacht bonneagair cúraim sláinte inrochtana agus ar ardchaighdeán a áirithiú, lena n-áirítear scagthástáil, diagnóisic agus saoráidí cóireála, seirbhísí sláinte ag a bhfuil leibhéal leordhóthanach pearsanra cúraim sláinte bunaithe ar riachtanais, agus córais éifeachtacha tacaíochta do dhea-bhail choirp agus mheabhrach na n-othar le linn cóireálacha leighis agus ina ndiaidh.

1.3Mar bheart práinneach, ní mór dul i ngleic leis na fadhbanna a eascraíonn as paindéim COVID-19 maidir le rochtain ar sheirbhísí sláinte. D’fhéadfadh na srianta agus na moilleanna na deiseanna téarnaimh a laghdú agus ní mór dul i ngleic leis sin ar bhealach éifeachtach, agus tá gá le freagairt phráinneach chun aghaidh a thabhairt ar imní na ndaoine. Tá ról ríthábhachtach ag na comhpháirtithe sóisialta agus ag eagraíochtaí na sochaí sibhialta trí dhea-chleachtais a scaipeadh agus trí fhaisnéis ábhartha a chur ar fáil – cad is féidir a bheith ina chúis le hailse, conas is féidir le daoine na luathshiomptóim a aithint, cosc a chur chun cinn agus stíleanna maireachtála sláintiúla a spreagadh. Tacófar lena n-iarrachtaí, lena n-áirítear trí chistí ábhartha a thiomnú faoi Chiste Sóisialta na hEorpa+ le haghaidh gníomhaíochtaí comhpháirteacha chun an ailse a chomhrac agus chun na dea-chleachtais maidir leis an gcúram sláinte coisctheach a scaipeadh.

1.4Chun feabhas a chur ar luathbhrath ailse, tacaíonn CESE le tionscnaimh na dtionscadal scagthástála agus coiscthe ailse agus spreagann sé úsáid teicneolaíochtaí nua agus iarrachtaí chun feasacht daoine a ardú maidir leis an ngá atá le scagthástáil choisctheach. Ba cheart na tionscnaimh scagtha agus oideachais a dhíriú ar na cineálacha coitianta ailse ar fad agus ba cheart iad a bheith ar fáil don líon is mó daoine is féidir.

1.5Ní mór don Phlean freagairt don staid dhéimeagrafach san Aontas agus dálaí a áirithiú a chuideoidh le sláinte mhaith a chaomhnú go dtí an tseanaois. San am céanna, iarrann CESE go dtabharfaí aird ar leith ar ailsí leanaí a shárú, rud a éilíonn bearta dá gcuid féin maidir le brath, le rochtain ar chógas leighis caighdeánach agus nuálach agus le cúram tiomnaithe do leanaí agus do dhéagóirí.

1.6Chun an neamhionannas náisiúnta, réigiúnach agus sóisialta a laghdú i dtaca le hailse a shárú agus réitigh ardchaighdeáin a chur ar fáil do chách, tá sé ríthábhachtach go ndéanfaidh an tAontas gach Ballstát a rannpháirtiú i gcur chun feidhme an Phlean agus go spreagfaidh sé comhar idir na Ballstáit, lena n-áirítear le tacaíocht ó chistiú an Aontais. Ní mór do chur chun feidhme an Phlean freagairt do riachtanais shonracha na n-othar agus na marthanóirí agus oiriúnú do na cúinsí náisiúnta éagsúla – lena n-áirítear timpeallacht shocheacnamaíoch éagsúil na ndaoine, aois, inscne, míchumas, etc.

1.7Iarrann CESE freisin go mbeidh deiseanna níos fearr ann d’othair ailse leas a bhaint as cóireáil, cúram agus saineolas ardchaighdeáin a chuireann Ballstáit eile ar fáil, chomh maith le hinfhaighteacht cógas, trealaimh leighis agus táirgí eile leighis a chuirtear ar fáil trí mhargadh aonair dea-fheidhmiúil.

1.8Measann CESE gur bunchloch é an taighde agus an nuálaíocht chun tuiscint níos fearr a fháil ar na tosca riosca a bhaineann leis an ailse agus chun diagnóisí, teiripí agus cóireálacha a fheabhsú. Ní mór éiceachórais nuálaíochta, lena n-áirítear fiontair ar mhéideanna éagsúla, taighdeoirí, othair, gairmithe sláinte agus na húdaráis, a spreagadh, a chur chun cinn agus tacú leo le cistiú ón Aontas agus cistiú náisiúnta, go háirithe trí chomhpháirtíochtaí faoin gclár Fís Eorpach.

1.9Leagann CESE béim ar an ngá atá le móriarrachtaí a dhíriú ar ghiniúint, infhaighteacht agus inrochtaineacht sonraí chun cabhrú le modhanna coiscthe, diagnóise agus cóireála níos forbartha a fhorbairt. Ní mór an nasc idir sonraí sláinte digiteacha agus sonraí géanómaíocha na mbithbhanc a éascú le go mbeifear in ann cosc agus cúram pearsantaithe a chur ar fáil. Ní mór forbairt agus úsáid modhanna anailísíochta sonraí, lena n-áirítear intleacht shaorga, a fheabhsú freisin trí chomhar neartaithe an Aontais.

1.10Leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé caitheamh tobac a laghdú agus tugann sé dá aire an tuarascáil ón gCoimisiún maidir le cur i bhfeidhm Threoir 2014/40/AE maidir le monarú, cur i láthair agus díol tobac agus táirgí gaolmhara 1 agus na conclúidí a ghabhann léi, arb é is aidhm di nochtadh na gcaiteoirí do shubstaintí guaiseacha agus/nó andúile a laghdú. Sa chomhthéacs sin, agus an tuairim ón gCoimisiún maidir le hastaíochtaí agus modhanna tomhais [roinn 3.1 den tuarascáil] á tabhairt dá aire aige, molann CESE freisin tuilleadh taighde a dhéanamh ar an modh tástála d’inneachar na n-astaíochtaí deataigh, lena n-áirítear trí mhodh WHO-Intense (modh déine EDS), agus molann sé moltaí EDS bunaithe ar thorthaí taighde a chur chun feidhme.

1.11Chun cuidiú le hailse cheirde a chosc go héifeachtach, iarrann CESE go ndéanfaí tuilleadh taighde ar nochtadh ceirde do charcanaiginí, só-ghineacha agus réabóirí iontálacha agus ar chúiseanna ailsí ceirde, go háirithe i gcás na mban. Aithníonn CESE na tionscnaimh reachtacha a bhaineann leis an ailse atá sa Phlean chun nochtadh ceirde d’ailse a laghdú, agus cuireann sé i bhfáth nach mór d’aon nuashonrú a d’fhéadfaí a dhéanamh a bheith bunaithe ar an eolaíocht agus ar fhianaise agus go mbeadh comhairliúcháin leis na comhpháirtithe sóisialta mar bhonn taca leis an nuashonrú sin. Cuireann CESE i bhfios go láidir an gá atá le taighde agus forbairt a chur chun cinn agus tacú leis an taighde agus an fhorbairt sin maidir le hathsholáthairtí a aimsiú do shubstaintí agus táirgí contúirteacha. Maidir leis an aispeist, tagraíonn CESE do na tuairimí a d’eisigh sé roimhe sin, lena n-áirítear na tograí maidir le gnéithe aitheantais agus cúitimh 2 . Iarrann sé freisin go ndéanfaí breithniú ar nochtadh iolrach i measúnú riosca agus i mbainistiú riosca ag an obair, agus go ndéanfaí sonraí maidir le nochtadh ceirde a chomhtháthú i gcláir luathbhraite.

1.12Chun an ailse a shárú go rathúil, teastaíonn comhar idirnáisiúnta agus oideachas ar ardchaighdeán i ndisciplíní a bhaineann leis an ailse, lena n-áirítear comhar idir na Ballstáit i gcláir oideachais agus cur chun cinn scileanna a dtacaíonn an tAontas leo agus a chuirtear chun feidhme freisin trí ghníomhaíochtaí comhpháirteacha na gcomhpháirtithe sóisialta. Tá tábhacht ar leith ag baint leis an gcomhar freisin i réimse an taighde agus na nuálaíochta agus maidir le comhroinnt eolais a éascú. Thairis sin, tá gá le comhoibriú struchtúrtha oscailte chun a áirithiú go mbeidh cógais, trealamh agus earraí eile ar fáil le haghaidh cóireálacha ailse.

1.13Tá ról lárnach ag fiontair maidir le réitigh a fhorbairt i dtaca le cosc, scagthástáil, diagnóisic agus cóireáil ailse. Féachann siad freisin leis an ailse a shárú trí laghdú a dhéanamh ar a dtionchar ar an gcomhshaol, trí tháirgí sábháilte nó táirgí modhnaithe nach bhfuil chomh díobhálach céanna a fhorbairt agus a tháirgeadh, trí fheabhas a chur ar shláinte agus sábháilteacht sna hionaid oibre, agus trí thacú le hothair an obair agus an chóireáil ailse a chomhcheangal agus filleadh go réidh ar an obair. Chun an méid sin a spreagadh, ní mór don Aontas dálaí fabhracha a chur ar fáil don nuálaíocht, don infheistíocht agus do reachtáil gnólachtaí.

1.14Iarrann CESE go mbeidh na comhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta rannpháirteach go dlúth san fhorbairt bhreise agus san obair leantach a dhéanfar ar an bPlean, mar aon le cur chun cinn agus cistiú spriocdhírithe le haghaidh gníomhaíochtaí comhpháirteacha na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta, lena n-áirítear ionadaíocht leathan ar earnálacha éagsúla.

1.15Iarrann CESE go mbeidh feachtais ar fud an Aontais chun feasacht agus eolas a ardú maidir le bearta chun ailse sna hionaid oibre a chosc agus a bhainistiú, agus maidir leis an ról atá ag táirgí bia ardchaighdeáin, uisce glan agus aer glan, agus ag stíleanna maireachtála sláintiúla aonair, lena n-áirítear aiste bia, aclaíocht agus roghanna malartacha níos fearr a roghnú, maidir le cosc na hailse. Beidh ról ríthábhachtach ag an gcumarsáid – a mbeidh sé d’aidhm aici an Plean agus na bearta a bhaineann leis a dhéanamh sothuigthe agus inchreidte do shaoránaigh na hEorpa – chun go n-éireoidh leis an bPlean agus chun go mbainfear amach na spriocanna ann.

2.Barúlacha ginearálta

2.1Is díol sásaimh do CESE an Plean ar cloch mhíle é, dar leis, sa chomhrac i gcoinne na faidhbe atá ag teacht chun cinn maidir le hualach na hailse i measc shaoránaigh an Aontais. Ós rud é go measann CESE go bhfuil an togra róghinearálta, iarrann sé ar an gCoimisiún cur síos a dhéanamh ar an gcaoi a ndéanfar gníomhaíocht nithiúil de agus a mbeidh tionchar aige ar chosc an ghalair agus ar staid na n-othar. Iarrann CESE freisin go mbunófaí treochlár ina ndéanfaí cur chun feidhme an Phlean a mhionsonrú agus ina n-ionchorprófaí táscairí feidhmíochta agus amchláir réalaíocha don straitéis sin.

2.2Molann CESE na tograí le haghaidh cur chuige ilghnéitheach agus nuálach chun dul i ngleic leis an ailse, bunaithe ar chosc, luathbhrath, diagnóisiú agus cóireáil agus ar cháilíocht beatha na n‑othar agus na marthanóirí a fheabhsú – go háirithe trína gcoinneáil i mbun fostaíochta. Cé go bhfuil sé ríthábhachtach an ailse a chosc, is díol suntais é go bhfuil sé chomh tábhachtach céanna don Aontas agus do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh bonneagar cúraim sláinte ar ardchaighdeán ar fáil, lena n-áirítear scagthástáil, diagnóisic, saoráidí cóireála agus seirbhísí sláinte.

2.3Tugann CESE dá aire gur gá an Plean a oiriúnú a thuilleadh chun rannpháirtíocht chothrom gach Ballstáit agus a réigiún a éascú chun cabhrú le haon éagothroime a d’fhéadfadh a bheith ann a réiteach. Go minic, déantar an ghalracht agus an bhásmhaireacht a chomhghaolú, ní hamháin leis an gcineál ailse, ach leis an suíomh agus leis na grádáin shóisialta freisin. Dá bhrí sin, ní mór na moltaí a chur in oiriúint do rannpháirtíocht na mBallstát aonair sa chomhrac in aghaidh na hailse, lena n-áirítear cur chun cinn eagraíochtúil na gclár náisiúnta um scagadh agus vacsaínithe agus scéimeanna tacaíochta, agus trí aghaidh a thabhairt ar shaincheist na neamhionannas sóisialta sa tsláinte. Is gá freisin tacú leis an duine agus lena gcúramóirí agus iad ag déileáil le hiarmhairtí na hailse amhail cailleadh neamhspleáchais agus saoránachta: rochtain ar chistí, tacaíocht don ghnáthshaol, etc. Ní mór an aird chéanna a thabhairt ar dhul i ngleic le drochiarmhairtí eacnamaíocha na hailse agus na hiarmhairtí a bhaineann leis sin i gcás grúpaí áirithe sa tsochaí atá leochaileach cheana féin.

2.4Ba cheart clárlann na n-éagothromaíochtaí i dtaca le hailse a bheith chomh cuimsitheach agus is féidir, agus neamhionannais idir na Ballstáit agus idir réigiúin á sainaithint, agus – nuair is féidir – éagothromaíochtaí sóisialta a shainaithint, go háirithe maidir le hobair agus inscne. Tá sé tábhachtach freisin an bonneagar iomchuí agus pearsanra inniúil a chur ar fáil chun sonraí gaolmhara ardcháilíochta a bhailiú i gcomhar éifeachtach idir clárlanna ailse na mBallstát uile agus i gcomhar idir tíortha.

2.4.1Tá ról tábhachtach ag nochtadh ceirde – a mhéadaítear le tosca eile amhail deitéarmanaint shóisialta na sláinte, lena n-áirítear nochtadh comhshaoil, rochtain ar chúram, leibhéal oideachais, etc. – sa dinimic sin. Cuireann CESE i bhfáth an gá atá le taighde a chur chun cinn maidir le hathsholáthairtí a aimsiú do shubstaintí agus táirgí contúirteacha, agus tacú leis an taighde sin.

2.4.2Cuireann CESE i bhfios go láidir an tábhacht a bhaineann le nochtadh comhshaoil – lena n‑áirítear cáilíocht na dtáirgí bia, an uisce agus an aeir agus cuireann sé i bhfáth an ról ríthábhachtach a bhaineann le hoiliúint, oideachas agus faisnéis ábhartha a chur ar fáil chun daoine a spreagadh agus chun tacú le daoine stíl mhaireachtála shláintiúil a roghnú agus a leanúint.

2.4.3Ní mór aird chuí a thabhairt ar gach céim den phróiseas chun an ailse a shárú: cosc faichilleach feasach; brath luath agus ábhartha; rochtain ar chóireáil mhear, ar chúram ardcháilíochta agus inrochtana ag a bhfuil leibhéal leordhóthanach pearsanra cúraim sláinte bunaithe ar riachtanais, tacaíocht don athimeascadh sa tsochaí agus san ionad oibre agus ar sheirbhís iarchúraim.

2.5Is díol sásaimh do CESE gur cuireadh maoiniú EUR 4 bhilliún ar fáil don Phlean, ach iarrann sé go ndéanfaí athbhreithniú ar na hacmhainní sin i gcomhthéacs na gcóras náisiúnta sláinte, agus eagrú scéimeanna maoinithe sláinte poiblí/príobháideacha á gcur san áireamh. Níl sé d’acmhainn ag an Aontas leanúint de bheith ag cur moille ar ghníomhú sa chomhrac in aghaidh na hailse, rud a bheadh ina chúis le fulaingt an duine agus a dhéanfadh dochar do dhálaí eacnamaíocha mhuintir na hEorpa. Tá Plean Marshall nua maidir leis an oinceolaíocht de dhíth ar an Aontas Eorpach.

2.6Dar le CESE, tá na himpleachtaí déimeagrafacha agus eacnamaíocha thar a bheith tábhachtach don Phlean. Is ionann aosú an daonra san Eoraip agus ráta íseal torthúlachta, ar thaobh amháin, agus méadú ar shaolré daoine, ar an taobh eile, rud a bheidh mar dhúshlán do na córais cúraim sláinte ar fud an Aontais go fadtéarmach. Tá baint aige sin freisin leis an mbaol go bhfaighfí ailse a théann in olcas leis an aois. Tá gá le bearta cinntitheacha chun a áirithiú go mbeidh dálaí ann a chabhróidh leis an dea-shláinte a chaomhnú i measc mhuintir na hEorpa go dtí an tseanaois. Ba cheart na gníomhaíochtaí a leagtar amach sa Phlean mar chur chuige nua maidir le hailse a chosc, le cóir leighis agus le cúram, a úsáid mar bhealach chun an sprioc sin a bhaint amach. Ba cheart don Phlean a bheith faoi réir clásal fardail/athbhreithnithe gach dhá bhliain agus ba cheart táscairí comhroinnte a bheith san áireamh ann i gcás Bhallstáit uile an Aontais.

3.Cúram comhionann ar ardchaighdeán

3.1Mar bheart práinneach, tá sé riachtanach dul i ngleic leis na fadhbanna a eascraíonn as an bpaindéim. Tugann CESE dá aire nach féidir na srianta a bhaineann le rochtain ar chuid mhaith seirbhísí leighis a sheachaint, go háirithe ó thaobh na hoinceolaíochta agus na cairdeolaíochta de, ach amháin má thugtar aghaidh go héifeachtach ar an gcur isteach a eascraíonn as COVID. Le moilleanna ollmhóra ar dhiagnóisiú agus ar chóireáil, laghdaítear deiseanna téarnaimh, rud a mhéadaíonn na rátaí mortlaíochta.

3.2Tá sé tábhachtach freisin an bonneagar agus na seirbhísí a neartú agus a fhorbairt chun freastal ar na riachtanais mheántéarmacha agus fhadtéarmacha. Ní mór cleachtais a fhorbairt le bheith dea-ullmhaithe chun freagairt go héifeachtach do chásanna eisceachtúla eile a d’fhéadfadh a bheith ann, lena n-áirítear an teilileigheas agus na cianbhearta is infheidhme in imthosca ar bith a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm ar fud an Aontais, rud a chuidíonn freisin le héagothromaíochtaí ailse a laghdú idir na Ballstáit agus laistigh dá réigiúin.

3.2.1Tá éagothromaíochtaí idir na Ballstáit idir an t-oirthear agus an t-iarthar – agus imirce daoine oilte ag sreabhadh siar – chomh maith le hidir tíortha beaga agus móra, le difríochtaí móra idir cláir scagthástála agus infheistíocht sna córais sláinte. Déantar na hospidéil atá gníomhach ó thaobh taighde de a rangú mar ospidéil atá ar thús cadhnaíochta maidir le sárú na hailse.

3.2.2Is féidir aghaidh a thabhairt ar an ngá atá le comhar idir na Ballstáit le bearta agus uirlisí éagsúla, lena n-áirítear:

-Comhroinnt sonraí agus úsáid IS;

-Eolas agus saineolas a mhalartú;

-Comhoibriú chun dul i ngleic leis an nganntanas drugaí;

-Cláir oiliúna ildisciplíneacha;

-Líonraí Tagartha Eorpacha; agus

-Líonra AE d’Ionaid Chuimsitheacha Náisiúnta Ailse.

3.3Is díol sásaimh do CESE an “tionscnamh chun cabhrú le leanaí a bhfuil ailse orthu”, ach is ábhar imní dó an easpa beart sonrach atá ann chun dul i ngleic leis an gcás agus iarrann sé go ndéanfaí gníomhaíochtaí níos sonraí atá fíornithiúil agus fíorghasta a mbeadh maoiniú tiomnaithe ag gabháil leo chun níos mó leanaí agus déagóirí a bhfuil ailse orthu a leigheas agus chun é sin a dhéanamh ar bhealach níos éifeachtaí. I bhfianaise an ghéarghá le rochtain a thabhairt do leanaí ar an nuálaíocht, leis na neamhionannais maidir le cóireálacha leighis a laghdú agus le bunús na n-ailsí leanaí a thuiscint – ós rud é, murab ionann agus ailsí daoine fásta, nach féidir linn ailsí péidiatracha a chosc – iarrann CESE go n-úsáidfí an Plean mar dheis chun deireadh a chur le staid éagórach na leanaí atá ligthe i ndearmad agus an aird atá tuillte acu a thabhairt dóibh ar deireadh, óir is ionann iad agus todhchaí na hEorpa.

3.4Is ábhar imní do CESE na difríochtaí suntasacha atá ann ar bhonn réigiúnach i samhlacha comhair agus i sreafaí faisnéise, lena n-áirítear an deighilt dhigiteach, a bhfuil drochthionchar acu ar dhaoine scothaosta, daoine atá ina gcónaí lasmuigh de chathracha móra, daoine faoi mhíchumas agus grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste airgeadais. Sin an fáth nach mór caighdeánú a áirithiú sa réimse sin leis an treochlár.

3.5Iarrann CESE freisin go mbeadh Plean níos láidre ann a bheadh solúbtha go leor chun freagairt do riachtanais ar leith agus chun oiriúnú do chúinsí éagsúla agus do chás na n-othar agus na marthanóirí ailse.

3.6Is díol sásaimh do CESE an aidhm cosc a chur leis na hailsí arb ionfhabhtuithe víreasacha is cúis leo trí vacsaíniú daonra-bhunaithe a thabhairt isteach, ach tugann sé dá aire go bhfuil rátaí vacsaínithe agus leibhéal dul chun cinn na gclár vacsaínithe éagsúil ó réigiún go chéile. Ba cheart do gach réigiún dea-chleachtais a mhacasamhlú chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag gach saoránach ar na cineálacha vacsaíní sin.

3.7Tacaíonn CESE leis na pleananna chun feabhas a chur ar luathbhrath ailse trí bhíthin tionscadail scagtha agus gníomhaíochtaí oideachais, lena n-áirítear iad siúd a bhaineann leas as teicneolaíochtaí nua, arb é is aidhm dóibh feasacht na n-othar a mhéadú maidir leis an ngá atá le scagthástáil choisctheach, agus sonraí maidir le nochtadh ceirde a chomhtháthú i gcláir luathbhraite. Tá gá le heolas níos fearr maidir le hailsí oidhreachtúla freisin chun an scagthástáil a spriocdhíriú i gceart.

3.8Beidh cosc na hailse níos éifeachtaí mura bhfuil sé bunaithe ar iompar simplí aonair amháin agus má laghdaíonn sé nó má chuireann sé deireadh leis an díobháil agus leis na tosca comhchoiteanna a chuireann leis an ailse. Déantar beag is fiú de na deitéarmanaint shóisialta i Roinn 3 den Phlean.

3.9Tugann CESE dá aire gur cheart tionscnaimh maidir le fáthmheas luath a dhíriú ar gach cineál ailse, lena n-áirítear ailsí fola, agus gur cheart tástálacha scagtha a bheith ar fáil don líon is mó daoine is féidir.

3.10Iarrann CESE go mbeadh deiseanna níos fearr ann d’othair ailse leas a bhaint as cóireáil, cúram agus saineolas ardchaighdeáin a chuireann Ballstáit eile ar fáil, chomh maith le hinfhaighteacht cógas, trealaimh leighis agus táirgí eile leighis a chuirtear ar fáil trí mhargadh aonair dea-fheidhmiúil.

3.11Leagann CESE béim freisin ar a thábhachtaí atá na córais tacaíochta – lena n-áirítear an fhaisnéis agus an t-eolas is gá a chur ar fáil – do dhea-bhail choirp agus mheabhrach na n-othar le linn na cóireála agus ina diaidh. Baineann na hábhair imní chéanna le fostaithe, le fostóirí agus le fiontraithe. Ina theannta sin, leagann CESE béim ar leas na gcúramóirí d’othair ailse. Is féidir lena ngairmeacha neamhfhoirmiúla mar chúramóirí tionchar tromchúiseach a imirt ar chothromaíocht oibre is saoil agus ar a ndea-bhail fhisiciúil. Dá bhrí sin, tagann CESE leis an gCoimisiún chun spreagadh a thabhairt do na Ballstáit an Treoir maidir le cothromaíocht oibre is saoil do thuismitheoirí agus do chúramóirí a thrasuí go hiomlán agus tacú leis an Straitéis atá le teacht maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030.

3.12Tarraingíonn CESE aird ar an éagsúlacht chultúrtha agus ar na leibhéil éagsúla mheasa ar chearta bunúsacha shaoránaigh an Aontais, lena n-áirítear neamh-idirdhealú san fhostaíocht, cosaint shóisialta nó rochtain ar sheirbhísí airgeadais amhail creidmheas. Dá bhrí sin, ní mór deireadh a chur le héagothromaíochtaí idir na Ballstáit agus cloí leis an bprionsabal maidir leis an “gceart go ndéanfaí ligean i ndearmad” i ndáil le stair ailse an duine aonair agus le hionadaithe chúramóirí na n-othar.

4.An gá le réitigh nua chun ailse a shárú

4.1I bhfianaise an dul chun cinn ollmhór atá déanta sa teicneolaíocht agus san eolaíocht, lena n‑áirítear an eolaíocht leighis, is díol sásaimh do CESE an gealltanas maidir le cur chuige nua-aimseartha chun ailse a chomhrac trí bhíthin nuatheicneolaíochtaí, taighde agus nuálaíocht táirgí. Tá sé le moladh freisin go ndíríonn an Coimisiún Eorpach ar léargais ó chomhghalrachtaí, agus ó eolaíochtaí sóisialta agus iompraíochta ina thionscnaimh shuaitheanta agus ina ghníomhaíochtaí.

4.2Leagtar béim sa Phlean, mar is ceart, ar ról an taighde agus na nuálaíochta mar bhunchloch chun tuiscint níos fearr a fháil ar na tosca riosca a bhaineann leis an ailse agus chun diagnóis, teiripí, cóireálacha agus beartais choisc a fheabhsú. Tá comhar idirnáisiúnta agus comhar ar fud an Aontais ríthábhachtach anseo chun dea-chleachtais a roinnt lena n-áirítear maidir le cur chuige rialála, agus saineolas, sonraí, teicneolaíocht agus acmhainní airgeadais na ngairmithe á gcur le chéile ar an mbealach is táirgiúla agus is féidir.

4.3Ba cheart iarrachtaí móra a dhíriú ar ghiniúint, ar infhaighteacht agus ar inrochtaineacht sonraí chun modhanna níos forbartha a fhorbairt maidir le rianú géanómaíoch, cosc, diagnóisiú agus cóireáil, lena n-áirítear an Spás Eorpach Sonraí Sláinte a fhorbairt. Tá digiteáil na sonraí sláinte agus comhroinnt shábháilte agus shlán na sonraí sin sa chonair cúraim iomlán ríthábhachtach chun go mbeidh na hothair in ann cúram agus cóireáil leordhóthanach a fháil, lena n-áirítear cúram sláinte trasteorann. San am céanna, ní mór an rómhaorlathas sa chúram sláinte a laghdú agus na cleachtais maidir le taifead sláinte a dhéanamh chomh héifeachtúil agus is féidir. Ní mór an fhéidearthacht chun sonraí sláinte digiteacha a nascadh le sonraí géanómaíocha na mbithbhanc a éascú freisin mar chumasóir tábhachtach i dtaca le cosc agus diagnóisiú na hailse a fhorbairt mar aon le feabhas a chur ar an gcúram atá dírithe ar an othar. Ní mór forbairt agus úsáid modhanna anailísíochta sonraí, lena n-áirítear an intleacht shaorga, a fheabhsú freisin trí chomhar neartaithe an Aontais.

4.4Tá ceist an nochta iolraigh ar cheann de na dúshláin is tábhachtaí chun ailsí comhshaoil agus ailsí ceirde araon a chosc. Ba cheart don Aontas an tacaíocht don taighde atá ann cheana sa réimse sin a neartú. Tá soláthar faisnéise ábhartha chomh tábhachtach céanna – cad is féidir a bheith ina chúis le hailse, conas is féidir le daoine na luathshiomptóim a aithint, an strus a bhaineann leis an ailse a bhainistiú, cosc a chur chun cinn agus stíleanna maireachtála sláintiúla a spreagadh. Tá ról fíor-riachtanach ag na comhpháirtithe sóisialta agus ag an bPríomh-Oifig Staidrimh agus tacófar lena n-iarrachtaí, lena n-áirítear trí chistí ábhartha a thiomnú faoi Chiste Sóisialta na hEorpa+ le haghaidh gníomhaíochtaí comhpháirteacha chun an ailse a chomhrac agus chun na dea-chleachtais maidir leis an tsláinte choisctheach a scaipeadh.

4.5Ní mór bailiú córasach sonraí maidir le nochtadh ceirde do charcanaiginí agus do shó-ghineacha ar an leibhéal Eorpach a chomhordú agus sonraí atá ann cheana ó chlárlanna ailse a nascadh le sonraí faoi ghairmeacha othar ailse. Le sonraí den sórt sin, d’fhéadfaí díriú níos fearr ar bhearta coisctheacha agus chuideofaí le luathbhrath ailsí i measc na n-othar a nochtar do na substaintí sin. Ba cheart na tionscadail taighde nua agus nuálacha san Eoraip a leathnú amach chun go gcuimseofar gach Ballstát.

4.6Tá baint ag an nochtadh do shuaiteoirí inchríneacha le roinnt ailsí atá spleách ar hormóin. Ní mór taighde bunúsach ar na substaintí sin a bheith mar bhunús chun beartais Eorpacha sa réimse seo a fheabhsú agus chun cosc níos fearr a áirithiú.

4.7Teastaíonn oideachas ar ardchaighdeán i ndisciplíní a bhaineann le hailse chun an galar a shárú go rathúil, lena n-áirítear comhar láidir idir na Ballstáit agus na comhpháirtithe sóisialta i gcláir oideachais agus cur chun cinn scileanna a fhaigheann tacaíocht ón Aontas, amhail an clár oiliúna ildisciplíneach don ailse agus an Comhaontú do Scileanna de chuid an Choimisiúin Eorpaigh. Ba cheart an gá atá le forbairt ghairmiúil leantach, faisnéis agus múscailt feasachta i measc an lucht saothair sláinte, lena n-áirítear maidir le bainistiú agus riar na dtáirgí íocshláinte guaiseacha, a lua sa Phlean. Thairis sin, tá gá le gairmithe ardoilte a bhfuil ardchaighdeán oideachais orthu chun na seirbhísí éagsúla a chur ar fáil, bíodh sin sa diagnóis tosaigh agus i mbunú plean cóireála, nó i riaradh cógas, máinliachta agus raideolaíochta, agus is bunús eile le haghaidh cúram rathúil é an dlúthchomhar idir na taighdeoirí ailse, na gairmithe cúraim sláinte agus na hothair. Ina theannta sin, tá dianchomhar le comhpháirtithe lasmuigh den Aontas ríthábhachtach freisin chun comhroinnt eolais a éascú.

4.8Tá ról lárnach ag fiontair maidir le réitigh a fhorbairt i dtaca le cosc, scagthástáil, diagnóisic agus cóireáil ailse. Tá sé fíorthábhachtach éiceachórais nuálaíochta a chur chun cinn agus a éascú má tá rath le bheith ar an Aontas. Ní mór fiontair de mhéideanna éagsúla (ó chuideachtaí móra idirnáisiúnta go gnólachtaí nuathionscanta) agus taighdeoirí, othair, gairmithe sláinte agus údaráis a bheith páirteach sna héiceachórais. Ní mór tacú leis an obair sin trí mhaoiniú an Aontais, trí mhaoiniú náisiúnta, agus go háirithe trí chomhpháirtíochtaí faoin gclár Fís Eorpach. Tá sé ríthábhachtach freisin ról EMA a chinneadh maidir le spreagadh agus tacaíocht a thabhairt do na Ballstáit i dtaca le teiripí ailse atá nuálach, sábháilte agus éifeachtach a thabhairt isteach.

4.9Tá ról tábhachtach ag EMA maidir leis an margaíocht, agus táirgí ardfhorbartha agus trealamh ábhartha a chur ar fáil ar bhealach sábháilte chun cuidiú leis an ailse a chosc agus a leigheas go héifeachtúil. Ina theannta sin, is féidir leis rochtain na mBallstát ar na táirgí sin a fheabhsú agus a gcur i bhfeidhm éifeachtach a chomhordú ar fud an Aontais. Beidh rochtain níos tapúla ag gach othar ar chóireáil nua-aimseartha ardchaighdeáin mar thoradh air sin.

4.10Chomh maith le cógais leighis, vacsaíní, teicneolaíocht agus seirbhísí cúraim a fhorbairt agus a sholáthar, féachann fiontair leis an ailse a shárú trí laghdú a dhéanamh ar a ndrochthionchar ar an gcomhshaol, trí tháirgí sábháilte nó táirgí modhnaithe nach bhfuil chomh díobhálach céanna a fhorbairt agus a tháirgeadh, agus trí shláinte agus sábháilteacht sna hionaid oibre a fheabhsú. I measc nithe eile, ba cheart an nochtadh don radaíocht ultraivialait ó ghníomhaíochtaí amuigh faoin aer a laghdú a mhéid is féidir, go háirithe in earnálacha amhail earnáil na talmhaíochta agus an earnáil tógála. Baineann sé leis an tsláinte an oiread céanna agus a bhaineann sé leis an tsábháilteacht do na comhpháirtithe sóisialta, a bhfuil beartais choiscthe earnála á bhforbairt acu a mhaoiníonn siad trí bhíthin ranníocaíocht slándála sóisialta. Chun leas a bhaint as a n‑acmhainneacht, beidh cur chuige comhordaithe rianúil ríthábhachtach le gur féidir réitigh ardchaighdeáin a fhorbairt agus a sholáthar. Thairis sin, tacaíonn fostóirí – agus ceardchumainn agus eagraíochtaí na sochaí sibhialta (ESSanna) freisin – le hothair cúrsaí oibre agus cóireálacha ailse a chomhcheangal agus chun filleadh go réidh ar an obair.

4.11Chun obair na bhfiontar sin a spreagadh a bhfuil saineolas acu ar réitigh a fhorbairt chun ailse a shárú, ní mór don Aontas dálaí fabhracha a chur ar fáil don nuálaíocht, don infheistíocht agus do reachtáil gnólachtaí. Tá an méid sin ríthábhachtach chun seasamh foriomlán an Aontais ar fud an domhain a neartú i dtaca le teicneolaíochtaí cúraim sláinte, i seirbhísí agus i réitigh cúraim sláinte a bhaineann leis an ailse.

4.12Tá sé tábhachtach freisin dlús a chur le tabhairt isteach modhanna nua diagnóise ailse agus cóireálacha nua mar aon le rochtain orthu, gan sábháilteacht na n-othar ná na ngairmithe cúraim sláinte a chur i mbaol. I ndáil leis sin, is gné bhunriachtanach de thimpeallacht fhabhrach ghnó é creat rialála cumasúcháin agus tacaíochta. Ní mór rialáil an Aontais a bheith bunaithe ar an eolaíocht agus cothroime iomaíochta a áirithiú do chuideachtaí laistigh den Aontas agus maidir lena n-iomaitheoirí domhanda.

4.13I bhfianaise ról lárnach agus ilúsáide na bhfiontar agus na bhfostóirí san obair phraiticiúil i dtaca leis an ailse a shárú, tá sé tábhachtach ionadaíocht leathan a dhéanamh, ar bhealach uilechuimsitheach, ar ghnólachtaí agus ar fhostóirí, idir earnáil an chúraim sláinte agus tionscal na tógála, earraí na dtomhaltóirí, tionscal na talmhaíochta agus na monaraíochta, chomh maith le hionadaithe othar agus cúramóirí maidir leis na bearta a chur chun feidhme agus a fhorbairt a thuilleadh. Tá ról na gcomhpháirtithe sóisialta agus an Phríomh-Oifig Staidrimh chomh tábhachtach céanna maidir le dea-chleachtais agus faisnéis a chur ar fáil agus maidir le feachtais múscailte feasachta a eagrú.

5.Ailsí a dteastaíonn béim ar leith uathu

5.1Is díol sásaimh do CESE tionscnamh an Phlean maidir le hailse leanaí ach cuireann sé i bhfios go bhfuil mór-riachtanas ann iarrachtaí a mhéadú chun tionchar a imirt ar shaol leanaí agus déagóirí agus an neamhionannas atá ann cheana a laghdú. Chuige sin, tá gá le hinfheistíocht sa nuálaíocht, agus gníomhaíochtaí agus cistiú tiomnaithe atá soiléir agus práinneach atá ceaptha modhanna braite, cógais, cóireáil agus seirbhísí cúraim cuí a fhorbairt agus a thabhairt isteach. Is deis é sin chun deireadh a chur le staid éagórach na leanaí atá ligthe i ndearmad agus chun an aird atá tuillte acu a thabhairt dóibh ar deireadh, mar gurb ionann iad agus todhchaí na hEorpa.

5.2Tugann CESE dá aire gurb ionann ailsí haemaiteolaíocha agus ualach suntasach sláinte agus eacnamaíoch do shaoránaigh na hEorpa. Is féidir leis an bPlean an t-ualach sin ar othair, ar a dteaghlaigh agus ar an tsochaí a laghdú trí bhreithnithe agus trí chur chuige nuálach maidir le cúram ailse fola. Le tiomantas agus infheistíocht iomchuí i bhfaireachas ardcháilíochta ailse, in athchóiriú ar an gcóras sláinte agus i gcur chuige nuálach maidir le cúram, is féidir a áirithiú go ndéanfar dul chun cinn fóinteach maidir le cóireáil ailse fola a chur ar fáil do chách ar bhonn inbhuanaithe.

5.3Cuireann CESE in iúl go bhféadfadh an Plean béim a chur ar an ngá atá le díriú go sonrach ar an haemaiteolaíocht urchóideach agus úsáid tionscnamh tiomnaithe a chumasú chun stádas an chúraim do phobal na n-othar is leochailí a chur chun cinn.

-Ba iad na hailsí fola urchóideacha ba chúis le 9 % de na básanna ar fad de thoradh ailse (124 000) san Aontas, san Iorua, san Eilvéis agus san Íoslainn in 2016, agus is iad is cúis le 12 % den chaiteachas iomlán ar chúram sláinte san Aontas 3 ;

-De ghnáth, bíonn tionchar ag ailse haemaiteolaíocha ar an duine óg (30 % d’ailse leanaí) agus ar na daoine sa tsochaí atá anonn go maith in aois, na daoine is leochailí inár measc, agus tá sé éagórach gan iad a chur san áireamh toisc nach iad an pobal eacnamaíoch/infhostaithe iad.

6.Comhar idirnáisiúnta sa chomhrac in aghaidh na hailse

6.1Aontaíonn CESE gur gá comhar agus comhordú idirnáisiúnta a bheith ann chun borradh a chur faoin bhforbairt leighis agus faoi na hionchais sláinte fhadtéarmacha do na milliúin Eorpach, ach is ábhar imní dó go nglacann an Plean cur chuige róghinearálta maidir leis an gcomhar idirnáisiúnta ina chur chun feidhme. Is léir an tábhacht a bhaineann leis an gcomhar idirnáisiúnta agus is fearr a léirítear sin leis an bhfírinne lom go bhfuil na rátaí marthanais cúig bliana is airde i Stáit Aontaithe Mheiriceá, i gCeanada, san Astráil agus sa Nua-Shéalainn, agus na tíortha is fearr san Aontas ina dhiaidh sin.

6.2Cuireann CESE i bhfáth go bhfuil comhar thar a bheith tábhachtach i réimse an taighde agus na nuálaíochta d’fhonn caighdeáin rialála atá bunaithe ar an eolaíocht agus atá comhréireach ó thaobh riosca de a leagan síos, agus i gcomhroinnt eolais a éascú chun a áirithiú go mbeidh an t‑eolas is forbartha ar fáil ar mhaithe le muintir na hEorpa.

6.3Leagann CESE béim ar a thábhachtaí atá sé caitheamh tobac a laghdú agus tugann sé dá aire an tuarascáil ón gCoimisiún maidir le cur i bhfeidhm Threoir 2014/40/AE maidir le monarú, cur i láthair agus díol tobac agus táirgí gaolmhara 4 agus na conclúidí a ghabhann léi, arb é is aidhm di nochtadh na gcaiteoirí do shubstaintí guaiseacha agus/nó andúile a laghdú. Sa chomhthéacs sin, agus an tuairim ón gCoimisiún maidir le hastaíochtaí agus modhanna tomhais [roinn 3.1 den tuarascáil] á tabhairt dá aire aige, molann CESE freisin tuilleadh taighde a dhéanamh ar an modh tástála d’inneachar na n-astaíochtaí deataigh, lena n-áirítear trí mhodh déine EDS, agus molann sé moltaí EDS bunaithe ar thorthaí taighde a chur chun feidhme.

6.4Cé gur cheart don Aontas Eorpach spleáchas iomarcach ar thíortha eachtracha i réimsí straitéiseacha amhail cúram sláinte a sheachaint, tá gá le comhar eacnamaíoch idirnáisiúnta chun go mbeidh cógais sábháilte, trealamh agus earraí eile is gá le haghaidh cóireáil ailse ar fáil. Ní mór don trádáil a bheith oscailte i ndáil le slabhraí soláthair idirnáisiúnta na hearnála sláinte, agus ní mór don Aontas dul i ngleic le haon chineál caomhnaitheachta idir na Ballstáit nó ar fud an domhain. Tugann réitigh ar ailse deiseanna móra onnmhairithe do chuideachtaí Eorpacha freisin, ar deiseanna iad is gá a chur chun cinn chun freagairt don éileamh domhanda ar réitigh a bhaineann leis an tsláinte.

7.Gníomhaíochtaí agus cumarsáid lena gcuirfear an tsláinte chun cinn

7.1Is mór ag CESE an nasc láidir idir cáilíocht an chomhshaoil agus stíl shláintiúil mhaireachtála agus an aiste bia mar thosca a laghdaíonn minicíocht na hailse. Míneoidh na Ballstáit, in éineacht leis na comhpháirtithe sóisialta agus an Phríomh-Oifig Staidrimh, an ról atá ag táirgí bia ar ardchaighdeán, ag uisce glan agus ag an aer chun ailse agus galair eile a chosc agus déanfaidh siad an ról sin a chur chun cinn. Ina theannta sin, rachaidh siad i gcomhar lena chéile chun oideachas agus spreagadh a thabhairt do dhaoine stíl mhaireachtála shláintiúil a leanúint agus rudaí guaiseacha a sheachaint, mar is é sin an t-aon bhealach freisin chun cabhrú le leanaí nochtadh do charcanaiginí a sheachaint. Ba cheart tuilleadh eolais maidir le saincheisteanna a bhaineann le hailse a chur ar fáil i scoileanna agus i bhfeachtais ag baint úsáid as na meáin thraidisiúnta agus shóisialta.

7.2Ní mór feasacht an phobail a mhúscailt maidir le stíl shláintiúil mhaireachtála agus tomhaltóirí a chur ar an eolas go soiléir faoi na roghanna malartacha níos fearr atá ann, chomh maith le cosc, cóireáil agus cúram d’othair ailse, do mharthanóirí agus do dhaoine atá i mbaol ailse.

7.3Tugann CESE le fios, áfach, go bhfuil éagsúlacht sa leibhéal feasachta maidir leis an tsláinte ó réigiún go chéile agus go gcaithfidh athruithe sa réimse sin custaim áitiúla a chur san áireamh.

7.4Ós rud é go bhfuil ról lárnach ag an gcomhar idir na comhpháirtithe sóisialta san ionad oibre, iarrann CESE go n-eagrófar feachtais uile-Aontais chun feasacht agus eolas na bhfostaithe agus na bhfostóirí a mhéadú maidir le bearta chun ailse san ionad oibre a chosc agus a bhainistiú, lena n-áirítear trí dhea-chleachtais a roinnt agus trí shraitheanna straitéisí agus oiliúint a chur ar fáil.

7.5Aontaíonn CESE go bhfuil acmhainneacht mhór ag an bPlean riachtanais sláinte mhuintir na hEorpa a áirithiú. Dá bhrí sin, beidh ról ríthábhachtach ag an gcumarsáid – chun an Plean agus na bearta a bhaineann leis a dhéanamh sothuigthe agus inchreidte do shaoránaigh na hEorpa – chun go n-éireoidh leis an bPlean agus chun go mbainfear amach na spriocanna ann.

8.Obair leantach ar an straitéis

8.1Cuireann CESE i bhfios go láidir gur gá go dtiocfaidh roinnt mhaith gnéithe le chéile chun aon amhras maidir leis an bhféidearthacht go gcuirfear an Plean chun feidhme go héifeachtach a dhíbirt. Mar gheall ar nádúr ginearálta agus neamhcheangailteach an Phlean, ní ráthaítear cur chun feidhme éifeachtach an Phlean ná freagairt níos éifeachtaí agus níos réigiúnaithe d’ualach na hailse atá ag dul i méid. Dá réir sin, iarrann CESE go ndearfaí réimse ionstraimí éagsúla lena réiteofar an bealach chun an Plean a chur chun feidhme go héifeachtach i gcomhréir le sainiúlachtaí agus cleachtais náisiúnta.

8.2Iarrann CESE freisin go mbeadh dlúth-rannpháirtíocht ag soláthraithe na teicneolaíochta agus na réiteach sláinte, ag na comhpháirtithe sóisialta agus ag an bPríomh-Oifig Staidrimh i bhforbairt bhreise an Phlean agus san obair leantach a dhéanfar air, le hionadaíocht leathan uilechuimsitheach ar earnálacha éagsúla. Tá sé sin ríthábhachtach freisin agus pleananna gníomhaíochta náisiúnta comhfhreagracha á n-ullmhú.

An Bhruiséil, 9 Meitheamh 2021

Christa SCHWENG

Uachtarán Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa

_____________

(1)     Tuarascáil ar chur i bhfeidhm Threoir 2014/40/AE .
(2)

   Gné an-tábhachtach is ea leanúint de na hiarrachtaí chun deireadh a chur le húsáid na haispeiste dainséaraigh – Féach tuairimí CESE OJ C 251, 31.7.2015, p. 13 agus OJ C 288, 31.8.2017, p. 56 .

(3)    Institute for Health Metrics Evaluation Global Burden of Disease Study [Torthaí Ualach Domhanda na nGalar] 2016.
(4)       Tuarascáil ar chur i bhfeidhm Threoir 2014/40/AE .
Top