AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,28.2.2025

COM(2025) 62 final

2025/0034(NLE)

Togra le haghaidh

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

maidir le Clár Oibre Beartais an Limistéir Eorpaigh Taighde 2025-2027

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

(1)margadh inmheánach eolais fíorfheidhmiúil a dhoimhniú;

(2)glacadh le chéile leis an aistriú glas agus leis an gclaochlú digiteach agus le dúshláin eile a bhfuil tionchar acu ar an tsochaí, agus rannpháirtíocht na sochaí in LET a mhéadú;

(3)rochtain ar bharr feabhais T&N ar fud an Aontais a fheabhsú agus idirnaisc idir éiceachórais nuálaíochta ar fud an Aontais a fheabhsú;

(4)infheistíochtaí agus athchóirithe comhbheartaithe T&N agus nuálaíochta a chur chun cinn.

Trí struchtúir nua rialachais agus an chéad Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024 a bhunú le gníomhaíochtaí coincréiteacha, chuir an tAontas dlús nua le LET, agus straitéisí agus beartais T&N á n‑ailíniú. Rinneadh dul chun cinn nach beag trí chomhoibriú leis na Ballstáit, go háirithe maidir le haghaidh a thabhairt ar ilroinnt a gcóras T&N. Dírítear tionscnaimh ar ghairmeacha taighdeoirí, ar bhonneagair taighde (BTanna), ar eolaíocht oscailte, ar mhuinín a chothú san eolaíocht trí rannpháirtíocht na saoránach agus ar acmhainní a shlógadh le haghaidh comhar téamach T&N. Leis an bpróiseas comhpháirteach socraithe tosaíochtaí, a comhchruthaíodh idir na Ballstáit, na páirtithe leasmhara agus an Coimisiún, cothaítear braistint úinéireachta agus gealltanas méadaithe chun LET a chur chun feidhme, go háirithe tríd an gcéad Chlár Oibre Beartais LET.

Ar nós an chéad Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024, leagtar amach sa dara Clár Oibre Beartais LET 2025-2027 gníomhaíochtaí coincréiteacha LET, a fheidhmíonn mar chreat straitéiseach chun comhar a chothú i measc thíortha an Aontais, chun éifeachtacht chórais T&N a fheabhsú, agus chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shochaíocha i dteannta a chéile. Agus leas á bhaint as na ceachtanna a foghlaimíodh ó chur chun feidhme an chéad chláir oibre, baintear cothromaíocht amach leis an dara ceann idir gníomhaíocht a dhoimhniú maidir leis na tosaíochtaí atá ann faoi láthair trí bheartais struchtúracha agus an fhís do LET a leathnú trí ghníomhaíochtaí nua LET. Is beartais fhadtéarmacha LET iad beartais struchtúracha ar nós eolaíocht oscailte, BTanna agus gairmeacha taighde, nach bhfuil teoranta do chláir oibre beartais aonair agus atá leabaithe i mbeartas náisiúnta agus Eorpach. Tá gníomhaíochtaí LET gonta, dírithe ar bheartais agus dírithe ar spriocanna chun breisluach substainteach a sholáthar don Aontas, do na Ballstáit agus do pháirtithe leasmhara. Sainaithníodh gníomhaíochtaí maidir leis an intleacht shaorga san eolaíocht, sa tslándáil taighde, san eolaíocht le haghaidh beartais, sa chothromas san eolaíocht mar bhearnaí ar measadh go raibh gá le comhar ina leith. Ar an iomlán, tugann sé sin fócas níos soiléire atá bunaithe ar bheartas agus struchtúr níos soiléire don chéad Chlár Oibre Beartais LET eile 2025-2027 chun cur chun feidhme ag riaracháin náisiúnta agus ag páirtithe leasmhara a éascú.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)

•Comhréireacht

•An rogha ionstraime

Tar éis na gceachtanna a foghlaimíodh ó chéad Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024, agus Moladh ón gComhairle á roghnú, leagtar béim ar ghealltanas an Choimisiúin rialachas comhoibríoch LET a threisiú trí thoradh na hoibre comhchruthaithe leis na Ballstáit, le tíortha comhlachaithe Fís Eorpach agus le páirtithe leasmhara ar leibhéal an Aontais a aistriú ina thogra ón gCoimisiún le haghaidh Moladh ón gComhairle. Is é an aidhm atá ann úinéireacht agus gealltanas eolach ó na Ballstáit agus ó pháirtithe leasmhara a fhorbairt mar bhonn do chomhar breise maidir leis na gníomhaíochtaí a comhaontaíodh agus maidir leis na beartais struchtúracha le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach. Leanann sé freisin den chur chuige solúbtha a glacadh chun gníomhaíochtaí LET a chur chun feidhme agus de chineál deonach Chlár Oibre Beartais LET.

3.TORTHAÍ AR MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, AR CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS AR MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

•Bailiú agus úsáid saineolais

•Measúnú tionchair

•Oiriúnacht rialála agus simpliú

•Cearta bunúsacha

4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

5.EILIMINTÍ EILE

•Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

•Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

2025/0034 (NLE)

Togra le haghaidh

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

maidir le Clár Oibre Beartais an Limistéir Eorpaigh Taighde 2025-2027

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 292 agus an chéad agus an dara habairt de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)Sa lá atá inniu ann, tá dúshláin iomadúla nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo os comhair an Aontais. Tá an t‑ord domhanda ag athrú agus tá bonn ár bhfolláine shochaíoch agus ár slándála á chroitheadh ag comhthéacs suaite geopholaitiúil, ag iomaíocht eacnamaíoch atá ag dul i méid, ag réabhlóid theicneolaíoch thapa chlaochlaitheach nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo, agus ag an athrú aeráide agus ag na hiarmhairtí a bhaineann leis. Tá géarghá anois le ceannaireacht agus neamhspleáchas straitéiseach na hEorpa a neartú i bpríomhréimsí teicneolaíochta. Sa chomhthéacs sin, tá an eolaíocht, an teicneolaíocht agus an nuálaíocht ríthábhachtach chun leochaileachtaí na hEorpa a laghdú agus chun leas iomlán a bhaint as a hacmhainneacht. Ina theannta sin, tá ról ríthábhachtach ag taighde agus nuálaíocht (T&N) maidir le hiomaíochas inbhuanaithe an Aontais Eorpaigh a fheabhsú.

(2)Tá forbairt an Limistéir Eorpaigh Taighde (LET) i gcroílár ár n‑iarrachtaí freagairt do na dúshláin sin. Ceapadh an uaillmhian LET a chruthú mar mhargadh aonair don taighde, don teicneolaíocht agus don nuálaíocht in 2000 agus cumhdaíodh í i gConradh Liospóin mar chuspóir sonrach de chuid an Aontais. Leis an uaillmhian pholaitiúil a bhí ann le déanaí ‘Aontas Taighde agus Nuálaíochta’ a bhunú as a dtiocfaidh straitéis agus beartas comhpháirteach Eorpach T&N agus chun ‘an cúigiú saoirse’ a shaothrú tuilleadh, léirítear an gá leanúnach atá ann limistéar a fhorbairt tuilleadh ina dtagann tíortha le chéile chun a mbeartais agus a n‑éiceachórais náisiúnta T&N a chomhordú agus a fheabhsú, agus inar féidir le fios, taighdeoirí agus teicneolaíocht gluaiseacht faoi shaoirse. Is féidir le comhordú níos fearr ar fud an Aontais trí LET cuidiú le hinfheistíochtaí agus athchóirithe a spreagadh chomh maith le ról ríthábhachtach a bheith aige maidir le hiomaíochas inbhuanaithe a chothú, i gcomhréir le cuspóirí an Chompáis Iomaíochais 5 .

(3)Tá éachtaí móra bainte amach ag LET le 25 bliana anuas i bpríomhréimsí beartais, lena n‑áirítear BTanna, eolaíocht oscailte, comhar idirnáisiúnta, cothromaíocht inscne sa T&N, clársceidealú comhpháirteach, gairmeacha taighde agus soghluaisteacht taighdeoirí. Chun rannchuidiú leis an méid sin, chistigh Gníomhaíochtaí Marie Skłodowska-Curie os cionn 150,000 taighdeoir den scoth, go háirithe trí chláir dhochtúireachta den scoth, comhaltachtaí iardhochtúireachta agus malartuithe foirne T&N, thacaigh EURAXESS le breis agus 2 mhilliún taighdeoir ina bhforbairt ghairme agus ina soghluaisteacht ar fud na hEorpa agus soláthraíonn an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte (NEEO) rochtain gan uaim ar shonraí agus ar sheirbhísí digiteacha ardcháilíochta agus tacaíocht á tabhairt ag an am céanna don chomhar thar theorainneacha agus thar dhisciplíní.

(4)In 2021, thug na Ballstáit agus an Coimisiún fís nua agus creat beartais nua i gcrích, fís agus creat beartais a leagtar amach sna conclúidí ón gComhairle maidir le LET 6 agus an Comhshocrú T&N 7 a rialú. Leagtar amach san fhís na luachanna agus na prionsabail choiteanna a bheidh mar threoir do T&N agus sainaithnítear tosaíochtaí le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach. Sa Chomhshocrú, d’athdhearbhaigh na Ballstáit a ngealltanas oibriú le chéile ar an méid a baineadh amach le cuspóirí LET chun comhtháthú agus comhar a chothú agus ilroinnt a laghdú ar fud na hEorpa sa taighde eolaíoch, sa teicneolaíocht agus sa nuálaíocht. D’athdhearbhaigh na Ballstáit a ngealltanas feabhas a chur ar chomhordú agus beartais náisiúnta T&N a ailíniú chun éiceachóras taighde níos comhtháite agus níos éifeachtúla a chruthú sna conclúidí ón gComhairle in 2024 maidir le hiomaíochas an Aontais a neartú, LET a threisiú agus ilroinnt LET a shárú 8 .

(5)Leis an gcéad Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024, cruthaíodh bonn láidir chun cuspóirí LET a bhaint amach. Leis sin, rinneadh sraith gníomhaíochtaí coincréiteacha de réimsí tosaíochta Chomhshocrú T&N. Rinne an Coimisiún, na Ballstáit, tíortha comhlachaithe Fís Eorpach agus páirtithe leasmhara ar leibhéal an Aontais 17 ngníomhaíocht a chur chun feidhme go comhpháirteach. Mar chuid den rialachas nua, tá ról uathúil ag Fóram LET agus a fhoghrúpaí maidir le tacú le cur chun feidhme LET agus a ghníomhaíochtaí. Feidhmíonn siad mar dhroichead idir comhlachtaí ar leibhéal an Aontais, comhlachtaí náisiúnta agus réigiúnacha agus éascaíonn siad comhar. Áirithítear leis an gcur chuige cuimsitheach agus rannpháirteach go n‑éistear le gach guth. Cothaíonn sé sin straitéisí nuálacha agus comhúinéireacht beartas chun éiceachóras T&N na hEorpa a neartú. Mar chomhlacht comhairleach ardleibhéil um beartas straitéiseach, soláthraíonn an Coiste um an Limistéar Eorpach Taighde agus um Nuálaíocht (CLETN) luathchomhairle don Chomhairle agus don Choimisiún.

(6)Chuir an Coimisiún i dtábhacht a bhfuil bainte amach ag Clár Oibre Beartais LET 2022-2024 agus an rialachas nua i dTeachtaireacht 2024 dar teideal ‘Cur chun feidhme an Limistéir Eorpaigh Taighde’ 9 . Áirítear ar na príomhnithe a baineadh amach maidir le haghaidh a thabhairt ar raon riachtanas T&N ar fud na hEorpa faoin gcéad Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024 (1) an Chomhghuaillíocht um Chur Chun Cinn an Mheasúnaithe Taighde a chruthú, (2) an ‘Cód iompair neamhfhulaingthe maidir le gníomhú in aghaidh foréigean inscnebhunaithe i gcóras taighde agus nuálaíochta an Aontais’ a fhoilsiú, (3) an claochlú fuinnimh ghlais a spreagadh trí Chlár Oibre Straitéiseach um Thaighde agus um Nuálaíocht threoirthionscadal LET maidir le hidrigin ghlas a chur chun feidhme, (4) ‘Líonra na nÚdarás Bainistíochta um Thaighde agus Nuálaíocht agus um Chomhtháthú’ a chruthú lena nasctar gníomhaithe beartais agus údaráis bhainistíochta T&N chun measúnú a dhéanamh ar an deighilt nuálaíochta, barr feabhais a mhéadú agus leas a bhaint as ionstraimí leathnaithe atá ann cheana, agus (5) creat nua faireacháin agus meastóireachta LET a fhorbairt.

(7)Cuireann an dara Clár Oibre Beartais LET 2025-2027 leis an gcur chuige sin agus dearadh é chun dul i ngleic leis na dúshláin atá ann faoi láthair. Agus úsáid á baint as na réimsí tosaíochta Chomhshocrú T&N le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach agus torthaí cur chun feidhme chéad Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024 mar bhonn, leagtar amach ann 11 bheartas struchtúracha LET agus ocht ngníomhaíocht inláimhsithe LET. Is toradh iad sin ar phróiseas forleathan comhchruthaithe laistigh d’Fhóram LET agus de CLETN agus is é an aidhm atá ann tús a chur leis an gcur chun feidhme in 2025. Tá an chéad Chlár Oibre Beartais LET agus an dara Clár Oibre Beartais LET nasctha le chéile. Le Clár Oibre Beartais LET 2025-2027, soláthraítear leanúnachas maidir le beartais leanúnacha faoin gcéad chlár oibre, téitear i ngleic le príomhchuspóirí fadtéarmacha LET, agus tá an tsolúbthacht is gá ann chun freagairt do riachtanais straitéiseacha nua.

AG MOLADH LEIS SEO:

1.Glacann na Ballstáit Clár Oibre Beartais LET 2025-2027 ina bhfuil 11 bheartas fhadtéarmacha struchtúracha LET, nach bhfuil teoranta do chláir oibre beartais aonair ach a bhfuil plean oibre 3 bliana acu fós, agus 8 ngníomhaíocht LET, atá le cur i gcrích laistigh den chlár oibre beartais 3 bliana. Leagtar amach tograí uile LET ar bhealach níos mionsonraithe san iarscríbhinn.

2.Déanann na Ballstáit na beartais struchtúracha LET agus na gníomhaíochtaí LET seo a leanas a chur chun feidhme ar bhonn deonach, i gcomhréir leis na ceithre réimse tosaíochta Chomhshocrú T&N le haghaidh gníomhaíocht chomhpháirteach. Díríonn na beartais agus na gníomhaíochtaí struchtúracha sin ar an méid seo a leanas (i) breisluach soiléir a thabhairt ar leibhéal náisiúnta agus Eorpach, (ii) tionchar a imirt trí tháirgí inghnóthaithe sonracha agus torthaí inláimhsithe a tháirgeadh laistigh de 3 bliana, (iii) tógáil ar chomhchruthú leanúnach idir na Ballstáit, an Coimisiún agus páirtithe leasmhara, (iv) a bheith in ann seasamh le príomhghníomhaíocht amháin, rud a chiallaíonn nach bhfuil aon fhoghníomhaíochtaí ann, agus (v) agus í á cur chun feidhme in geoiméadracht athraitheach, rud a cheadóidh solúbthacht sa mhéid is féidir le tíortha a bheith páirteach.

1.Réimse Tosaíochta: Margadh inmheánach fíorfheidhmiúil don eolas a dhoimhniú

Tá saorghluaiseacht taighdeoirí, eolais agus sonraí ríthábhachtach chun córas T&N Eorpach níos éifeachtúla agus níos cuimsithí a thógáil. Cuidíonn sé le dúbláil acmhainní a íoslaghdú agus an mhais chriticiúil is gá a chruthú chun go mbeidh sí éifeachtach. Chun iomaíochas an Aontais a neartú, tá sé ríthábhachtach borradh a chur faoi sheasamh idirnáisiúnta agus ceannaireacht eolaíoch an Aontais trí thaighde bunúsach feidhmeach ceannródaíoch a dhéanamh.

Leanfaidh an tAontas de bheith ag obair ar an tosaíocht sin trí na beartais struchtúracha seo a leanas:

An eolaíocht oscailte - An eolaíocht oscailte a chumasú trí shonraí a chomhroinnt agus a athúsáid, lena n‑áirítear tríd an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte (NEEO); Bonneagair thaighde - Inbhuanaitheacht, inrochtaineacht agus athléimneacht na BTanna sa Limistéar Eorpach Taighde a neartú; Comhionannas inscne, comhdheiseanna do chách agus cuimsitheacht - Comhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach a neartú in LET; Gairmeacha agus soghluaisteacht taighdeoirí agus córais measúnaithe agus luaíochta taighde - Gairmeacha taighde a dhéanamh níos tarraingtí agus níos inbhuanaithe chomh maith le measúnú taighde a athchóiriú; Luachshocrú eolais - Acmhainneachtaí agus gníomhaíochtaí luachshocraithe eolais a mhéadú. Rannpháirtíocht dhomhanda - Cur Chuige Domhanda i leith T&N.

Moltar na gníomhaíochtaí LET seo a leanas do na trí bliana amach romhainn:

·Cothromas san eolaíocht oscailte;

·Éiceachóras na hEolaíochta Eorpaí le haghaidh Beartais (EE-B) a chur chun cinn;

·Úsáid fhreagrach IS san eolaíocht san Aontas a éascú agus dlús a chur léi;

·Slándáil taighde a fheabhsú.

2.Réimse Tosaíochta: Glacadh le chéile leis an aistriú glas agus leis an gclaochlú digiteach agus le dúshláin eile a bhfuil tionchar acu ar an tsochaí, agus rannpháirtíocht na sochaí in LET a mhéadú

Chun go gcuirfidh LET borradh faoin iomaíochas, chun feabhas a chur ar cháilíocht saoil do dhaoine san Aontas agus chun dul i ngleic le dúshláin shochaíocha ar nós an t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach, ní mór dó sineirgí a chruthú le beartais earnála agus leis an mbeartas tionsclaíoch. Ní mór d’infheistíocht T&N torthaí inláimhsithe a bhaint amach a úsáideann an margadh.

Is iad na beartais struchtúracha seo a leanas na príomh-mhodhanna cur chuige chun aghaidh a thabhairt ar an réimse tosaíochta seo:

Tionscnaimh atá bunaithe ar dhúshláin - Príomhghné théamach de LET a dhéanamh den phlean straitéiseach um theicneolaíocht fuinnimh (SET); Sineirgí leis an oideachas agus leis an gClár Oibre Eorpach um Scileanna- Feabhas a chur ar an nasc idir T&N agus an t‑ardoideachas laistigh de LET agus leas iomlán a bhaint as éiceachórais T&N na hEorpa; Rannpháirtíocht ghníomhach na saoránach agus na sochaí in T&N - Muinín san eolaíocht a fheabhsú trí rannpháirtíocht na saoránach, trí idirphlé agus trí chumarsáid eolaíochta.

Moltar na gníomhaíochtaí LET seo a leanas do na trí bliana amach romhainn:

·Dlús a chur le hinfheistíochtaí T&N le haghaidh chlaochlú tionsclaíoch agus inbhuanaitheacht iomaíoch na hEorpa;

·Dlús a chur le modheolaíochtaí cur chuige nua (MCCNanna) chun taighde agus tástáil bhithleighis ar tháirgí íocshláinte agus ar ghairis leighis a chur chun cinn;

·Creat comhchuibhithe agus comhordaithe le haghaidh cur chuige Eorpach maidir le sláine agus eitic in T&N i bhfianaise na ndúshlán atá ag teacht chun cinn.

3.Réimse Tosaíochta: Rochtain ar bharr feabhais sa taighde agus sa nuálaíocht ar fud an Aontais a fheabhsú agus idirnaisc idir éiceachórais nuálaíochta ar fud an Aontais a fheabhsú

Cuimsíonn barr feabhais taighde an Eoraip ar fad, idir aoiseanna, disciplíní agus earnálacha. Níor baineadh leas as a acmhainneacht iomlán go fóill mar gheall ar éagothromaíochtaí nach beag i ndeiseanna do thaighdeoirí agus do nuálaithe sa LET. Beartas struchtúrach chun dul i ngleic leis an réimse tosaíochta sin is ea sineirgí a chruthú idir cláir chistiúcháin an Aontais, cláir chistiúcháin náisiúnta agus cláir chistiúcháin réigiúnacha - Feabhas a chur ar rochtain an Aontais ar bharr feabhais.

Tá an ghníomhaíocht LET seo a leanas beartaithe do na trí bliana amach romhainn:

·T&N a chumhachtú: Ré nua i mbainistíocht taighde.

4.Réimse Tosaíochta: Infheistíochtaí agus athchóirithe comhbheartaithe sa taighde agus sa nuálaíocht a chur chun cinn.

Ós rud é go ndíríonn an tAontas ar phríomhréimsí le haghaidh iomaíochas, inbhuanaitheacht agus folláine amach anseo, bheadh sé fritorthúil infheistíocht agus tionscnaimh T&F a dhúbailt, a ionadú nó a ilroinnt. Is féidir le comhar trasteorann borradh a chur faoin éifeachtúlacht trí acmhainní a chomhthiomsú chun mais chriticiúil a bhaint amach agus na héifeachtaí iarmharta eolais a mhéadú chun borradh a chur faoin nuálaíocht. Chun a áirithiú go mbeidh na hinfheistíochtaí sin éifeachtúil agus go mbeidh tionchar acu, beidh gá freisin, i gcásanna áirithe, le hathchóirithe struchtúracha i gcórais náisiúnta T&F a dhearadh, a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh orthu. Is é is aidhm do na hathchóirithe sin barr feabhais eolaíoch a mhéadú, luachshocrú torthaí taighde a bhaint amach, naisc idir an eolaíocht agus an gnó a fheabhsú agus díriú níos fearr ar bheartais chun tacú leis an nuálaíocht ghnó.

Ní mholtar aon ghníomhaíocht shonrach LET faoin gcuspóir sin ach aithnítear go forleathan gur príomhthosaíocht i gcónaí é don Choimisiún Eorpach agus do na Ballstáit oibriú go dlúth le chéile agus úsáid á baint as sraith ionstraimí atá ann cheana féin borradh a chur faoi infheistíochtaí T&N agus athchóirithe struchtúracha a ghlacadh. Chun a bheith níos beaichte, táthar ag súil go gcuirfidh cuir chun feidhme bearta T&N faoi Shaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta an Aontais borradh faoin gcumas nuálaíochta náisiúnta, go háirithe i dtíortha atá fós ag titim chun deiridh.

Tríd an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch, déanann an Coimisiún Eorpach grinnanailís ar na córais náisiúnta T&N agus eisíonn sé moltaí tírshonracha maidir le conas borradh a chur faoi acmhainneacht nuálaíochta gach tíre. Déanann an Coimisiún faireachán ansin ar fhreagairtí beartais ó na Ballstáit chun measúnú a dhéanamh ar an dul chun cinn maidir leis na bearnaí T&N a sainaithníodh a dhúnadh. Chun tacú lena n‑iarrachtaí feabhas a chur ar a gcórais T&N trí athchóirithe, is féidir leis na Ballstáit agus le tíortha comhlachaithe tacaíocht shaineolach a fháil faoin tSaoráid Tacaíochta Beartais Fís, ionstraim a bhí an‑tairbheach maidir le ceapadh beartas a fheabhsú agus conairí athchóirithe a shainaithint, agus an tIdirphlé Feabhsaithe déthaobhach leis na Ballstáit maidir le hábhair T&N a comhaontaíodh i gcoiteann.

3.Ba cheart an creat comhoibríoch bunaithe idir an Coimisiún Eorpach, na Ballstáit, tíortha comhlachaithe agus eagraíochtaí páirtithe leasmhara i bhfoirm Fhóram LET agus CLETN a choinneáil ar bun mar shásra lárnach do rialachas LET. Leanfaidh cur chun feidhme an chéad Chlár Oibre Beartais eile de chuid an LET 2025-2027 mar iarracht uilechuimsitheach agus thrédhearcach ar gach leibhéal rialachais chun comhchruthú agus úinéireacht an chláir oibre a chothú. Tá Fóram LET fós ina bhonn braite le haghaidh dúshláin atá ag teacht chun cinn, lasmuigh de ghníomhaíochtaí Chlár Oibre Beartais LET 2025-2027, lena n‑éilítear comhar trastíre agus a chumhdaítear leis an gComhshocrú T&N, ar nós obair leantach ar shaoirse an taighde eolaíoch.

4.Le cur chun feidhme comhordaithe, ba cheart go n‑áiritheofaí rannpháirtíocht ghníomhach agus leathan páirtithe leasmhara ar leibhéal an Aontais ar fud an speictrim iomláin, ó thaighde go nuálaíocht agus cur in úsáid ar an margadh. Ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar chatagóirí na bpáirtithe leasmhara i bhFóram LET chun ionadaíocht níos fearr ar na leasanna éagsúla a bhaint amach.

5.Ba cheart do na Ballstáit agus don Choimisiún Eorpach tacú le rannpháirtíocht iomlán na dtíortha atá comhlachaithe leis an gclár Fís Eorpach agus na mbrateagraíochtaí páirtithe leasmhara ar leibhéal an Aontais i gcur chun feidhme Chlár Oibre Beartais LET 2025-2027.

6.Ní leor an infheistíocht T&N san Aontas ó thaobh mianta de agus tá sí fós faoi bhun an leibhéil infheistíochta i gcuid mhaith d’iomaitheoirí domhanda an Aontais. Faoi láthair, caitheann an tAontas thart ar 2.3 % dá OTI ar T&F, i bhfad faoi bhun sprioc T&F 3 % a socraíodh in 2002 i nDearbhú Barcelona. Chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán ilghnéitheach a bhaineann leis an sprioc 3 % a bhaint amach, tá gá le gníomhaíocht chomhordaithe chun borradh a chur faoin infheistíocht phoiblí agus phríobháideach i T&F. Tá gá le tuilleadh athchóirithe freisin chun feabhas a chur ar éiceachórais náisiúnta T&N agus chun an tionchar a bheidh ag méadú ar infheistíocht in T&N a uasmhéadú. Sa bhreis ar an réimse tosaíochta Chomhshocrú T&N ‘Infheistíochtaí agus athchóirithe comhbheartaithe T&N a chur chun cinn’, ba cheart do na Ballstáit agus don Choimisiún leanúint dá n‑iarrachtaí sa treo sin.

7.Ba cheart don Choimisiún Eorpach agus do na Ballstáit leanúint de shásra faireacháin LET a leagtar amach sa Chomhshocrú T&N san Eoraip a chur chun feidhme agus a shonraítear sa ‘Chreat do shásra faireacháin LET a bheidh ann amach anseo’ a chuir an Coimisiún faoi bhráid na Comhairle an 10 Meitheamh 2022 10 . Le sásra faireacháin LET, déanfar measúnú ar an dul chun cinn i dtreo thosaíochtaí LET, mar a shainítear sa Chomhshocrú T&N. Ba cheart go mbeadh na nithe seo a leanas i sásra faireacháin an ERA:

(1)Scórchlár LET chun faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn i dtreo chuspóirí LET ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta araon, a thabharfar cothrom le dáta go tráthrialta;

(2)tuarascáil faireacháin rialta LET ón gCoimisiún chuig an gComhairle chun athbhreithniú a dhéanamh ar chur chun feidhme chlár oibre beartais LET,

(3)tuarascálacha tíre rialta LET chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhul chun cinn na dtíortha maidir le Clár Oibre Beartais LET a chur chun feidhme.

Leanfaidh na Ballstáit d’fhaisnéis a mhalartú maidir le LET, go háirithe trí shonraí agus faisnéis a chur ar fáil trí Ardán Beartais LET. Cuirfidh na Ballstáit cur chun feidhme ghníomhaíochtaí agus thorthaí LET chun cinn ina dtíortha féin freisin, agus leas á bhaint as an tacaíocht atá ar fáil.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

(1)    MOLADH (AE) 2021/2122 ÓN gCOMHAIRLE.

(2)    COM(2024) 490.

(3)     https://european‑research-area.ec.europa.eu/

(4)    16179/24.

(5)    COM(2025) 30 final

(6)    14308/21.

(7)    MOLADH (AE) 2021/2122 ÓN gCOMHAIRLE.

(8)    16179/24.

(9)    COM(2024) 490.

(10)    NÓTA 9578/22 ÓN gCOMHAIRLE.

AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,28.2.2025

COM(2025) 62 final

IARSCRÍBHINN

a ghabhann leis an

Togra le haghaidh MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

maidir le Clár Oibre Beartais an Limistéir Eorpaigh Taighde 2025-2027

IARSCRÍBHINN

Míniú mionsonraithe ar bheartais struchtúracha LET agus ar ghníomhaíochtaí LET

Leagtar amach na tograí maidir le beartais struchtúracha LET agus gníomhaíochtaí LET ar bhealach níos mionsonraithe san ord seo a leanas. Tá siad bunaithe ar phróiseas comhchruthaithe, a rinneadh leis na Ballstáit, le tíortha comhlachaithe Fís Eorpach agus le páirtithe leasmhara idir mí an Mhárta 2023 agus mí na Samhna 2024:

Beartais struchtúracha LET

·An eolaíocht oscailte a chumasú trí shonraí a chomhroinnt agus a athúsáid, lena n‑áirítear tríd an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte (NEEO)

·Inbhuanaitheacht, inrochtaineacht agus athléimneacht na mbonneagar taighde (BTanna) in LET a neartú

·Comhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach a neartú in LET

·Gairmeacha taighde a dhéanamh níos tarraingtí agus níos inbhuanaithe

·Measúnú taighde a athchóiriú

·Acmhainneachtaí agus gníomhaíochtaí luachshocraithe eolais a mhéadú

·Cur Chuige Domhanda i leith T&N

·Príomhghné théamach de LET a dhéanamh den phlean straitéiseach um theicneolaíocht fuinnimh (SET)

·Feabhas a chur ar an nasc idir T&N agus an t‑ardoideachas laistigh de LET agus leas iomlán a bhaint as éiceachórais T&N na hEorpa

·Muinín san eolaíocht a fheabhsú trí rannpháirtíocht saoránach, trí idirphlé agus trí chumarsáid eolaíochta

·Feabhas a chur ar rochtain an Aontais ar bharr feabhais

Gníomhaíochtaí LET

·Cothromas san eolaíocht oscailte

·Éiceachóras na hEolaíochta Eorpaí le haghaidh Beartais (EE-B) a chur chun cinn

·Úsáid fhreagrach IS san eolaíocht san Aontas a éascú agus dlús a chur léi

·Slándáil taighde a fheabhsú

·Dlús a chur le hinfheistíochtaí T&N le haghaidh chlaochlú tionsclaíoch agus inbhuanaitheacht iomaíoch na hEorpa

·Dlús a chur le modheolaíochtaí cur chuige nua (MCCNanna) chun taighde agus tástáil bhithleighis ar tháirgí íocshláinte agus ar ghairis leighis a chur chun cinn

·Creat comhchuibhithe agus comhordaithe le haghaidh cur chuige Eorpach maidir le sláine agus eitic in T&N i bhfianaise na ndúshlán atá ag teacht chun cinn

Beartais struchtúracha LET

1.An eolaíocht oscailte a chumasú trí shonraí a chomhroinnt agus a athúsáid, lena náirítear tríd an Néal Eorpach maidir leis an Eolaíocht Oscailte (NEEO)

Cuspóirí

·Tugtar luach saothair do chleachtais agus scileanna na heolaíochta oscailte agus múintear iad, rud a fhágann gurb í an ‘normáltacht nua’ anois iad;

·cuireann caighdeáin, uirlisí agus seirbhísí ar chumas taighdeoirí torthaí a aimsiú, rochtain a fháil orthu, a athúsáid agus a chomhcheangal;

·bonneagar cónasctha faoi thionchar an phobail a úsáid agus a choinneáil ar bun lenar féidir torthaí eolaíocha a chomhroinnt go hoscailte; ·

·Tá an Eoraip ar thús cadhnaíochta maidir le gréasán sonraí taighde FAIR 1 ina bhfuil naisc sheanbhunaithe le spásanna sonraí eile;

·soláthraítear coinníollacha dlíthiúla agus acmhainní níos fearr do thaighdeoirí chun rochtain a fháil ar thorthaí taighde arna gcistiú go poiblí agus chun iad a athúsáid agus chun foilseacháin agus sonraí a úsáid chun críoch eolaíoch.

Tuairisc

Is é is aidhm don bheartas struchtúrach seo mórathrú a bhaint amach ar fud na bpobal taighde agus na BTanna san Eoraip. Féachfaidh sé le creat dlíthiúil níos fearr de chuid an Aontais a chruthú le haghaidh comhroinnt oscailte, rochtain rianúil agus athúsáid iontaofa sonraí taighde agus réad taighde digiteach eile a úsáidtear agus a tháirgtear feadh shaolré an taighde. Seo a leanas gníomhaíochtaí samplacha:

·Glacadh Nód AE NEEO ag an bpobal taighde Eorpach a chur chun cinn;

·Tacú le méadú Chónaidhm NEEO le roinnt nód, agus a hinscálaitheacht a áirithiú trí chaighdeáin choiteanna Chónaidhm NEEO agus trí bheartais úsáide, ó 2025 ar aghaidh;

·comhairliúcháin bhreise a dhéanamh le páirtithe leasmhara agus tuilleadh fianaise a bhailiú maidir le roghanna beartais sainaitheanta chun creat reachtach agus rialála an Aontais maidir le cóipcheart agus sonraí a chur in oiriúint don taighde;

·creat faireacháin NEEO a leathnú le modheolaíochtaí úrscothacha chun measúnú a dhéanamh ar thionchar na mbeartas agus na gcleachtas gaolmhar.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Cónaidhm ardluacha NEEO a fhorbairt agus a glacadh a mhéadú;

·méid agus táirgiúlacht sonraí taighde FAIR san Eoraip a mhéadú;

·réimsí a shainaithint le haghaidh bearta reachtacha agus neamhreachtacha chun creat reachtach agus rialála de chuid an Aontais maidir le cóipcheart agus sonraí a bheidh oiriúnach don taighde a áirithiú;

·measúnú a dhéanamh ar thionchar na mbeartas agus na gcleachtas eolaíochta oscailte bunaithe ar ardán faisnéise beartais eolaíochta oscailte.

2.Inbhuanaitheacht, inrochtaineacht agus athléimneacht na BTanna in LET a neartú

Cuspóirí

·Seirbhísí BT neartaithe, atá oiriúnaithe níos fearr do riachtanais úsáideoirí, i gcomhthéacs dúshláin chomhaimseartha agus dúshláin atá ag teacht chun cinn san eolaíocht, sa teicneolaíocht agus sa nuálaíocht agus i gcomhthéacs thosaíochtaí beartais an Aontais;

·éiceachóras BT Eorpach neartaithe lena n‑áirítear trí BT atá ann cheana a chomhdhlúthú agus trí thionscadail BT nua a shainaithint chun bearnaí a líonadh;

·scéimeanna níos comhtháite agus níos inbhuanaithe a chruthú chun rochtain a fháil ar BT agus ar a seirbhísí;

·tionchar feabhsaithe ar thaighde agus ar an tsochaí agus rannpháirtíocht neartaithe leis an earnáil tionsclaíochta;

·naisc níos fearr a chruthú idir cineálacha éagsúla bonneagar (BTanna, bonneagair theicneolaíochta, ríomh-bhonneagair, bonneagair sonraí);

·rannpháirtíocht níos mó ó pháirtithe leasmhara i ngníomhaíochtaí BT a bhaint amach.

Tuairisc

Áirithítear leis an mbeartas struchtúrach seo oscailteacht, inrochtaineacht agus slándáil BT inbhuanaithe den chéad scoth do thaighdeoirí agus do nuálaithe san Eoraip, déantar forbairt bhreise agus comhdhlúthú ar BT, ar a bhfeidhm chomhtháiteach san éiceachóras T&N agus ar a n‑acmhainneacht chun dul i ngleic le tosaíochtaí an Aontais. Le straitéis fhadtéarmach, déanfar tírdhreach BT a chuíchóiriú agus sainaithneofar agus tabharfar tús áite do na seirbhísí agus na teicneolaíochtaí BT is gá chun borradh a chur faoi iomaíochas eolaíochta agus teicneolaíochta agus neamhspleáchas straitéiseach an Aontais agus faoina chumas dúshláin shochaíocha a réiteach.

·Straitéis fhadtéarmach a fhorbairt maidir le BTanna;

·faireachán soiléir a dhéanamh ar fheidhmíocht BTanna éagsúla;

·anailís shoiléir a dhéanamh ar an tacaíocht airgeadais do na BTanna;

·anailís straitéiseach tírdhreacha a dhéanamh le haghaidh BTanna san Eoraip.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Ó ghníomhaíochtaí fadtéarmacha agus athfhillteacha: (1) Straitéis fhadtéarmach an Aontais maidir le BTanna, lena n‑áirítear cur chuige straitéiseach nua chun tacaíocht AE a thabhairt do BTanna; (2) treochlár FSEBT 2026 agus príomheilimintí d’anailís tírdhreacha 2028, (3) faireachán ar shainchomharthaí FSEBT; (4) rannpháirtíocht páirtithe leasmhara (tuarascálacha ar imeachtaí/gníomhaíochtaí).

·Ó ghníomhaíochtaí gearrthéarmacha, tuarascálacha ina bhfuil moltaí maidir leis an méid seo a leanas: (1) maoiniú, lena n‑áirítear sineirgí le cistiú náisiúnta agus réigiúnach, foinsí AE agus foinsí eile, (2) comhar idirnáisiúnta, agus breithnithe slándála taighde á gcur san áireamh; (3) measúnú tionchair ar FSEBT; (4) athléimneacht agus glasú na BTanna Eorpacha; (5) ERICanna a neartú a thuilleadh mar chuid d’éiceachóras BT.

3.Comhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach a neartú in LET

Cuspóirí

·An t‑idirphlé beartais agus comhordú na mbeartas agus na ngníomhaíochtaí a dhoimhniú maidir le comhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach in T&N, lena n‑áirítear athruithe institiúideacha/struchtúracha trí phleananna cuimsitheacha um chomhionannas inscne, trasnachas, gné na hinscne a chomhtháthú in ábhar T&N, deireadh a chur le foréigean inscnebhunaithe, agus buiséadú inscne a fhorbairt;

·comhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach a chur chun cinn in T&N trí ghlacadh leis na moltaí agus na huirlisí atá ann cheana;

·feabhas a chur ar bhailiú sonraí, ar fhaireachán agus ar mheastóireacht ar chomhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach in T&N chun cleachtais agus dúshláin rathúla a shainaithint agus chun aon bhearnaí a shainaithint nach mór aghaidh a thabhairt orthu le beartais agus bearta amach anseo;

·difríochtaí geografacha a laghdú maidir le haghaidh a thabhairt ar chomhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach i measc na mBallstát agus na dtíortha comhlachaithe.

·Ráta níos airde rannpháirtíochta a bhaint amach do mhná agus do thaighdeoirí faoi ghannionadaíocht i ngach gné den éagsúlacht, feabhas a chur ar cháilíocht na ndálaí oibre (agus staidéir) lena n‑áirítear earcaíocht níos cothroime, ardú céime agus leithdháileadh buiséid, infhaighteacht beart cothromaíochta oibre is saoil, timpeallachtaí níos sábháilte saor ó fhoréigean inscne, cothromaíocht inscne níos fearr i bpoist chinnteoireachta, agus aschuir T&N neamhchlaonta ar chaighdeán níos airde.

Tuairisc

Cuirfidh an beartas struchtúrach sin feabhas ar cháilíocht agus ar ábharthacht shochaíoch T&N, cuideoidh sé le tallann níos éagsúla a mhealladh agus a choinneáil i gcóras T&N na hEorpa, agus cuideoidh sé lena áirithiú gur féidir le gach duine a n‑acmhainneacht a uasmhéadú, rud a léiríonn go bhfuil an tAontas tiomanta i gcónaí ceannaireacht a thabhairt ar an leibhéal idirnáisiúnta maidir le comhionannas inscne cuimsitheach agus trasnach a áirithiú in T&N.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Cur chuige faireacháin agus meastóireachta a cheapadh chun pleananna um chomhionannas inscne cuimsitheacha a chur chun feidhme go héifeachtach;

·treoirlínte a fhorbairt chun trasnachas a chur chun feidhme i mbeartas T&N, lena n‑áirítear táscairí;

·cur chuige faireacháin agus meastóireachta a cheapadh lena méadófar glacadh an chomhtháthaithe de ghné na hinscne in ábhar T&N;

·sásra feabhsaithe príomhshruthaithe inscne le haghaidh sineirgí le gníomhaíochtaí eile LET ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta;

·an Cód Iompair maidir le foréigean inscnebhunaithe in T&N a chur chun feidhme arna fhorbairt ag Gníomhaíocht 5 de Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024;

·prionsabail forbartha le haghaidh buiséadú inscne agus rianú caiteachais in T&N.

4.Gairmeacha taighde a dhéanamh níos tarraingtí agus níos inbhuanaithe 

Cuspóirí

·Aitheantas na ngairmeacha taighde a chothú, agus idir-inoibritheacht agus inchomparáideacht gairmeacha taighde ar fud earnálacha agus na mBallstát;

·feabhas a chur ar an earcaíocht agus ar dhálaí oibre, lena n‑áirítear gnéithe a bhaineann le hearcaíocht oscailte, thrédhearcach atá bunaithe ar fhiúntas;

·scileanna taighdeoirí a neartú chun gairmeacha idirearnálacha agus idirdhisciplíneacha a chothú;

·tacú le forbairt agus dul chun cinn gairme níos fearr agus conairí nua infheistíochta a mhúnlú chun éiginnteacht a laghdú agus speictream na ndeiseanna gairme a leathnú;

·oibriú i dtreo cúrsaíocht níos cothroime tallainne, lena n‑áirítear sreafaí idir earnálacha;

·sonraí éifeachtacha iontaofa ó Fhaireachlann Gairmeacha T&N a áirithiú;

·sineirgí a chruthú le gníomhaíochtaí beartais gaolmhara eile de chuid LET agus le tionscnaimh ghaolmhara de chuid an Aontais atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo amhail pacáiste an Choimisiúin maidir le soghluaisteacht scileanna agus tallainne.

Tuairisc

Is é is aidhm don bheartas struchtúrach gairmeacha taighde san Eoraip a dhéanamh níos tarraingtí agus níos inbhuanaithe, trí thacú leis an Aontas, leis na Ballstáit, le tíortha comhlachaithe agus le páirtithe leasmhara na gníomhaíochtaí uile a eascraíonn as gníomhaíocht 4 de Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024 a chur chun feidhme go comhpháirteach, agus trí fhaireachán a dhéanamh ar thorthaí chur chun feidhme na dtionscnamh agus na n‑athchóirithe sin ar an láthair. Áireofar leis an ngníomhaíocht malartuithe dea-chleachtas, forbairt treoirlínte agus moltaí, agus rannchuidiú le comhdhlúthú na faireachlainne um ghairmeacha sa taighde agus nuálaíocht.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Treoirlínte comhchruthaithe le haghaidh chur chun feidhme an Mholta ón gComhairle maidir le gairmeacha taighde, le haghaidh poist ar cháilíocht níos fearr agus margadh saothair taighde a fheidhmíonn níos fearr;

·pobal cleachtais chun taithí a roinnt agus gairmeacha taighde a neartú ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta, réigiúnach agus eagraíochtúil;

·Faireachlann gairmeacha T&N comhdhlúite le rannpháirtíocht gníomhaithe ábhartha lasmuigh de phobal T&N, agus deireadh a chur le bearnaí i gcomhpháirt;

·moltaí le haghaidh forbairt gairme agus dul chun cinn gairme níos fearr, agus conair tionachta na hEorpa, lena n‑áirítear samhlacha agus sásraí measúnaithe agus cistiúcháin gaolmhara;

·conairí infheistíochta a chomhchruthú, dul i bpáirt le fórsaí agus iad a chomhordú agus tionscnaimh a chomhdhearadh chun neamhchinnteacht a laghdú agus conairí gairme chuig gairmeacha taighde neamhacadúla a éascú.

5.Measúnú taighde a athchóiriú

Cuspóirí

·Athruithe institiúideacha a dhéanamh chun feabhas a chur ar mheasúnú taighde;

·leibhéal an dul chun cinn atá déanta maidir le hathchóirithe ar mheasúnú taighde a thomhas;

·eolas a mhéadú agus feasacht a mhúscailt maidir le hathchóirithe;

·bearnaí in athchóirithe, aon tosca teorannaithe nó blocála, agus bearta breise is gá a shainaithint;

·Ar deireadh, cuidiú le cáilíocht, feidhmíocht agus tionchar an taighde a ardú agus, dá bhrí sin, gairmeacha taighde a dhéanamh níos tarraingtí.

Tuairisc

Tá an chaoi a ndéantar measúnú ar thionscadail taighde, ar thaighdeoirí, ar aonaid taighde agus ar institiúidí taighde faoi láthair fós bunaithe go mór ar shraith theoranta aschur agus gníomhaíochtaí taighde, foilseacháin den chuid is mó, agus roinnt úsáidí míchuí a bhaintear as roinnt táscairí agus modhanna lena ndéantar cáilíocht, feidhmíocht agus tionchar an taighde a mheas.

·Dea-chleachtais, boscaí uirlisí agus moltaí le haghaidh measúnú taighde a shainaithint agus a chomhroinnt go forleathan;

·idirphlé idirnáisiúnta, scaipeadh agus imeachtaí foghlama frithpháirtí arna dhéanamh ag an gCoimisiún, ag an gComhghuaillíocht um Chur Chun Cinn an Mheasúnaithe Taighde agus ag na Ballstáit a eagrú;

·athchóirithe measúnaithe taighde a chur chun feidhme in institiúidí taighde;

·staidéar a dhéanamh chun na hathruithe a rinneadh ar chreataí náisiúnta, na hathruithe a chuir institiúidí taighde chun feidhme, agus na hathruithe a bhfuiltear ag súil leo ó phleananna gníomhaíochta shínitheoirí an Chomhaontaithe maidir le Measúnú Taighde a Athchóiriú a shainaithint;

·leanúint den idirphlé náisiúnta idir údaráis náisiúnta agus eagraíochtaí taighde.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Eolas, feasacht agus rannpháirtíocht maidir le cleachtais agus athchóirithe measúnaithe taighde arna n‑ardú ag an gComhghuaillíocht um Chur Chun Cinn an Mheasúnaithe Taighde, eagraíochtaí taighde (lena n‑áirítear eagraíochtaí déanta taighde, maoinithe taighde agus measúnaithe taighde), údaráis náisiúnta agus institiúidí an Aontais;

·tacú leis na hathruithe a dhéantar ar chreataí náisiúnta agus ar institiúidí taighde aonair, iad a mhapáil agus anailís a dhéanamh orthu;

·aon bhearnaí atá fós ann sna hathchóirithe agus aon bhearta a bhfuil gá leo fós ar gach leibhéal (institiúideach, náisiúnta agus Eorpach) a shainaithint.

·

6.Acmhainneachtaí agus gníomhaíochtaí luachshocraithe eolais a mhéadú

Cuspóirí

·Luachshocrú agus cur in úsáid eolais, scileanna agus tacaíocht ghairmiúil a neartú;

·feabhas a chur ar rochtain agus ar úsáid sócmhainní intleachtúla agus ar shonraí a dhíorthaítear ón taighde agus ón nuálaíocht;

·Cultúr an luachshocraithe eolais a chomhdhlúthú.

Tuairisc

Tá dúshláin roimh an Aontas maidir le torthaí taighde agus nuálaíochta a aistriú go húsáid shochaíoch agus luach eacnamaíoch agus maidir le luach a choinneáil laistigh den Aontas, rud atá ríthábhachtach d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh. Leis an mbeartas struchtúrach seo, féachfar le timpeallacht eolais na hEorpa a theannadh isteach tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:

·Acmhainneacht na n‑idirghabhálaithe a fhorbairt chun naisc idir an saol acadúil, an earnáil tionsclaíochta agus údaráis phoiblí a neartú;

·rochtain ar shócmhainní intleachtúla agus coimirciú na sócmhainní sin a fheabhsú, go háirithe trí cheadúnú freagrach agus trí chur chuige comhroinnte maidir le rialachas sonraí;

·cumais agus scileanna luachshocraithe gníomhaithe T&N a neartú, lena n‑áirítear institiúidí taighde agus eagraíochtaí cistiúcháin;

·glacadh torthaí ó thaighde ildisciplíneach a mhéadú, lena n‑áirítear na heolaíochtaí sóisialta, na healaíona agus na daonnachtaí;

·feabhas a chur ar an gcreat tomhais chun luach sochaíoch níos leithne a chruthaítear a ghabháil.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Scéim Eorpach maidir le prionsabail cheadúnúcháin fhreagracha agus cur chuige comhroinnte rialachais sonraí chun comhar agus tairbhe trasearnála níos fearr a éascú do ghnólachtaí agus don tsochaí araon, agus breithnithe slándála taighde á gcur san áireamh;

·‘saotharlanna foghlama le haghaidh cruthú luacha’ chun scileanna a fhorbairt maidir le luachshocrú eolais agus fiontraíocht trí oiliúint spriocdhírithe, piarfhoghlaim agus teagmháil le heiseamláirí;

·treoir bheartais maidir le glacadh torthaí T&N de chineál ildisciplíneach sa Limistéar Eorpach Taighde a mhéadú agus dlús a chur leis, bunaithe ar staidéar cúlra ón gCoimisiún agus ar obair chun pobal tiomnaithe cleachtais a chruthú;

·creat cuimsitheach tomhais lena léirítear raon leathan na ngníomhaíochtaí luachshocraithe eolais chun faireachán a dhéanamh ar fheidhmíocht LET sa réimse sin.

7.Cur Chuige Domhanda i leith T&N

Cuspóirí

·Chun a ráthú go n‑áireofar i gClár Oibre Beartais LET 2025-2027 an ghné idirnáisiúnta, mar shaintréith thrasnaí, fhadtéarmach agus bhunúsach d’éiceachóras T&N.

·an comhéadan idir eolaíocht agus beartas agus taidhleoireacht a fheabhsú;

·Dul i ngleic le dúshláin dhomhanda agus leasanna, luachanna agus prionsabail straitéiseacha an Aontais, a Bhallstát agus a thíortha comhlachaithe a chosaint ag an am céanna;

·cothrom na Féinne a chur chun cinn ar leibhéal an Aontais sa chomhar idirnáisiúnta in T&N;

·Eolas níos doimhne ar chomhar déthaobhach faoi stiúir na mBallstát agus tíortha comhlachaithe le tíortha nach de chuid an Aontais iad.

Tuairisc

I bhfianaise na n‑athruithe bunúsacha ar an timpeallacht gheopholaitiúil, eolaíoch agus theicneolaíoch, ní mór don Aontas a bheith níos straitéisí maidir le leas a bhaint as cumhacht an chomhair idirnáisiúnta sa taighde agus sa nuálaíocht.

Saothrófar an beartas struchtúrach sin trí ghníomhaíochtaí agus plé a reáchtáil i mBuan‑fhoghrúpa Fhóram LET maidir leis an gCur Chuige Domhanda i leith T&N:

·mapáil athfhillteach ar chomhar eolaíoch déthaobhach agus iltaobhach na mBallstát, na dtíortha comhlachaithe agus na bpáirtithe leasmhara;

·sineirgí a chothú le cláir agus tionscnaimh eile de chuid an Aontais ar nós Global Gateway;

·gníomhaíochtaí LET eile a chomhordú agus a ailíniú mar shampla an ceann atá beartaithe maidir le slándáil taighde;

·ionchur agus treoir a chur ar fáil maidir le conas gné idirnáisiúnta an chéad chreatchláir eile a neartú.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Creat Eorpach um thaidhleoireacht eolaíochta (2025);

·treochlár le haghaidh idirphlé iltaobhach maidir le luachanna agus prionsabail le haghaidh comhar idirnáisiúnta sa taighde agus sa nuálaíocht (2025);

·tionscnaimh phíolótacha nua de chur chuige Fhoireann na hEorpa, lena n‑áirítear Meiriceá Laidineach agus Muir Chairib in 2025 agus an India in 2026; agus cur chuige Fhoireann na hEorpa atá ann faoi láthair i leith na hAfraice agus na Síne a leathnú;

·tuairim maidir le conas gníomhaíochtaí comhair idirnáisiúnta T&N a eagrú le tríú tíortha faoin gcéad chreatchlár eile.

8.Príomhghné théamach de LET a dhéanamh den phlean straitéiseach um theicneolaíocht fuinnimh (SET)

Cuspóirí

·Naisc níos doimhne idir an pobal T&N agus an earnáil tionsclaíochta chun tacú le húsáid nuálaíochtaí glanfhuinnimh, gan ualach riaracháin a chur leo;

·Cuir chuige chomhpháirteacha a fhoirmiú maidir le saincheisteanna trasnaí, lena n‑áirítear inbhuanaitheacht trí dhearadh, forbairt scileanna, taighde agus nuálaíocht atá saincheaptha do riachtanais na sochaí, digitiú, agus glacadh an mhargaidh agus inrochtaineacht an mhargaidh;

·athbhreithniú a dhéanamh ar raon feidhme na teicneolaíochta atá ann faoi láthair chun teicneolaíochtaí nua glanfhuinnimh ábhartha a chur san áireamh;

·comhar nua idir na hArdáin Eorpacha Teicneolaíochta agus Nuálaíochta agus na comhghuaillíochtaí tionsclaíocha Eorpacha.

Tuairisc

Rannchuideoidh an beartas struchtúrach seo le spriocanna foriomlána LET tríd an gcomhar idir cláir agus tionscnaimh T&N glanfhuinnimh a dhoimhniú ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal institiúideach agus tríd an gcomhar idir gníomhaithe ar fud na hEorpa a mhéadú, d’fhonn rannchuidiú leis na spriocanna foriomlána aeráide agus comhshaoil. Thairis sin, trí bheartas struchtúrach Chlár Oibre Beartais nua LET a dhéanamh de phlean athchóirithe SET, spreagfar príomhthionscnaimh nua a sheoladh agus a nochtadh agus T&N glanfhuinnimh a nascadh ar bhealach níos fearr leis an bpeirspictíocht T&N níos leithne. Mar shampla, leagadh amach i measc ghníomhaíochtaí i Straitéis an Aontais um an nGrianfhuinneamh go n‑ullmhófaí clár oibre straitéiseach comhpháirteach T&N um an ngrianfhuinneamh i gcomhar leis na Ballstáit. Cuimsítear an méid seo a leanas ar na gníomhaíochtaí breise a bhfuiltear ag súil leo:

·cúig thascfhórsa thrasnaí a chur ar bun chun uirlisí a eisiúint agus moltaí a dhréachtú maidir le saincheisteanna trasearnálacha ar fud phlean SET;

·sruth oibre a chruthú maidir le hidrigin chun ‘treoirthionscadal LET maidir le Hidrigin Ghlas’ a chur chun feidhme;

·tosaíochtaí T&N a ailíniú idir na Ballstáit agus an tAontas, agus gníomhaíochtaí comhpháirteacha trasteorann na n‑ionad taighde, na n‑ollscoileanna agus na dtionscal á gcothú ag an am céanna.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Gach Clár Oibre Straitéiseach Taighde & Nuálaíochta a bhaineann go sonrach leis an bhfearann/teicneolaíocht agus na pleananna cur chun feidhme a ailíniú le tosaíochtaí nua an Aontais agus le forbairt na gComhphleananna Cur Chun Feidhme agus Infheistíochta’

·moltaí beartais chun na réimsí seo a leanas a áireamh ar bhealach níos fearr i gcreat T&N fuinnimh phlean SET: ciorclaíocht agus ionadú ábhar; T&N le haghaidh riachtanais shochaíocha; digiteáil; scileanna; glacadh sa mhargadh;

·Faireachán feabhsaithe ar dhul chun cinn, trí chóras faisnéise phlean SET.

9.Feabhas a chur ar an nasc idir T&N agus an tardoideachas laistigh de LET agus leas iomlán a bhaint as éiceachórais T&N na hEorpa

Cuspóirí

·Comhleanúnachas níos fearr a bhaint amach idir straitéisí, beartais, cláir agus cistiú le haghaidh T&N agus ardoideachais. Comhar agus idirphlé níos dlúithe idir an dá réimse sin ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal institiúideach;

·córais réigiúnacha T&N níos láidre agus níos nasctha a bhaint amach agus an deighilt nuálaíochta san Eoraip a laghdú;

·feabhas a chur ar eolas, ar tháscairí agus ar uirlisí chun straitéisí cuimsitheacha trasearnála a chur chun feidhme, agus an nuálaíocht a ailíniú le spriocanna sochaíocha níos leithne;

·leibhéal níos airde feasachta agus comhlántacht fheabhsaithe idir taighde agus oideachas;

·ilroinnt agus deighilt réigiúnach laistigh de thírdhreach T&N na hEorpa a laghdú;

·an comhar idir eintitis acadúla, phoiblí agus phríobháideacha a neartú.

Tuairisc

Is é is aidhm don bheartas struchtúrach sin ardán malartaithe struchtúrtha agus dírithe a chruthú chun cur chuige níos córasaí a chur chun cinn, lena n‑áirítear an méid sin a dhéanamh i dtéarmaí rialachais agus tacaíochta, agus ról a thabhairt d’ionadaithe taighde agus ardoideachais araon. Chun comhpháirtíochtaí láidre a bhunú idir gníomhaithe oideachais agus gníomhaithe taighde agus nuálaíochta, oibriú le chéile chun sásraí agus dreasachtaí nua a bhunú chun ilroinnt a laghdú agus chun an bhearna réigiúnach a dhúnadh.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Moltaí arna dtarraingt suas chun straitéisí a cheapadh agus a chur chun feidhme ar an leibhéal institiúideach, réigiúnach, náisiúnta agus Eorpach a fhorbairt;

·Na bacainní dlí atá ann faoi láthair a shainaithint ar an leibhéal réigiúnach, náisiúnta agus Eorpach; na prionsabail agus na príomh-chomhpháirteanna is gá chun an creat dlíthiúil a fhorbairt chun an cúigiú saoirse a bhunú; moltaí maidir le hinstitiúidí ardoideachais Eorpacha atá ar thús cadhnaíochta in T&N ar fud an domhain a chomhdhlúthú;

·Beartais, sásraí agus dreasachtaí a shainaithint chun comhpháirtíochtaí níos láidre a chothú idir institiúidí ardoideachais agus gníomhaithe eile T&N;

·Treochlár uaillmhianta arna ghlacadh maidir le hailíniú straitéiseach LET/LEE (a bhaineann le hardoideachas).

10.Iontaoibh san eolaíocht a fheabhsú trí rannpháirtíocht na saoránach, trí rannpháirtíocht na saoránach agus trí chumarsáid eolaíochta 

Cuspóir

·Borradh a chur faoi rannpháirtíocht an phobail in T&N, in eolaíocht saoránach agus i gcumarsáid eolaíochta trí threoirlínte arna bhforbairt go coitianta;

·sásraí níos éifeachtaí a fhorbairt le haghaidh rannpháirtíocht shubstaintiúil chuimsitheach an phobail in T&N;

·naisc idir an tsochaí eolaíochta a neartú ar an leibhéal náisiúnta/réigiúnach/áitiúil;

·litearthacht eolaíochta agus caipiteal eolaíochta a mhéadú trí naisc níos dlúithe idir an pobal eolaíochta agus daoine óga agus le daoine nach mbíonn baint acu leis an eolaíocht de ghnáth.

Tuairisc

Cuirtear i láthair leis an mbeartas struchtúrach sin cur chuige ilghnéitheach d’fhonn muinín san eolaíocht a fheabhsú agus dá réir sin an rialachas daonlathach a fheabhsú - ag tógáil ar an méid a baineadh amach le Gníomhaíocht 14 ‘An Eolaíocht a Thabhairt Níos Gaire do na Saoránaigh’ de Chlár Oibre Beartais LET 2022-2024.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Treoirphrionsabail maidir le rannpháirtíocht chuimsitheach: cuir chuige choiteanna a fhorbairt le haghaidh rannpháirtíocht an phobail i gcumarsáid T&N agus eolaíochta;

·gníomhaíochtaí a nascann taighdeoirí agus daoine óga le chéile: bealaí nuálacha chun teagmháil éifeachtach chuimsitheach a dhéanamh le daoine óga san eolaíocht agus iad a dhéanamh rannpháirteach san eolaíocht, trí chuireadh a thabhairt do chleachtóirí dea-chleachtais náisiúnta a sholáthar agus tógáil ar an obair chun lámhleabhair agus treoirlínte a fhorbairt faoi thionscadail arna gcistiú ag an Aontas;

·eolaíocht agus saoránaigh a nascadh le chéile, gníomhaíochtaí a eagrú lena nasctar agus lena neartaítear pobail áitiúla T&N le páirtithe leasmhara agus saoránaigh éagsúla maidir le topaic na heolaíochta agus a ról sa tsochaí;

·cleachtadh foghlama frithpháirtí maidir le muinín as an eolaíocht, eolas a chomhdhlúthú agus a chomhroinnt maidir le conas muinín a chothú, a thomhas agus a fheabhsú trí rannpháirtíocht phoiblí;

·sásra agus scéim cistiúcháin atá ceaptha chun uas-scálú a dhéanamh ar dhea-chleachtais tionscnamh náisiúnta rannpháirtíochta saoránach chuig leibhéal an Aontais.

11.Feabhas a chur ar an rochtain an Aontais ar bharr feabhais

Cuspóirí

·Feabhas a chur ar an rochtain ar bharr feabhais ar fud an Aontais;

·rannchuidiú le dearadh agus cur chun feidhme comhleanúnach agus sineirgeach infheistíocht an Aontais in T&N ó chláir an bheartais chomhtháthaithe agus ón 10ú creatchlár le haghaidh T&N;

·naisc níos dlúithe a chruthú idir údaráis réigiúnacha agus tionscnaimh faoi na cláir T&N, agus dreasachtaí a sholáthar chun tionscnaimh náisiúnta a sheoladh a chomhlánaíonn na tionscnaimh sin ar leibhéal an Aontais.

Tuairisc

Tá bacainní leanúnacha ann ar fheabhas a chur ar bharr feabhais agus ar shineirgí níos láidre a fhorbairt idir an beartas comhtháthaithe agus Fís Eorpach. Téann an beartas struchtúrach i ngleic leis na bacainní sin trí chomhar a neartú idir na comhlachtaí lena mbaineann agus Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa agus Fís Eorpach á mbainistiú acu ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais.

·Leanúint d’obair fhoghrúpa ‘RIMA’ faoi Fhóram LET, chun údaráis nuálaíochta T&N agus údaráis bhainistíochta na gclár beartais comhtháthaithe a thabhairt le chéile chun comhroinnt faisnéise maidir le torthaí agus cleachtais ó thionscnaimh an Aontais a éascú.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Moltaí dréachtaithe maidir le feabhas a chur ar an rochtain ar bharr feabhais agus comhleanúnachas agus sineirgí a áirithiú idir cláir;

·tuarascáil ar dhul chun cinn maidir le cur chun feidhme na moltaí ó shuirbhé chéim 1 RIMA faoin gcreat dlíthiúil atá ann faoi láthair (e.g., cumarsáid, fothú acmhainneachta, pleanáil fhadtéarmach, inrochtaineacht sonraí agus cur chuige sonraíbhunaithe, rialacha cur chun feidhme, agus samhlacha comhordúcháin idir an dá phobal);

·comhairle maidir le sineirgí níos láidre a fhorbairt sa todhchaí idir an Beartas Comhtháthaithe, go háirithe maidir le speisialtóireacht chliste agus sineirgí á n‑úsáid ag an am céanna le gníomhaíochtaí arna gcistiú faoin gcuid ‘Fairsingiú’ den chlár, agus faoin gclár réime;

·malartuithe dea-chleachtas chun rochtain ar bharr feabhais a fheabhsú, go háirithe beartais, gníomhaíochtaí agus ionstraimí náisiúnta lena n‑éascaítear rochtain ar líonraí eolaíocha agus nuálaíochta, agus moltaí beartais, go háirithe le haghaidh comhar ó Bhallstát go chéile.

Gníomhaíochtaí LET

12.Cothromas san eolaíocht oscailte 

Cuspóirí

·Bacainní agus dúshláin a shainaithint maidir le cothromas i gcleachtadh na heolaíochta oscailte agus bealaí chun cinn a mholadh le haghaidh freagairtí beartais;

·samhlacha foilsitheoireachta léinn rochtana oscailte neamhbhrabúis a leathnú a bhfuil glacadh agus aitheantas leathan acu ar fud disciplíní, lena n‑áirítear i measúnú taighde;

·acmhainneachtaí a fhorbairt ó thaobh scileanna eolaíochta oscailte agus rochtain chothrom ar bhonneagair eolaíochta oscailte do phobal taighde LET;

·cuir chuige bheartais an Aontais a fhorbairt chun conairí a shainaithint le haghaidh cothromas níos fearr i gcleachtais agus i mbonneagair Eolaíochta Oscailte.

Tuairisc

Chun an eolaíocht oscailte a chur chun feidhme, tá gá le tacaíocht láidir beartais agus infheistíocht shuntasach in acmhainní, go háirithe i mbonneagair (agus rochtain orthu), comhordú, ullmhacht theicneolaíoch, eolaíocht oscailte agus scileanna digiteacha, agus dreasachtaí éifeachtacha agus córais éifeachtacha aitheantais agus dámhachtana a chruthú do thaighdeoirí. Tá difríochtaí móra eatarthu seo i measc tíortha agus eagraíochtaí Eorpacha — ach ar fud an domhain freisin — agus cruthaíonn siad riachtanas foriomlán le haghaidh cur chuige níos cothroime sa LET.

·Scrúdú ar thaithí náisiúnta agus ar chreataí beartais i ndáil le rochtain, cumhdach agus dearadh bonneagar don eolaíocht oscailte, beartais foilsitheoireachta léinn agus acmhainneachtaí eolaíochta oscailte taighdeoirí;

·cleachtadh foghlama frithpháirtí maidir le cothromas san eolaíocht oscailte a sheoladh in 2025/2026;

·Scaipeadh scileanna agus oiliúint a chur chun cinn d’fhonn dul i ngleic le héagothroime i gcleachtadh na heolaíochta oscailte;

·Ceardlanna a reáchtáil do na Ballstáit agus d’údaráis phoiblí na dtíortha comhlachaithe chun moltaí a shainaithint d’institiúidí agus do lucht ceaptha beartas — agus chun tuarascáil a eisiúint in 2027.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Athbhreithniú ar dhúshláin chothromais san eolaíocht oscailte ar fud thíortha LET (lena léirítear an éagsúlacht atá ann cheana ó thaobh creataí, acmhainneachtaí, cistiú srl.);

·tacaíocht bheartais agus chistiúcháin chun seirbhísí foilsitheoireachta léinn rochtana oscailte neamhbhrabúis ar ardchaighdeán a oibriú ar fud LET;

·uirlisí comhroinnte, modhanna agus seirbhísí oiliúna a fhorbairt agus a scaipeadh d’fhonn borradh a chur faoin acmhainneacht i dtéarmaí scileanna eolaíochta oscailte; i gcomhar le páirtithe leasmhara;

·moltaí chun cur chuige beartais AE a fhorbairt maidir le cothromas san eolaíocht oscailte ina chleachtais éagsúla.

13.Éiceachóras na hEolaíochta Eorpaí le haghaidh Beartais (EE-B) a chur chun cinn

Cuspóirí

Tá trí chuspóir chomhghlasála ag an ngníomhaíocht seo:

·‘Eolaíocht le haghaidh Beartais’ a fhorbairt a thuilleadh agus feabhas a chur ar chomhtháthú trasnaí an eolais i mbeartais phoiblí;

·éiceachóras Eorpach EE-B a chur chun cinn agus a neartú ar fud na gcineálacha cur chuige, na n‑earnálacha agus na leibhéal rialachais uile;

·comhar a chur chun cinn i measc líonraí gníomhaithe ábhartha agus sainaithint agus malartú dea-chleachtas agus foghlama frithpháirtí a chothú.

Tuairisc  

Chun tacú le comhéadain idir eolaíocht agus beartas ar fud na hEorpa agus chun dul i ngleic leis an ilroinnt in éiceachórais EE-B, bainfear amach dhá phríomh-gharsprioc:

·líonra comhfhreagraithe ‘eolaíochta le haghaidh beartais’, lena dtugtar le chéile oifigigh atá ag obair ar EE-B in institiúidí beartais náisiúnta T&N ar fud na hEorpa agus é mar aidhm iarrachtaí a chomhordú chun cineálacha cur chuige EE-B a phríomhshruthú ina riaracháin ar gach leibhéal rialachais agus foghlaim fhrithpháirteach a chothú ar fud tíortha; 

·Pobal cleachtais EE-B a bhfuil sé mar chuspóir aige naisc láidre uile-Eorpacha agus idirnáisiúnta agus idirghníomhaíochtaí níos fearr, foghlaim fhrithpháirteach agus comhoibriú líonraí agus gníomhaithe EE-B a chothú.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Idirphlé rialta idir an líonra, an pobal cleachtais, agus páirtithe leasmhara eile chun iniúchadh a dhéanamh ar conas na dálaí is gá a chruthú chun rannpháirtíocht éifeachtach idir taighde agus beartas a chumasú;

·cothaítear piarfhoghlaim, neartaítear scileanna agus inniúlachtaí agus cumasaítear comhar maidir le EE-B thar earnálacha agus leibhéil rialachais éagsúla;

·cruthaítear faireachlann ar thírdhreach Eorpach EE-B agus ar a chleachtais, ina dtiomsaítear tosca ratha agus dúshláin choiteanna a bhaineann le feidhmiú ag an gcomhéadan idir eolaíocht agus beartas.

14.Úsáid fhreagrach IS san eolaíocht san Aontas a éascú agus dlús a chur léi

Cuspóirí

Bearta beartais a dhearadh, tacú leo, iad a ailíniú agus a chomhordú chun dlús a chur le glacadh freagrach na hintleachta saorga san eolaíocht agus sa taighde Eorpach agus chun an glacadh sin a éascú, rud a mbeidh an méid seo a leanas mar thoradh air:

·beartais ailínithe maidir le IS san Eolaíocht, lena n‑áirítear sainaithint choiteann réimsí tosaíochta;

·saineolas agus comhroinnt acmhainní níos fearr ar fud tíortha;

·bunús don chomhar agus don rannpháirtíocht amach anseo, chun dea-chleachtais a chomhroinnt, agus chun níos mó comhpháirtithe atá ar aon intinn a mhealladh;

·comhoibriú agus rannpháirtíocht níos dlúithe le páirtithe leasmhara, líonraí a bhunú, agus pobal a thógáil.

Tuairisc

Díreofar sa ghníomhaíocht ar thrí phríomhthopaic a eascraíonn as tosaíochtaí polaitiúla an Choimisiúin nua:

·straitéis le haghaidh IS san eolaíocht;

·Comhairle Eorpach um Thaighde IS a bhunú;

·Comhaontú maidir le fócas cistiúcháin don IS san eolaíocht.

Déanfar na hábhair sin a phlé agus a fhorbairt i bhfoirm cruinnithe rialta, ceardlanna fothaithe acmhainneachta ina gcuirfear fianaise agus forbairtí beartais i láthair, chomh maith le ceardlanna praiticiúla chun oibriú le chéile ar ailíniú beartais, treoirlínte agus cláir oibre chistiúcháin.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Treoirlínte maireachtála LET maidir le húsáid na hintleachta saorga giniúnaí sa taighde a thabhairt cothrom le dáta, a chur chun cinn agus a scaipeadh (go bliantúil ar a laghad in 2025, 2026 agus 2027);

·treochlár comhpháirteach maidir leis an intleacht shaorga san eolaíocht (2025);

·clár oibre cistiúcháin straitéiseach comhaontaithe leis na Ballstáit agus b’fhéidir le maoinitheoirí Eorpacha freisin (2026);

·tionscadail chomhpháirteacha má mheasann rannpháirtithe go bhfuil siad indéanta/úsáideach (2026-2027);

·plean comhaontaithe le haghaidh comhoibriú leanúnach agus forbairt beartais (2027).

·

15.Slándáil taighde a fheabhsú

Cuspóir

·Feabhas a chur ar shlándáil taighde san Aontas chun timpeallacht acadúil láidir oscailte a choinneáil, agus an Moladh ón gComhairle maidir le slándáil taighde á ghlacadh mar bhonn;

·ardán a sholáthar do lucht ceaptha beartas chun taithí a roinnt agus cur chuige náisiúnta a chur chun feidhme agus a fhorbairt chun rioscaí a mhaolú, agus saoirse acadúil agus neamhspleáchas institiúideach á n‑urramú ag an am céanna;

·earnáil T&N na hEorpa a chumhachtú chun na deiseanna a bharrfheabhsú agus chun na rioscaí a bhaineann le comhar idirnáisiúnta a mhaolú agus chun comhar idirnáisiúnta a choinneáil oscailte agus sábháilte.

Tuairisc

I bhfianaise an sreafa eolais ar fud LET agus na nasc láidir idirnáisiúnta in earnáil T&N, ní féidir dul i ngleic leis an tslándáil taighde trí iarrachtaí náisiúnta amháin. Soláthróidh iarrachtaí comhordaithe náisiúnta agus iarrachtaí comhordaithe an Aontais creat chun dea-chleachtais a chomhroinnt agus comhsheasmhacht a áirithiú. Sa chéad bhliain, beidh na Ballstáit in ann measúnú a dhéanamh ar a staid mar atá agus na chéad chéimeanna eile a phleanáil chun cabhrú lena chéile bunleibhéal slándála taighde a bhaint amach.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

Leis an ngníomhaíocht, cuirfear chun feidhme creat an Mholta ón gComhairle maidir le slándáil taighde 2 ar an mbealach seo a leanas:

·oibriú i dtreo spás comhair Eorpaigh maidir leis an tslándáil taighde trí chomhar struchtúrach i measc saineolaithe ó na Ballstáit, maoinitheoirí taighde agus eagraíochtaí páirtithe leasmhara taighde agus nuálaíochta ar leibhéal an Aontais agus trí Lárionad Eorpach Saineolais maidir leis an tSlándáil Taighde a bhunú;

·lucht ceaptha beartas, saineolaithe agus cleachtóirí a thionól maidir le téama na slándála taighde ag Comhdháil Shuaitheanta Eorpach dhébhliantúil maidir leis an tSlándáil Taighde (2025, 2027);

·bearta agus tionscnaimh slándála taighde ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais a mhapáil, faireachán agus anailís a dhéanamh orthu, lena n‑áirítear an méid sin a dhéanamh trí Mhonatóir Slándála Taighde débhliantúil (2025, 2027);

·tacú le comhroinnt faisnéise, piarfhoghlaim agus fothú acmhainneachta, go háirithe chun cineálacha cur chuige náisiúnta a fhorbairt i leith na slándála taighde.

·treoir agus uirlisí a fhorbairt le haghaidh coimircí i gcláir chistiúcháin taighde ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais agus le haghaidh próisis bainistithe riosca agus díchill chuí in eagraíochtaí a dhéanann taighde (i.e: Ardán ilfhreastail maidir le dul i ngleic le trasnaíocht eachtrach in T&N)

·comhar níos dlúithe le comhpháirtithe idirnáisiúnta maidir le cuir chuige agus bearta slándála taighde

I bhfianaise íogaireacht an ábhair, a bhaineann go minic le faisnéis íogair nó rúnaicmithe, beidh rannpháirtíocht ann teoranta go ginearálta do shaineolaithe na mBallstát.

16.Dlús a chur le hinfheistíochtaí T&N le haghaidh chlaochlú tionsclaíoch agus inbhuanaitheacht iomaíoch na hEorpa

Cuspóir

·Tuiscint níos fearr a bhaint amach ar riachtanais thionsclaíocha maidir le torthaí agus infheistíochtaí T&N, lena gcuirfear ar chumas lucht ceaptha beartas agus gníomhaireachtaí cistiúcháin uirlisí spriocdhírithe a dhearadh agus a chur chun feidhme chun infheistíochtaí T&N a shlógadh;

·sineirgí a mhéadú i gcistiú T&N, go háirithe de réir tionscail, le haghaidh aistriú teicneolaíochta, taispeántóirí, uas-scálú, bailíochtú agus bonneagair teicneolaíochta;

·an bealach i dtreo imlonnú agus úsáid ardteicneolaíochtaí in earnáil na tionsclaíochta a éascú, agus béim á leagan ar an inbhuanaitheacht agus ar leas na sochaí.

Tuairisc

Chun infheistíochtaí T&N a luathú, tá gá le cur chuige córasach chun bonn eolais a chur faoin gclár oibre T&N agus é a mhúnlú de réir riachtanais thionsclaíocha agus creat oibríochtúil cuimsitheach chun torthaí T&N a aistriú go héifeachtach go feidhmeanna tionsclaíocha.

·Uirlisí reatha a chomhtháthú ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta agus réigiúnach, dea-chleachtais a thaispeáint agus iad á gcur i bhfeidhm, malartú taithí a éascú agus deiseanna a chur ar fáil do na Ballstáit agus do na réigiúin dea-chleachtais a roinnt, agus eolas nua a thabhairt;

·An cur chuige Eorpach atá beartaithe maidir le bonneagair theicneolaíochta a chur chun feidhme, lena n‑áirítear na treoirghníomhaíochtaí roghnaithe, an creat rialachais agus na scéimeanna cistiúcháin féideartha;

·an cur chuige bosca uirlisí beartais a fhorbairt, a thástáil agus a chur chun feidhme chun dlús a chur le dícharbónú na dtionscal dianfhuinnimh agus chun an geilleagar ciorclach a chur chun cinn, lena n‑áiritheofar rannchuidiú phobal phlean SET.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Mapáil na n‑uirlisí beartais a thacaíonn le T&N tionsclaíoch;

·Beartas Eorpach maidir le Bonneagair Theicneolaíochta agus cur chun feidhme a ghníomhaíochtaí as a dtiocfaidh infhaighteacht agus úsáid mhéadaithe na mbonneagar sin ag an earnáil tionsclaíochta, lena n‑áirítear FBManna, gnólachtaí nuathionscanta agus gnólachtaí atá i mbun fáis.

·eolas agus saineolas a fhorbairt agus a mhalartú i dtreochlárú náisiúnta na teicneolaíochta tionsclaíche chun tionscail dianfhuinnimh a dhícharbónú;

·rannchuidiú le hardán faireacháin Eorpach le haghaidh teicneolaíochtaí agus taispeántóirí tionsclaíocha (INCITE),

·

17.Dlús a chur le MCCNanna chun taighde agus tástáil bhithleighis ar tháirgí íocshláinte agus ar ghairis leighis a chur chun cinn.

Cuspóir

Is é is aidhm don ghníomhaíocht dlús a chur, trí chur chuige ailínithe agus comhordaithe ar fud na mBallstát agus na dtíortha comhlachaithe, le forbairt, bailíochtú/cáilíocht, inghlacthacht, agus glacadh MCCNanna i dtaighde bithleighis agus i dtástáil rialála ar tháirgí íocshláinte agus ar ghairis leighis.

Tuairisc

Cé go bhfuil na Ballstáit faoi cheangal ag Treoir 2010/63/AE ina n‑iarrtar nósanna imeachta nua a chur in ionad nósanna imeachta ainmhithe sa taighde, san oideachas agus sa tástáil rialála a luaithe a bheidh cuir chuige mhalartacha bhailí ar fáil, níl aon sásra comhordúcháin ann chun forbairt agus bailíochtú modheolaíochtaí cur chuige nua a áirithiú. Beidh na gníomhaithe uile rannpháirteach go gníomhach i ngníomhaíocht LET trí chomhordú uile-Aontais a chur ar bun, ina mbeidh aireachtaí ábhartha, gníomhaireachtaí rialála, eagraíochtaí maoinithe taighde, an saol acadúil, tionscal na cógaisíochta agus na teicneolaíochta leighis, eagraíochtaí taighde ar conradh, fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), agus gnólachtaí nuathionscanta, chun beartais náisiúnta agus réigiúnacha a ailíniú chun dlús a chur le forbairt, bailíochtú, inghlacthacht agus glacadh modheolaíochtaí cur chuige nua.

Tacóidh ceithre mheitheal leis an ngníomhaíocht sin a mbeidh na téamaí seo a leanas acu: (1) forbairt modheolaíochtaí cur chuige nua agus bonneagar coiteann Eorpach, (2) bailíochtú/cáilíocht, inghlacthacht, agus glacadh modheolaíochtaí cur chuige nua, (3) oideachas agus oiliúint, (4) oscailteacht agus feasacht.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Clár oibre forbartha agus bonneagair modheolaíochta cur chuige nua lena sainaithnítear na háiteanna is mó a bhfuil gá le modheolaíochtaí cur chuige nua agus a meastar go mbeidh an tionchar gearrthéarmach go meántéarmach is airde acu (R4 2027);

·Sainaithníonn na Ballstáit agus páirtithe leasmhara gníomhaíochtaí a bhféadfaidís tacú leo go comhpháirteach le modheolaíochtaí cur chuige nua agus bonneagair ghaolmhara a fhorbairt (R1 2028);

·Straitéis inghlacthachta agus glactha modheolaíochta cur chuige nua lena sainaithnítear critéir chun modheolaíochtaí cur chuige nua a úsáid (R3 2027);

·Na Ballstáit agus na páirtithe leasmhara ag tacú go comhpháirteach le bailíochtú agus cáiliú tacair theoranta de mhodheolaíochtaí cur chuige nua atá ceaptha lena nglacadh agus lena gcur chun feidhme i dtástáil rialála ar tháirgí íocshláinte agus ar ghairis leighis (R4 2027-R3 2028);

·Plean oideachais agus oiliúna modheolaíochta cur chuige nua (R1 2027) agus cláir chomhpháirteacha oideachais agus oiliúna (R2 2027-R2 2028);

·Clár comhchuibhithe oscailteachta agus feasachta le haghaidh modheolaíochtaí cur chuige nua lena bhfeabhsaítear rochtain oscailte ar phrótacail modheolaíochtaí cur chuige nua agus torthaí turgnamh ar ainmhithe. Cuirfidh an clár treoir ar fáil do chomhaltaí an choiste eitice, d’athbhreithneoirí agus do rialtóirí, bunaithe ar dhea-chleachtais sna Ballstáit rannpháirteacha. Moltar ann gníomhaíochtaí coincréiteacha chun muinín rialtóirí sna modheolaíochtaí cur chuige nua a mhéadú, lena n‑áirítear tuiscint níos fearr ar acmhainneacht agus ar theorainneacha modheolaíochtaí cur chuige nua (R2 2028).

·Mórchomhdháil amháin ar a laghad chun feasacht na sochaí sibhialta agus na n‑othar a mhúscailt maidir le taighde bithleighis, próiseas fionnachtana agus forbartha drugaí (R3 2028).

18.Creat comhchuibhithe agus comhordaithe le haghaidh cur chuige Eorpach i leith na sláine agus na heitice in T&N agus aghaidh á tabhairt ar dhúshláin atá ag teacht chun cinn

Cuspóirí

·Ardán a chruthú chun an plé a éascú maidir le cur chuige nua i leith na heitice agus na sláine sa taighde atá neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de agus lena n‑éascófar nuálaíocht agus lena dtacófar le barr feabhais, agus simpliú agus an cur chuige maidir le heitic trí dhearadh á n‑urramú;

·comhordú gníomhaíochtaí chun eitic agus sláine a fheabhsú, sáruithe a chosc, agus aghaidh a thabhairt ar bhacainní ar threoirlínte eiticiúla atá ann cheana a chur chun feidhme;

·gréasán Eorpach a fhorbairt de réir a chéile chun creat a bhunú don tsláine taighde agus don eitic, lena n‑áirítear treochlár gníomhaíochtaí agus táscairí feidhmíochta;

·fís a chruthú d’éiceachóras comhairle agus tacaíochta eitice bunaithe ar mhuinín, lena gcuirfear ar chumas na heolaíochta agus an taighde nuálaíocht fhreagrach atá ailínithe le leasanna na sochaí a spreagadh.

Tuairisc

Is é is aidhm don ghníomhaíocht seo dúshláin atá ag teacht chun cinn a réamh-mheas, a chosc, dul i ngleic leo agus iad a mhaolú agus sláine taighde i réimsí criticiúla teicneolaíochta a chosaint i bhfianaise an nuashonraithe a rinneadh le déanaí ar an gCód Iompair Eorpach maidir leis an tSláine Taighde agus ar an Moladh ón gCoimisiún maidir le réimsí criticiúla teicneolaíochta do shlándáil eacnamaíoch an Aontais.

·Cur chuige comhbheartaithe a ghlacadh i leith ionracais agus eitice chun freagairt na hearnála ar an dúshlán sin agus ar dhúshláin eile atá ag teacht chun cinn a éascú;

·raon leathan uirlisí a sholáthar chun dúshláin shuaiteacha nua don tsláine taighde a thuar, a chosc, a bhainistiú agus a mhaolú;

·cur chuige Eorpach atá oibríochtúil, comhleanúnach agus inbhuanaithe i ndáiríre a fhorbairt chun tacú le taighdeoirí aghaidh a thabhairt ar dhúshláin eiticiúla.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Struchtúr comhordúcháin a fhorbairt (i bhfoirm ardán Eorpach) lena dtabharfar le chéile na líonraí Eorpacha atá ann cheana maidir le heitic agus sláine taighde;

·treochlár mionsonraithe gníomhaíochtaí agus táscairí feidhmíochta;

·treoirlínte praiticiúla, boscaí uirlisí oibríochtúla, agus nósanna imeachta oibríochta caighdeánacha;

·cur chuige maidir le gníomhaíochtaí oiliúna comhpháirteacha ar bhonn píolótach.

19.T&N a chumhachtú: Ré nua i mBainistíocht Taighde

Cuspóir

·Aitheantas níos fearr a bhaint amach do ghairm an bhainisteora taighde chomh maith le conairí gairme tarraingteacha agus níos soiléire do bhainisteoirí taighde;

·rochtain leathan agus éasca ar ábhar oideachais agus gníomhaíochtaí/uirlisí uas-scilithe bainisteoirí taighde a áirithiú, lena n‑áirítear bainisteoirí taighde luathghairme, lena n‑áirítear treoir maidir le huirlisí intleachta saorga;

·scéim aitheanta foghlama agus forbartha scileanna a chruthú ar fud na hEorpa do Bhainisteoirí Taighde ina mbeidh comhchodanna den phiarfhoghlaim agus den tsoghluaisteacht lena n‑áiritheofar comhtháthú thosaíochtaí agus luachanna LET, e.g., eitic agus sláine taighde, eolaíocht oscailte agus comhionannas cuimsitheach inscne;

·feabhas a chur ar líonrú le bainisteoirí taighde san earnáil phríobháideach le haghaidh cur chuige triantáin (eagraíochtaí a dhéanann taighde poiblí — eagraíochtaí maoinithe taighde agus an earnáil tionsclaíochta) as a dtiocfaidh feasacht níos fearr ar scéimeanna le haghaidh forbairt ghairmiúil, conair ghairme agus deiseanna oiliúna atá ar fáil.

Tuairisc

De réir mar a théann próisis taighde i ndéine agus de réir mar a théann na hionchais maidir le tionchar sochaíoch a ghiniúint i méid, is den ríthábhacht é tacaíocht speisialaithe ó bhainisteoirí taighde. Leis an tionscnamh seo, féachtar le gairm na bainistíochta taighde a neartú, gairm nach dtugtar aitheantas ceart di fós in LET, agus cuirtear tacaíocht ar fáil dá forbairt straitéiseach. Leagtar béim ann ar an ngá atá le tacaíocht chomhordaithe beartais ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta chun gairmithe oilte, ionchais ghairme níos fearr, dálaí oibre feabhsaithe, comhionannas inscne, oiliúint agus soghluaisteacht a chruthú.

Na torthaí a bhfuil coinne leo

·Creat gairmeacha agus inniúlachta uileghabhálach agus solúbtha a sheoladh in 2025 agus a chur chun feidhme do bhainisteoirí taighde; feachtas feasachta fianaisebhunaithe a chur chun feidhme sna Ballstáit, a bhfoilseofar a thorthaí in 2026;

·Cairt Eorpach do bhainisteoirí taighde a chomhchruthú in 2026, lena gcruthófar cur chuige triantáin d’eagraíochtaí déanta taighde, d’eagraíochtaí maoinithe taighde, agus d’earnáil tionsclaíochta na hEorpa, lena n‑áiritheofar aitheantas ar fud na n‑earnálacha; cuir chuige a dhearadh le haghaidh forbairt acmhainneachta; agus anailís a dhéanamh ar ról na bainistíochta taighde i ngníomhaíochtaí roghnaithe arna gcistiú faoin gcuid leathnaithe chuig Fís Eorpach chun faireachán a dhéanamh ar an tionchar ar éifeachtúlacht agus éifeachtacht fhoriomlán chóras T&N;

·Mol láraithe ar líne a sheoladh in 2027, faoi Ardán Tallainne LET atá ar na bacáin más féidir, lena gcomhthiomsaítear curaclaim reatha agus nua, ábhair oideachais, mar aon le huirlisí uas-scilithe do bhainisteoirí taighde, agus rochtain ar chláir ríthábhachtacha oiliúna agus deimhniúcháin do ghairmithe atá ann faoi láthair agus do ghairmithe ar mian leo a bheith ann.

(1)    Inaimsithe, Inrochtana, Idir-inoibrithe agus In‑athúsáidte

(2)    MOLADH (AE) 9097/1/24 ÓN gCOMHAIRLE.