AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,27.9.2023

COM(2023) 570 final

TEACHTAIREACHT ÓN gCOIMISIÚN CHUIG PARLAIMINT NA hEORPA, CHUIG AN gCOMHAIRLE, CHUIG COISTE EACNAMAÍOCH AGUS SÓISIALTA NA hEORPA AGUS CHUIG COISTE NA RÉIGIÚN

Tuarascáil maidir le staid na Deacáide Digití 2023

{SWD(2023) 570 final} - {SWD(2023) 571 final} - {SWD(2023) 572 final} - {SWD(2023) 573 final} - {SWD(2023) 574 final}

Ábhar

1. Réamhrá: an Deacáid Dhigiteach a Sholáthar    

2. Príomhspreagthaí le haghaidh chlaochlú digiteach na hEorpa in 2022    

3. Claochlú Digiteach le haghaidh Eoraip cheannasach agus iomaíoch    

3.1 Príomhphointe: bonneagair dhigiteacha    

3.1.1 Sprioc: líonraí gigighiotáin agus líonraí ardluais gan sreang do chách    

3.1.2 Sprioc: leathsheoltóirí    

3.1.3 Sprioc: imeallnóid    

3.1.4 Sprioc: ríomhaireacht chandamach    

3.2 Príomhphointe: digiteáil gnólachtaí    

3.2.1 Sprioc: glacadh le teicneolaíochtaí digiteacha    

3.2.2 Sprioc: déine dhigiteach FMBanna    

3.2.3 Sprioc: aonbheannaigh    

3.3 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: cibearshlándáil    

3.4 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: athléimneacht    

4. Claochlú digiteach chun daoine agus an tsochaí san Aontas a chumhachtú    

4.1 Príomhphointe: scileanna digiteacha    

4.1.1 Sprioc: bunscileanna digiteacha    

4.1.2 Sprioc: Speisialtóirí TFC    

4.2 Príomhphointe: digiteáil seirbhísí poiblí    

4.2.1 Sprioc: príomhsheirbhísí poiblí    

4.2.2 Sprioc: ríomh‑shainaitheantas    

4.2.3 Sprioc: ríomhthaifid sláinte    

4.3 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: cearta bunúsacha a chosaint agus saol daonlathach a chumasú    

4.4 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: timpeallacht atá dírithe ar an duine a chur chun cinn - díriú ar leanaí a chosaint    

5. Claochlú digiteach chun tacú leis an gComhaontú Glas don Eoraip    

6. An éirim idirnáisiúnta    

7. Conclúidí    

1. Réamhrá: an Deacáid Dhigiteach a Sholáthar

Sa chéad tuarascáil maidir leis an Deacáid Dhigiteach, breathnaítear ar dhul chun cinn an Aontais i dtreo chlaochlú digiteach rathúil do dhaoine, do ghnólachtaí agus don chomhshaol, mar a leagtar amach sa Chinneadh lena mbunaítear Clár Beartais 2030 don Deacáid Dhigiteach 1 (‘an Cinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach’). Déantar athbhreithniú inti ar fhorbairtí sa bheartas digiteach agus tugtar tuairisc ar an mbealach a bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag  an Aontas i dtreo na spriocanna agus cuspóirí comhaontaithe, agus dá bharr sin, léirítear an staid san Aontas ag tús chur chun feidhme  an Chláir Beartais don Deacáid Dhigiteach. 

Léirítear an anailís fhoriomlán ar dhul chun cinn an Aontais in aghaidh chuspóirí agus spriocanna na Deacáide Digití i bhFíor 1 thíos agus tá léargas níos mionsonraithe sna tuarascálacha tíre a chuirtear i láthair in iarscríbhinn leis an tuarascáil seo.

Fíor 1: An dul chun cinn i dtreo na spriocanna a leagadh síos don Deacáid Dhigiteach do 2030 a mheas 2

Cuirtear i dtábhacht i bhFíor 1 an gá leis na comhiarrachtaí a bhrostú agus a dhoimhniú, lena n‑áirítear trí bhearta beartais agus infheistíocht 3 i dteicneolaíochtaí digiteacha, scileanna digiteacha agus bonneagair dhigiteacha, ar cumasóirí criticiúla geopholaitiúla, sochaíocha, eacnamaíocha agus comhshaoil iad. Ar an mbonn sin, áirítear sa tuarascáil seo moltaí coincréiteacha do Bhallstáit roimh a dtreochláir straitéiseacha náisiúnta a ghlacadh agus maidir le hiad a choigeartú amach anseo. Ina hiarscríbhinn, tá na moltaí tírshonracha bunaithe ar fheidhmíocht gach Ballstáit agus ar a acmhainneacht rannchuidiú le hiarrachtaí comhchoiteanna i dtreo na spriocanna agus na cuspóirí don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach.

Áirítear sa tuarascáil seo freisin faireachán a dhéanamh ar an Dearbhú Eorpach maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha le haghaidh na Deacáide Digití, lena n‑aistrítear fís an Aontais don chlaochlú digiteach ina prionsabail agus ina gealltanais 4 . Leis an Dearbhú, déanann an tAontas daoine a chur i gcroílár an chlaochlaithe dhigitigh, tacú le dlúthpháirtíocht agus le cuimsiú trí nascacht; an tábhacht a bhaineann le saoirse rogha agus timpeallacht chothrom dhigiteach a athdhearbhú; rannpháirtíocht a chothú sa spás poiblí digiteach; agus slándáil agus inbhuanaitheacht a mhéadú. Tugtar pointe tagartha soiléir sa Dearbhú maidir leis an gcineál claochlaithe dhigitigh atá ón Aontas, lena soláthraítear treoir do lucht ceaptha beartas agus do chuideachtaí agus iad ag plé le teicneolaíochtaí nua.

Braitheann an Clár Beartais Don Deacáid Dhigiteach ar dhlúthchomhar le Ballstáit chun dul chun cinn comhchoiteann a áirithiú, agus rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí uile ar an leibhéal Eorpach, náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil. Tá sé comhlántach leis an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch, chomh maith le cur chun feidhme na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF), lena n‑áirítear gné dhigiteach láidir: tá 26 % de leithdháileadh iomlán na bPleananna Téarnaimh agus Athléimneachta (EUR 130 billiún de EUR 502 billiún) dírithe ar an gclaochlú digiteach faoi láthair 5 .

2. Príomhspreagthaí le haghaidh chlaochlú digiteach na hEorpa in 2022

Tháinig tuilleadh luasghéaraithe ar na príomh-threochtaí a dhéanann difear do chlaochlú digiteach an Aontais in 2022: forbairtí teicneolaíochta níos tapúla fiú, amhail na cinn a rinneadh ar Intleacht Shaorga (IS), athrú aeráide agus na hábhair imní ghaolmhara don tsochaí agus don gheilleagar, éileamh atá ag fás ar nascacht ardluais 7 , an méadú ar rioscaí inmheánacha agus seachtracha ar an daonlathas agus ar luachanna an Aontais, agus an deighilt iolrach sa domhan in aghaidh rás teicneolaíoch atá ag géarú 8 . Tionchar suntasach é an tionchar féideartha ón athrú teicneolaíoch agus ceanglófar ar an Aontas claochlú solúbtha agus tapa a dhéanamh dá bharr.

In 2022, léiríodh tábhacht na geopholaitíochta, i gcomhthéacs chogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine, chomh maith leis na rioscaí níos airde maidir le hilroinnt eacnamaíoch i bhfearainn áirithe, i bhfianaise leasanna agus luachanna straitéiseacha iomaíocha. Tá an gheopholaitíocht le brath go follasach i ngníomhaíochtaí laethúla daoine agus gnólachtaí, le hardú ar chostais mhaireachtála, méadú seasta agus suntasach ar an líon cibear-ionsaithe san Eoraip, agus cur isteach ar shlabhraí soláthair táirgí agus seirbhísí 9 .

Tá teicneolaíochtaí digiteacha i gcroílár an teannais gheopholaitiúil sin agus i gcroílár rása teicneolaíoch atá ag éirí níos géire, ina bhfuil ról criticiúil ag luas agus ag scála chun áiteanna ceannaireachta sa gheilleagar domhanda amach anseo a bhaint amach agus a choinneáil ar bun 10 . D’fhéadfadh nuálaíochtaí digiteacha éifeachtaí iarmharta a bheith acu in earnálacha eacnamaíocha éagsúla. Tabharfaidh sin buntáiste breise do cheannairí gnólachtaí seanbhunaithe san éiceachóras digiteach domhanda, as a dtiocfaidh éifeachtaí nach beag ar iomaíochas, fás agus ceannasacht an Aontais.

Fíor 2: Comhdhéanamh gníomhaíochtaí de réir an réimse dhigitigh i limistéar gheografacha roghnaithe (2009-2022)

Foinse: Calza et al., “Analytical insights into the global digital ecosystem (DGTES)”, 2023 11 .

Tá an margadh domhanda TFC aicmithe mar cheann de na tionscail is mó ar domhan agus táthar á thuar go sroichfidh sé méid is fiú EUR 6 thrilliún in 2023. D’fhéadfaí feabhas substaintiúil a chur ar áit an Aontais san éiceachóras domhanda, áfach, mar a léirítear i bhFíor 2. Rud níos tábhachtaí fós, tá laghdú ollmhór tagtha ar sciar an Aontais in ioncam domhanda sa mhargadh TFC le deich mbliana anuas, ó 21,8 % in 2013 go dtí 11,3 % in 2022, agus tháinig méadú ar sciar na Stát Aontaithe ó 26,8 % go dtí 36 % 12 . Faoi láthair, tá an tAontas Eorpach ag brath ar thíortha eachtracha le haghaidh os cionn 80 % de tháirgí digiteacha, agus le haghaidh seirbhísí, bonneagar, agus maoine intleachtúla. Mar shampla, braitheann na Stáit Aontaithe agus an tAontas suas le 75-90 % ar an Áise i gcomhair táirgeacht leathsheoltóirí 13   14 .

Sa chomhthéacs seo, le bliain anuas, tá dlús curtha lena ghníomhaíocht ag an Aontas chun a cheannaireacht i gcúrsaí teicneolaíochta a athdhearbhú agus chun claochlú digiteach a éascú, fad a chothaíonn sé a athléimneacht 15 . Ag tógáil ar an limistéar margaidh comhtháite is mó ar domhan 16 , chuir an tAontas borradh faoi ghníomhaíocht chun aghaidh a thabhairt ar spleáchais straitéiseacha, go háirithe ar amhábhair chriticiúla, leathsheoltóirí, bogearraí TF (bogearraí néil agus imeall-bhogearraí), agus teicneolaíochtaí agus cumais cibearshlándála 17 . Tá idir athchóirithe agus infheistíochtaí curtha i bhfeidhm chuige sin, ag rannchuidiú, dá bharr, leis an Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Mar shampla, ó cuireadh i láthair é i mí Feabhra na bliana seo caite, tá na comharthaí cearta tugtha ag an nGníomh Eorpach um Shliseanna don mhargadh agus fógraíodh EUR 100 billiún in infheistíochtaí pleanáilte poiblí agus príobháideacha cheana féin 18 . Tá infheistíocht déanta ag an Aontas i ríomhairí ardfheidhmíochta freisin, agus tá dhá cheann de na cúig cinn is fearr díobh sin ar domhan ag an Aontas anois 19 . Ar deireadh, tá iarrachtaí spriocdhírithe taighde agus nuálaíochta (T&N), amhail na cinn sin faoi Fhís Eorpach agus faoin gCiste Eorpach Cosanta, ríthábhachtach chun borradh a chur faoi staid an Aontais ó thaobh T&N, i gcomparáid lena iomaitheoirí domhanda, agus dá bharr sin chun rannchuidiú níos mó le hiomaíochas fadtéarmach agus le hathléimneacht fhadtéarmach an Aontais, agus le spleáchais straitéiseacha a laghdú 20 .

Tuilleadh sonraí: tá coinne leis go ndéanfar ranníocaíocht dhíreach leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach le EUR 165 bhilliún i gcistiú ón Aontas, agus tá an tAontas ag tacú leis an Deacáid Dhigiteach cheana féin trí chláir éagsúla, amhail an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta 21 . Mar a thaispeántar i bhFíor 1 thuas áfach (‘An dul chun cinn i dtreo na spriocanna a leagadh síos don Deacáid Dhigiteach do 2030‘), ní féidir talamh slán a dhéanamh de go mbainfear amach claochlú digiteach an Aontais go rathúil agus beidh bearta beartais, gníomhaíochtaí agus infheistíochtaí breise de dhíth, rud a chuireann i dtreis an tábhacht a bhaineann le cur le chéile, go háirithe trí thionscadail ilnáisiúnta. Tá níos mó gá leis sin fiú mar gheall ar an gcomhthéacs geopholaitiúil dúshlánach agus an rás teicneolaíoch domhanda atá ann.

Gné chriticiúil den Deacáid Dhigiteach a bheidh i ndlús a chur le soláthar comhthionscadal digiteach tionsclaíoch nua. Maidir le tionscadail ilnáisiúnta a bhunú agus a chur chun feidhme, trí chomhthiomsú acmhainní an Aontais, acmhainní na mBallstát agus acmhainní príobháideacha, beidh sin níos sofhreagrúla agus níos solúbtha a bhuí le Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach, an sásra cur chun feidhme nua a tugadh isteach leis an gCinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach. Cuirtear é sin i dtábhacht leis an líon suntasach tionscadal atá molta ag na Ballstáit cheana féin le cur chun feidhme trí EDICanna 22 .

An tráth céanna, tá a bhosca uirlisí Státchabhrach tugtha cothrom le dáta ag an gCoimisiún agus go háirithe tá leasuithe áirithe le Rialachán Ginearálta na Blocdhíolúine (GBER) formhuinithe aige 23 , lena bhféadfaí tacaíocht an phobail d’aistrithe digiteacha an Aontais a éascú, a shimpliú agus dlús a chur leo, agus lena bhféadfaí infheistíochtaí i dteicneolaíochtaí digiteacha agus nascacht a éascú. Áirítear leis sin féidearthachtaí nua maidir le moil nuálaíochta digití agus saoráidí turgnamhaíochta a thástáil, tionscadail nascachta uaillmhianacha chun líonraí leathanbhanda fhosaithe, líonraí móibíleacha amhail líonraí 5G, chomh maith le líonraí aisiompair a chur in úsáid, chun bonneagar ardcháilíochta a thabhairt go limistéir ina bhfuil cumhdach leathanbhanda neamh‑leordhóthanach, go háirithe i limistéir thuaithe agus iargúlta. Leis an GBER athbhreithnithe, cothaítear cabhair do thionscadail leasa choitinn áirithe freisin, arna maoiniú faoi SCE2 nó ar a ndámhtar Séala Barr Feabhais faoi SCE2, atá ábhartha ach go háirithe do chonairí 5G trasteorann agus do líonraí cnámh droma agus cáblaí fomhuirí áirithe. Leis an GBER athbhreithnithe, díolmhaítear fógra a thabhairt maidir le bearta cabhracha áirithe i bhfoirm dearbháin do thomhaltóirí chun teilea‑obair, oideachas ar líne, seirbhísí oiliúna nó FBManna a éascú, ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha áirithe.

3. Claochlú Digiteach le haghaidh Eoraip cheannasach agus iomaíoch

Tá Deacáid Dhigiteach na hEorpa á múnlú ar an uaillmhian maidir le hAontas níos ceannasaí, níos athléimní agus níos iomaíche ó thaobh cúrsaí digiteacha de a chumhachtú. Sa chomhthéacs sin, tá bonneagair dhigiteacha, go háirithe nascacht, mar chnámh droma do chlaochlú digiteach an Aontais, agus tá digiteáil na ngnólachtaí fíor‑riachtanach chun córais láidre Eorpacha a chothú agus chun acmhainneacht dhigiteach agus saineolas digiteach an Aontais a mhéadú. Tá dul chun cinn na bpríomhphointí sin 25 fíor‑riachtanach chun teacht chun cinn imreoirí domhanda digiteacha na hEorpa a chothú, ar daoine iad a dhearfaidh samhlacha gnó na todhchaí agus a mhúnlóidh teicneolaíochtaí agus úsáidí digiteacha lena ndéanfar luachanna Eorpacha a leabú agus lena rannchuideofar le leasanna an Aontais.

Déantar faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn i ndáil leis an dá phríomhphointe sin sna ranna seo a leanas. Tugtar an anailís chun críche trí fhaireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn i ndáil leis na cuspóirí Deacáide Digití a bhaineann le cibearshlándáil agus athléimneacht, agus a dtábhacht agus a n‑ábharthacht maidir leis an gcomhthéacs reatha á gcur san áireamh.

3.1 Príomhphointe: bonneagair dhigiteacha

Leagtar amach ceithre sprioc sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach maidir le bonneagar digiteach. An chéad sprioc; ba cheart cumhdach gigighiotáin a bheith le fáil do gach duine agus ba cheart líonraí 5G feidhmiúla a bheith i ngach limistéar ina bhfuil daoine ina gcónaí. An dara sprioc; ba cheart don Aontas ar a laghad 20 % de leathsheoltóirí ceannródaíocha an domhain a tháirgeadh. An tríú sprioc; ba cheart don Aontas ar a laghad 10 000 imeallnód aeráidneodracha ar ardchaighdeán slándála a chur ar bun. An ceathrú sprioc, ba cheart don Aontas é féin a fheistiú leis an gcéad ríomhaire le luasghéarú candamach faoi 2025.

3.1.1 Sprioc: líonraí gigighiotáin agus líonraí ardluais gan sreang do chách

Réamhriachtanas atá i nascacht fhosaithe agus mhóibíleach agus cumasóir fíor‑riachtanach don chlaochlú digiteach agus do chuimsiú, mar a léirítear sa Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha. Tá an tAontas ag druidim le cor cinniúnach ina n‑eascróidh seirbhísí nascachta nua as forbairtí teicneolaíochta agus sineirgí idir bonneagair ar thalamh, i spás agus ar muir. Tá cuid mhór i ngeall leis sin ós rud é go meastar go nginfear fás EUR 3 thrilliún ar fud an domhain faoi 2030 le gníomhaíocht arna cumasú ag 5G agus 6G 26 . Beidh iarracht mhór de dhíth chun é sin a réadú, le meascán beartas a bhaineann le dreasachtaí rialála, comhar i TInna agus cistiú.

Ag tús na Deacáide Digití, tá roinnt mhaith fós le déanamh ag an Aontas fós chun spriocanna nascachta don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Na líonraí snáithín, ar líonraí criticiúla iad chun nascacht ghigighiotáin a sholáthar, ní shroicheann siad ach 56 % de theaghlaigh. Cé go bhfuil cumhdach daonra 5G de 81 % ann 27 , tá cur in úsáid líonraí neamhspleácha 5G ar gcúl. Tá easpa cáilíochta fós i gceist le 5G maidir le hionchais úsáideoirí deiridh agus riachtanais an tionscail, agus maidir le haghaidh a thabhairt ar an deighilt idir limistéir thuaithe agus uirbeacha 28 . Tá an tAontas ar gcúl i dtéarmaí cumhdaigh i gcomparáid leis na Stáit Aontaithe, áit a bhfuil cumhdach 5G ag 96 % den daonra 29 .

Tá níos lú infheistíochta ann san Aontas freisin i gcomparáid lena phríomh‑chomhpháirtithe trádála. Tá USD 90 billiún bainte amach ag infheistíocht phoiblí sna Stáit Aontaithe le déanaí agus é sin i gcomhthéacs an Achta um Infheistíocht sa Bhonneagar agus Poist agus Phlean Tarrthála Mheiriceá, agus sin amháin 30 . Chun comparáid a dhéanamh, san Aontas Eorpach, cé gur cuireadh cistí gan fasach ar fáil chun tacú leis an dul chun cinn i dtreo spriocanna nascachta 2030, níl i gceist leis sin ach beagán os cionn EUR 23 bhilliún i ndeontas atá le fáil faoi chláir an Aontais don chlárthréimhse 2021-2027, lena n‑áirítear thart ar EUR 16 bhilliún faoin RRF 31 . Thairis sin, idir 2014 agus 2021 bhí EUR 53,71 billiún i státchabhair le haghaidh leathanbhanda formheasta ag an gCoimisiún cheana féin, nó curtha in iúl don Choimisiún. I dtéarmaí infheistíocht chaipitil sheasta iomlán i snáithín agus 5G per capita arna choigeartú go OTI, níor infheistíodh ach EUR 104 san Aontas, i gcomparáid le EUR 260 sa tSeapáin, EUR 150 sna Stáit Aontaithe agus 110 sa tSín 32 . Cuirtear scéal comhchosúil i láthair i staidéar ón Airmheán Comhpháirteach Taighde ar thagarmharcáil idirnáisiúnta ar infheistíochtaí digiteacha, ina bhfuarthas amach, maidir le hinfheistíochtaí príobháideacha (ollfhoirmiú caipitil sheasta) i dtrealamh teileachumarsáide a rinneadh in earnáil TFC na Stát Aontaithe, gurbh fhiú EUR 590 billiún idir 2014 agus 2020 na hinfheistíochtaí príobháideacha sin, méadú faoi dhó ar an méid a d’infheistigh earnáil TFC an Aontais (EUR 277 mbilliún) agus 1,8 oiread an mhéid a d’infheistigh an tAontas tar éis cheartú OTI 33 .

Is gá anailís a dhéanamh ar an staid agus an scála difriúil a bhaineann oibreoirí atá gníomhach san Aontas amach i gcomparáid le hoibreoirí sna Stáit Aontais á bhreithniú freisin. Cé go bhfuil roinnt bheag oibreoirí Eorpacha gníomhach i níos mó ná Ballstát amháin, ní féidir comparáid a dhéanamh idir é sin agus an scála a bhaineann oibreoirí i margadh na Stát Aontaithe amach, áit a dtairgeann cúig oibreoir líonraí fosaithe nó móibíleacha ar fud na tíre ar fad.

Tá infheistiú i nascacht, lena n‑áirítear i limistéir thuaithe agus iargúlta, ríthábhachtach chun rochtain chomhionann a áirithiú ar dheiseanna agus gníomhaíochtaí digiteacha lena n‑éilítear luasanna atá ag éirí níos airde i gcónaí, i gcomhréir ach go háirithe leis an Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha. Faoi láthair, níos mó ná leath de na teaghlaigh thuaithe (55 %) , ní dhéantar freastal orthu fós le haon líonra fosaithe fíor‑ardacmhainneachta d’ainneoin an dul chun cinn ar chábla snáthoptaice go háitreabh a chur in úsáid; ní chumhdaítear 65.3 % de limistéir thuaithe ina bhfuil daoine ina gcónaí le 5G; agus ní chumhdaítear 9 % de theaghlaigh thuaithe fós le haon líonra fosaithe ar chor ar bith 34 . Ag tógáil ar Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta 35 , is gá nascacht a áirithiú leis na hinfheistíochtaí sin do dhaoine leochaileacha freisin agus do na daoine ar mó an baol eisiaimh ina leith nó a bhfuil níos lú cumhachta eacnamaíche acu, amhail daoine scothaosta agus daoine faoi mhíchumas.

Léirítear leis an mbearna atá fanta idir cumhdach iomlán agus tuaithe go bhfuil gá le tuilleadh infheistíochta chun cumhdach gigighiotáin iomlán a áirithiú ar fud an mhargaidh aonair iomlán agus cumhach 5G i limistéir ina bhfuil daoine ina gcónaí, agus éagothromaíochtaí réigiúnacha a laghdú dá bharr. Chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach ó thaobh nascacht gigighiotáin agus 5G, d’fhéadfadh go dteastódh infheistíocht iomlán suas le EUR 148 mbilliún, má chuirtear líonraí fosaithe agus móibíleacha in úsáid go neamhspleách agus má chuirtear ‘5G iomlán’ in úsáid lena dtairgtear na cumais iomlána a fhéadfaidh líonraí móibíleacha 5G a thairiscint do shaoránaigh agus do ghnólachtaí an Aontais. D’fhéadfadh go dteastódh EUR 26-79 mbilliún breise in infheistíocht chun cumhdach iomlán bealaí iompair a áirithiú, lena n‑áirítear bóithre, iarnróid agus uiscebhealaí, rud a d’fhágfadh go mbeadh níos mó ná EUR 200 billiún san infheistíocht iomlán de dhíth 36 . Agus 2030 ag druidim linn, is dócha go mbeidh an infheistíocht a mbeidh gá léi níos airde fiú, mar gheall ar an úsáid thionsclaíoch níos déine a bhainfear as nascacht le haghaidh cásanna idirlíon 4.0 agus na riachtanais slándála atá ag méadú i gcónaí. D’fhéadfadh go dteastódh cistiú poiblí chun infheistíocht phríobháideach a chomhlánú i gcás inar gá, chun aghaidh a thabhairt go leordhóthanach ar theipeanna margaidh i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir leis an Státchabhair 37 . Ní mór do na hinfheistíochtaí poiblí nascacht a áirithiú do dhaoine leochaileacha freisin agus do na daoine ar mó an baol eisiaimh ina leith nó a bhfuil níos lú cumhachta eacnamaíche acu, amhail daoine scothaosta agus daoine faoi mhíchumas.

Tá nascacht spáis ag éirí níos criticiúla le haghaidh ceannasacht agus ceannaireacht theicneolaíoch an Aontais. Féadfaidh leathanbhanda satailíte seirbhísí leathanbhanda le luasanna íoslódála chomh hard le 100 Mbps a thabhairt go limistéir thar a bheith tuaithe agus iargúlta, áiteanna nach bhfuil líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe ná móibíleacha le fáil, fiú má tá inacmhainneacht i gcónaí ríthábhachtach chun glacadh sna limistéir sin a éascú. Féadfaidh siad seirbhísí éigeandála athléimneacha a sholáthar i gcás tubaiste nó géarchéime chomh maith. Le seoladh an chláir um athléimneacht, idirnascacht agus slándáil (IRIS2) in 2022, dheimhnigh an tAontas a thoilteanas bheith ina ghníomhaí mór sa bheartas spáis. Tá buiséad tosaigh EUR 2.4 billiún ón Aontas ag IRIS² agus is bealach é an clár spáis sin chun ár neamhspleáchas, nascacht agus athléimneacht a neartú. Leis an mbuíon satailítí IRIS² soláthrófar líonra slán do rialtais an Aontais a bheidh níos cobhsaí in aghaidh cibearionsaithe trí chriptiú le heochracha candamacha.

Is gá don Aontas dlús a chur lena iarrachtaí chun feabhas a chur ar shlándáil a bhonneagair chumarsáide chriticiúil. Is criticiúil é athléimneacht agus slándáil líonraí 5G a áirithiú i bhfianaise tábhacht an bhonneagair nascachta don gheilleagar digiteach agus spleáchas roinnt mhaith seirbhísí criticiúla ar líonraí 5G i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad. Cur i bhfeidhm iomlán an bhosca uirlisí 5G agus cur i bhfeidhm srianta ar sholáthróirí ardriosca maidir le príomh‑shócmhainní san Aontas, beidh sin fíor-riachtanach 38 . Le teagmhais a thit amach le déanaí, léiríodh leochaileacht phríomh-bhonneagar an Aontais, lena n‑áirítear líonraí fomhuirí. Téann 99 % de theachtaireachtaí digiteacha an domhain tríd an líonra domhanda cáblaí agus seoltar tuairim is USD 10 dtrilliún in idirbhearta airgeadais trí na cáblaí sin gach lá 39 . Is gá don Aontas dlús a chur lena iarrachtaí chun ceannasacht dhigiteach, slándáil soláthair agus iomaíocht sa mhargadh sin a áirithiú.

Ar an bhforiomlán, ciallaíonn na hathruithe suntasacha sa mhargadh agus sa teicneolaíocht ar nascacht go bhfuil gá le hinfheistíochtaí ollmhóra breise agus le bearta rialála spriocdhírithe chun borradh a chur faoi chur in úsáid líonraí, chun cothroime iomaíochta a chinntiú agus chun lánacmhainneacht an mhargaidh aonair a bhaint amach. Sa chomhthéacs seo, sheol an Coimisiún réamhchomhairliúchán le páirtithe leasmhara maidir le todhchaí na hearnála nascachta agus a bonneagar ón 23 Feabhra go dtí an 19 Bealtaine 2023. Ba é ba chuspóir don comhairliúchán tuairimí a fháil faoi thírdhreach na teicneolaíochta agus an mhargaidh atá ag athrú agus faoin tslí a bhféadfadh sin difear a dhéanamh don earnáil cumarsáide leictreonaí chomh maith leis na cineálacha bonneagair a dteastaíonn ón Aontas chun an claochlú digiteach a stiúradh sna blianta amach romhainn.

3.1.2 Sprioc: leathsheoltóirí

Tá leathsheoltóirí fíor‑riachtanach do na teicneolaíochtaí digiteacha uile agus tá slabhraí soláthair domhanda acu. Ós rud é go bhfuil táirgeacht leathsheoltóirí comhchruinnithe go mór i dtíortha san Áise , déantar an slabhra soláthair leathsheoltóirí níos leochailí. Tá ceannaireacht ó thaobh leathsheoltóirí ag éirí níos iomaíche, agus dá bharr sin tá infheistíochtaí suntasacha déanta ag na geilleagair thionsclaithe uile chun acmhainneacht intíre a fhorbairt 40 . Ós rud é go dteastaíonn infheistíocht sna billiúin le haghaidh ghléasraí monaraithe agus cláir fhairsinge T&F, áfach, níl cumais ó cheann go ceann maidir le dearadh agus monaraíocht leathsheoltóirí ag aon réigiún aonair ná ag aon ghníomhaí aonair 41 .

Is dúshlán ollmhór a éilíonn infheistíochtaí ollmhóra é suíomh an Aontais san earnáil leathsheoltóirí a threisiú agus slabhra táirgeachta leathsheoltóirí athléimneach a fhorbairt 42 . Tá croí‑láidreachtaí ag an Aontas i T&F agus i monaraíocht trealaimh. Seachas ardmhonaraíocht, áfach, ní mór don Aontas aghaidh a thabhairt ar laigí atá ann faoi láthair i ndearadh sliseanna agus i bpacáistiú agus cóimeáil, ar cuid mhór den bhreisluach sa slabhra soláthair iad. Beidh ar na gníomhaithe Eorpacha uile iarracht nach beag a dhéanamh chun an sprioc thar a bheith uaillmhianach don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Go deimhin, chun an sprioc a bhaint amach, d’fhéadfadh gur ghá do luach ioncaim an Aontais i leathsheoltóirí méadú faoi cheathair faoi 2030 ós rud é go dtiocfaidh fás mear ar an éileamh ar shliseanna agus go bhfuil coinne leis go sárófar USD 1 trilliún faoi 2030, is é sin go dtiocfaidh méadú faoi dhó ar a luach sa deacáid seo.

Ina bhfianaise sin, is é is aidhm don Ghníomh Eorpach um Shliseanna tógáil ar láidreachtaí na hEorpa agus dul i ngleic leis na laigí atá fós ann, fad a leagtar amach bearta mar ullmhúchán ar shuaití slabhra soláthair amach anseo, chun iad a thuar agus chun freagairt dóibh. Tá creat Státchabhrach spriocdhírithe agus dea‑dheartha ag gabháil leis, 43 lenar áirithíodh slógadh mear cistí cheana féin chun tacú le cuspóirí an Ghnímh Eorpaigh um Shliseanna 44 . Leis an nGníomh Eorpach um Shliseanna, cuirfear borradh faoin bpoitéinseal mór atá ag an Aontas chun sliseanna a fhorbairt agus a mhonarú i réimsí tábhachtacha amhail gluaisteáin, uathoibriúchán tionsclaíoch, idirlíon na rudaí nithiúla, aeraspás, cosaint, lárionaid sonraí, teileachumarsáid agus cúram sláinte.

Léirítear céim bhunúsach maidir leis sin freisin leis an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne maidir le Micrileictreonaic agus Teicneolaíochtaí Cumarsáide (IPCEI ME/CT) a formheasadh i mí an Mheithimh 2023 ag an gCoimisiún. Baineann an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne seo le 19 mBallstát, 56 chuideachta agus os cionn 40 rannpháirtí gaolmhar, agus déanann sé EUR 21 bhilliún d’infheistíochtaí príobháideacha agus poiblí a shlógadh le haghaidh 68 dtionscadal ilnáisiúnta i dtaighde, nuálaíocht agus an chéad chur in úsáid tionsclaíoch. Rannchuideoidh sé le dul chun cinn na teicneolaíochta i roinnt mhaith earnálacha, lena n‑áirítear cumarsáid (5G agus 6G), tiomáint uathrialaitheach, IS agus ríomhaireacht chandamach 45 .

3.1.3 Sprioc: imeallnóid

Beidh forbairt imeallnód ina athrú paraidíme maidir le stóráil agus próiseáil sonraí, lena mbogfar go dtí samhail i bhfad níos díláraithe (i.e. níos gaire d’úsáideoirí, ar a bhfón póca, ríomhaire, feistí i ngluaisteáin nó feistí áitiúla i gcathracha), agus lena laghdófar an méid sonraí is gá a iarchur thar an líonra, chomh maith le feabhas a chur ar fheidhmíocht fhoriomlán na néalríomhaireachta. Tá ardú leanúnach ag teacht ar an gcaiteachas domhanda ar imeall‑ríomhaireacht: shroich sé EUR 190 billiún in 2023, méadú 13,1 % ar 2022, agus tá coinne leis go sroichfidh sé beagnach EUR 289 mbilliún in 2026 46 . Faoi 2025, comhlánóidh imeall‑ríomhaireacht an néalríomhaireacht i mbeagnach gach fiontar 47 .

Is ar chéim an‑luath atá an fhorbairt ar imeallnóid san Aontas agus níor cuireadh imeall‑ríomhaireacht in úsáid tráchtála go hiomlán ach trí huaire san Eoraip in 2022, in éineacht le fógraí faoi chomhpháirtíochtaí agus cláir phíolótacha in 18 mBallstát 48 , rud atá i bhfad ón gcuspóir de 10 000 imeallnód slán inbhuanaithe faoi 2030. Chun an sprioc sin a bhaint amach go rathúil, éilítear béim chomhchoiteann a chur ar éiceachóras iomlán a chur ar bun, a bheidh bunaithe ar mheascán de scileanna, bonneagar, slándáil, nuálaíocht agus comhar poiblí agus príobháideach.

Mar thúsphointe, tá sraith chuimsitheach beart curtha ar bun ag an Aontas, go háirithe le tacaíocht ón Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne do Bhonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile (IPCEI-CIS), chun forbairt mhear agus chothromaithe a áirithiú a bhfuil mar chuspóir aici deighilt a sheachaint. Is é a thabharfaí le tuiscint le deighilt ná dáileadh éagothrom deiseanna eacnamaíocha do chuideachtaí agus srian a chur ar úsáid trasteorann feidhmeanna atá criticiúil ó thaobh aga folaigh amhail tiomáint féin‑rialaitheach, rud a mbeadh iarmhairtí aige ar iomaíochas an Aontais.

3.1.4 Sprioc: ríomhaireacht chandamach

Tá teicneolaíochtaí candamacha straitéiseach don Aontas, i bhfianaise an ról bunúsach atá acu maidir le héiceachórais dhigiteacha na todhchaí agus a dtionchar eacnamaíoch agus sóisialta forleathan, lena n‑áirítear trí fheidhmeanna slándála, cosanta agus spáis. Tá na dúshláin deacra geo‑eacnamaíocha agus slándála roimh fhorbairtí candamacha agus atá roimh leathsheoltóirí, agus ní féidir é sin a sheachaint.

Agus infheistíocht chomhcheangailte beagnach EUR 7 mbilliún déanta aici, níl chun tosaigh ar an Eoraip ach an tSín maidir le hinfheistíocht phoiblí i dteicneolaíocht chandamach 49 . Is é is aidhm do thionscnaimh náisiúnta, éiceachórais chandamacha lánfheidhme a fhorbairt as taighde barr feabhais na hEorpa. Ó bhí 2021 ann, tá cláir chandamacha náisiúnta seolta ag 8 mBallstát ar a laghad, i bhfoirm cuibhreannas (e.g. an Ungáir agus an Phortaingéil) nó trí scéimeanna infheistíochta dírí T&F atá tiomnaithe do theicneolaíochtaí candamacha (e.g. an Ostair), agus cistiú a bhí suntasach go minic slógtha acu i dtíortha amhail an Ghearmáin (EUR 2 bhilliún, 2021) 50 , an Fhrainc (EUR 1,8 billiún, 2021) 51 agus an Ísiltír (EUR 615 mhilliún, 2021) 52 .

Mar sin féin, is gá iarrachtaí níos comhordaithe a dhéanamh, go háirithe chun éiceachóras bríomhar d’eagraíochtaí taighde agus gnólachtaí nuathionscanta a chruthú. D’ainneoin gur seoladh an clár Tionscnamh Suaitheanta um Theicneolaíochtaí Candamacha in 2018 53 , is féidir bearna shubstaintiúil a fheiceáil idir an tAontas agus roinnt príomh‑réigiún domhanda eile a mhéid a bhaineann le hinfheistíochtaí earnála príobháidí i dteicneolaíochtaí candamacha (e.g. na Stáit Aontaithe), i gcomhthéacs ina bhfuil tuairim is 25 % de na rannpháirtithe sa tionscal candamach ar fud an domhain bunaithe san Eoraip, ach nach bhfuil níos lú ná 5 % den chistiú domhanda ann.

3.2 Príomhphointe: digiteáil gnólachtaí

Tá digiteáil gnólachtaí ar cheann de na gnéithe is ríthábhachtaí atá ann faoi láthair le go dtiocfaidh rath agus fás ar an ngeilleagar i dtimpeallacht atá thar a bheith luaineach. I gcomhthéacs timpeallach eacnamaíoch luaineach agus éiginnteacht na slabhraí soláthair, tá an digiteáil tábhachtach chun samhlacha gnó cuideachtaí a chur chun cinn, chun tuilleadh éifeachtúlachta a bhaint amach agus a n‑athléimneacht a chothú, agus chun deiseanna nua a imscrúdú agus sruthanna ioncaim nua a ghiniúint, go háirithe le haghaidh fiontar beaga agus meánmhéide (FBManna). I dtéarmaí iomaíochais, tá an digiteáil ag cur go mór le fás agus méadú na táirgiúlachta, le feabhas a chur ar acmhainneacht chun éagsúlú, agus le cuidiú leis an ualach riaracháin agus costais ghaolmhara a laghdú.

Leagtar amach trí sprioc sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach maidir le claochlú digiteach gnólachtaí. An chéad sprioc, beidh seirbhísí néalríomhaireachta, mórshonraí agus/nó IS glactha ag ar a laghad 75 % d’fhiontair san Aontas. An dara sprioc, beidh ar a laghad bunleibhéal déine digití bainte amach ag níos mó ná 90 % de FBManna an Aontais. An tríú sprioc, éascaíonn an tAontas fás a ngnólachtaí nuálacha atá ag méadú agus cuireann sé feabhas ar an rochtain atá acu ar mhaoiniú, rud a chuireann méadú faoi dhó ar a laghad ar an líon aonbheannach.

3.2.1 Sprioc: glacadh le teicneolaíochtaí digiteacha

Tá glacadh le teicneolaíochtaí digiteacha ag cuideachtaí Eorpacha fós i bhfad faoi bhun na spriocanna seo don Deacáid Dhigiteach, go háirithe iad sin a bhaineann le glacadh IS agus mórshonraí. De réir na dtreochtaí atá i bhfeidhm faoi láthair agus gan infheistíochtaí agus dreasachtaí breise, ní bhainfear amach na spriocanna faoi 2030: tugtar le tuiscint leis an treocht bhunlíne réamh-mheasta nach mbainfidh ach 66 % de ghnólachtaí úsáid as néal, nach mbainfidh ach 34 % díobh úsáid as mórshonraí agus nach mbainfidh 20 % díobh úsáid as IS, méid atá i bhfad ón gcuspóir de 75 % a leagadh amach le haghaidh 2030 54 . Ábhar imní ollmhór eile is ea an earnáil soláthraithe seirbhíse, a bhfuil níos mó agus níos mó ceannais ag gníomhaithe neamh‑Eorpacha uirthi. Fiú i gcomhthéacs fáis mhór ar an margadh, tá laghdú tagtha ar sciar na soláthraithe néalseirbhísí den mhargadh, ó 26 % in 2017 go dtí 16 % in 2020 55 .

Dhírigh an Coimisiún ar reachtaíocht agus rialachas atá oiriúnach don fheidhm a chomhcheangal le hinfheistíocht i gcaighdeáin, uirlisí, bonneagair, acmhainneachtaí nuálaíochta agus scileanna chun infhaighteacht sonraí a áirithiú. Leis an nGníomh um Rialachas Sonraí, cruthaítear timpeallacht fhabhrach rialála trí bhearta lena gcuirtear comhroinnt sonraí deonach chun cinn trí fheabhas a chur ar mhuinín i malartuithe sonraí, infhaighteacht sonraí a mhéadú, agus bacainní teicniúla ar athúsáid sonraí a shárú. Comhlánaíonn an Gníomh Sonraí na rialacha sin trí shoiléiriú a thabhairt maidir le rochtain dhlíthiúil ar shonraí agus úsáid a bhaint astu, as a leanann margadh sonraí fíor‑Eorpach le héifeachtúlacht bhliantúil agus gnóthachain táirgiúlachta réamh‑mheasta chomh hard le EUR 196,7 billiún faoi 2028 56 . Thairis sin, trí spásanna sonraí a chruthú in earnálacha straitéiseacha eacnamaíocha, amhail sláinte, talmhaíocht, fuinneamh, iompar agus comhshaol, soláthrófar rochtain ar níos mó sonraí i dtimpeallacht slán, iontaofa agus eascróidh nuálaíocht as sin a bhuí le tacaíocht ón gclár don Eoraip Dhigiteach. Ar deireadh, ach an Gníomh um an Intleacht Shaorga a ghlacadh, ba cheart go soláthrófar an deimhneacht dhlíthiúil is gá chun borradh a chur faoi ghlacadh IS ag gnólachtaí san Eoraip 57 .

Tá tionscnaimh seolta ag roinnt Ballstát chun glacadh na dteicneolaíochtaí digiteacha ag gnólachtaí a chothú 58 , ach is gá níos mó a dhéanamh chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach i gcomhpháirt.

3.2.2 Sprioc: déine dhigiteach FMBanna

Tá an dul chun cinn i dtreo digiteáil FBManna neamh‑leordhóthanach go fóill agus míchothrom ar fud an Aontais 59 . Tá sé ar ráta níos ísle ná mar atá sna Stáit Aontaithe freisin 60 . Mar a léirítear sa suirbhé is deireanaí a rinne Banc Eorpach Infheistíochta (BEI), tá dhá oiread na FBManna ag a bhfuil punann idirnáisiúnta den rud ar a dtugtar ‘paitinní 4IR’ (IoT, néal, 5G, IS) sna Stát Aontaithe ná mar atá san Aontas 61 . Tá creat beartais níos uaillmhianaí agus níos comhordaithe ríthábhachtach chun digiteáil a chur chun cinn trí aghaidh a thabhairt ar bhearnaí sa bhonneagar, feabhas a chur ar scileanna digiteacha, an timpeallacht nuálaíochta a fheabhsú (go háirithe trí úsáid a bhaint as moil Nuálaíochta Digití Eorpacha), agus rialáil éifeachtúil a dhéanamh.

3.2.3 Sprioc: aonbheannaigh

Dealraítear go bhfuil dul chun cinn maith déanta ag an Aontas le déanaí i ndáil leis an sprioc seo, agus tá 62 fás láidir feicthe ag anailísithe ar an líon aonbheannach atá bunaithe san Aontas le deacáid anuas. Má leanann an treocht seo ar aghaidh 63 , is dócha go gcomhlíonfaidh an tAontas an sprioc maidir leis an líon aonbheannach laistigh de 2 bhliain.

D’ainneoin sin, is gá iarracht bhreise a dhéanamh chun suíomh ceannaireachta a bhaint amach ar an ardán domhanda, rud a d’éascódh fás gnólachtaí nuálacha an Aontais atá ag méadú agus a chuirfeadh feabhas ar a rochtain ar mhaoiniú. Ag tús 2023, ní raibh ach 249 aonbheannach bunaithe san Aontas 64 , i gcomparáid le 1 444 sna Stát Aontaithe agus 330 sa tSín. Tá gá le hiarrachtaí suntasacha breise chun éiceachóras na ngnólachtaí atá ag méadú a spreagadh. Go deimhin, níl aon éiceachóras de ghnólachtaí nuathionscanta ón Aontas ann faoi láthair i measc na ndeich gcinn is fearr ar domhain 65 . Rangaíodh an t‑éiceachóras is fearr san Aontas – Beirlín – sa 13ú háit ar fud an domhain, agus ina dhiaidh sin bhí Amstardam (sa 14ú háit), agus Páras (san 18ú háit). Tá cúrsaí níos criticiúla fós i gcás na Teicneolaíochta Doimhne, lena n‑áirítear IS, áit a bhfuil caipiteal fiontair an Aontais fós i bhfad taobh thiar de na Stáit Aontaithe 66 .

3.3 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: cibearshlándáil

Tá tírdhreach na gcibearbhagairtí domhanda fós luaineach, agus tá méadú 150 % tagtha ar chibearbhagairtí in aon bhliain amháin 69 , go háirithe ionsaithe diúltaithe seirbhíse dáilte (DDoS) agus 280 ionsaí bogearraí éirice measta in aghaidh na míosa 70 . Le linn 2021, tharla teagmhas a bhain le slándáil TFC do 22,2 % d’fhiontair san Aontas, as a lean do-úsáidteacht, scriosadh nó truailliú sonraí, nó nochtadh sonraí rúnda 71 . Le níos mó spleáchas agus forbairt teicneolaíochtaí nua, amhail ríomhaireacht chandamach agus IS, tá an tírdhreach bagartha ag éirí níos casta agus tá rioscaí nua á dtabhairt isteach a bhfuil breis ullmhachta de dhíth ina leith.

Cé nach n‑áirítear cibearshlándáil mar sprioc do 2030, is ceann de na cuspóirí ginearálta a leagtar amach sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach é an athléimneacht i gcoinne cibirionsaithe a fheabhsú, rannchuidiú le feasacht riosca agus eolas ar phróisis chibearshlándála a mhéadú, agus cur leis na hiarrachtaí arna ndéanamh ag eagraíochtaí poiblí agus príobháideacha chun leibhéil bhunúsacha, ar a laghad, den chibearshlándáil a bhaint amach 72 . Thairis sin, leis an gCinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach d’fhéadfaí sprioc shonrach a fhorbairt mar chuid den athbhreithniú pleanáilte in 2026 73 .

Thairis sin, thug sínitheoirí an Dearbhaithe maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha gealltanas chun bearta breise a dhéanamh chun táirgí slána agus inrianaithe a chur chun cinn sa mhargadh aonair digiteach, agus chun daoine, gnólachtaí agus institiúidí poiblí a chosaint in aghaidh rioscaí cibearshlándála agus cibearchoireachta, lena n‑áirítear trí cheanglais chibearshlándála le haghaidh táirgí gaolmhara a chuirtear ar an margadh aonair 74 .

Ó bhí 2020 ann, tá a thírdhreach beartais neartaithe go mór ag an Aontas chun cibearionsaithe ar an Aontas a chosc, a bhrath agus a dhíspreagadh agus chun freagairt dóibh, go háirithe leis an Dara Treoir NIS 75 agus le hoscailt an Lárionaid Eorpaigh um Inniúlacht Cibearshlándála i mBúcairist, arb é is aidhm dó méadú breise a chur ar acmhainneachtaí cibearshlándála an Aontais agus ar chomhar idir na Ballstáit sa réimse seo. Le glacadh an phacáiste r‑fhianaise i mbliana, tá uirlisí éifeachtacha ag údaráis na mBallstát anois a bhféadfaidh siad a úsáid chun nochtadh fianaise digití ar chibearionsaithe de chineál coiriúil a ordú, agus leis an Dara Prótacal Breise 2022 le Coinbhinsiún Bhúdaipeist maidir le Cibearchoireacht, a ndearna an Coimisiún idirbheartaíocht ina leith thar ceann an Aontais, neartaítear ár gcomhar le tríú tíortha ar na hábhair sin. Mar shampla de ghníomhaíocht earnála, leis an Straitéis Airgeadais Dhigitigh 76 agus go háirithe leis an Rialachán maidir le hAthléimneacht Dhigiteach Oibríochtúil 77 , leagtar amach bearta chun a áirithiú go bhfuil coimircí leordhóthanacha ag institiúidí airgeadais in aghaidh cibir-rioscaí.

Mar sin féin, is gá tuilleadh a dhéanamh chun feabhas a chur ar fheasacht staide, ullmhacht agus freagairt i gcás géarchéime, chomh maith le slándáil an tslabhra soláthair i gcomhthéacs fáis shoiléir ar na hionsaithe ar an slabhra soláthair a mbíonn tionchar an‑mhór acu agus atá an‑sofaisticiúil, áit a mbaineann droch‑ghníomhaithe leas as leochaileachtaí i dtáirgí soláthraithe chun bonn a dhéanamh laistigh d’eagraíochtaí. An Gníomh um Chibear-Athléimneacht 78 , atá le ceanglais cibearshlándála a thabhairt isteach do chrua‑earraí agus do bhogearraí a chuirtear ar fáil ar an margadh Eorpach, tá sé le bheith ina deis chinniúnach dár n‑iarrachtaí chun an cineál sin ionsaithe a chomhrac. Leis an nGníomh um Chibear-Dhlúthpháirtíocht 79 atá beartaithe, cuirfear feabhas ar bhrath, ullmhacht agus freagairt maidir le cibearbhagairtí. Ar deireadh, tá gá práinneach le haghaidh a thabhairt ar an easpa gairmithe cibearshlándála san Aontas, agus meastar gur idir 260 000 agus 500 000 an t‑easnamh. Ní mór tógáil ar sheoladh an Acadaimh Scileanna Cibearshlándála 80 chun é sin a chomhrac.

3.4 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: athléimneacht

Le paindéim COVID‑19, cogadh foghach na Rúise in aghaidh na hÚcráine, agus na rioscaí geopholaitiúla ginearálta atá ann faoi láthair, cuirtear i dtábhacht a thábhachtaí atá sé a áirithiú go mbeidh claochlú digiteach an Aontais slán agus athléimneach. Is ceann de na cuspóirí ginearálta a leagtar amach sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach é athléimneacht chomhchoiteann na mBallstát a threisiú 82 .

Is éard a bhaineann leis sin ná na slabhraí soláthair agus luacha atá straitéiseach don Aontas a shainaithint ar dtús agus faireachán níos fearr a dhéanamh orthu chun aghaidh a thabhairt go pras ar spleáchais ardriosca. Tá beart á dhéanamh chun spleáchais a shainaithint agus chun aghaidh a thabhairt orthu ar bhealaí éagsúla. Ar an gcéad dul síos, chuir an Coimisiún borradh faoi iarrachtaí chun spleáchais straitéiseacha a shainaithint ar fud éiceachórais tionsclaíocha íogaire 83 . Tá sé fós ag déanamh amhlaidh, mar shampla tríd an bhFaireachlann um Theicneolaíochtaí Criticiúla, agus trí anailísí nuashonruithe agus mionchoigeartaithe ar spleáchais straitéiseacha 84 . Ar an dara dul síos, tá raon leathan beart beartais déanta chun aghaidh a thabhairt ar na spleáchais shainaitheanta, trí chreataí rialála oiriúnaithe (e.g. an Gníomh Eorpach um Shliseanna) agus trí ionstraimí beartais eile (amhail e.g. i gcomhthéacs na Straitéise Tionsclaíche nuashonraithe agus an Plean Gníomhaíochta maidir le sineirgí idir tionscail shibhialta, cosanta agus spáis). Is é is aidhm don togra le déanaí maidir le Gníomh um Amhábhair Chriticiúla 85 ná aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sin freisin agus soláthar slán agus inbhuanaithe amhábhar criticiúil a áirithiú chun riachtanais an Aontais a chomhlíonadh agus chun fanacht athléimneach. Ar an tríú dul síos, tá ról tábhachtach fós ag Tionscadail Thábhachtacha ar mhaithe le Leas na hEorpa i gcoitinne, chomh maith le Comhghuaillíochtaí Tionsclaíocha 86 , chun aghaidh a thabhairt ar spleáchais straitéiseacha ar eol dóibh agus méadú a chur ar athléimneacht an tslabhra soláthair agus luacha atá mar bhonn faoi theicneolaíochtaí digiteacha.

Mar sin féin, ní dhéantar faireachán cuimsitheach ar leochaileacht na timpeallachta digití ina hiomláine fós, mar a dhéantar leis na tástálacha struis macrastuamachta a chuirtear i bhfeidhm san earnáil airgeadais. Cé go dtugtar an chéad chéim i dtreo faireacháin chuimsithigh den sórt sin leis an Deacáid Dhigiteach, d’éileofaí bonneagar anailísíochta nua agus tacair sonraí fairsinge chun suaití féideartha den sórt sin a ionsamhlú.

4. Claochlú digiteach chun daoine agus an tsochaí san Aontas a chumhachtú

Cuid lárnach d’fhís an Aontais don Deacáid Dhigiteach is é an pobal a chur i gcroílár an chlaochlaithe dhigitigh inár sochaithe agus inár ngeilleagair. Chomhaontaigh an tAontas agus a Bhallstáit a áirithiú go gcuirfidh teicneolaíochtaí digiteacha feabhas ar fholláine agus cáilíocht saoil mhuintir na hEorpa uile, go n‑urramóidh siad a gcearta agus a saoirsí, agus go gcuirfidh siad daonlathas agus comhionannas chun cinn. Léirítear é sin sa Dearbhú Eorpach maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha, a chuirfidh na Ballstáit san áireamh agus iad ag dul i gcomhar chun an dul chun cinn i dtreo na gcuspóirí ginearálta a bhaint amach agus a thomhas. Léirítear freisin é sna cuspóirí ginearálta agus sna spriocanna sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach, atá dírithe ar dhá phríomhphointe bhreise: scileanna digiteacha agus digiteáil na seirbhísí poiblí.

Déantar faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn i ndáil leis an dá phríomhphointe sin sna ranna seo a leanas. Tugtar an anailís chun críche trí phróiseas faireacháin freisin i ndáil leis na cuspóirí don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le cearta bunúsacha a chosaint agus le saol daonlathach a chumhachtú agus le leanaí a chosaint, i bhfianaise a thábhachtaí atá siad i gcomhthéacs na bpríomhdhúshlán reatha.

4.1 Príomhphointe: scileanna digiteacha

Leis an gCinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach, leagtar amach spriocanna coincréiteacha le haghaidh 2030 chun a áirithiú go dtabharfar na scileanna digiteacha iomchuí do dhaoine agus don tsochaí i gcoitinne le go dtairbheoidh siad go hiomlán de dheiseanna atá agus a bheidh ann i réimse na faisnéise, agus le go rannchuideoidh siad leo. Leis na spriocanna, samhlaítear go mbeidh ar a laghad bunscileanna digiteacha ag ar a laghad 80 % de na daoine idir 16-74 bliana d’aois agus fostófar ar a laghad 20 milliún speisialtóirí TFC laistigh den Aontas Eorpach, agus é mar aidhm dó sin cothromaíocht inscne a bhaint amach.

4.1.1 Sprioc: bunscileanna digiteacha

Is ceann de na dúshláin is mó san Aontas é scileanna digiteacha an daonra a mhéadú, tosaíocht a bhaineann le gach cuspóir agus sprioc. Sa chomhthéacs sin, sloinntear sa Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha gur cheart go mbeadh gach duine in ann na bunscileanna agus ardscileanna digiteacha a dteastaíonn uathu a fháil. Fós, níl bunscileanna digiteacha ag 46 % de mhuintir na hEorpa, go sonrach daoine scothaosta, rud a chuireann bac orthu teicneolaíochtaí digiteacha a úsáid le haghaidh cúraimí ó lá go lá agus rochtain a dhéanamh ar sheirbhísí a thairgtear ar líne 89 . Cé gur tháinig laghdú ar an mbearna scileanna digiteacha idir fir agus mná le blianta beaga anuas 90 , is díol suntais fós í do dhaoine scothaosta, do dhaoine a fuair oideachas neamhfhoirmiúil, nó do dhaoine a chónaíonn i limistéar tuaithe nó i réigiún forimeallach. Tá difríochtaí suntasacha fós ann idir na Ballstáit freisin. Bunaithe ar shonraí a breathnaíodh roimhe seo, ní bheadh bunscileanna digiteacha ar a laghad ach ag 59 % den daonra faoi 2030, i gcás nach ndéanfaí beart breise 91 .

Chun dul i ngleic leis na saincheisteanna sin, tá a ghníomhaíocht neartaithe go mór ag an Aontas tríd an Idirphlé struchtúraithe ar oideachas agus scileanna digiteacha 92 chun tacú leis na Ballstáit chun cur chuige uile‑rialtais comhtháite, comhleanúnach agus níos uaillmhianaí a chur i bhfeidhm. Dá thoradh sin, i mí Aibreáin 2023, glacadh dhá thogra maidir le Moltaí ón gComhairle arb é is aidhm dóibh tacú leis na Ballstáit agus leis an earnáil oideachais agus oiliúna chun oideachas digiteach agus oiliúint dhigiteach ardcháilíochta, ionchuimsitheach agus inrochtana a sholáthar chun scileanna digiteacha saoránach na hEorpa a fhorbairt 93 . Ina theannta sin, tá roinnt cláir chistiúcháin á slógadh ag an gCoimisiún chun scileanna digiteacha a mhéadú, ar fiú méid iomlán EUR 26,9 mbilliún é, go háirithe ón gclár don Eoraip Dhigiteach, Erasmus+, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus agus thart ar 18 % de chaiteachas digiteach an RRF (i.e., EUR 23 bhilliún) 94 . Ar deireadh, i bhfianaise a phráinní atá sé scileanna a mhéadú, lena n‑áirítear scileanna digiteacha ar gach leibhéal, d’fhógair an tUachtarán von der Leyen i rith an Aithisc ar Staid an Aontais in 2022 95 go n‑ainmneofaí 2023 mar Bhliain Eorpach na Scileanna 96 .

Mar sin féin, chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach 2030 maidir le bunscileanna a bhaint amach, éilítear dá dheasca sin infheistíocht nach beag agus idirghabhálacha beartais spriocdhírithe.

4.1.2 Sprioc: Speisialtóirí TFC

Is criticiúil é líon leordhóthanach speisialtóirí TFC a áirithiú chun claochlú digiteach rathúil a bhaint amach 97 . De réir mar a thagann méadú ar an spleáchas ar theicneolaíocht dhigiteach, ní mór don fhórsa saothair coinneáil suas leis an éileamh méadaithe ar scileanna agus é mar chuspóir aige ceannaireacht a fháil ar ais. Cé go bhfuil fás ag teacht ar an líon speisialtóirí TFC atá fostaithe san Aontas, tá fás ag teacht freisin ar an líon cuideachtaí a oibríonn san earnáil TFC, agus tuairiscíonn formhór na gcuideachtaí a bhfuil speisialtóirí TFC á lorg acu go bhfuil deacrachtaí móra acu iad a earcú 98 . Tá an easpa foirne a bhfuil an tsraith cheart scileanna acu ar fáil, rud a chuireann bac ar infheistíochtaí do 85 % de ghnólachtaí san Aontas 99 , agus is iad na FBManna is mó a bhíonn ag streachailt chun folúntais TFC a líonadh 100 .

Ní mór don Aontas borradh a chur faoina iarrachtaí sa rás domhanda ar thóir na tallainne agus go háirithe sa réimse eolaíochta, teicneolaíochta, innealtóireachta agus matamaitice (ETIM). D’ainneoin an iliomad tionscnamh agus clár cistiúcháin ón Aontas a bhfuil ról tábhachtach acu ó thaobh scileanna a fhorbairt, a mhealladh agus a choinneáil, i gcás gnó mar is gnách, is gar do 12 mhilliún a bheidh an líon speisialtóirí TFC san Aontas faoi 2030 101 . Dá bharr sin, ba cheart do na Ballstáit, i gcomhpháirt, níos mó ná méadú faoi dhó a chur ar an meán‑mhéadú ar an líon speisialtóirí TFC chun an bhearna leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a dhúnadh. Braitheann an nuálaíocht ar chothú, mealladh agus coinneáil daoine aonair a bhfuil tallann agus réimse éagsúil scileanna acu. Tá oideachas ar ardchaighdeán ó na céimeanna luatha agus dálaí tarraingteacha oibre ríthábhachtach chun sreabhadh daoine ardoilte agus daoine a bhfuil tallann acu a mhealladh agus a áirithiú, daoine ar féidir leo rannchuidiú leis an gclaochlú digiteach agus buntáiste iomaíoch a thabhairt don Aontas i slabhraí luacha straitéiseacha 102 .

Is fíor‑riachtanach é leas a bhaint as rannchuidiú na mban chun dul i ngleic leis an easpa sainscileanna TFC agus chun Eoraip dhigiteach ionchuimsitheach a thógáil. Leis an mbearna ghéar agus sheasmhach idir na hinscní san earnáil TFC, déantar dochar don bhealach a dhéantar réitigh dhigiteacha a dhearadh agus a chur in úsáid, agus cruthaíodh go mbíonn iarmhairtí diúltacha aici ar chomhionannas sóisialta agus ar fholláine tríd is tríd. In 2021, b’fhir a bhí in 81 % de na speisialtóirí TFC fostaithe 103 . Chun an líon ban sa TFC a mhéadú, ní mór do Bhallstáit uile an Aontais beart a dhéanamh chun rochtain na mban ar an réimse seo a chur chun cinn, ag tosú ag aois óg.

4.2 Príomhphointe: digiteáil seirbhísí poiblí

Is gnéithe criticiúla de chlaochlú digiteach atá dírithe ar an duine iad rochtain ar sheirbhísí poiblí digiteacha, ríomh‑shainaitheantas agus ríomhthaifid sláinte. Leis an gCinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach, leagtar amach spriocanna coincréiteacha chun a áirithiú go mbeidh seirbhísí poiblí, seirbhísí sláinte agus seirbhísí cúraim le fáil agus inrochtana ar líne do chách, go háirithe do dhaoine i gcásanna faoi mhíbhuntáiste, lena n‑áirítear daoine scothaosta agus daoine faoi mhíchumas, chomh maith le daoine i limistéir thuaithe agus iargúlta. Go sonrach, déantar foráil leis na spriocanna digiteacha go mbeidh na príomhsheirbhísí poiblí 100 % inrochtana ar líne agus, i gcás inarb ábhartha, go bhféadfaidh saoránaigh agus gnólachtaí san Aontas idirghníomhú ar líne le riaracháin phoiblí, go mbeidh 100 % de shaoránaigh an Aontais in ann rochtain ar líne a dhéanamh ar a ríomhthaifid sláinte, agus go mbeidh 100 % de shaoránaigh an Aontais in ann rochtain a dhéanamh ar ríomh‑shainaitheantas slán. Fad atá siad ag obair i dtreo claochlú digiteach seirbhísí poiblí digiteacha agus iad a bheith le fáil ar líne, is gá do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh na seirbhísí a thairgeann siad inrochtana do chách, gan idirdhealú, agus go mbeidh siad ar aon dul le cearta bunúsacha an Aontais

4.2.1 Sprioc: príomhsheirbhísí poiblí

Tá roinnt dul chun cinn déanta ar an gcás maidir le rochtain ar sheirbhísí poiblí ar líne do ghnólachtaí agus do shaoránaigh ach d’fhéadfaí tuilleadh feabhais a chur air mar sin féin. Tá roinnt mhaith Ballstát i suíomh sách maith chun an sprioc a bhaint amach maidir le seirbhísí poiblí do ghnólachtaí a bheith 100 % ar fáil ar líne 104  agus, go ginearálta, tá 88 % de sheirbhísí rialtas láir ar líne go hiomlán, i gcomparáid le 76 % de sheirbhísí rialtais réigiúnaigh agus 62 % de sheirbhísí rialtais áitiúil 105 . Mar sin féin, tá dúshláin nach beag fós ann chun cuspóirí ginearálta a bhaint amach, amhail athléimneacht, ceannasacht agus timpeallacht dhigiteach atá dírithe ar an duine.

Tá infheistíocht á déanamh ag na Ballstáit in athchóiriú a n‑earnála poiblí agus a claochlú digiteach: is éard atá san infheistíocht chomhcheangailte bheartaithe i ndigiteáil seirbhísí poiblí agus réitigh ríomh‑rialtais trí na Pleanannanáisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta ná EUR 48 mbilliún 106 . Den mhéid sin, is féidir EUR 33,6 bhilliún a nascadh go díreach leis na spriocanna maidir le seirbhísí poiblí digiteacha. Beidh cur chun feidhme an Phointe Rochtana Aonair Digití 107 agus Phrionsabalna hAonuaire criticiúil chun digiteáil seirbhísí poiblí a spreagadh tuilleadh, agus mar éifeacht air sin, méadófar iomaíochas an Aontais agus bainfear amach cothroime iomaíochta laistigh den mhargadh aonair.

Cé go bhfuil dul chun cinn leanúnach á dhéanamh ar rolladh amach seirbhísí poiblí digiteacha, tá an infheistíocht i soláthar poiblí réiteach nuálach digiteach (e.g., bunaithe ar IS nó mórshonraí) neamhleor agus is gá í a mhéadú go substaintiúil ó EUR 118 mbilliún go dtí EUR 295 bhilliún chun glacadh tapa réiteach nuálach digiteach i seirbhísí poiblí a bhaint amach 108 . Tá gá le hinfheistíocht cuid mhaith níos airde, ní hamháin i seirbhísí poiblí agus i sláinte phoiblí, ach sna réimsí gníomhaíochta uile san earnáil phoiblí, amhail iompar, slándáil, oideachas agus cultúr, foirgníocht, fuinneamh, uisce agus an comhshaol.

Thairis sin, is gá gníomhaíocht spriocdhírithe a dhéanamh chun feabhas a chur ar infhaighteacht trasteorann ar líne agus ar fheidhmíocht fhoriomlán seirbhísí poiblí ar líne 109 . Príomhchumasóir dó sin is ea idir‑inoibritheacht. Mhol an Coimisiún an Gníomh um Eoraip Idir-inoibritheach 110 chun idir‑inoibritheacht trasteorann agus comhar san earnáil phoiblí ar fud an Aontais a neartú. D’fhéadfaí coigiltis bhliantúla idir EUR 5,5 agus EUR 6,3 mhilliún do shaoránaigh agus idir EUR 5,7 agus EUR 19,2 bhilliún do ghnólachtaí a phléann le riarachán poiblí a dhéanamh mar gheall ar idir‑inoibritheacht trasteorann 111 .

Ar deireadh, is gá do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh na seirbhísí poiblí digiteacha a thairgeann siad inrochtana do chách, lena n‑áirítear daoine scothaosta agus daoine faoi mhíchumas, agus do shaoránaigh ó Bhallstáit eile, gan idirdhealú, agus go mbeidh siad ar aon dul le cearta bunúsacha, luachanna agus prionsabail an Aontais, amhail prionsabal na haonuaire agus úsáideoirlárnacht. Sloinntear sa Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha gur cheart rochtain ar líne a bheith ag gach duine ar phríomhsheirbhísí poiblí san Aontas. Go sonrach, tá gealltanas tugtha ag an Aontas agus ag na Ballstáit chun rochtain rianúil, shlán agus idir-inoibritheach ó cheann ceann an Aontais ar sheirbhísí poiblí digiteacha a éascú agus tacú leo, ar seirbhísí iad atá ceaptha le freastal ar riachtanais daoine ar bhealach éifeachtach, lena n‑áirítear seirbhísí digiteacha sláinte agus cúraim agus iadsan go háirithe, eadhon rochtain ar ríomhthaifid sláinte.

4.2.2 Sprioc: ríomh‑shainaitheantas

D’fhéadfaí an sprioc seo don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach a bhuí le cur chun feidhme tráthúil Thiachóg na Céannachta Digití Eorpaí ag na Ballstáit 112 . A bhuí le Tiachóg na Céannachta Digití Eorpaí, beidh seirbhís sainaitheantais atá caoithiúil, slán agus idir-inoibritheach le fáil ag daoine agus gnólachtaí san Eoraip. Ba cheart go mbeadh níos lú páipéarachais agus rómhaorlathais ann do shaoránaigh agus do chuideachtaí ina mbearta uile ar líne, le comhlachtaí san earnáil phoiblí agus le soláthraithe seirbhíse digití.

Tar éis glao ar thograí in 2022, seoladh ceithre thionscadal phíolótacha a bhí cómhaoinithe faoin gclár don Eoraip Dhigiteach i mí Aibreáin 2023, chun tástáil a dhéanamh ar an tiachóg i ngnáthchásanna éagsúla agus ar a comhtháthú i gcóras náisiúnta ríomh‑shainaitheantais i 26 Bhallstát agus san Íoslainn, san Iorua agus san Úcráin. Tá tionscadail eagraithe ag na Ballstáit cheana féin chun Tiachóg na Céannachta Digití Eorpaí a chur chun feidhme ina bPleananna Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta.

Chun a áirithiú go mbeidh ár n‑airgeadra, an euro, oiriúnach don todhchaí, mhol an Coimisiún Eorpach creat dlíthiúil i mí an Mheithimh 2023 chun na heilimintí fíor‑riachtanacha de euro digiteach 113 a rialáil, rud a chuirfeadh ar a chumas don Bhanc Ceannais Eorpach euro digiteach a bheadh inúsáidte agus le fáil go forleathan a thabhairt isteach. Beidh rogha íocaíochta bhreise ag gnólachtaí agus ag saoránaigh leis an euro digiteach a bheidh siad in ann a úsáid chun íocaíochtaí a dhéanamh le saoránaigh eile nó i siopaí nó ar shuíomhanna gréasáin ríomhthráchtála – gan nasc idirlín a bheith acu fiú, agus beidh caighdeán níos airde cosanta sonraí acu. An sprioc ná go mbeidh an euro digiteach go hiomlán idir-inoibritheach le Tiachóg na Céannachta Digití Eorpaí.

4.2.3 Sprioc: ríomhthaifid sláinte

Tá sé d’acmhainneacht ag digiteáil cúrsaí sláinte claochlú a dhéanamh ar thírdhreach an chúraim sláinte , feabhas a chur ar an rochtain ar chúram, cur le rannpháirtíocht othar, as a n‑eascróidh torthaí sláinte níos fearr do dhaoine aonair agus do phobail ar deireadh, go háirithe i limistéir thuaithe agus iargúlta. Is é rochtain ar shonraí sláinte a fheabhsú an chéad chéim i dtreo a bheith in ann an sreabh sonraí sláinte a rialú agus a roinnt ar bhealach slán: mar shampla, chun an dara tuairim a lorg nó chun cóireáil a fháil ó sholáthraí cúraim sláinte eile.

Tríd is tríd, feidhmíonn an tAontas go maith ó thaobh an táscaire maidir le rochtain ar ríomhthaifid sláinte, agus tá sé ar an mbóthar ceart chun sprioc an Aontais a bhaint amach maidir le rochtain a bheith ag 100 % de shaoránaigh den Aontas ar a ríomhthaifid sláinte 114 . Sampla rathúil den fheidhmíocht sin is ea Deimhniú Digiteach COVID AE 115 , mar phríomh‑uirlis dhigiteach a rannchuidíonn le cuspóirí sláinte, taisteal trasteorann agus saol na ndaoine a dhéanamh níos éasca, rud a cuireadh i bhfeidhm go han‑tapa ag tús an tsamhraidh in 2021. Tá níos mó ná 2,3 billiún Deimhniú Digiteach COVID AE eisithe san Aontas amháin go dtí seo. Chuidigh tosca éagsúla leis an éacht sin a bhaint amach: (i) toil láidir pholaitiúil ar fud institiúidí agus Bhallstáit uile an Aontais; (ii) comhar agus comhordú sármhaith idir na Ballstáit; (iii) cistiú le haghaidh na mBallstát. In Mí an Mheithimh 2023, ghlac an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte deimhniúchán digiteach COVID an Aontais chun córas domhanda a chruthú lena gcuideofar le soghluaisteacht dhomhanda a éascú agus lena gcosnófar daoine ar fud an domhain ar bhagairtí sláinte leanúnacha agus cinn a d’fhéadfadh bheith ann sa todhchaí, lena n‑áirítear paindéimí 116 .

Tá saincheisteanna nach mór aghaidh a thabhairt orthu ann fós agus áirítear orthu méadú a chur ar an líon soláthraithe cúraim sláinte nasctha, an raon sonraí inrochtana, agus an úsáid a bhaintear as fíordheimhniú le eIDAS maidir le seirbhísí rochtana ar shonraí sláinte. Agus é mar chuspóir aige feabhas a chur ar inrochtaineacht sonraí sláinte, tá togra reachtach déanta ag an gCoimisiún le haghaidh Spás Eorpach Sonraí Sláinte 117 . Go sonrach, is é is aidhm don togra feabhas a chur ar rochtain daoine ar a ríomhshonraí sláinte dílse, tacú le malartú sonraí sláinte idir soláthraithe cúraim sláinte, agus athúsáid sonraí sláinte a spreagadh chun tacú le taighde, ceapadh beartas agus aidhmeanna gaolmhara eile.

4.3 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: cearta bunúsacha a chosaint agus saol daonlathach a chumasú

Tá teicneolaíochtaí agus seirbhísí digiteacha in ann an bealach a chónaímid le chéile agus a fheidhmímid ár róil mar shaoránaigh a mhúnlú. Cruthaíonn siad bealaí nua le cearta agus saoirsí bunúsacha a chleachtadh agus sult a bhaint astu chomh maith le bealaí le bheith rannpháirteach sa saol daonlathach, ach cruthaíonn siad bealaí nua le iad a shárú freisin. Is amhlaidh an cás go sonrach maidir leis an aeráid córais IS agus algartamacha a d’fhéadfadh rioscaí tromchúiseacha a chruthú maidir le dínit an duine, comhionannas, saoirse, slándáil agus sárú príobháideachais, lena n‑áirítear mí‑úsáid fhéideartha sonraí pearsanta 118 . Déanann réimis fhorlámhacha teicneolaíochtaí a ionstraimiú 119 , agus leis sin tagann dúshláin nua chun cinn do dhaonlathais agus don smacht reachta 120 , agus tagann fás ar dheighilt agus ar fhuathchaint ar líne, san Aontas agus ar fud an domhain.

Timpeallacht dhigiteach a chur chun cinn a bheidh dírithe ar an duine, bunaithe ar chearta bunúsacha, cuimsitheach, trédhearcach agus oscailte, agus ina gcomhlíontar agus ina bhfeabhsaítear prionsabail, cearta agus luachanna an Aontais le teicneolaíochtaí agus seirbhísí digiteacha atá slán agus idir-inoibritheach agus ina mbeidh rochtain ag cách ar fud an Aontais orthu, is ceann de na cuspóirí ginearálta a leagtar amach sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach é an méid sin 121 . Thairis sin, áirítear sa Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha prionsabail agus gealltanais maidir le rochtain ar thimpeallacht dhigiteach iontaofa, éagsúil agus ilteangach, d’fhonn cur le díospóireacht phoiblí iolraíoch agus rannpháirtíocht éifeachtach agus neamh-idirdhealaitheach sa daonlathas. Cuireann sé i dtábhacht go háirithe an ról atá ag ardáin an‑mhóra ar líne chun na rioscaí a eascraíonn as feidhmiú agus úsáid a seirbhísí a mhaolú, lena n‑áirítear i ndáil le bréagaisnéis. Tá gealltanas tugtha ag an Aontas agus ag na Ballstáit go dtacóidh siad le forbairt teicneolaíochtaí digiteacha agus leis an leas is fearr is féidir a bhaint astu chun rannpháirtíocht na ndaoine agus rannpháirtíocht dhaonlathach a spreagadh;.

Sa chomhthéacs sin, a bhuí le rialáil cheannródaíoch, tá an caighdeán domhanda á leagan síos ag an Aontas maidir le timpeallachtaí ar líne agus teicneolaíochtaí digiteacha a dhíríonn níos mó ar an duine a chruthú, don deacáid seo agus do na deacáidí atá le teacht.

Leis an nGníomh um Sheirbhísí Digiteacha, tá creat rialála cuimsitheach nua nach bhfuil a shárú ann tugtha isteach ag an Aontas chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair ar an tsochaí atá ag seirbhísí digiteacha san Aontas agus chun an chosaint is airde a áirithiú do chearta saoránach den Aontas ar líne ar bhealach neamh-idirdhealaitheach. An 25 Aibreán 2023 d’ainmnigh an Coimisiún 17 Ardán an‑Mhór Ar Líne (VLOPanna) agus 2 Inneall Cuardaigh an‑Mhór Ar Líne (VLOSEnna) 122 . Amhail ar dháta na Teachtaireachta seo, tá na hoibleagáidí diana maidir leis na hardáin sin tagtha i bhfeidhm. Ceanglaíodh orthu bearta um measúnú riosca agus bearta um maolú riosca a ghlacadh mar chuid de thimthriall bliantúil, chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a chruthaíonn a seirbhísí dár sochaithe daonlathacha agus do chearta an duine, lena n‑áirítear an tionchar ar chearta bunúsacha, bréagaisnéis agus éifeachtaí diúltacha ar fholláine choirp agus mheabhrach agus ar mhionaoisigh, díolachán táirgí neamhdhleathacha agus ardleibhéal cosanta tomhaltóirí. Ina cháil mar mhaoirseoir agus feidhmitheoir, tá imscrúdú á dhéanamh ag an gCoimisiún ar na bearta atá déanta ag VLOPanna agus ag VLOSEnna, lena n‑áirítear a n‑algartaim nuachóirithe ábhair, a gcleachtais fógraíochta agus dearadh a gcóras molta 123   124 . Leis an Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha, soláthraítear pointe tagartha soiléir don lucht ceaptha beartas, chomh maith le cuideachtaí agus saineolaithe, le linn dóibh a measúnuithe a dhéanamh. 

Leis an nGníomh um an Intleacht Shaorga, tá an tAontas ina cheannródaí ar rialachán chun na bagairtí a chruthaítear le IS agus córais algartamacha a mhaolú agus chun a áirithiú go ndéanfar córais IS ardriosca a dhearadh, a chur in úsáid agus a úsáid agus cearta bunúsacha agus luachanna daonlathacha á gcur san áireamh agus á n‑urramú go hiomlán. Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún roinnt córas a aicmiú mar chórais ardriosca bunaithe ar an gcríoch atá beartaithe dóibh and ar a dtionchar féideartha. Bheadh ar na córais sin ceanglais shonracha a chomhlíonadh, amhail a bheith bunaithe ar thacair sonraí oiriúnacha chun idirdhealú neamhdhleathach a sheachaint agus é a chur ar a chumas do dhaoine maoirseacht a dhéanamh ar thorthaí. Sa chomhthéacs sin, beidh príomh‑ról ag na caighdeáin IS a bhfuiltear á bhforbairt faoi láthair 125 trí réitigh theicniúla a shainmhíniú chun na ceanglais iontaoibhe IS fíor‑riachtanacha a shonraítear sa téacs dlíthiúil a chomhlíonadh. Thairis sin, leis an nGníomh molta um an Intleacht Shaorga, féachtar le leibhéal leordhóthanach trédhearcachta agus feasachta a áirithiú trí oibleagáid maidir le domhainbhrionnuithe a lipéadú agus daoine nádúrtha a chur ar an eolas agus iad ag idirghníomhú le córas IS, ar dhá phríomh‑eilimint iad i bhfianaise na mbagairtí agus na ndeiseanna nua a bhaineann le IS ghiniúnach. Mar gheall ar an luasghéarú ar fhorbairtí teicneolaíochta agus an glacadh príomhshrutha le teicneolaíochtaí IS, tá cainteanna seolta ag an gCoimisiún freisin i dtreo Comhshocrú IS. Faoin tionscnamh sin, táthar ag iarraidh ar an tionscal gealltanas deonach a thabhairt chun teacht roimh an nGníomh um an Intleacht Shaorga agus tús a chur leis na príomh‑cheanglais atá ann a chur chun feidhme roimh an sprioc‑am dlíthiúil.

Is fíor‑riachtanach é cur in aghaidh leathadh na mífhaisnéise agus na bréagaisnéise ar líne chun timpeallacht dhigiteach atá dírithe ar an duine lena gcumhachtaítear an saol daonlathach a chruthú. Tá sé ag éirí níos práinní aghaidh a thabhairt ar an mbagairt sin de réir mar a sholáthraítear uirlisí nua do dhroch‑ghníomhaithe, ar scála nach bhfacthas riamh cheana, le teicneolaíochtaí na hintleachta saorga giniúnaí 126 . Anuas ar na huirlisí arna gcur ar fáil leis an Ionstraim um Sheirbhísí Digiteacha, tá gealltanais thábhachtacha sa Chód Cleachtais maidir le Bréagaisnéis 127 , atá sínithe ag raon leathan sínitheoirí, lena n‑áirítear roinnt ardáin ollmhóra ar líne, chun leathadh na bréagaisnéise ar líne a theorannú agus is é is aidhm dó teacht chun bheith ina Chód Cleachtais faoin Ionstraim um Sheirbhísí Digiteacha 128 .

Gníomhaithe neamhspleácha sna meáin a chumhachtú chun faisnéis iontaofa a sholáthar ar líne, is riachtanach é sin chun athléimneacht fhoriomlán ár sochaithe daonlathacha a neartú sa ré dhigiteach. Leis an moladh ón gCoimisiún le haghaidh an Achta Eorpaigh um Shaoirse na Meán, atá faoi chaibidil faoi láthair, féachtar le feabhas a chur ar fheidhmiú an Mhargaidh Aonair le haghaidh seirbhísí na meán de réir mar a éiríonn siad níos digití agus go mbaineann gné trasteorann leo ó nádúr. Ar bheith glactha leis, tiocfaidh méadú ar infheistíocht agus iomaíocht, agus dá bharr sin tabharfar rochtain do thomhaltóirí ar raon níos éagsúla ábhar ardcháilíochta sna meáin agus cuirfear le díospóireachtaí poiblí iolraíocha, i gcomhréir leis an Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha.

Leis an Teachtaireacht maidir le domhain fhíorúla 129 , molann an Coimisiún gníomhaíochtaí chun tacú le domhain fhíorúla a fhorbairt agus a úsáid san Aontas, agus iad struchtúrtha thart ar chuspóirí an Chinnidh maidir leis an Deacáid Dhigiteach. Is é is aidhm don Choimisiún an Gréasán 4.0 agus domhain fhíorúla a bheith ann ina léireofar luachanna agus prionsabail an Aontais agus cearta bunúsacha, inar féidir le daoine a bheith sábháilte, muiníneach agus cumhachtaithe, áit ina dtabharfar urraim do chearta daoine mar úsáideoirí, mar thomhaltóirí, mar oibrithe nó mar chruthaitheoirí, agus inar féidir le gnólachtaí Eorpacha feidhmchláir ar thús cadhnaíochta sa domhan a fhorbairt, a uas-scálú agus a fhás.

4.4 cuspóir don Deacáid Dhigiteach: timpeallacht atá dírithe ar an duine a chur chun cinn - díriú ar leanaí a chosaint

Ní mór do chlaochlú digiteach na hEorpa atá dírithe ar an duine na baill is leochailí den tsochaí a chosaint ar dhíobhálacha ar líne. Tá dlús curtha ag an idirlíon le teacht chun cinn agus forbairt bagairtí agus treochtaí nua agus is díol imní iad na figiúirí: le sonraí a bhailigh línte cabhrach an Ionaid d’Idirlíon Níos Sábháilte atá maoinithe ag an Aontas, léirítear méaduithe móra ar an líon daoine a d’iarr cuidiú nó comhairle idir 2021 agus 2022 maidir le sracadh gnéis (méadú + 60 %), clú ar líne (méadú + 32 %) agus coireacht leictreonach (méadú + 30 %). In 2022, ba leanaí idir 12 agus 18 mbliana déag d’aois a rinne 60 % den teagmháil iomlán, agus leanaí idir 5 agus 11 mbliana déag d’aois a rinne beagnach 7,5 % den teagmháil, rud a léiríonn go bhfuil leanaí ag dul ar líne agus go bhfuil deacrachtaí acu ar líne agus iad in aois níos óige agus níos óige an t‑am ar fad.

Is príomh‑thosaíocht don Deacáid Dhigiteach é timpeallacht dhigiteach níos sábháilte agus ábhar níos oiriúnaí do leanaí agus do dhaoine óga. Foráiltear leis an Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha gur cheart leanaí agus daoine óga a chosaint ó choireanna a dhéantar trí theicneolaíochtaí digiteacha nó a éascaítear leo. Tá roinnt gealltanas sa Dearbhú maidir leis sin, ó oideachas a sholáthar chun an timpeallacht dhigiteach a nascleanúint, go dtí leanaí agus daoine óga a chosaint ar ábhar díobhálach agus neamhdhleathach, chomh maith le ar phróifíliú chun críche fógraíochta, agus páirt a thabhairt do leanaí iad féin i bhforbairt na mbeartas digiteach a bhaineann leo.

Déantar gealltanas an Aontais maidir le claochlú digiteach a oibríonn do leanaí a threisiú san Ionstraim um Sheirbhísí Digiteacha, ina n‑áirítear forálacha sonracha chun mionaoisigh a chosaint. Le hobair na nIonad d’Idirlíon Níos Sábháilte agus leis na gníomhaíochtaí a dhéantar faoin straitéis um Idirlíon Níos Fearr do Leanaí 130 , tacófar le cur chun feidhme na bhforálacha ábhartha san Ionstraim um Sheirbhísí Digiteacha. Is tosaíocht don Choimisiún é fíorú aoise ar líne: mar rannchuidiú leis an sprioc maidir le rochtain ar shainaithint leictreonach, cuirfidh an Coimisiún úsáid Thiachóg na Céannachta Digití Eorpaí chun cinn chuige sin.

Is príomh‑thosaíocht i gcónaí don Aontas é an comhrac in aghaidh mí‑úsáid ghnéasach agus dúshaothrú leanaí. I mí na Bealtaine 2022, ghlac an Coimisiún togra le haghaidh Rialachán maidir le mí‑úsáid ghnéasach leanaí a chosc agus a chomhrac 131 ina leagtar amach oibleagáidí soiléire ar sholáthraithe seirbhíse ar líne chun an riosca maidir le mí‑úsáid ghnéasach agus dúshaothrú leanaí ar a seirbhísí a chosc, agus chun na coireanna sin a bhrath, a thuairisciú agus a bhaint anuas nuair a tharlaíonn siad.

5. Claochlú digiteach chun tacú leis an gComhaontú Glas don Eoraip

Is foinse thábhachtach astaíochtaí agus dramhaíola í an earnáil TFC. Sa lá atá inniu ann, tá sí ina cúis le tuairim is 7 % go 9 % den ídiú leictreachais domhanda, agus réamh‑mheastar go dtiocfaidh ardú go 13 % air sin faoi 2030 132 , maidir le 2 % go 4 % de na hastaíochtaí iomlána GCT agus go méadófar an líon dramhthrealaimh leictreonaigh 133 . Is dócha go dtreiseofar an staid sin mar gheall ar chineál athraitheach na dteicneolaíochtaí digiteacha agus an méadú géar a d’fhéadfadh teacht ar sheirbhísí atá cumasaithe go digiteach.

An tráth céanna, is comhghuaillí ríthábhachtach é an claochlú digiteach inár n‑iarrachtaí chun ár lorg comhshaoil a laghdú 134 . Leis an gCinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach, leagtar amach mar chuspóir a áirithiú go dtiocfaidh bonneagar digiteach agus teicneolaíochtaí digiteacha, lena n‑áirítear a slabhraí soláthair, chun bheith níos inbhuanaithe, athléimní agus éifeachtúla ó thaobh fuinnimh agus acmhainní de, d’fhonn an tionchar diúltach atá acu ar an gcomhshaol agus ar an tsochaí a íoslaghdú 135 . Go deimhin, tá roinnt tagairtí sa Chinneadh d’inbhuanaitheacht spriocanna bonneagair, go háirithe imeallnóid agus leathsheoltóirí. Leis an Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha, déantar táirgí agus seirbhísí digiteacha a bhfuil an tionchar diúltach is lú is féidir acu ar an gcomhshaol agus ar an tsochaí a chur chun cinn, chomh maith le teicneolaíochtaí digiteacha a chuidíonn leis an athrú aeráide a chomhrac. Thairis sin, déantar foráil sa Dearbhú gur cheart rochtain ar fhaisnéis atá cruinn agus éasca le tuiscint a bheith ar fáil do chách, ar faisnéis í faoin tionchar comhshaoil agus faoin ídiú fuinnimh atá ag táirgí agus seirbhísí digiteacha. Ar deireadh, le Conclúidí ón gComhairle An digiteáil ar mhaithe leis an gcomhshaol ó mhí na Nollag 2020, sainaithníodh gur luamhán den scoth é an digiteáil chun dlús a chur leis an aistriú ionsar gheilleagar aeráidneodrach, ciorclach agus níos athléimní.

Mar a léirítear i dTuarascáil 2022 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach, nuair a chuirtear chun feidhme iad faoi na dálaí cearta, léiríonn réitigh dhigiteacha laghdú nach beag ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, méadú ar éifeachtúlacht acmhainne agus faireachán níos fearr ar an gcomhshaol 136 . Meastar gurb é an laghdú féideartha foriomlán ar astaíochtaí a d’fhéadfaí a bhaint amach trí réitigh dhigiteacha atá bunaithe ar theicneolaíochtaí atá ann cheana a úsáid, ná 15 %-20 % den mhéid iomlán astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi 2030, ar choinníoll go ndéanfar iad a úsáid agus a rialú i gceart 137 .

Tá an tAontas ag obair go gníomhach chun sineirgí an aistrithe ghlais agus an chlaochlaithe dhigitigh a uasmhéadú:

-Sa straitéis Eoraip atá oiriúnach don Ré Dhigiteach, 138 , leag an Coimisiún spriocanna uaillmhianacha amach amhail aeráidneodracht lárionad sonraí san Aontais faoi 2030. I measc na mbeart chun feabhas a chur ar chiorclaíocht seirbhísí digiteacha agus chun dramhthrealamh leictreonach a laghdú, tá an Treoir maidir leis an gceart chun deisiúcháin 139 agus critéir éicidhearthóireachta a eisíodh le déanaí le haghaidh fóin phóca agus táibléad 140 . Tá iarrachtaí leanúnacha ar bun freisin chun sliseanna ísealfuinnimh a fhorbairt faoin Tionscnamh Eorpach maidir le Próiseálaithe 141 . Ar deireadh, sainaithnítear scileanna digiteacha mar ghné lárnach chun lucht saothair a áirithiú a mbeidh na scileanna digiteacha acu is gá chun rannchuidiú leis an dá aistriú (féach Roinn 4.1).

-I bPlean Gníomhaíochta an Aontais maidir le Digiteáil an Chórais Fuinnimh 142 , sainaithníonn an Coimisiún an earnáil TFC mar spreagthóir infheistíochtaí i bhfoinsí in‑athnuaite fuinnimh agus in éifeachtúlacht fuinnimh ar feadh an tslabhra soláthair. Le dearbhú intinne 143 i dtreo leathchúpla digiteach d’eangach leictreachais na hEorpa a chruthú, a síníodh i mí na Nollag 2022, cuideofar le hinfheistíochtaí i ndigiteáil an bhonneagair leictreachais a spreagadh agus a chomhordú.

-Leis an Straitéis Chuimsitheach um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste 144 , beartaíonn an Coimisiún an córas soghluaisteachta agus an córas iompair a dhéanamh níos glaise agus níos éifeachtúlaí. Is mian leis an Aontas digiteáil agus uathoibriú a úsáid chun feabhas a chur, ní hamháin ar ár n‑iomaíochas domhanda trí shlabhraí lóistíochta éifeachtúla agus athléimneacha, ach trí inbhuanaitheacht na hearnála iompair freisin.

-Le Clár Gníomhaíochta don Chomhshaol an Aontais 145 , is é is aidhm don Choimisiún dlús a chur leis an aistriú glas chuig geilleagar ciorclach atá aeráidneodrach, inbhuanaithe, neamh‑thocsaineach, tíosach ar acmhainní, bunaithe ar fhuinneamh inathnuaite, athléimneach agus iomaíoch, ar bhealach cóir, cothrom agus ionchuimsitheach. Leas a bhaint as an gcumas atá ag teicneolaíochtaí digiteacha agus sonraí, sainaithnítear é sin mar choinníoll cumasúcháin chun na cuspóirí tosaíochta a bhaint amach agus chun tacú leis an mbeartas comhshaoil, agus méadú a chur ar iarrachtaí chun lorg comhshaoil na digiteála a íoslaghdú san am céanna.

-Chun sineirgí idir infheistíochtaí glasa agus digiteacha agus beartais ghlasa agus dhigiteacha a áirithiú, leis an bhFógra ón gCoimisiún maidir le Treoraíocht do na Ballstáit i ndáil le pleananna náisiúnta fuinnimh agus aeráide 2021-2030 a thabhairt cothrom le dáta 146 , spreagtar na Ballstáit agus tugtar cúnamh dóibh úsáid a bhaint as na huirlisí atá ann cheana agus imscrúdú a dhéanamh ar fhéidearthacht iomlán an dá aistriú, idir glas agus digiteach, agus dúbailt a sheachaint san am céanna.

Mar sin féin, tá gá le gníomhaíocht bhreise a dhéanamh agus infheistíocht ríthábhachtach chun an ghluaiseacht i dtreo teicneolaíochtaí digiteacha níos tíosaí ar acmhainní a dhreasú. Leis an ngníomh tarmligthe Rialachán an Aontais maidir le Tacsanomaíocht 147 maidir le maolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú aeráide, leagtar amach critéir shoiléire a chuideoidh le hinfheistíocht a threorú i dtreo lárionaid sonraí níos glaise agus réitigh dhigiteacha ghlasa chruthaithe mar ghníomhaíocht eacnamaíoch inbhuanaithe. An tráth céanna, leis an gCreat Státchabhrach Géarchéime agus Aistrithe Sealadach 148 , cuideofar le leas a bhaint as teicneolaíochtaí digiteacha le haghaidh geilleagar níos glaise agus níos inbhuanaithe, go háirithe an chuid dhigiteach de mhonaraíocht teicneolaíochta glaine, agus tá an fhéidearthacht ag na leasuithe ar an GBER tacaíocht d’aistrithe glasa agus digiteacha an Aontais a éascú, a shimpliú agus a bhrostú, agus infheistíochtaí i dteicneolaíochtaí digiteacha agus i nascacht dhigiteach a éascú 149 . Ar deireadh, an t‑athbhreithniú ar na Pleananna Téarnaimh agus Athléimneachta, i bhfianaise REPowerEU, inar féidir, inter alia, an fhéidearthacht atá ag réitigh dhigiteacha don aistriú fuinnimh a bhreithniú, is deis é sin chun tacú le digiteáil an chórais fuinnimh.

Thairis sin, tá gá le modheolaíocht mheasúnaithe a bheadh bunaithe ar an eolaíocht chun measúnú a dhéanamh ar an nglantionchar ar an gcomhshaol ag digiteáil mhéadaithe lena gcuirfear na buntáistí agus na héifeachtaí féideartha athfhillteacha san áireamh. Bheadh bailiú fianaise ar na glantionchair atá ag digiteáil ar an gcomhshaol ar fud an Aontais i gceist leis sin freisin chun a rannchuidiú dearfach le spriocanna an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a áirithiú. Tá tionscnaimh thiomnaithe T&N seolta ag an gCoimisiún freisin, lena n‑áirítear faoi Fhís Eorpach, chun tacú leis an uaillmhian sin agus neartóidh sé a chuid oibre ar chomhtháscairí a fhorbairt chun lorg comhshaoil na seirbhísí cumarsáide leictreonaí a thomhas.

6. An éirim idirnáisiúnta

Is é is aidhm do ghníomhaíochtaí comhair idirnáisiúnta ná ár samhail atá bunaithe ar luachanna atá dírithe ar an duine a chur chun tosaigh go réamhghníomhach agus leasanna na hEorpa a chur chun cinn ar an ardán domhanda. Sa Dearbhú maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha, tá gealltanas tugtha ag an Aontas agus ag na Ballstáit a bhfís maidir leis an gclaochlú digiteach a chur chun cinn do chomhpháirtithe idirnáisiúnta. Tháinig an Dearbhú maidir le Todhchaí an Idirlín 151 agus Dearbhú ECFE maidir le Todhchaí Dhigiteach Iontaofa, Inbhuanaithe agus Ionchuimsitheach 152 as sin, agus tá sé ag cur leis na hoibreacha as a leanfaidh an comhaontú maidir le Comhshocrú Domhanda Digiteach na Náisiún Aontaithe 153 . Tar éis Conclúidí ón gComhairle maidir le Taidhleoireacht Dhigiteach an Aontais 154 a ghlacadh i mí Iúil 2022, bhunaigh an tAontas bonn láidir dár rannpháirtíocht sheachtrach ar shaincheisteanna digiteacha. Leis na Conclúidí ón gComhairle ina dhiaidh sin maidir le Taidhleoireacht Dhigiteach an Aontais 155 i mí an Mheithimh 2023, moltar sraith beart tosaíochta a bhfuil gá leo le haghaidh beartais agus gníomhaíochta níos straitéisí, níos comhleanúnaí agus níos éifeachtaí AE maidir le gnóthaí digiteacha domhanda. Cuireadh feabhas ar chomhordú Fhoireann na hEorpa, lena n‑áirítear ról Thoscaireacht an Aontais maidir le forbairtí reachtacha agus beartais an Aontais a chur in iúl i measc rialtas agus geallsealbhóirí i dtíortha comhpháirtíochta.

Is é sprioc Thaidhleoireacht Dhigiteach an Aontais ról domhanda an Aontais sa domhan digiteach a dhaingniú. Ar an leibhéal déthaobhach, braitheann for‑rochtain idirnáisiúnta ar leas a bhaint as comhpháirtíochtaí digiteacha, tógáil ar naisc láidre le comhpháirtithe a bhfuil an dearcadh céanna acu amhail an tSeapáin, Poblacht na Cóiré agus Singeapór, maidir leis na ceithre phríomhphointe. Tá comhar idirnáisiúnta struchtúrtha trasna Comhairlí Trádála agus Teicneolaíochta (CTT AE-SAM, CTT AE-India), comhghuaillíochtaí réigiúnacha (Meiriceá Laidineach, an Afraic) agus idirphlé digiteach le Meiriceá Laidineach agus an Áise. Tá dlús curtha ag an Aontas lena thacaíocht do chlaochlú digiteach na hÚcráine, ag díriú ar bhearta éigeandála agus fadtéarmacha araon, go sonrach maidir le fánaíocht. Ar leibhéil iltaobhacha, go sonrach an G20 agus G7, i gcomhréir le coincheap na ‘nascachta iontaofa’ 156 , cuireann an tAontas cur chuig chun cinn lena sainaithnítear ról na rialála digití chun rannchuidiú le hiontaoibh sa gheilleagar digiteach agus chun sreabha sonraí a éascú.

Tá an Global Gateway 157 ag neartú na naisc daoine‑le‑daoine idir an Eoraip agus a comhpháirtithe le hinfheistíochtaí spriocdhírithe sa bhonneagar digiteach ar aidhm leo dul i ngleic leis an deighilt dhigiteach dhomhanda agus naisc dhigiteacha atá slán agus iontaofa a neartú. Tá an Coimisiún ag obair chun bonneagar cnámh droma an Aontais agus nascacht chríocha an Aontais le tríú tíortha a bhfuil an dearcadh céanna acu a neartú, agus úsáid á baint as líonra domhanda agus slán de cháblaí fomhuirí chun tacú le hathléimneacht dhigiteach an Aontais agus chun spleáchais a laghdú trí éagsúlú bealaí idirnáisiúnta a chur chun cinn.

Tá infheistíocht agus trádáil eachtrach fíor‑riachtanach dár bhfás eacnamaíoch, dár n‑iomaíochas, don fhostaíocht, agus don nuálaíocht. Mar sin féin, inniu níos mó ná riamh, is gá oscailteacht an Aontais a chothromú le huirlisí iomchuí, chun a phríomh‑acmhainn straitéiseach a chosaint agus chun comhordú ar feadh an Aontais a chomhordú. Le Straitéis Slándála Eacnamaíche an Aontais 158 beifear in ann na buntáistí a bhaineann le hoscailteacht eacnamaíoch a uasmhéadú agus na rioscaí a bhaineann le hidirspleáchais eacnamaíocha a íoslaghdú san am céanna, chun athléimneacht an Aontais maidir lena shlabhraí soláthair a threisiú agus chun cuidiú le haghaidh a thabhairt ar sceitheadh teicneolaíochta nó an fhéidearthacht go ndéanfaí armlón de spleáchais eacnamaíocha, lena n‑áirítear comhéigean eacnamaíoch. Tá bearta eacnamaíocha teanntásacha curtha i bhfeidhm ag an Aontas amhail creat an Aontaischun scagadh a dhéanamh ar infheistíocht dhíreach choigríche (IDC) 159 , chun a chur ar a gcumas do na Ballstáit agus don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar éifeachtaí IDC ar bhonneagar criticiúil, teicneolaíochtaí criticiúla agus ítimí dé-úsáide, soláthar ionchur criticiúil, rochtain ar fhaisnéis íogair agus saoirse agus iolrachas na meán, agus tionchar a imirt orthu. Thairis sin, le Rialachán an Aontais maidir le Fóirdheontais Eachtracha (RFE), a tháinig i bhfeidhm i mí Iúil 2023, ceadaítear don Choimisiún imscrúdú a dhéanamh ar fhóirdheontais a fhaightear ó thíortha nach Ballstáit den Aontas iad a shaobhann margadh inmheánach an Aontais, agus iad a leigheas. Féadfaidh an tAontas brath ar bhosca uirlisí neartaithe maidir le rialú ar onnmhairiú anois chun freagairt go héifeachtach do rioscaí slándála agus teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn. Leis an Rialachán nua maidir le Rialú ar Onnmhairiú, bunaítear córas don Aontas chun onnmhairí, bróicéireacht, cúnamh teicniúil, iompar agus aistriú ítimí dé‑úsáide, lena n-áirítear teicneolaíochtaí digiteacha, a rialú 160 .

7. Conclúidí

Beidh rath na Deacáide Digití criticiúil do rathúnas an Aontais sa todhchaí. Trí chlár oibre an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach, d’fhéadfaí luach eacnamaíoch os cionn EUR 2,8 trilliún 161 a chur ar fáil, méid atá coibhéiseach le 21 % de gheilleagar reatha an Aontais.

Léirítear le staid na himeartha, arna cur i láthair sa tuarascáil seo, chun claochlú digiteach an Aontais a chur i gcrích go rathúil, go n‑éileofar luasghéarú substaintiúil agus doimhniú ar ghníomhaíocht an Aontais agus na mBallstát chun athchóirithe a dhéanamh, feabhas a chur ar thimpeallacht an ghnó, dreasachtaí a chruthú agus borradh a chur faoi infheistíocht i dteicneolaíochtaí agus scileanna digiteacha agus i mbonneagair dhigiteacha. Chun dul chun cinn a dhéanamh i dtreo claochlú digiteach rathúil, beidh sé criticiúil cur chuige cothrománach ar an Deacáid Dhigiteach a chur chun feidhme agus tógáil ar na sineirgí i measc na bpríomhphointí, na sprioclimistéir agus na gcuspóirí. 

Le staid na himeartha, arna cur i láthair sa tuarascáil seo, éilítear gníomhaíocht chomhpháirteach níos comhordaithe ar chlaochlú digiteach an Aontais. Iarrtar ar na Ballstáit tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh ar chur chun feidhme TInna agus EDICanna i bhfianaise an rannchuidiú a d’fhéadfaidís a dhéanamh chun na bearnaí a dhúnadh idir staid na himeartha mar atá ann faoi láthair agus na spriocanna do 2030.

Tá faireachán ar an dul chun cinn ar chuspóirí agus spriocanna coiteanna tríd an sásra rialachais don Deacáid Dhigiteach fíor‑riachtanach chun tuiscint níos fearr a fháil ar an idirspleáchas idir beartais rialála agus cistiúcháin, agus chun teacht ar láidreachtaí agus sineirgí coiteanna chun cuspóirí straitéiseacha an Aontais a bhaint amach. Is criticiúil, dá bhrí sin, maidir leis na treochláir náisiúnta atá le glacadh ag na Ballstáit faoi go luath i mí Dheireadh Fómhair 2023, agus na coigeartuithe a dhéanfar orthu amach anseo, go léireofar an cur chuige comhtháite sin iontu agus go gcuirfear san áireamh iontu na beartais, bearta agus gníomhaíochtaí atá sa tuarascáil seo.

Glacfaidh an Coimisiún páirt i gcainteanna leis na Ballstáit, le Parlaimint na hEorpa agus le geallsealbhóirí anois, faoin mbealach le dul chun cinn a dhéanamh le chéile agus úsáid á baint as an sásra rialachais don Deacáid Dhigiteach. Go comhthreomhar leis sin, beidh sé rannpháirteach le geallsealbhóirí agus le comhpháirtithe lasmuigh den Aontas.

(1)

Cinneadh (AE) 2022/2481 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 lena mbunaítear Clár Beartais 2030 don Deacáid Dhigiteach (IO L 323, 19.12.2022, lgh. 4–26).

(2)

Foinse: Anailís an Choimisiúin SWD (2023) 571 ‘Príomhphointí maidir leis an Deacáid Dhigiteach: scileanna digiteacha, bonneagar digiteach, digiteáil na ngnólachtaí, agus digiteáil na seirbhísí poiblí’. Féach C(2023) 7500 ‘Teachtaireacht ón gCoimisiún lena mbunaítear conairí réamh-mheasta ar leibhéal an Aontais maidir leis na spriocanna digiteacha’.

(3)

Tagairtí sa Teachtaireacht seo, san iarscríbhinn agus sna Doiciméid Inmheánacha Oibre a ghabhann léi, a thacaíonn le bearta a d’fhéadfadh gur státchabhair iad, tá siad gan dochar don mheasúnú Státchabhrach.

(4)

An Dearbhú Eorpach maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha le haghaidh na Deacáide Digití, IO C 23, 23.1.2023, lgh. 1–7. Cuireann an Dearbhú le dlí príomha an Aontais Eorpaigh, go háirithe an Conradh ar an Aontas Eorpach, an Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, an Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, agus cuireann sé le dlí tánaisteach agus le cásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

(5)

Ní mór do gach Plean Téarnaimh agus Athléimneachta 20 % de leithdháileadh iomlán an phlean ar a laghad a choinneáil le haghaidh an chlaochlaithe dhigitigh. Chuige sin, b’éigean rannchuidiú digiteach gach birt a shonrú agus údar a thabhairt leo sna pleananna, agus úsáid á baint as an modheolaíocht a leagtar amach in Iarscríbhinn VII de Rialachán RRF.

(6)

Eorabharaiméadar Speisialta 532 ‘An Deacáid Dhigiteach’, mí an Mhárta 2023, dá ngairtear Eorabharaiméadar 2023 anseo feasta.

(7)

De réir sonraí de chuid Eurostat 2023 (cód sonraí ar líne: ISOC_CI_IFP_FU), in 2022, rinne 84 % de dhaoine san Aontas rochtain ar an idirlíon gach lá, agus bhain 5 % eile úsáid as uair sa tseachtain ar a laghad.

(8)

Tuarascáil 2021 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach (COM (2021) 750 final) agus 2022 (COM(2022) 289 final).

(9)

McKinsey, Taking the pulse of shifting supply chains, 2022.

(10)

  SWD (2023)570 ‘Implementing Digital Decade objectives and the Digital rights and Principles’.

(11)

Calza, E., Dalla Benetta, A., Kostić, U., Mitton, I., Moraschini, M., Vazquez-Prada Baillet, M., Cardona, M., Papazoglou, M., Righi, R., Torrecillas Jodar, J., Lopez Cobo, M., Cira, P. agus De Prato, G., Analytical insights into the global digital ecosystem (DGTES), EUR 31538 EN, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2023, ISBN 978-92-68-04045-4, doi:10.2760/811932, JRC132991. Féach https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC132991

(12)

Sciar den mhargadh domhanda TFC de réir tíre 2022 | Statista.

(13)

Centre on Regulation in Europe (CERRE), Digital Industrial Policy for Europe , Mí na Nollag 2022.

(14)

I gcomhthéacs phacáiste 2021 maidir le Beartas Tionsclaíoch, tá modheolaíocht molta ag an gCoimisiún chun táirgí spleácha straitéiseacha a léarscáiliú in éiceachórais íogaire. Laistigh de na héiceachórais dhigiteacha, léiríonn an anailís is déanaí spleáchais maidir le ríomhairí glúine, fóin phóca agus glacadóirí craolacháin raidió, i measc nithe eile, atá faoi réir ag pointí aonair mainneachtana freisin. Chun tuilleadh mionsonraí a fháil, féach SWD (2021) 352 agus Páipéir Gheilleagair an Mhargaidh Aonair (Páipéar Oibre 14, 2023): ‘An enhanced methodology to monitor the EU’s strategic dependencies and vulnerabilities’ [Modheolaíocht fheabhsaithe chun faireachán a dhéanamh ar spleáchais straitéiseacha agus leochaileachtaí an Aontais].

(15)

Féach Dearbhú na gceannairí, cruinniú na gCeann Stáit nó Rialtais, Versailles 10/11 Márta 2022.

(16)

Teachtaireacht ón gCoimisiún, ‘30 bliain den Mhargadh Aonair’, (COM(2023) 162 final); arna thomhas de réir paireacht cumhachta ceannaigh, Ionchas Eacnamaíocha Domhanda – CAI.

(17)

Spleáchais agus acmhainneachtaí straitéiseacha an Aontais: an dara céim de na grinn-athbhreithnithe (SWD (2022) 41 final).

(18)

  Is díol sásaimh don Choimisiún an comhaontú polaitiúil maidir leis an nGníomh Eorpach um Shliseanna (europa.eu)

(19)

  SWD (2023)570 ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus na gCeart agus na bPrionsabal Digiteach’.

(20)

 Léirítear le scórchlár T&F 2022 go bhfuil infheistíochtaí chuideachtaí príobháideacha na Stát Aontaithe idir trí huaire agus 10 n‑uaire níos mó ná infheistíochtaí na hEorpa. Mar shampla, is iad na Stáit Aontaithe agus an tSín le chéile is cúis le níos mó ná 80 % den EUR 25 billiún d’infheistíochtaí cothromais bliantúla in IS agus i dteicneolaíochtaí blocshlabhra, ach chuimsíonn an AE 27 ach 7 % den mhéid domhanda sin, trí thart ar EUR 1,75 bhilliún a infheistiú. 

(21)

Meastar go dtiocfaidh thart ar 70 % den ranníocaíocht ón RRF. Chun forbhreathnú cuimsitheach a fháil, féach SWD (2023)570 ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus an Dearbhaithe maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha’, Caibidil 5 ‘an Deacáid Dhigiteach a Sholáthar le hinfheistíochtaí ón Aontas’.

(22)

SWD (2023)573 ’Cur chun feidhme tionscadal ilnáisiúnta’, Roinn 1.1. Sásra nua cur chun feidhme le haghaidh tionscadal ilnáisiúnta.

(23)

Rialachán (AE) Uimh. 651/2014 ón gCoimisiún an 17 Meitheamh 2014 lena ndearbhaítear go bhfuil catagóirí áirithe cabhrach comhoiriúnach leis an margadh inmheánach i gcur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 den Chonradh, IO L 187, 26.6.2014, lgh. 1‑78, agus a nuashonruithe, a tugadh isteach go deireanach le Rialachán (AE) 2023/1315 ón gCoimisiún an 23 Meitheamh 2023, IO L 167, 30.6.2023, lgh. 1‑90.

(24)

Moladh (AE) 2021/2122 ón gComhairle an 26 Samhain 2021 maidir leis an gComhshocrú um Thaighde agus um Nuálaíocht san Eoraip, IO L 431, 2.12.2021, lgh. 1–9.

(25)

Leis an gCinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach, leagtar amach spriocanna digiteacha ina ngrúpaí de 4 phríomhphointe, a sainaithníodh den chéad uair sa Teachtaireacht maidir leis an gCompás Digiteach (COM/2021/118 final) mar phríomhréimsí le haghaidh chlaochlú digiteach an Aontais: scileanna digiteacha, bonneagar digiteach, digiteáil na ngnólachtaí, agus digiteáil na seirbhísí poiblí.

(26)

McKinsey Global Institute, Connected world: An evolution in connectivity beyond the 5G revolution, 2020 [Institiúid Dhomhanda McKinsey, Domhain nasctha: éabhlóid i nascacht thar na réabhlóide 5G, 2020].

(27)

Féach https://5gobservatory.eu/observatory-overview/interactive-5g-scoreboard/

(28)

Leis an KPI reatha don sprioc 5G, ní chuirtear san áireamh cáilíocht na seirbhíse arna soláthar faoi dhálaí buaic‑ama. Príomhdhúshlán is ea a áirithiú go bhfreagróidh na líonraí atá curtha in úsáid do riachtanais na todhchaí, go háirithe tacú le príomh‑earnálacha tionscail agus cur i bhfeidhm criticiúil a bheidh chun leasa tomhaltóirí agus gnólachtaí sna hearnálacha uile. Chun ullmhacht na mBallstát chun an dúshlán sin a shárú a thomhas, is gá tuilleadh scrúdaithe a dhéanamh chun an creat tomhais do 5G a láidriú agus a leathnú. Féach C(2023) 7500 ‘Teachtaireacht ón gCoimisiún lena mbunaítear conairí réamh-mheasta ar leibhéal an Aontais maidir leis na spriocanna digiteacha’

(29)

ETNO, State of Digital Communications 2023 [Staid na Cumarsáide Digití 2023]. ‘5G coverage is approaching 96 % in the USA, 95 % in South Korea, 90 % in Japan and 86 % in China.’ [Tá cumhdach 5G ag druidim le 96 % sna Stáit Aontaithe, 95 % sa Chóiré Theas, 90 % sa tSeapáin agus 86 % sa tSín]

(30)

Féach freagra na Stát Aontaithe ag an nasc seo .

(31)

SWD (2023)570 ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus an Dearbhaithe maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha’, Iarscríbhinn 5 An Deacáid Dhigiteach a Sholáthar le hinfheistíochtaí ón Aontas. Sa bhreis ar chistiú RRF, áirítear sa mheastachán d’os cionn EUR 23 bhilliún i ndeontais, níos mó ná EUR 4 bhilliún i gcistiú an bheartais comhtháthaithe, thart ar EUR 1 bhilliún maidir le Fís2020/Fís Eorpach agus thart ar EUR 1 bhilliún i gcistiú SCE. Deonaíodh cistiú breise i bhfoirm ionstraimí airgeadais (is é sin, trí InvestEU agus an Ciste Leathanbhanda um Chónascadh na hEorpa).

(32)

ETNO, State of Digital Communications 2023 [Staid na Cumarsáide Digití 2023], lch. 31.

(33)

  International benchmarking of investments in Digital Decade thematic areas, JRC, 2023 [Tagarmharcáil idirnáisiúnta infheistíochtaí i réimsí téamacha na Deacáide Digití, an tAirmheán Comhpháirteach Taighde, 2023]  

(34)

  SWD (2023)571 ‘Príomhphointí maidir leis an Deacáid Dhigiteach: scileanna digiteacha, bonneagar digiteach, digiteáil na ngnólachtaí, agus digiteáil na seirbhísí poiblí’.

(35)

Luaitear i bPrionsabal 20 maidir le rochtain ar sheirbhísí fíor‑riachtanacha gur cheart rochtain a bheith ag an uile dhuine ar chumarsáid dhigiteach agus gur cheart tacaíocht maidir le rochtain a bheith le fáil do na daoine a bhfuil gá acu léi.

(36)

Féach WIK Consult , cit.

(37)

Féach go háirithe na Treoirlínte athbhreithnithe maidir le Státchabhair do líonraí leathanbhanda, IO C 36, 31.1.2023, lgh. 1–42, agus na féidearthachtaí GBER a leagtar amach i Roinn 2.

(38)

An dara tuarascáil faoi dhul chun cinn na mBallstát maidir le cur chun feidhme Bhosca Uirlisí an Aontais um Chibearshlándáil 5G, mí an Mheithimh 2023 agus Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le cur chun feidhme an Bhosca Uirlisí um Chibearshlándáil 5G, C(2023) 4049 final, 15 Meitheamh 2023.

(39)

Parlaimint na hEorpa, an Ard-Stiúrthóireacht um Beartais Sheachtracha an Aontais, Bueger, C., Liebetrau, T., Franken, J., Security threats to undersea communications cables and infrastructure [Bagairtí slándála ar cháblaí agus bonneagar cumarsáide fomhuirí]: consequences for the EU [iarmhairtí don Aontas]: in-depth analysis [anailís dhomhain], Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2022, doi:10.2861/35332.

(40)

An Coimisiún Eorpach, an tAirmheán Comhpháirteach Taighde, Carrara, S., Bobba, S., Blagoeva, D., et al., Supply chain analysis and material demand forecast in strategic technologies and sectors in the EU [Anailís ar shlabhraí soláthair agus réamhaisnéis éilimh ábhar i dteicneolaíochtaí straitéiseacha agus earnálacha san Aontas]: a foresight study [staidéar fadbhreathnaitheachta], Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2023, doi:10.2760/386650.

(41)

McKinsey, Semiconductor design and manufacturing: Achieving leading-edge capabilities, Lúnasa 2020.

(42)

  SWD (2023)570 ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus na gCeart agus na bPrionsabal Digiteach’

(43)

 COM/2022/45 final, Teachtaireacht ‘Gníomh Eorpach um Shliseanna’.

(44)

Féach cinneadh an 04.10.2022 i gCás SA.103083 - RRF - STMICROELECTRONICS S.R.L. (ST) – NEW SIC SUBSTRATES PLANT IN CATANIA, agus cinneadh an 27.04.2023 i gCás SA.102430 - FR - Project Liberty - New semiconductor manufacturing plant by STMicroelectronics and GlobalFoundries.

(45)

Féach cinneadh an 8 Meitheamh 2023 i gCásanna SA.101202 (an Ostair), SA.101141 (an tSeicia), SA.101143 (an Fhionlainn), SA.101193 (an Fhrainc), SA.101129 (an Ghearmáin), SA.101210 (an Ghréig), SA.101151 (Éire), SA.101186 (an Iodáil), SA.101201 (Málta), SA.101171 (an Ísiltír), SA.101175 (an Pholainn), SA.101192 (an Rómáin), SA.101200 (an tSlóvaic) agus SA.101150 (an Spáinn).

(46)

Féach an Treoir maidir le Caiteachas ar Imeall‑ríomhaireacht ar fud an domhain ón IDC.

(47)

Féach https://www.gartner.com/en/doc/750789-infographic-understanding-edge-computing.

(48)

ETNO, The State of Digital Communications 2023, Feabhra 2023.

(49)

McKinsey, Quantum computing funding remains strong, but talent gap raises concerns, 15 Meitheamh 2022.

(50)

Féach Quantum technologies – from basic research to market (quantentechnologien.de)

(51)

Féach Investir dans la France de 2030 | Strategie quantique : lancement d’une plateforme nationale de calcul quantique (gouvernement.fr)

(52)

Féach Quantum technologies and value chains: Why and how Europe must act now (epc.eu)

(53)

Féach Quantum Technology | The future is Quantum (qt.eu)

(54)

  C(2023) 7500 ‘Teachtaireacht ón gCoimisiún lena mbunaítear conairí réamh-mheasta ar leibhéal an Aontais maidir leis na spriocanna digiteacha’

(55)

Sinergy Research Group, European Cloud Providers Double in Size but Lose Market Share, 21 Meán Fómhair 2021.

(56)

  Staidéar tacaíochta a ghabhann leis an measúnú tionchair le haghaidh an togra ar Ghníomh um Shonraí  

(57)

Comhlánaíonn na gníomhartha sin an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí lena leagtar síos rialacha a bhaineann le saorghluaiseacht sonraí pearsanta.

(58)

Mar shampla, sheol an Spáinn an tionscnamh Fearas Digiteach chun sásraí comhair inscálaithe, ardtionchair, poiblí‑príobháideacha a chur chun cinn chun dlús a chur le digiteáil FBManna, agus an clár Gníomhaithe don Athrú chun deontais a thabhairt do FBManna chun saineolaithe um an gclaochlú digiteach a fhostú.

(59)

  SWD (2023)570 ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus na gCeart agus na bPrionsabal Digiteach’.

(60)

Banc Eorpach Infheistíochta, Suirbhé Infheistíochta BEI 2019-2022.

(61)

Banc Eorpach Infheistíochta, Suirbhé Infheistíochta BEI 2023.

(62)

  Dealroom.co

(63)

Féach C(2023) 7500 ‘Teachtaireacht ón gCoimisiún lena mbunaítear na conairí réamh-mheasta ar leibhéal an Aontais maidir leis na spriocanna digiteacha’ faoi luaineacht na treochta le blianta beaga anuas.

(64)

Is le cuideachtaí a bunaíodh san Aontas agus a bhfuil ceanncheathrú fós acu san Aontas a bhaineann an líon aonbheannach san Aontas a luaitear.

(65)

Startup Genome, The Global Startup Ecosystem Report 2023 .

(66)

DealRoom, The European Deep Tech Report, eagrán 2023. Caipiteal fiontair a caitheadh de réir an ghnólachta nuathionscanta a bhfuil a cheanncheathrú san Aontas Eorpach, b’fhiú EUR 30 billiún é i gcomparáid le EUR 166 bhilliún le haghaidh na Stát Aontaithe idir 2020 agus 2022.

(67)

  Seoladh Ciste Cistí chun Tacaíocht a thabhairt do Sheaimpíní Teicneolaíochta na hEorpa  

(68)

  Thug 24 Bhallstát an Aontais gealltanas ag an Lá Digiteach beart a dhéanamh chun tacú le fás Gnólachtaí Nuathionscanta san Aontas  

(69)

Thales, A year of cyber conflict in Ukraine, Feabhra 2023.

(70)

ENISA, Threat landscape for ransomware attacks, Iúil 2022.

(71)

Féach Eurostat, bearta slándála TFC a d’úsáid fiontair san Aontas in 2022, ina léirítear gur thuairiscigh fiontair mhóra líon teagmhas a bhí níos airde go suntasach ná mar a thuairiscigh FBManna.

(72)

Féach Airteagal 3(1)(k) den Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach.

(73)

Féach Aithris 20.

(74)

  SWD (2023)570 ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus na gCeart agus na bPrionsabal Digiteach’.

(75)

  Treoir (AE) 2022/2555 maidir le bearta le haghaidh ardleibhéal cibearshlándála coiteann ar fud an Aontais

(76)

  An Straitéis Airgeadais Dhigitigh

(77)

  Rialachán (AE) 2022/2554 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 maidir le hathléimneacht dhigiteach oibríochtúil don earnáil airgeadais

(78)

COM/2022/454 final, togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le ceanglais chothrománacha chibearshlándála le haghaidh táirgí a bhfuil eilimintí digiteacha acu agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/1020  

(79)

  COM (2023) 209 final, togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos bearta chun dlúthpháirtíocht agus acmhainneachtaí a neartú san Aontas chun bagairtí cibearshlándála agus teagmhais chibearshlándála a bhrath, agus chun ullmhú agus freagairt dóibh.

(80)

COM (2023) 207 final, An bhearna thallainne chibearshlándála a dhúnadh chun borradh a chur faoi iomaíochas, fás agus

athléimneacht an Aontais (‘an tAcadamh Scileanna Cibearshlándála’).

(81)

Is líonra comhair d’údaráis náisiúnta na mBallstát atá i gceannas ar chibirghéarchéimeanna a bhainistiú é an gréasán Eorpach um eagrú an idirchaidrimh maidir le cibirghéarchéimeanna (EU-CyCLONe).

(82)

Féach Airteagal 3(1)(k) den Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach.

(83)

Féach, mar shampla SWD (2021)352 agus SWD(2022)41.

(84)

Féach, mar shampla Páipéir Gheilleagair an Mhargaidh Aonair (Páipéar Oibre 14, 2023): ‘An enhanced methodology to monitor the EU’s strategic dependencies and vulnerabilities’ [Modheolaíocht fheabhsaithe chun faireachán a dhéanamh ar spleáchais straitéiseacha agus leochaileachtaí an Aontais].

(85)

COM/2023/160 final, Togra le haghaidh Rialachán lena mbunaítear creat chun soláthar slán inbhuanaithe amhábhar criticiúil a áirithiú agus lena leasaítear Rialacháin (AE) 168/2013, (AE) 2018/858, 2018/1724 agus (AE) 2019/1020.

(86)

Amhail an Chomhghuaillíocht Eorpach Ceallraí , an Chomhghuaillíocht Eorpach um Shonraí Tionsclaíocha, Imeall-Ríomhaireacht agus Néalríomhaireacht agus an Chomhghuaillíocht Thionsclaíoch um Próiseálaithe agus Teicneolaíochtaí Leathsheoltóirí .

(87)

COM(2023) 335 final, Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear Ardán na dTeicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip (‘STEP’) agus lena leasaítear Treoir 2003/87/CE, Rialacháin (AE) 2021/1058, (AE) 2021/1056, (AE) 2021/1057, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) 2021/1060, (AE) 2021/523, (AE) 2021/695, (AE) 2021/697 agus (AE) 2021/241.

(88)

JOIN (2023) 20 final, Straitéis Slándála Eacnamaíche.

(89)

Amhail faisnéis a fháil ó údaráis phoiblí, baincéireacht ar líne a úsáid, ceannach ar líne, nó gníomhaíochtaí roghnaithe eile a bhaineann leis an idirlíon nó bogearraí a úsáid. Chun tuilleadh faisnéise a fháil faoi na táscairí um scileanna digiteacha a d’fhoilsigh Eurostat, féach: https://ec.europa.eu/eurostat/web/digital-economy-and-society/data/database .

(90)

  SWD (2023)571 ‘Príomhphointí maidir leis an Deacáid Dhigiteach: scileanna digiteacha, bonneagar digiteach, digiteáil na ngnólachtaí, agus digiteáil na seirbhísí poiblí’.

(91)

Féach C(2023) 7500 ‘Teachtaireacht ón gCoimisiún lena mbunaítear conairí réamh-mheasta ar leibhéal an Aontais maidir leis na spriocanna digiteacha’

(92)

Le fáil ag: https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan/action-1 .

(93)

COM/2023/205 final/2, Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir leis na príomhthosca cumasúcháin le haghaidh oideachas digiteach agus oiliúint dhigiteach rathúil, agus COM/2023/206 final, Togra le haghaidh Moladh ón gComhairle maidir le feabhas a chur ar sholáthar scileanna digiteacha san oideachas agus san oiliúint.

(94)

I gcomhréir le hIarscríbhinn VII de Rialachán RRF.

(95)

  Aithisc ar Staid an Aontais (europa.eu)  

(96)

  Bliain Eorpach na Scileanna (europa.eu)

(97)

  SWD (2023)571 ‘Príomhphointí maidir leis an Deacáid Dhigiteach: scileanna digiteacha, bonneagar digiteach, digiteáil na ngnólachtaí, agus digiteáil na seirbhísí poiblí’.

(98)

Féach freisin Khan, J. (2021), European academic brain drain: A meta‐synthesis. European Journal of Education, 56(2), 265-278.

(99)

An Banc Eorpach Infheistíochta, Tuarascáil Infheistíochta 2022/2023: Athléimneacht agus athnuachan san Eoraip, 2023.

(100)

  Suirbhé Eurostat ar an mbearna scileanna | An tArdán um Scileanna Digiteacha agus Poist Dhigiteacha (europa.eu)

(101)

Féach C(2023) 7500 ‘Teachtaireacht ón gCoimisiún lena mbunaítear conairí réamh-mheasta ar leibhéal an Aontais maidir leis na spriocanna digiteacha’.]

(102)

COM/2022/332 final, Clár Oibre Eorpach Nua um Nuálaíocht.

(103)

Féach ICT specialists in employment - Statistics Explained [Speisialtóirí TFC atá fostaithe - Míniú ar Staidreamh] (europa.eu)

(104)

A mhéid a bhaineann le cuideachtaí, Treoir (AE) 2019/1151 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 lena leasaítear Treoir (AE) 2017/1132 a mhéid a bhaineann le huirlisí digiteacha agus próisis dhigiteacha a úsáid i ndlí na gcuideachtaí, IO L 186, 11.7.2019, lgh. 80–104, ba mhór an chéim a bhí inti chun an t‑ualach a laghdú. Áirithítear léi gur féidir cuideachtaí agus a mbrainsí i mBallstáit eile a chlárú, agus a bhfaisnéis a chomhdú sa chlár gnó, go hiomlán ar líne. Mar dhara céim, leis an an togra maidir le Dlí Digiteach na gCuideachtaí a Uasghrádú (COM/2023/177 final) cuideofar le cuideachtaí gnó a dhéanamh san Aontas trí mhéadú a chur ar an bhfáil ar fhaisnéis faoi chuideachtaí agus trí bhacainní riaracháin a bhaint nuair a úsáideann cuideachtaí a bhfaisnéis i gcásanna trasteorann.

(105)

  Tagarmharc Ríomh‑rialtais 2023, Capgemini, Sogeti, IDC agus Politecnico di Milano le haghaidh an Choimisiúin Eorpaigh

(106)

  SWD (2023)571 ‘Príomhphointí maidir leis an Deacáid Dhigiteach: scileanna digiteacha, bonneagar digiteach, digiteáil na ngnólachtaí, agus digiteáil na seirbhísí poiblí’.

(107)

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach An Pointe Rochtana Aonair Digiteach (europa.eu)

(108)

Féach toradh Thagarmharcáil an Choimisiúin ar infheistíochtaí soláthair nuálaíochta agus creata beartais ar fud na hEorpa, mí an Mhárta 2023 .

(109)

  Tagarmharc Ríomh‑rialtais 2023, Capgemini, Sogeti, IDC agus Politecnico di Milano le haghaidh an Choimisiúin Eorpaigh

(110)

  COM (2022) 720 final, Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos bearta maidir le hardleibhéal idir‑inoibritheachta san earnáil phoiblí ar fud an Aontais (an Gníomh um Eoraip Idir‑inoibritheach).  

(111)

SWD(2022)721, Tuarascáil ar an Measúnú Tionchair a ghabhann leis an Togra maidir le Gníomh um Eoraip Idir-inoibritheach , lch. 54.

(112)

Tar éis an athchóirithe ar an Rialachán maidir le ríomh‑shainaitheantas agus seirbhísí iontaoibhe le haghaidh ríomh‑idirbheart (eIDAS) , beidh oibleagáid ar na Ballstáit tiachóga céannachta digití a eisiúint laistigh de 12 mhí ó dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin.

(113)

  Pacáiste Airgeadra Aonair: moltaí nua chun tacú le húsáid airgid thirim agus chun creat a mholadh le haghaidh euro digiteach  

(114)

Forbairt táscairí r‑shláinte don Deacáid Dhigiteach, staidéar Empirica GmbH agus PredictBy le haghaidh an Choimisiúin Eorpaigh

(115)

  Deimhniú Digiteach COVID AE  

(116)

Féach ráiteas: The European Commission and WHO launch landmark digital health initiative to strengthen global health security [Tionscnamh suntasach maidir leis an tsláinte dhigiteach seolta ag an gCoimisiún agus ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte chun an tslándáil sláinte dhomhanda a neartú]  

(117)

COM/2022/197 final, Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an Spás Eorpach Sonraí Sláinte, 3 Bealtaine 2022.

(118)

Féach AccessNow (2023): What you need to know about generative AI and human rights [An méid nach mór a bheith ar eolas agat faoi IS ghiniúnach agus cearta an duine] ; Marina Escobar-Planas, Emilia Gómez agus Carlos Martínez Honarejos, Guidelines to Develop Trustworthy Conversational Agents for Children [Treoirlínte chun Gníomhaithe Comhrá Iontaofa do Leanaí a Fhorbairt], Ethicomp, 2022; agus https://www.ohchr.org/en/stories/2022/01/web-was-created-everyone-regardless-their-gender.

(119)

  Democracy Report 2022 Autocratisation Changing Nature? Institiúid V-DEM  

(120)

  Tuarascáil maidir leis an Smacht Reachta 2023  

(121)

Féach Airteagal 3(1)(a) An Cinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach.

(122)

Tá an liosta VLOPanna agus VLOSEnna ainmnithe le fáil ag an nasc seo .

(123)

Déanfaidh sé amhlaidh le cuidiú ó shaineolaithe ón Lárionad Eorpach um Thrédhearcacht Algartamach nuabhunaithe .

(124)

Tá roinnt tionscnamh earnála eile ar leibhéal an Aontais ag féachaint le dul i ngleic le cineálacha sonracha ábhair neamhdhleathaigh nó dhíobhálaigh, fad a áirithítear cosaint na gceart bunúsach. Mar shampla, an Treoir maidir le Seirbhísí Meán Closamhairc , an Cód Iompair maidir le fuathchaint neamhdhleathach ar líne a chomhrac , an Moladh maidir le sábháilteacht iriseoirí , an Rialachán maidir le haghaidh a thabhairt ar scaipeadh ábhair sceimhlitheoireachta ar líne , an togra le haghaidh Rialachán maidir le fógraíocht pholaitiúil , agus an Rialachán maidir le Sábháilteacht Ghinearálta Táirgí .

(125)

Féach Stóras Foilseachán JRC, Analysis of the preliminary AI standardisation work plan in support of the AI Act [Anailís ar an réamh‑phlean oibre um chaighdeánú IS mar thacaíocht don Ghníomh IS]

(126)

Le hanailís ón bhFaireachlann Lárnach Eorpach um na Meáin Dhigiteacha (líonra neamhspleách seiceálaithe fíoras, saineolaithe ar litearthacht sna meáin agus taighdeoirí acadúla a oibríonn le chéile chun feachtais bhréagaisnéise a bhrath, a nochtadh agus anailís a dhéanamh orthu agus chun taighde a dhéanamh ar bhearta maolaitheacha) léirítear, cé go raibh an céatadán bréagaisnéise a ghin IS fós sách íseal i mí an Mhárta 2023, gur scaipeadh go forleathan í ar fud an Aontais; féach EDMO, Seisiún faisnéise míosúil uimh. 22.

(127)

  An Cód Cleachtais Neartaithe maidir le bréagaisnéis 2022

(128)

Féach Treoir ón gCoimisiún maidir leis an gCód Cleachtais maidir le Bréagaisnéis a Neartú

(129)

COM (2023) 442/final, ‘Tionscnamh an Aontais maidir le Web 4.0 agus saolta fíorúla: tús tosaigh sa chéad aistriú teicneolaíochta eile’.

(130)

Féach an Straitéis um Idirlíon Níos Fearr do Leanaí.

(131)

  Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos rialacha chun mí-úsáid ghnéasach leanaí a chosc agus a chomhrac.  

(132)

 Féach Tuarascáil 2022 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach , an Plean Gníomhaíochta maidir le Digiteáil Córas Fuinnimh  agus  an Monatóir Dramhthrealaimh Leictreonaigh

(133)

Is éard atá i ndramhthrealamh leictreonach, aon ghaireas nó trealamh leictreonach atá imithe i léig, dian ar fhuinneamh, nó a bhfuil deireadh a saolré bainte amach aige, amhail sean‑ríomhairí, fóin phóca, táibléid, teilifísí cliste, trealamh teileachumarsáide agus gairis leictreonacha eile; féach GEM 2020 - E-Waste Monitor [Monatóir Dramhthrealaimh Leictreonaigh] (ewastemonitor.info)

(134)

Féach Giec- Synthesis Report of The IPCC Sixth Assessment Report (AR6), [Tuarascáil Sintéise sa séú tuarascáil mheasúnaithe ón IPCC] 2023.

(135)

Féach Airteagal 3(1)(h) sa Chinneadh maidir leis an Deacáid Dhigiteach.

(136)

Tuarascáil maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach, An t‑aistriú glas agus an t‑aistriú digiteach sa chomhthéacs geopholaitiúil nua a nascadh le chéile, COM/2022/289 final.

(137)

Tuarascáil 2022 ón IPCC (B.4.3) le fáil ag an nasc seo .

(138)

 COM/2020/67 final, Todhchaí digiteach na hEorpa a mhúnlú.

(139)

  An ceart chun deisiúcháin:: Cearta nua tomhaltóirí tugtha isteach ag an gCoimisiún i leith deisiúchán éasca tarraingteach  

(140)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2023:214:FULL

Rialachán (AE) 2023/1670 ón gCoimisiún an 16 Meitheamh 2023 lena leagtar síos ceanglais maidir le héicidhearthóireacht i dtaca le fóin chliste, fóin phóca nach fóin chliste iad, fóin siúil agus ríomhairí táibléid

(141)

 Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach https:// www.european-processor-initiative.eu

(142)

COM (2022) 552 final.

(143)

Féach ráiteas ag an nasc seo .

(144)

  An Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste  

(145)

Cinneadh (AE) 2022/591 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Aibreán 2022 maidir le Clár Ginearálta Gníomhaíochta Comhshaoil an Aontais go dtí 2030, IO L 114, 12.4.2022, lgh. 22–36.

(146)

C(2022) 9264 final.

(147)

 Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Meitheamh 2020 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/2088, IO L 198, 22.6.2020, lgh. 13–43.

(148)

 Chun tuilleadh faisnéise a fháil féach https://competition-policy.ec.europa.eu/state-aid/temporary-crisis-and-transition-framework_en

(149)

Féach Roinn 2 thuas.

(150)

Le fáil ag an nasc seo

(151)

Le fáil ag an nasc seo .

(152)

Le fáil ag an nasc seo

(153)

Le fáil ag an nasc seo

(154)

Le fáil ag an nasc seo

(155)

Le fáil ag an nasc seo

(156)

  Aitheasc an Uachtaráin Von der Leyen ag an gCruinniú Mullaigh i dTaillinn, an 10 Deireadh Fómhair 2022

(157)

JOIN/2021/30 final, Teachtaireacht Chomhpháirteach ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa, chuig Coiste na Réigiún agus chuig an mBanc Eorpach Infheistíochta The Global Gateway.

(158)

JOIN (2023) 20 final, Straitéis Slándála Eacnamaíche.

(159)

Rialachán (AE) 2019/452 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Márta 2019 lena gcuirtear ar bun creat maidir le hinfheistíochtaí díreacha coigríche isteach san Aontas a scagadh, IO L 79 I, 21.3.2019, lgh. 1-14, á mheas faoi láthair agus é d’aidhm leis sin a áirithiú go bhfanfaidh sé oiriúnach don fheidhm.

(160)

Rialachán (AE) 2021/821 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear córas Aontais chun onnmhairiú, bróicéireacht, cúnamh teicniúil, idirthuras agus aistriú ítimí dé-úsáide a rialú, IO L 206 I, 11.6.2021, lgh. 1-461.

(161)

PublicFirst, Unlocking Europe’s Digital Potential, 2022. Féach freisin Roinn 5.3 ‘Infheistíochtaí a bhfuil gá leo chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach’ sa SWD (2023)570 , ‘Cur chun feidhme na gcuspóirí don Deacáid Dhigiteach agus na gCeart agus na bPrionsabal Digiteach’.

AN COIMISIÚN EORPACH

An Bhruiséil,27.9.2023

COM(2023) 570 final

IARSCRÍBHINN

a ghabhann leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún

Tuarascáil maidir le staid na Deacáide Digití 2023

{SWD(2023) 570 final} - {SWD(2023) 571 final} - {SWD(2023) 572 final} - {SWD(2023) 573 final} - {SWD(2023) 574 final}

Clár

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ostair    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Bheilg    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Bhulgáir    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Chipir    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Chróit    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSeicia    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Danmhairg    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Eastóin    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Fhionlainn    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Fhrainc    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ghearmáin    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ghréig    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ungáir    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: Éire    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Iodáil    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Laitvia    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Liotuáin    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: Lucsamburg    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: Málta    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ísiltír    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Pholainn    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Phortaingéil    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Rómáin    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSlóvaic    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSlóivéin    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Spáinn    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSualainn    

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ostair

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Ostair go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Éiríonn go maith leis an Ostair sna príomhphointí maidir le scileanna digiteacha, comhtháthú teicneolaíochtaí digiteacha, agus seirbhísí poiblí digiteacha. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí i dtaobh bonneagair dhigiteacha. Is í fís na hOstaire dar teideal ‘An Ostair Dhigiteach in 2040-2050’ an túsphointe do straitéis digiteála fhoriomlán na hOstaire (Plean Gníomhaíochta Digiteach na hOstaire) atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an Ostair ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach a chur ar bun maidir leis an Acadamh Eorpach um Scileanna Cibearshlándála a bhunú.

SCILEANNA DIGITEACHA

Agus bunscileanna digiteacha ag 63 % de dhaoine ar a laghad, sáraíonn an Ostair meán 54 % an Aontais ar an táscaire sin go mór, ach fós féin, is féidir feabhas a dhéanamh i dtreo sprioc 2030 go mbainfidh 80 % den daonra ar a laghad an bunleibhéal scileanna digiteacha amach. Tríd an lucht saothair a uas‑sciliú i dtéarmaí scileanna digiteacha, is amhlaidh a rannchuideofaí freisin chun aghaidh a thabhairt ar an nganntanas mór oibrithe ardoilte (‘Fachkräftemangel’) atá roimh an Ostair. Tá an litearthacht dhigiteach fíor‑riachtanach chun é a chur ar a gcumas do dhaoine a bheith rannpháirteach sa saol nua‑aimseartha agus chun nach bhfágfar aon duine ar lár.

Tá easpa speisialtóirí TFC san Ostair. De réir na ‘Tuarascála ar Bhonneagar na hOstaire’ is déanaí, bíonn beirt as triúr bainisteoirí ag gearán faoi easpa speisialtóirí TF ina gcuideachtaí. Tá na sonraí atá ar fáil mar thaca leis an dearcadh sin. Cé go sáraíonn sciar na hOstaire de speisialtóirí TFC sa lucht saothair (5 %) meán an Aontais (4,6 %), tá sé fós íseal nuair a chuimhnítear ar chomhdhéanamh gheilleagar na hOstaire. An sciar de speisialtóirí TFC ar mná iad, ag 19,3 %, tá sé beagán níos airde ná meán 18,9 % an Aontais freisin.

BONNEAGAR DIGITEACH

Maidir leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le nascacht, tá staid na hOstaire éagsúil: tá an tír ag druidim go tapa le cumhdach 5G do gach limistéar a bhfuil cónaí ann (92 % in 2022) ach tá sí fós i bhfad ó nascacht ghigighiotáin fhosaithe a bhaint amach do chách (55 % in 2022).

Tá an Ostair gafa go gníomhach i réimsí na micrileictreonaice agus na ríomhaireachta candamaí, agus ar an gcaoi sin, rannchuidíonn sí chun na spriocanna gaolmhara a bhaint amach. Go sonrach, tá an Ostair rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide), agus tá 6 rannpháirtí dhíreacha dá cuid ag díriú ar an éifeachtúlacht fuinnimh, ar ghluaisteáin agus ar an bpacáistiú.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Is amhlaidh atá leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad bainte amach ag dhá thrian d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) na hOstaire, agus dá bhrí sin, tá an Ostair fós i bhfad ón sprioc 90 % don Deacáid Dhigiteach. Feidhmíonn an Ostair beagán faoi bhun mheán an Aontais ar an eochairtháscaire feidhmíochta sin. Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht na hOstaire chun feabhas a chur ar an táirgiúlacht laistigh d’earnálacha sonracha agus d’fhéadfaí déanamh amhlaidh trí bhorradh a chur faoin déine dhigiteach. Mar sin féin, tacaíonn an Ostair le FBManna trí Mhoil Nuálaíochta Digití ar an leibhéal náisiúnta agus Eorpach agus trí chistiú. Is pictiúr measctha atá á léiriú ag an Ostair a mhéid a bhaineann le glacadh na hintleachta saorga (IS), néalseirbhísí agus mórshonraí. Bhí úsáid mórshonraí agus néalseirbhísí i bhfiontair na hOstaire faoi bhun mheán an Aontais in 2020 agus 2021 faoi seach, ach is amhlaidh a bhí feidhmíocht na tíre níos airde ná meán an Aontais i dtaca le IS in 2021. Tá na teicneolaíochtaí nua sin á gcur chun cinn ar bhonn gníomhach ag an Ostair, ach is cosúil nach bhfuil dul chun cinn intomhaiste ann dá thoradh sin go fóill.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

A mhéid a bhaineann le seirbhísí digiteacha poiblí a bheith ar fáil ar líne le haghaidh saoránach agus gnólachtaí, éiríonn go maith leis an Ostair i dtaobh seirbhísí náisiúnta, agus í i gcomhréir le meán an Aontais. Chuir an Ostair straitéis r‑Rialtais shonrach ar bun agus tá roinnt mhaith gníomhaíochtaí eile déanta aici. Ar an bhforiomlán, tá dul chun cinn maith á dhéanamh ag an Ostair i dtaobh réitigh ríomh‑shainaitheantais a sholáthar dá saoránaigh. Ina theannta sin, tá an tír ar thús cadhnaíochta ó thaobh na r‑shláinte de, agus scór aici atá i bhfad níos airde ná meán an Aontais, agus tá sí ar an mbóthar ceart chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaineann leis an r‑shláinte a bhaint amach.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Bheilg

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Bheilg go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Chuir an tír feabhas ar a feidhmíocht go háirithe maidir le digiteáil na seirbhísí poiblí, ach tá sí chun deiridh ó thaobh an bhonneagair dhigitigh de, cé go bhfuil dul chun cinn déanta aici maidir le rolladh amach 5G agus cumhdach foriomlán 5G. Éiríonn go maith leis an mBeilg a mhéid a bhaineann le digiteáil gnólachtaí, agus tá dul chun cinn maith á dhéanamh aici i dtaobh úsáid uirlisí digiteacha ag gnólachtaí. Na straitéisí digiteacha éagsúla sa tír, arna gcomhordú ar an leibhéal feidearálach tríd an Meitheal don Deacáid Dhigiteach, tá siad ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an Bheilg ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Géanóim, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta. Tá an Bheilg ar cheann de na Ballstáit a chuir iarratas foirmiúil isteach i gcomhpháirt chun an Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra agus an EDIC maidir le Bonneagar Blocshlabhra Eorpach a chur ar bun, lena dtacaítear le seirbhísí poiblí trasteorann ar fud an Aontais.

SCILEANNA DIGITEACHA

Níl bunscileanna digiteacha ag beagnach leath de dhaonra na Beilge. Tá leibhéal na mbunscileanna digiteacha sa Bheilg cothrom le meán 54 % an Aontais, ach tá sé i bhfad níos ísle ná an sprioc 80 % don Deacáid Dhigiteach.

Is é 5,6 % an sciar de speisialtóirí TFC i lucht saothair na Beilge, atá os cionn mheán 4,6 % an Aontais, d’ainneoin an líon céimithe TFC atá níos ísle ná an meánlíon (2,8 % i gcomparáid le 4,2 %). Mar sin féin, an sciar de mhná i measc na speisialtóirí TFC, ag 18,7 %, tá sé beagán faoi bhun mheán 18,9 % an Aontais.

BONNEAGAR DIGITEACH

Mhéadaigh an Bheilg an líon teaghlach atá cumhdaithe ag líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe go 78 %, atá os cionn mheán 73 % an Aontais. D’ainneoin feabhsuithe i gcomparáid le blianta roimhe seo, tá sí fós go mór chun deiridh maidir le cumhdach an chábla snáthoptaice go háitreabh (17 % vs. 56 %). Maidir le cumhdach foriomlán 5G agus an sprioc a bhaineann le cumhdach 100 % a bhaint amach faoi 2030, tá dul chun cinn suntasach déanta ag an mBeilg ó 4 % in 2021 go 30 % in 2022 i dtaobh cumhdach ar limistéir a bhfuil cónaí iontu. Mar sin féin, tá sé sin fós go mór faoi bhun an mheáin Eorpaigh 81 %. Baineann sé sin den chuid is mó le tabhairt chun críche dhéanach an cheant speictrim 5G (do na bandaí 700 MHz agus 3.6 GHz), as a d’eascair iontrálaí nua ar an margadh freisin.

Lean an Bheilg freisin dá ról ceannaireachta laistigh den Eoraip maidir le leathsheoltóirí a threisiú le taighde agus forbairt trí thaighde sa réimse a chistiú le IMEC, ar príomhinstitiúid taighde é i réimse na leathsheoltóirí. Tá an Bheilg ag rannchuidiú leis an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide i gcomhar le rannpháirtithe comhlachaithe (atá ag fáil cabhrach faoi bhun thairseach an Rialacháin Ghinearálta maidir le Blocdhíolúine (RGBD)). Tá an Bheilg rannpháirteach faoin gClár don Eoraip Dhigiteach freisin chun an tionscadal Belgian‑QCI a chur ar bun, arb é an chéad líonra cumarsáide candamach sa Bheilg é. 

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Éiríonn go han‑mhaith leis an mBeilg i dtaobh digiteáil gnólachtaí. Feidhmíonn sí go láidir maidir leis an líon FBManna ag a bhfuil leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad (77 % vs 69 % ar leibhéal an Aontais). D’fheidhmigh an Bheilg os cionn mheán an Aontais maidir le glacadh na néalríomhaireachta, IS agus mórshonraí agus tá sí in ann rannchuidiú a thuilleadh leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach. Go sonrach, tá an Bheilg os cionn mheán an Aontais maidir le mórshonraí agus an néal araon, agus 23 % agus 47 % d’fhiontair á nglacadh cheana féin in 2020 agus 2021 faoi seach, i gcomparáid le 14 % agus 34 % mar mheán don Aontas.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ 

Tá dul chun cinn réasúnta maith á dhéanamh ag an mBeilg maidir le seirbhísí digiteacha poiblí. Tá an tír ag leanúint d’fheabhas a dhéanamh maidir le príomhsheirbhísí poiblí a dhigiteáil ar líne. Feidhmíonn an Bheilg os cionn an mheáin Eorpaigh i seirbhísí digiteacha poiblí le haghaidh saoránach (scór 81 vs. 77) agus gnólachtaí (scór 88 vs. 84). Maidir le r‑thaifid sláinte, feidhmíonn an Bheilg i bhfad níos airde ná meán an Aontais freisin (scór 85 vs. 72). Úsáideann cuid mhór den daonra ceann amháin ar a laghad de na trí scéim ríomh‑shainaitheantais atá ar fáil, agus tugadh fógra faoi dhá cheann de na scéimeanna faoi rialachán eIDAS.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Bhulgáir

Tá deis ag an mBulgáir chun feabhas a chur ar a feidhmíocht maidir leis an aistriú digiteach agus chun rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Cé go leanann an Bhulgáir de bheith ag feidhmiú go maith maidir le nascacht ar líonraí fíor‑ardacmhainneachta agus cábla snáthoptaice go háitreabh, ní mór tuilleadh airde a thabhairt ar dháileadh míchothrom an bhonneagair dhigitigh i limistéir thuaithe. Thairis sin, tá glacadh na seirbhísí digiteacha poiblí fós íseal agus tá gá le bearta spriocdhírithe, go háirithe chun an t‑ualach riaracháin a chuirtear ar chuideachtaí a íoslaghdú. Ba cheart iarrachtaí móra a dhéanamh chun scileanna digiteacha a chur chun cinn.

Tá an Bhulgáir ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Géanóim, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta. 

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag méid chomh beag le trian amháin de dhaonra na Bulgáire idir 16 agus 74 bliana d’aois. Níl scileanna digiteacha atá níos airde ná bunscileanna ach ag 8 % de dhaonra na Bulgáire.

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Bhulgáir go dearfach leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le speisialtóirí TFC. Cé go bhfuil sciar íseal de speisialtóirí TFC ag an mBulgáir (3,8 % vs. meán 4,6 % an Aontais), is í an Ballstát leis an sciar is airde de mhná atá ag obair mar speisialtóirí TFC í (28,9 % vs. meán 18,9 % an Aontais). Is é 4,9 % an sciar de chéimithe TFC sa tír, atá os cionn mheán 4,2 % an Aontais.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá dul chun cinn an‑mhaith déanta ag an mBulgáir maidir le nascacht leathanbhanda fhosaithe. Tá feabhas mór tagtha ar naisc cábla snáthoptaice go háitreabh fiú i gcomparáid le feidhmíocht na bliana seo caite (ó 81 % go 86 %), a bhí níos airde ná meán 56 % an Aontais cheana féin. Mar sin féin, tá glacadh na nascachta gigighiotáin fós an‑íseal ag 0,8 %. Táthar i mbun rolladh amach 5G móibíleach anois agus cuireadh méadú ar an gcumhdach in 2022 go 67 %. Maidir leis na bandaí speictrim ceannródaíocha 5G lena gcumasaítear feidhmíocht fheabhsaithe, tugadh an sannadh speictrim chun críche i mí na Nollag 2022 do na bandaí 700 MHz agus 800 MHz, lena gcomhlánaítear na ceadúnais bandaí 3,6 GHz agus 26 GHz a eisíodh roimhe seo d’oibreoirí líonraí móibíleacha. Bíonn an Bhulgáir rannpháirteach i dtionscadail iltíre freisin, go háirithe an Fhánaíocht Shaoráideach 5G don Chonair Thrasteorann idir an Ghréig agus an Bhulgáir (5G SEAGUL).

Maidir le bonneagar digiteach eile, chruthaigh an Bhulgáir meitheal de shaineolaithe i ndáil le leathsheoltóirí cheana féin chun dea‑chleachtais a mhalartú agus saineolas a chomhroinnt chun beartas poiblí a ullmhú agus a chur chun feidhme i réimse na micrileictreonaice. Tá an Bhulgáir rannpháirteach go gníomhach i dtionscadal chun plean náisiúnta a dhearadh maidir le bonneagar cumarsáide candamaí (QCI) i gcomhthéacs EuroQCI.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá claochlú digiteach gnólachtaí sa Bhulgáir go mór chun deiridh ar Bhallstáit eile agus dá bhrí sin, ní mór iarrachtaí substaintiúla a dhéanamh sa tír chun rannchuidiú chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá an sciar d’fhiontair a úsáideann seirbhísí néalríomhaireachta ar cheann de na sciartha is ísle i measc na mBallstát, ach tá méadú tagtha le déanaí ar ghlacadh IS agus mórshonraí. Leis an gClár dar teideal ‘Iomaíochas agus Nuálaíocht i bhFiontair 2021 – 2027’ leagadh síos spriocanna straitéiseacha chun cistiú nuálaíochta a sholáthar do ghnólachtaí agus chun tacú le nuálaíocht, le hiomaíochas, agus leis an aistriú digiteach agus glas. Tá struchtúr an chláir bunaithe ar na trí thosaíocht seo a leanas: (i) nuálaíocht agus fás, (ii) an geilleagar ciorclach, agus (iii) nascacht dhigiteach. In 2022, chuir an Bhulgáir bearta straitéiseacha chun feidhme chun tacú le digiteáil FBManna leis an gclár náisiúnta um an gClaochlú Eacnamaíoch.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Feidhmíonn an Bhulgáir faoi bhun mheán an Aontais i gcás an chuid is mó de na spriocanna sa réimse a bhaineann le digiteáil seirbhísí poiblí. Tá an dul chun cinn i dtaobh seirbhísí digiteacha poiblí le haghaidh saoránach agus gnólachtaí araon fós íseal. Tá an céatadán d’úsáideoirí r‑Rialtais faoi bhun mheán an Aontais. Maidir le rochtain ar thaifid r‑shláinte, áfach, tá sí níos airde ná meán an Aontais (77 vs. 72). I mí Eanáir 2023, tugadh an t‑uasghrádú ar an Tairseach aonair le haghaidh rochtain ar ríomhsheirbhísí riaracháin chun críche. Le príomhfheidhmeanna na tairsí nua áiritheofar go mbeidh seirbhísí poiblí ailínithe le creat idir‑inoibritheachta an Choimisiúin Eorpaigh. Tugadh conradh chun críche chun scéim náisiúnta ríomh‑shainaitheantais a eisiúint i gcomhréir le Rialachán eIDAS agus tiocfaidh sé in ionad na scéime a bhí ann roimhe seo. Tá an Bhulgáir rannpháirteach i dtionscadal trasteorann freisin, arna chistiú ag an gclár don tSaoráid um Chónascadh na hEorpa, chun seirbhís trasteorann chineálach a bhunú le haghaidh cúram sláinte leictreonach.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Chipir

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na Cipire chun rannchuidiú tuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá roinnt beart déanta ag an tír chun feabhas a chur ar a feidhmíocht dhigiteach agus bhunaigh sí an Leas‑Aireacht Taighde, Nuálaíochta agus Beartais Dhigitigh  (DMRID) le déanaí a bhfuil ról lárnach comhordaithe aige chun an Straitéis Dhigiteach don Chipir 2020-2025 a chur chun feidhme, atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach den chuid is mó. Níl an dul chun cinn dáilte go cothrom trasna na ngnéithe éagsúla den Deacáid Dhigiteach. Tá dul chun cinn maith á dhéanamh ag an gCipir i dtaobh scileanna digiteacha, ach tá gá le tuilleadh iarrachtaí maidir le digiteáil na hearnála poiblí, go háirithe le haghaidh saoránach agus maidir le nascacht. 

Tá an Chipir ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir leis an Acadamh Eorpach um Scileanna Cibearshlándála a bhunú.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag 50 % de dhaonra na Cipire amháin, méid atá 4 pointe céatadáin faoi bhun mheán an Aontais. Mar sin féin, in 2022, bhí roinnt tionscnamh chun tacú le forbairt scileanna digiteacha agus chun oiriúnacht agus acmhainneacht dhigiteach daoine a neartú ar siúl faoi scáth an Phlean Gníomhaíochta Náisiúnta um Scileanna Digiteacha 2021-2025 . Is é cuspóir na Cipire, agus tacaíocht á fáil aici ón RRF, feabhas a chur ar scileanna digiteacha i ngach grúpa den daonra lena n-áirítear uas-sciliú agus athsciliú an lucht saothair.

Tá gealltanas á thaispeáint ag an gCipir chun rannchuidiú leis an iarracht chomhchoiteann chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le speisialtóirí TFC a bhaint amach. Go deimhin, in 2022, shroich an Chipir meán an Aontais maidir le speisialtóirí TFC a bhí fostaithe (4,6 %). Thairis sin, an sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 21,6 %, tá sé os cionn mheán 18,9 % an Aontais.

BONNEAGAR DIGITEACH

I réimse na nascachta, tá na chéad torthaí le feiceáil anois ó na pleananna le haghaidh rolladh amach cuimsitheach líonraí fosaithe agus móibíleacha, agus ó na pleananna chun glacadh an chábla snáthoptaice a chur chun cinn freisin. Is substaintiúil an méadú atá tagtha ar chumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe, agus bhain an Chipir 60 % amach in 2022 (suas ó 41 % in 2021). Leis sin laghdaíodh an bhearna chuig meán an Aontais go 13 phointe céatadáin. Tá cumhdach 5G anois in 100 % de na limistéir a bhfuil cónaí iontu sa Chipir, méid atá i bhfad níos airde ná meán 81 % an Aontais. Níor sannadh an banda 26 GHz go fóill, áfach.

I ndáil le leathsheoltóirí ceannródaíocha, tá an Chipir ar cheann de na Ballstáit a shínigh an dearbhú comhpháirteach maidir leis an gcéad ghlúin eile de phróiseálaithe agus de theicneolaíochtaí leathsheoltóra. Mar sin féin, tá rannchuidiú na tíre le luach táirgeachta leathsheoltóirí teoranta. Tá an Chipir gníomhach i réimse na ríomhaireachta candamaí agus tá sí rannpháirteach sa Chomhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach (Comhghnóthas EuroHPC).

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá an sciar de FBManna sa Chipir ag a bhfuil leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad ag 70 %, atá os cionn mheán 69 % an Aontais. Maidir le húsáid ardteicneolaíochtaí digiteacha, is amhlaidh is measctha atá cúrsaí. Bhain 42 % d’fhiontair úsáid as néalseirbhísí in 2021. Tá sé sin 8 bpointe céatadáin os cionn mheán 34 % an Aontais, ach tá sé fós faoi bhun sprioc 75 % an Aontais do 2030. Níor bhain ach 6 % d’fhiontair úsáid as anailís mórshonraí in 2020, méid atá faoi bhun mheán 14 % an Aontais, agus níor bhain ach 3 % díobh úsáid as IS in 2021, méid atá arís eile faoi bhun mheán 8 % an Aontais. In 2022, sheol an Aireacht Fuinnimh, Tráchtála agus Tionscail roinnt clár cistiúcháin chun an t‑aistriú digiteach fiontar a éascú. Faoi cheann amháin de na cláir sin, dar teideal ‘Uasghrádú Digiteach Fiontar’, seoladh an chéad ghlao ar thograí arbh é ab aidhm dó infheistíochtaí san fhiontraíocht dhigiteach a spreagadh agus comhtháthú teicneolaíochtaí digiteacha i bhfiontair a neartú. Sheol an Chipir agus an Fhondúireacht Taighde agus Nuálaíochta an Tionscnamh um Aistriú Eolais agus Nuálaíochta freisin.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá an Chipir comhsheasmhach agus í ag déanamh na mbeart is gá chun feabhas a chur ar sholáthar seirbhísí digiteacha poiblí. Tá dul chun cinn déanta maidir le seirbhísí digiteacha poiblí le haghaidh saoránach ach tá an fheidhmíocht fós 13 phointe faoi bhun mheánscór 77 an Aontais. Maidir le seirbhísí digiteacha poiblí le haghaidh gnólachtaí, áfach, feidhmíonn an Chipir pointe amháin os cionn mheánscór 84 an Aontais. In 2022, d’fhorbair an Chipir an Mhonarcha Seirbhísí Digiteacha (DSF), arb é an príomhthionscnamh straitéiseach é chun feabhas a chur ar chlaochlú digiteach an rialtais. D’fhorbair an tír scéim ríomh‑shainaitheantais freisin lena gcuirfear borradh faoi fhorbairt agus dáileadh ríomh‑shainaitheantais do chách sa Chipir. Is é 70 scór na Cipire maidir le rochtain ar thaifid r‑shláinte, méid nach bhfuil ach beagán faoi bhun mheán 72 an Aontais. In 2023, d’eisigh an Aireacht Sláinte foraithne lenar cuireadh d’oibleagáid ar gach soláthraí sonraí sláinte a chlárú go leictreonach.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Chróit

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na Cróite chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá dul chun cinn mór á dhéanamh maidir leis an gclaochlú digiteach ar gheilleagar agus ar shochaí na Cróite, agus tá coinne leis go ndéanfar an chuid is mó dá rannchuidiú le baint amach spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach sna réimsí a bhaineann le cumhdach cábla snáthoptaice agus digiteáil gnólachtaí. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí fós maidir le scileanna digiteacha, cé gur ndearnadh roinnt feabhsuithe. Tá an dul chun cinn maidir le seirbhísí poiblí ar líne agus glacadh seirbhísí gigighiotáin níos teoranta. Chuir an Chróit tionscnaimh dhigiteacha nua ar bun, amhail Straitéis na Cróite Digití i dtreo 2032, an Straitéis Forbartha Náisiúnta go dtí 2030 agus an Plean Náisiúnta Téarnaimh agus Athléimneachta (NPOO), atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an Chróit ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Géanóim, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta; (ii) Seirbhísí Claochlúcháin Idirnasctha Ollmhóra Nuálacha um Riarachán Poiblí, chun glúin nua d’ardseirbhísí trasteorann a fhorbairt; agus (iii) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga. Tá an Chróit ar cheann de na Ballstáit a chuir iarratas foirmiúil isteach i gcomhpháirt chun an Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra agus an EDIC maidir le Bonneagar Blocshlabhra Eorpach a chur ar bun, lena dtacaítear le seirbhísí poiblí trasteorann ar fud an Aontais.

SCILEANNA DIGITEACHA

Cé go bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag an gCróit maidir le scileanna digiteacha agus scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag thart ar 63 % de dhaoine agus feidhmíocht atá os cionn mheán 54 % an Aontais, is amhlaidh atá gá le tuilleadh iarrachtaí fós, go háirithe i dtaobh an líon speisialtóirí TFC a mhéadú. Tá an sciar de speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha faoi bhun mheán an Aontais (3,7 % vs 4,6 %). Thairis sin, tá an sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 14,5 %, ar cheann de na sciartha is ísle san Aontas, agus i bhfad faoi bhun mheán 18,9 % an Aontais. Ní mór feabhas a chur ar an staid sin i bhfianaise na sprice don Deacáid Dhigiteach.

BONNEAGAR DIGITEACH

Ó bhí 2018 ann, tá roinnt dul chun cinn á dhéanamh ag an gCróit maidir le Bonneagair dhigiteacha líne fosaithe a chur in úsáid, go háirithe i dtaobh cur in úsáid mór a líonra snáthoptaice, ó 39 % go 54 %, sa tréimhse tuairiscithe atá ann faoi láthair. Mar sin féin, tá an feabhas arna dhéanamh maidir le glacadh na seirbhísí leathanbhanda teoranta. Tá glacadh sheirbhís líonra mhóibíligh na Cróite fós íseal d’ainneoin feabhas substaintiúil ar chumhdach 5G, ó 34 % go 82 %. Rinne an Chróit dul chun cinn le ceadúnú trí bhanda cheannródaíocha 5G ar an leibhéal náisiúnta agus réigiúnach agus shroich an cumhdach 5G ar an mbanda speictrim 3,4-3,8 GHz 37 % (meán an Aontais - 41 %). Maidir le bonneagar digiteach eile, téann an Chróit i gcomhar go dian le Ballstáit eile den Aontas i gcomhthéacs an Chomhghnóthais Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpaigh, an bonneagar cumarsáide candamaí.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

In 2022, d’fheidhmigh an Chróit beagán os cionn mheán an Aontais i dtéarmaí gnólachtaí a dhigiteáil, lena n‑áirítear i ndáil le glacadh ardteicneolaíochtaí, ach tá acmhainneacht ann nár baineadh leas aisti go fóill chun feabhas a chur ar dhéine dhigiteach FBManna. Agus dhá aonbheannach suite inti, cothaíonn an Chróit tionscnaimh taighde agus nuálaíochta sa digiteáil chun rannchuidiú le sprioc an Aontais maidir le gnólachtaí atá ag méadú a fhorbairt agus an líon aonbheannach san Aontas a mhéadú faoi dhó. Tá bearta á maoiniú ag an gCróit freisin lena dtacaítear le Moil Nuálaíochta Digití, amhail CROBOHUBplusplus (CROatian Industry and Society Boosting [Treisiú Tionscail agus Sochaí na Cróite]), AI4HEALTH.Cro (An Intleacht Shaorga le haghaidh Cúram Sláinte Cliste agus Leighis), agus JURK EDIH (Claochlú digiteach na Cróite Láir agus an Aidriadaigh Thuaidh). 

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá an Chróit fós chun deiridh ó thaobh seirbhísí digiteacha poiblí de, go háirithe i dtéarmaí seirbhísí do ghnólachtaí (67 vs. 84 ar mheán an Aontais) agus i dtéarmaí nuachóiriú foriomlán a seirbhísí poiblí le réitigh dhigiteacha nuálacha. Mar sin féin, feidhmíonn an Chróit go maith i dtéarmaí rochtain ar ríomhthaifid sláinte, agus scór 86 aici i gcomparáid le 72 ar leibhéal an Aontais. Faoi dheireadh 2022, chuir an Chróit an tionscadal ‘Aird a tharraingt ar RTS (Ríomhthaifid Sláinte)’ chun feidhme, rud a chumasaigh an idir‑inoibritheacht leis an Lárchóras Faisnéise Sláinte (CEZIH). Thug an Chróit fógra faoi chárta ríomh‑shainaitheantais amháin faoi Rialachán eIDAS.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSeicia

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na Seicia chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá an tSeicia rannpháirteach i roinnt mhaith tionscadal iltíre agus tá sé d’uaillmhian aici teacht chun bheith ina príomhghníomhaí ó thaobh teicneolaíochtaí úrscothacha de, amhail teicneolaíochtaí candamacha agus micrishliseanna. Leagtar béim láidir freisin ar bhorradh a chur faoi bhunscileanna agus ardscileanna digiteacha agus tá na Seicigh ag éirí níos oilte agus níos rannpháirtí sa tsochaí a bhuí le seirbhísí poiblí nua ar líne. Mar sin féin, i dtéarmaí gnólachtaí a dhigiteáil agus nascachta, tá an tSeicia chun deiridh. Tá fiontair na Seicia fós ag streachailt chun saineolaithe TFC a fhostú agus tairbhiú den digiteáil go hiomlán. De bharr chumhdach teoranta na líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe, is amhlaidh a chuirtear bac eile ar dhul chun cinn, go háirithe i limistéir thuaithe. Tá athbhreithniú á dhéanamh de réir a chéile ar an straitéis um an tSeicia Dhigiteach chun í a ailíniú leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an tSeicia ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Géanóm, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta; agus (ii) an tionscadal ‘Leathchúplaí Digiteacha Uirbeacha Líonraithe i dTreo CitiVerse’, agus úsáid á baint as teicneolaíochtaí bunathraitheacha agus tumthacha le haghaidh tionscadail amach anseo a bhainfidh leis an gcathair.

SCILEANNA DIGITEACHA

Sa tSeicia, tá bunscileanna digiteacha ag 60 % den daonra, méid atá os cionn mheán 54 % an Aontais. Mar sin féin, tá easpa speisialtóirí TFC sa tSeicia. Níl i gceist le speisialtóirí TFC sa tSeicia ach 4,5 % de na figiúirí fostaíochta iomlána, méid atá beagán faoi bhun mheán an Aontais. Thairis sin, tá an sciar de mhná i measc na speisialtóirí TFC, ag 10,9 %, ar an sciar is ísle san Aontas, i gcomparáid le meán 18,9 % an Aontais. Tá fiontair fós ag fulaingt de bharr an ghanntanais a bhaineann leis an lucht saothair speisialaithe sin. Chun cuidiú chun glacadh scileanna digiteacha a bhrostú agus chun an líon daoine atá ag lorg gairmeacha in TFC a mhéadú, thug an Aireacht Oideachais, Óige agus Spóirt clár nua isteach chun tacú leis an oideachas digiteach i scoileanna uile na Seicia.

BONNEAGAR DIGITEACH

Ar an bhforiomlán, tá dul chun cinn na Seicia maidir le nascacht fhosaithe teoranta (cumhdach 53 % i gcomparáid le 52 % in 2021), agus tá an cumhdach fós go mór faoi mheán 73 % an Aontais. Níl rochtain ag cuid mhór de dhaonra na Seicia ar nasc snáthoptaice (63 % vs. 44 % ar an meán san Aontas). Ar an taobh eile, a mhéid a bhaineann leis an nasc móibíleach, d’éirigh leis an tSeicia cumhdach 5G a bhaint amach atá os cionn mheán an Aontais. Tá an tSeicia rannpháirteach i roinnt tionscnaimh uile‑Eorpacha um príomhtheicneolaíochtaí, lena n‑áirítear an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide, agus tá 4 rannpháirtí dhíreacha dá cuid ag díriú ar chóir foinse oscailte, imeall‑intleacht shaorga agus gluaisteáin. Tacaíonn sí le taighde agus nuálaíocht freisin agus tá sí ag óstáil na gcéad Ríomhairí Ardfheidhmíochta Eorpacha faoin tionscnamh um an gComhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach agus chomh maith leis sin, tá sí ina chuid den líonra do Bhonneagar Cumarsáide Candamaí na hEorpa.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá an tSeicia fós i bhfad ón sprioc don Deacáid Dhigiteach go mbeidh 75 % d’fhiontair ar a laghad ag úsáid néalríomhaireacht, mórshonraí, nó IS. In 2022, ba é 68 % an cion FBManna ag a raibh leibhéal déine digití a bhí bunúsach ar a laghad, méid atá beagán faoi bhun mheán 69 % an Aontais. Seachas úsáid na néalríomhaireachta, tá luach na dtáscairí ábhartha faoi bhun mheán an Aontais go dtí seo freisin. In 2020, níor bhain ach 9 % d’fhiontair na Seice úsáid as teicneolaíochtaí mórshonraí (An tAontas 14 %), agus in 2021 d’úsáid 40 % d’fhiontair néalseirbhísí agus d’úsáid 5 % d’fhiontair teicneolaíochtaí IS. Mar sin féin, tá roinnt mhaith tionscnaimh phoiblí ann atá ag cuidiú leis an líon méadaithe gnólachtaí nuathionscanta sa tSeicia. Is é is aidhm don ghníomhaireacht stáit tacaíocht a thabhairt do suas le 250 gnólacht nuathionscanta nuálach le CZK 850 milliún (EUR 36,2 milliún) i gcaitheamh na 5 bliana amach romhainn. Tá 4 aonbheannach suite sa tSeicia cheana féin.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Úsáideann sciar substaintiúil d’úsáideoirí idirlín na Seicia seirbhísí poiblí ar líne (86 % i gcomparáid le meán 74 % an Aontais). Mar sin féin, tá na scóir maidir le trédhearcacht, soláimhsitheacht mhóibíleach, agus tacaíocht le haghaidh úsáideoirí faoi bhun mheán an Aontais. D’éirigh le rialtas na Seicia córas ríomh‑shainaitheantais a dhearadh agus a chur chun feidhme lena gcuirtear ar a gcumas do na saoránaigh rochtain a fháil ar sheirbhísí poiblí ar líne trí úsáid a bhaint as a ríomhchártaí aitheantais, gan a bheith orthu cuairt a thabhairt ar oifigí rialtais go pearsanta. In 2023, bhí ceann amháin ar a laghad de 13 mhodh ríomh‑shainaitheantais ag níos mó ná 60 % de dhaoine a bhfuil cónaí orthu sa tSeicia chun rochtain a fháil ar r‑sheirbhísí rialtais (méadú milliún duine i gcomparáid le 2022). Tá claochlú digiteach seirbhísí poiblí ar cheann de phríomhthosaíochtaí an rialtais nua agus dá thoradh sin, rinneadh iarrachtaí chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Cruthaíodh gníomhaireacht nua chun cuidiú chun seirbhísí poiblí a dhigiteáil faoi 2025. I ndáil leis an r‑shláinte, is é 47 scór na Seicia maidir le rochtain ar thaifid r‑shláinte, scór atá go mór faoi bhun mheán 72 an Aontais.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Danmhairg

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Danmhairg go han‑láidir leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá iarrachtaí breise á ndéanamh ag an Danmhairg chun feabhas a chur ar an rochtain ar shonraí oscailte agus tuilleadh seirbhísí digiteacha poiblí a sholáthar dá saoránaigh agus dá gnólachtaí uile. Chruthaigh an Danmhairg aireacht le déanaí atá freagrach as digiteáil a dhéanamh agus mhol an rialtas roinnt mhaith tionscnaimh nua sa Straitéis Dhigiteach a cuireadh i láthair i mí na Bealtaine 2022.

Tá an Danmhairg ag oibriú i gcomhar le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach a chur ar bun maidir le Géanóm, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta. 

SCILEANNA DIGITEACHA 

Tá an Danmhairg go mór chun tosaigh ar mheán an Aontais a mhéid a bhaineann le bunscileanna digiteacha. tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag 69 % de dhaoine idir 16-74 bliana d’aois (An tAontas: 54 %). Mar sin féin, tá an Danmhairg fós 11 phointe céatadáin faoi bhun na sprice 80 % don Deacáid Dhigiteach le haghaidh 2030.

Thairis sin, ní fheidhmíonn an Danmhairg ach beagán níos fearr ná meán an Aontais i dtéarmaí an lín speisialtóirí TFC atá fostaithe (5,7 % vs meán 4,6 % an Aontais), agus níor tháinig ach méadú beag ar an gcéatadán sin ó bhí 2019 ann. An sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 22 %, tá sé os cionn mheán 18,9 % an Aontais. Má tá an Danmhairg le cuidiú chun cuspóir an Aontais sa réimse seo a bhaint amach, faoi 2030 ba cheart 200 000 speisialtóir TFC breise a bheith ann anuas ar an tuairim agus 160 000 speisialtóir atá fostaithe inniu. Chun leanúint de chlaochlú digiteach rathúil na Danmhairge, táthar ag brath ar infhaighteacht mhéadaithe speisialtóirí TFC ar an margadh saothair.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá an Danmhairg i riocht láidir fós chun na spriocanna nascachta a bhaint amach, agus tá an cumhdach le haghaidh líonraí fíor‑ardacmhainneachta ag 96 % agus 98 % faoi láthair le haghaidh cumhdach 5G i limistéir a bhfuil cónaí iontu. Mar sin féin, is féidir feabhas a dhéanamh fós, go háirithe maidir le glacadh leathanbhanda fíor‑ardluais ag muintir agus cuideachtaí na Danmhairge. Tá cumhdach na limistéar iargúlta i bhfad níos airde ná meán an Aontais, ach níl roinnt daoine agus cuideachtaí cumhdaithe ag nascacht thapa fós.

Tá an Danmhairg rannpháirteach i roinnt tionscnamh um príomhtheicneolaíochtaí. Tá sí rannpháirteach sa chuibhreannas atá taobh thiar de thionscnamh LUMI‑Q um ríomhaireacht chandamach agus roghnaíodh í mar an suíomh do lárionad nua ECAT le haghaidh teicneolaíochtaí candamacha. Thairis sin, tá an Danmhairg ag baint úsáid as an imeall‑ríomhaireacht anois i líon méadaithe dá bardais (tá 13 % díobh á húsáid ina gcuid oibríochtaí, tá tástáil déanta ar an teicneolaíocht ag 6 % díobh agus tá breithniú déanta ar 16 % díobh ar í a úsáid) chun sonraí maidir le trácht ar bhóithre a bhailiú.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá an Danmhairg ar an ngníomhaí is fearr san Aontais i dtaobh digiteáil gnólachtaí ach d’fhéadfadh sí feabhas a dhéanamh fós maidir leis na spriocanna a leagtar síos do ghlacadh TFC níos forbartha ag gnólachtaí, cé go sáraíonn na figiúirí meán an Aontais. In 2021, bhí úsáid IS (24 %) trí huaire níos airde ná meán an Aontais. Bhí úsáid néalteicneolaíochtaí (62 % in 2021) agus mórshonraí (27 % in 2020) beagnach dhá oiread mheán an Aontais. Feidhmíonn an Danmhairg go han‑mhaith maidir leis an mbunleibhéal déine digití: in 2022, bhí an leibhéal sin ar a laghad bainte amach ag 89 % de FBManna, i gcomparáid le meán 69 % an Aontais. Tairbhíonn an Danmhairg d’éiceachóras beoga de ghnólachtaí nuathionscanta ina bhfuil 17 n‑aonbheannach fhéideartha ar fiú idir EUR 100 milliún agus 1 bhilliún iad agus 8 n‑aonbheannach. I réimse na ngnólachtaí nuathionscanta, tá Digital Hub Denmark [Mol Digiteach na Danmhairge] ag obair go gníomhach chun infheisteoirí eachtracha féideartha a chur le chéile le gnólachtaí nuathionscanta teicneolaíochta de chuid na Danmhairge.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Dhírigh an Danmhairg go comhsheasmhach ar sheirbhísí digiteacha poiblí níos éifeachtaí agus níos iontaofa a fhorbairt agus tá sí ar an mbóthar ceart chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le hinfhaighteacht 100 % a bhaint amach. Go sonrach, tá béim leanúnach á leagan ar sheirbhísí poiblí níos fearr a fhorbairt, rud a threisítear, i measc nithe eile, le húsáid mhéadaithe sonraí oscailte chomh maith le hardteicneolaíochtaí digiteacha nuálacha (amhail IS, mórshonraí, róbataic, réaltacht fhíorúil, ard‑néalríomhaireacht agus ríomhaireacht ardfheidhmíochta).

Tá scór na Danmhairge os cionn mheán an Aontais maidir le gach táscaire. Tá méadú mór tagtha ar chéatadán na n‑úsáideoirí r‑sheirbhísí rialtais, agus ó 2022, tá sé ag 99 %, méid atá os cionn mheán 74 % an Aontais. Mar an gcéanna, scóráil seirbhísí digiteacha poiblí 84 le haghaidh saoránach agus 89 le haghaidh gnólachtaí, an dá cheann os cionn mheán an Aontais. Tá ríomh‑shainaitheantas digiteach dea‑fheidhmithe forbartha ag an Danmhairg agus úsáideann cuid an‑mhór den daonra í. Is é 96 an scór le haghaidh rochtain ar shonraí sláinte, atá gar don sprioc don Deacáid Dhigiteach 100 a bhaint amach roimh 2030.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Eastóin

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Eastóin go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá an Eastóin ar thús cadhnaíochta i ndigiteáil na seirbhísí poiblí. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun a áirithiú go gcuirfear feabhas ar bhonneagar digiteach na tíre, go háirithe an bonneagar nascachta, ar cumasóir criticiúil é do gach gné den Deacáid Dhigiteach.

Tá an Eastóin ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) an tionscadal ‘Leathchúplaí Digiteacha Áitiúla Líonraithe i dTreo CitiVerse’, agus úsáid á baint as teicneolaíochtaí bunathraitheacha agus tumthacha le haghaidh tionscadail amach anseo a bhainfidh leis an gcathair; (ii) Géanóim, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta; agus (iii) Bonneagar Cóipchirt chun acmhainneacht earnálacha cruthaitheacha an Aontais a scaoileadh.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá an Eastóin díreach os cionn mheán an Aontais maidir le bunscileanna digiteacha. In 2021, bhí scileanna digiteacha a bhí bunúsach ar a laghad ag 56 % de dhaoine idir 16-74 bliana d’aois, i gcomparáid le 54 % ar an meán laistigh den Aontas Eorpach.

Rannchuidíonn an Eastóin go mór leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le speisialtóirí TFC a bhaint amach. Tá an Eastóin, ag 6.6 %, i bhfad os cionn mheán 4.6 % an Aontais maidir le speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha. Thairis sin, ag 24,5 %, tá an sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC ar cheann de na sciartha is airde san Aontas, i gcomparáid le meán 18,9 % an Aontais. D’fhéadfadh méadú breise teacht ar an líon sin i gcaitheamh na mblianta amach romhainn i bhfianaise an chéatadáin aird de chéimithe TFC san Eastóin (10,1 % in 2021). Tá an céatadán d’fhiontair a sholáthraíonn oiliúint TFC fós faoi bhun mheán an Aontais. Mar sin féin, tá dul chun cinn mór déanta ag an Eastóin le 5 bliana anuas, rud atá ag druidim na bearna idir an céatadán d’fhiontair a sholáthraíonn oiliúint TFC san Eastóin agus meán an Aontais. Léiríonn sé sin go bhfuil an Eastóin ar an mbóthar ceart.

BONNEAGAR DIGITEACH

Maidir le nascacht, is soiléir gur gá don Eastóin bearta a dhéanamh chun rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun na spriocanna nascachta don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Is é an cumhdach íseal 5G, agus glacadh íseal luasanna leathanbhanda fosaithe os cionn 100 Mbps is cúis leis sin. Tá méadú seasta ag teacht ar an gcumhdach le líonra fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (VHCN), agus le cábla snáthoptaice go háitreabh (FTTP), agus baineadh amach 79 %, méid atá i bhfad níos airde ná meáin an Aontais don dá cheann (73 % do VHCN agus 56 % do FTTP). Leanann an tír d’infheistíocht a dhéanamh chun líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe a fhorbairt i limistéir thuaithe, agus tacaítear léi trí chistiú ón Aontas.

Rannchuidíonn an Eastóin leis na hiarrachtaí comhchoiteanna i leith na Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta, tríd an tionscadal um Bonneagar Ríomhaireachta Eolaíche na hEastóine (ETAIS) go príomha. Tá sí ina cuid den tionscnamh maidir le Bonneagar Cumarsáide Candamaí na hEorpa freisin chun bonneagar candamach uile‑Eorpach a thógáil, agus is comhpháirtí í sa Tóraíocht Nordach‑Eastónach um Ríomh‑Bhonneagar Ríomhaireachta Candamaí (NordIQuEst), inar tábhachtach an méid a rannchuidíonn sí le hiarrachtaí an Aontais chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Is pictiúr measctha a léiríonn an Eastóin a mhéid a bhaineann le glacadh teicneolaíochtaí digiteacha ag fiontair. In 2021, ba é 51 % an céatadán d’fhiontair a raibh an néalríomhaireacht á húsáid acu, méid a bhí i bhfad níos airde ná meán 34 % an Aontais, ach bhí an céatadán d’fhiontar a raibh IS agus mórshonraí á n‑úsáid acu faoi bhun mheán an Aontais in 2021 agus 2020 faoi seach. In 2022, ba é 67 % an céatadán de FBManna ag a raibh leibhéal déine digití a bhí bunúsach ar a laghad, méid a bhí beagán faoi bhun mheán an Aontais freisin.

Áirítear in éiceachóras gnó na hEastóine roinnt mhaith gnólachtaí nuathionscanta agus gnólachtaí atá ag méadú atá nuálach agus i mbun fáis, agus is iadsan atá ag spreagadh fhás agus nuachóiriú na tíre. Tá dhá aonbheannach suite san Eastóin faoi láthair. Sainaithníodh dhá aonbheannach fhéideartha ag a bhfuil luacháil reatha margaidh idir EUR 100 milliún agus 1 bhilliún.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Rannchuidigh an Eastóin méid an‑mhór le hiarrachtaí comhchoiteanna an Aontais chun spriocanna 2030 don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach maidir le digiteáil seirbhísí poiblí. Is ceannaire domhanda í an Eastóin sa réimse seo agus leanann sí d’infheistíocht mhór a dhéanamh chun a seirbhísí digiteacha poiblí a dhéanamh níos soláimhsithe agus níos inrochtana fós le haghaidh saoránach agus gnólachtaí. Tá fógra tugtha ag an Eastóin faoi sé mhodh ríomh‑shainaitheantais faoi scéim ríomh‑shainaitheantais na hEastóine. Féadfaidh an tír feidhmiú mar eiseamláir do Bhallstáit eile agus tá a cuid taithí agus dea‑chleachtas roinnte aici le tíortha eile, mar chuid d’Acadamh r‑Rialachais na hEastóine, ar clár um chomhar forbartha idirnáisiúnta é atá bunaithe ar fhondúireacht. Tá forbairtí breise maidir le seirbhísí digiteacha poiblí fós ar cheann de na tosaíochtaí faoi Chlár Oibre Digiteach náisiúnta na hEastóine do 2030.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Fhionlainn

Tá an Fhionlainn ar thús cadhnaíochta sa chlaochlú digiteach le blianta fada anois, agus tá coinne leis go rannchuideoidh sí go han‑láidir leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá beartais dhigiteacha chuimsitheacha rollta amach aici le glacadh luath 5G, tá r‑sheirbhísí rialtais dea‑fhorbartha aici, agus tá lucht saothair ardoilte aici mar aon le comhordú agus ríomhchlárú maith. Tá gá le tuilleadh beart chun sprioc na nascachta gigighiotáin a bhaint amach. Chun a claochlú digiteach a threorú sna blianta atá le teacht, chuir an Fhionlainn a Compás Digiteach dílis isteach in 2022, compás atá ailínithe go maith leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an Fhionlainn ag obair i gcomhar le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Géanóm, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta; (ii) Bonneagar Cóipchirt, chun acmhainneacht earnálacha cruthaitheacha an Aontais a scaoileadh; (iii) Sonraí Soghluaisteachta agus Lóistíochta, chun rochtain, comhroinnt agus athúsáid sonraí sna réimsí sin a chumasú; agus (iv) Seirbhís Claochlúcháin Idirnasctha Ollmhór Nuálach um Riarachán Poiblí, chun glúin nua d’ardseirbhísí trasteorann a fhorbairt.

SCILEANNA DIGITEACHA

Is amhlaidh atá ardleibhéal scileanna digiteacha ag daonra na Fionlainne, rud a rannchuidíonn go mór chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. In 2021, bhí an sciar den daonra idir 16-74 bliana d’aois ag a raibh scileanna digiteacha a bhí bunúsach ar a laghad (79 %) an‑ghar do sprioc 80 % an Aontais don Deacáid Dhigiteach agus go mór os cionn mheán 54 % an Aontais. Tá an sciar de speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha (7,6 % in 2022) an‑ard i gcomparáid le sprioc an Aontais don Deacáid Dhigiteach agus le meán an Aontais in 2022 (4,6 %) araon. Thairis sin, an sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 23,8 %, tá sé go mór os cionn mheán 18,9 % an Aontais. San oideachas, is é 7,6 % an sciar de chéimithe TFC agus cuireann 40 % de chuideachtaí oiliúint TFC ar fáil dá bhfoireann. Le blianta beaga anuas, le Clár na Litearthachtaí Nua 2020-2023 agus lárionad LUMA (ar eagraíocht é a spreagann comhar idir scoileanna, ollscoileanna agus gnólachtaí), is amhlaidh a spreagadh forbairt inniúlachtaí sa TFC, i litearthacht sna meáin agus sa ríomhchlárú, lena n‑áirítear i measc leanaí.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá bonneagair dhigiteacha den scoth forbartha ag an bhFionlainn. Feidhmíonn an tír go maith maidir le cumhdach foriomlán 5G agus 95 % de limistéir a bhfuil daonra iontu cumhdaithe, agus chomh maith leis sin maidir leis an mbanda ardcháilíochta 3,4-3,8 GHz agus cumhdach 84 % i gceist. Mar sin féin, tá glacadh an leathanbhanda fhosaithe beagán faoi bhun mheán an Aontais, agus leathanbhanda fosaithe ar 100 Mbps ag 49 % de theaghlaigh agus gan ach leathanbhanda fosaithe ar 1 Gbps ach ag 3,1 % de theaghlaigh (méid atá go mór faoi bhun mheán 13,8 % an Aontais). Is é 71 % cumhdach líonra fíor‑ardacmhainneachta fosaithe na Fionlainne, méid atá beagán faoi bhun mheán 73 % an Aontais. Tá deighilt shuntasach le sonrú ar fud na tíre óir is minic a bhíonn spotaí bána sna limistéir thuaithe, i ngeall ar an dlús daonra íseal.

Tá an Fhionlainn ina comhalta den Chomhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach atá ag forbairt LUMI, atá ar cheann de na trí sár‑ríomhairí réamh‑eicsea‑scála. Tá an Fhionlainn ar thús cadhnaíochta freisin i ríomhaireacht chandamach agus leathsheoltóirí na hEorpa: Tá infheistíocht déanta ag IQM Quantum Computers i dtógáil na gcéad saoráidí táirgthe leathsheoltóirí san Eoraip in Espoo, ar saoráidí iad atá tiomnaithe don ríomhaireacht chandamach, agus rinneadh an ríomhaire candamach HELMI a nascadh le LUMI; tá sí rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide, agus tá 3 rannpháirtí dhíreacha dá cuid ag díriú ar an teileachumarsáid agus ar shubstráití uisce.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

In 2022 cheana féin, ba é 89,5 % an sciar de FBManna san Fhionlainn a bhain leibhéal déine digití amach a bhí bunúsach ar a laghad, méid atá beagán faoi bhun na sprice don Deacáid Dhigiteach (90 %) agus i bhfad níos airde ná meán 69 % an Aontais.

Lean ardteicneolaíochtaí de bheith i gcroílár ghnólachtaí na Fionlainne, agus bhain 66 % d’fhiontair úsáid as néalréitigh agus chomhtháthaigh 16 % díobh teicneolaíocht intleachta saorga ina n‑oibríochtaí in 2021, agus bhí 22 % díobh ag úsáid mórshonraí cheana féin in 2020.

In 2022, lean an Fhionlainn de chistiú a chur ar fáil do chláir lena dtacaítear le gnólachtaí, go háirithe FBManna. Dhírigh an tír go háirithe ar éiceachóras de ghnólachtaí nuathionscanta agus de ghnólachtaí atá ag méadú a fhorbairt. Saintréith eile ar an mbealach ar chomhtháthaigh an Fhionlainn teicneolaíochtaí digiteacha sa gheilleagar ba ea an comhar idir ollscoileanna, gníomhaireachtaí speisialaithe rialtais agus gnólachtaí. Sár‑shampla is ea an clár um an Droichead 6G lena bhforbraítear an chéad ghlúin eile de nascacht ionas go bhfanfaidh tionscal na Fionlainne ag tús an tslabhra luacha maidir leis na teicneolaíochtaí 6G a chruthú le haghaidh cathracha cliste, fuinneamh cliste, calafoirt chliste agus monarchana cliste le gníomhaithe éagsúla san éiceachóras.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá an Fhionlainn an‑láidir a mhéid a baineann le hidirghníomhaíocht ar líne idir údaráis an rialtais agus an pobal agus is amhlaidh a úsáideann 97 % d’úsáideoirí idirlín na Fionlainne r‑sheirbhísí rialtais. Feidhmíonn an tír go han‑mhaith freisin maidir leis an líon seirbhísí a sholáthraítear ar líne. In 2022, bhí dul chun cinn maith á dhéanamh ag an tír maidir le cláir ar cuireadh tús leo sna blianta roimhe sin a chur chun feidhme. Lean an Fhionlainn de r‑sheirbhísí rialtais a uasghrádú agus chuir sí faoi bhainistíocht na Gníomhaireachta Seirbhísí Sonraí Digiteacha agus Daonra iad. Tá athruithe ar siúl faoi láthair sa reachtaíocht lena gceadófar cinntí riaracháin uathoibríocha trí úsáid a bhaint as IS. Maidir leis an r‑shláinte, tá scór 90 ag an bhFionlainn, os cionn mheán 72 an Aontais, agus tá sé ar an mbóthar ceart chun an sprioc 100 don Deacáid Dhigiteach a chomhlíonadh. Tá an tairseach OmaKanta ar cheann de na cúiseanna atá leis sin, mar ar féidir le daoine rochtain a fháil ar a gcuid doiciméad leictreonach ar líne. Tá cur chun feidhme córais aitheantais dhigitigh nua á thabhairt chun críche ag an tír faoi láthair a fheidhmeoidh mar uirlis dheimhnithe aitheantais freisin de réir bhrí Rialachán eIDAS. Leis an tairseach sonraí oscailte náisiúnta leantar de shonraí a sholáthar i bhformáidí oscailte do chuideachtaí agus don phobal. Tá méadú leanúnach á chur ag an bhFionlainn ar a hullmhacht maidir le cibearshlándáil agus chuir sí borradh faoi ghníomhaíochtaí trí chiste úr EUR 230 milliún le haghaidh 2022-2026.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Fhrainc

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na Fraince chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. I bhfianaise mhéid gheilleagar agus dhaonra na Fraince, le gníomhaíochtaí atá ann faoi láthair agus gníomhaíochtaí amach anseo, tá coinne leis go rannchuideofar go mór le hiarrachtaí den sórt sin. Tá roinnt straitéisí digiteacha i bhfeidhm ag an bhFrainc, atá ailínithe le cuspóir an Chláir Beartais don Deacáid Dhigiteach den chuid is mó. Tá ag éirí go maith leis an bhFrainc a mhéid a bhaineann le nascacht agus gnólachtaí nuathionscanta agus léiríonn sí treochtaí dearfacha i seirbhísí digiteacha poiblí agus caipiteal daonna. Mar sin féin, tá claochlú digiteach an gheilleagair míchothrom. Go sonrach, cé go n‑úsáideann agus go seachadann na cuideachtaí nuálaíochta is fearr ardteicneolaíochtaí digiteacha, ní hamhlaidh go n‑úsáideann fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) bunteicneolaíochtaí go forleathan.

Tá an Fhrainc ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag beagán níos mó ná triúr as cúigear sa Fhrainc. Mar sin féin, is gá aird ar leith a thabhairt ar litearthacht eolaíoch, dhigiteach agus litearthacht sna meáin i ngach ábhar ar gach leibhéal den oideachas foirmiúil. Tá an sciar de speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha cobhsaí ag 4,3 %, méid atá beagán faoi bhun mheán an Aontais (4,6 %). An sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 19 %, tá sé an‑ghar do mheán 18,9 % an Aontais. Mar sin féin, d’ainneoin bearta dearfacha uaillmhianacha (Pix, Scileanna agus Poist don Todhchaí), rinne an Fhrainc méadú níos lú ná meán an Aontais, agus déantar dochar d’ionchais na tíre le rátaí ísle clárúcháin TFC agus líonta ísle céimithe TFC. Dá bhrí sin, tá iarrachtaí móra chun feabhas a chur ar scileanna digiteacha ríthábhachtach chun gur féidir leis an Aontas an sprioc don Deacáid Dhigiteach maidir le bunscileanna digiteacha agus speisialtóirí TFC a bhaint amach.

BONNEAGAR DIGITEACH

Feidhmíonn an Fhrainc go láidir maidir le bonneagar digiteach. Ba cheart go mbainfidh an Fhrainc rolladh amach an chábla snáthoptaic ina iomláine cheana féin amach in 2025. In 2022, bhí cumhdach foriomlán an‑mhaith ann le haghaidh naisc snáthoptaice fosaithe, agus baineadh 73 % de theaghlaigh amach, agus is amhlaidh atá an deighilt tuaithe/uirbeach á laghdú. Mar sin féin, is gá iarrachtaí chun leanúint de rolladh amach an chábla snáthoptaice a choinneáil ar bun sna réigiúin is forimeallaí sa Fhrainc agus i limistéir thuaithe. A bhuí leis an bplean ‘Margadh Nua’, le cumhdach móibíleach in 4G cumhdaítear gach limistéar a bhfuil daonra ann agus tá ag éirí go maith le rolladh amach 5G le haghaidh feidhmchláir ghutha agus idirlín agus 88 % de limistéir a bhfuil daonra iontu á gcumhdach. Tá feidhmchláir 5G nua á dtástáil i dtionscadail phíolótacha. Tá béim á leagan ar an ngné chomhshaoil d’earnálacha digiteacha i roinnt dlíthe le déanaí.

Táthar ag tabhairt aghaidh ar an gcibearshlándáil níos mó anois ach is gá borradh a chur fúithi fós chun tacú le FBManna. Le straitéis le haghaidh leathsheoltóirí, lena n‑áirítear cistiú poiblí, táthar ag tacú le ceannasacht thionsclaíoch na Fraince agus an Aontais: tá sí i gcomhréir leis an nGníomh Eorpach um Shliseanna. Tá an tír rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá 15 rannpháirtí dhíreacha dá cuid ag díriú ar raon leathan réimsí, lena n‑áirítear substráití, cumhacht, braiteacht, pacáistiú, gluaisteáin, fótónaic, teileachumarsáid, aeraspás agus cosaint. Tá sé d’aidhm ag an bhFrainc teacht chun bheith ina príomhghníomhaí sa ríomhaireacht chandamach agus tá sé beartaithe aici bonneagar Euro um chumarsáid chandamach a chur in úsáid. Tá sí rannpháirteach freisin sa chlár Eorpach um ríomhaireacht ardfheidhmíochta (EuroHPC).

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Is réimse é digiteáil na ngnólachtaí inar gá don Fhrainc rannchuidiú ar bhonn níos substaintiúla. In 2022, d’úsáid 64 % de FBManna teicneolaíochtaí digiteacha, ach ba é 69 % meán an Aontais. Tá úsáid teicneolaíochtaí digiteacha ag FBManna sa Fhrainc fós i bhfad ón gcuspóir 90 % don Deacáid Dhigiteach agus tá luas an dul chun cinn fós neamh‑leordhóthanach chun baint amach na sprice sin a chothú. Ar an gcaoi chéanna, tá acmhainneacht nach mbaintear leas iomlán aisti ag gnólachtaí na Fraince a mhéid a bhaineann le glacadh ardteicneolaíochtaí digiteacha, cé go bhfuil oiliúint agus tacaíocht á soláthar do FBManna ag an tionscnamh ‘France Num’ le roinnt blianta anuas maidir le teicneolaíochtaí digiteacha a úsáid. Ina theannta sin, tá an Fhrainc rannpháirteach i mBonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile.

A mhéid a bhaineann le gnólachtaí nuathionscanta agus gnólachtaí atá ag méadú i réimse na teicneolaíochta a bhunú, d’éirigh leis an bhFrainc éiceachóras an‑fhabhrach a chothú, agus meastar go bhfuil sé ar an dara ceann is fearr san Eoraip. Meastar 36 chuideachta a bheith ina n‑aonbheannach sa Fhrainc (méadú géar ar an 22 cheann an bhliain roimhe) agus bhain 82 chuideachta luacháil margaidh idir EUR 100 milliún agus EUR 1 bhilliún amach. Tá tarraingteacht idirnáisiúnta ard le haghaidh fiontraithe agus tá siad in ann rochtain a fháil ar mhaoiniú. Roghnaíodh Moil Nuálaíochta Digití Eorpacha, agus tá coinne leis go gcuirfear an chuid is mó díobh in úsáid faoi thús 2023.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá rochtain ar sheirbhísí poiblí sa Fhrainc beagán faoi bhun mheán an Aontais le haghaidh saoránach agus gnólachtaí araon. Mar sin féin, tá roinnt mhaith tionscadal ar bun faoi láthair chun aghaidh a thabhairt air sin. Tá faireachlann curtha i bhfeidhm ag an bhFrainc maidir le cleachtais dhigiteacha daoine agus chuir sí tús le hiarrachtaí chun an néalríomhaireacht a úsáid ar bhealach níos córasaí. Tá ríomh‑shainaitheantas i bhfeidhm le haghaidh roinnt seirbhísí agus tá breithniú á dhéanamh ar úsáid an réitigh Eorpaigh agus ba ghá dlús a chur leis. Soláthraíonn an Stiúrthóireacht Idir‑Aireachta um Dhigiteáil (DINUM) ardán le haghaidh sonraí oscailte (data.gouv.fr) agus leanann sí gníomhaíochtaí coincréiteacha in 15 aireacht. Tá gá le tuilleadh beart chun tacú le húsáideoirí a bhfuil deacrachtaí acu maidir le rochtain a fháil ar sheirbhísí digiteacha poiblí, go háirithe taifid sláinte.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ghearmáin

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na Gearmáine chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. I bhfianaise mhéid gheilleagar agus dhaonra na Gearmáine, le tionscnaimh atá ann faoi láthair agus tionscnaimh amach anseo, rannchuideofar go mór le spriocanna den sórt sin. Tá dul chun cinn seasta á dhéanamh maidir le claochlú digiteach na Gearmáine. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun aidhm na tíre a bheith ina ceannródaí a bhaint amach. Cé gur míshásúil cumhdach na nascachta gigighiotáin go fóill, go háirithe i gcás an chábla snáthoptaice, tá forbairtí dearfacha le feiceáil maidir le glacadh nasc gigighiotáin agus cumhdach 5G. Tá bearnaí mór fós ann i seirbhísí digiteacha poiblí agus i scileanna digiteacha. Le Straitéis Dhigiteach an Rialtais Fheidearálaigh leagtar amach an creat uileghabhálach go dtí 2025 agus tá sí ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an Ghearmáin ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Sonraí Soghluaisteachta agus Lóistíochta, chun rochtain, comhroinnt agus athúsáid sonraí sna réimsí sin a chumasú; agus (ii) an tionscadal ‘Leathchúplaí Digiteacha Áitiúla Líonraithe i dTreo CitiVerse’, agus úsáid á baint as teicneolaíochtaí bunathraitheacha agus tumthacha le haghaidh tionscadail amach anseo a bhainfidh leis an gcathair.

SCILEANNA DIGITEACHA

Maidir le bunscileanna digiteacha, tá an bhearna druidte ag an nGearmáin go dtí meán an Aontais, ach tá sí fós faoi bhun mheán 54 % an Aontais agus í ag 49 %. Tá sé ríthábhachtach go gcuirfí borradh mór faoi ullmhacht na Gearmáine i leith bunscileanna digiteacha chun go bhféadfaidh an tAontas an sprioc don Deacáid Dhigiteach maidir le bunscileanna a bhaint amach. Na tionscnaimh lena gcuidítear forbairt a dhéanamh ar scileanna digiteacha, leantar de na tionscnaimh sin a neartú faoi scáth na Straitéise Digití agus áirítear orthu gníomhaíochtaí a bhaineann le ‘Comhshocrú Digiteach na Scoileanna’, an Plean Gníomhaíochta ETIM 2.0, agus an Straitéis Náisiúnta um Scileanna. Ina theannta sin, tá digiteáil an oideachais ar cheann de na sé réimse tosaíochta faoi phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine.

An sciar de speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha, tá sé os cionn mheán an Aontais (5,0 % vs 4,6 %). An sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 19 %, tá sé an‑ghar do mheán 18,9 % an Aontais. Mar sin féin, déantar dochar d’ionchais fáis ina leith sin amach anseo de bharr rátaí arda luathfhágálaithe in ábhair TFC. Tá coinne leis go rannchuideoidh an Ghearmáin go substaintiúil le hiarrachtaí comhchoiteanna an Aontais chun an sprioc maidir le speisialtóirí TFC a bhaint amach.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá easnaimh an‑tromchúiseach fós ann maidir le cumhdach an chábla snáthoptaice go háitreabh, atá ag 19 % faoi láthair, méid atá fós i bhfad ó mheán 56 % an Aontais agus ón sprioc don Deacáid Dhigiteach maidir le cumhdach uilíoch líonraí gigighiotáin faoi 2030. Tacaíonn an Rialtas Feidearálach le cur in úsáid an chábla snáthoptaice trí chistiú suntasach agus trí ghealltanas dobhréagnaithe do rolladh amach ar fud na tíre, mar a leagtar amach ina Straitéis Dhigiteach agus ina Straitéis um Ghigighiotáin.

Le gníomhaíochtaí na Gearmáine i réimsí na ríomhaireachta candamaí agus na leathsheoltóirí, is mór an méid a rannchuidítear le spriocanna an Aontais. Tá sí an‑ghníomhach ó thaobh bonneagar a fhorbairt le haghaidh ardteicneolaíochtaí agus tá sí rannpháirteach i roinnt tionscadal iltíre, e.g., an Comhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach, Bonneagar Cumarsáide Candamaí na hEorpa agus an Bonneagar Eorpach um Sheirbhísí Blocshlabhra. Tá an Ghearmáin i gceannas ar an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá infheistíochtaí móra á ndéanamh aici (dar luach roinnt EUR billiún), agus tá 32 rannpháirtí dhíreacha dá cuid ag cumhdach raon leathan topaicí ó ábhar go pacáistiú, lena n‑áirítear trealamh, gluaisteáin, cumhacht, fótónaic, braiteacht. Is amhlaidh a rinneadh infheistíochtaí móra i réimse na leathsheoltóirí freisin.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

I ndáil le digiteáil gnólachtaí, in 2022, bhí leibhéal déine digití a bhí bunúsach ar a laghad ag 77 % de FBManna na Gearmáine, méid atá i bhfad os cionn mheán 69 % an Aontais. D’fheidhmigh an Ghearmáin os cionn mheán an Aontais freisin maidir le hanailís ar mhórshonraí agus glacadh IS, cé go raibh glacadh na néalteicneolaíochta ag 32 % in 2021, méid atá beagán faoi bhun mheán 34 % an Aontais. Mar sin féin, tá coinne leis go rannchuideoidh an Ghearmáin go substaintiúil chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá sé sin amhlaidh a bhuí leis an tacaíocht leanúnach atá á soláthar do FBManna na Gearmáine tríd an tionscnamh ‘FBM digiteach’ (Mittelstand-Digital), arb é atá ann an Líonra de Mhoil Nuálaíochta Digití Mittelstand, an clár deontais infheistíochta Digiteáil Anois (Digital Jetzt), agus an tionscnamh um Chibearshlándáil le haghaidh FBManna. De réir The European Deep Tech Report 2023, meastar gurb é Beirlín an t‑éiceachóras is fearr san Aontas le haghaidh gnólachtaí nuathionscanta. Thairis sin, le roinnt beart táthar ag tacú le hardteicneolaíochtaí, lena n‑áirítear an tionscnamh cistiúcháin KI4KMU (AI4SME) agus an clár cistiúcháin Lárionaid Seirbhísí IS. Tá an Ghearmáin rannpháirteach freisin san IPCEI maidir le Bonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile (IPCEI‑CIS).

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá dúshlán ag baint le digiteáil seirbhísí poiblí le roinnt blianta anois cheana féin. Cé go bhfuil an Ghearmáin ar an mbóthar ceart chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach maidir le hinfhaighteacht seirbhísí digiteacha poiblí a bhaint amach, tá dúshláin mhóra sa réimse sin atá fós gan réiteach. Maidir le seirbhísí digiteacha poiblí le haghaidh saoránach, tá scór 78 ag an tír (atá beagán os cionn mheán 77 an Aontais). Tá scór 81 aici le haghaidh gnólachtaí (faoi bhun mheán 84 an Aontais). Cé gur mór na hiarrachtaí a rinneadh, amhail gníomhaíochtaí chun an Gníomh um Rochtain ar Líne (Onlinezugangsgesetz (OZG)) a chur chun feidhme, tá an tír fós chun deiridh maidir leis an ngné sin. Áirítear ar na príomhfhadhbanna an líon beag seirbhísí poiblí a ndearnadh digiteáil orthu, an easpa infhaighteacht náisiúnta ar sheirbhísí, agus dúshláin a bhaineann le tionscadal píolótach um chásanna iarratais ar ríomh‑shainaitheantas.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ghréig

Tá deis ag an nGréig chun feabhas a chur ar a feidhmíocht maidir leis an aistriú digiteach agus chun rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Ghlac an Ghréig leis an gclaochlú digiteach mar dheis straitéiseach chun geilleagar agus sochaí níos iomaíche agus níos athléimní a thógáil lena Bíobla don Chlaochlú Digiteach do 2020-2025, atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach. Cé go bhfuil dul chun cinn tapa agus inláimhsithe déanta ag an nGréig maidir le seirbhísí poiblí a dhigiteáil le blianta beaga anuas, is gá di aghaidh a thabhairt ar bhearnaí móra sna gnéithe eile, amhail cumhdach íseal líonraí fíor‑ardacmhainneachta agus an líon íseal speisialtóirí TFC atá fostaithe.

Tá an Ghréig ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) an tAcadamh Eorpach um Scileanna Cibearshlándála a bhunú; (ii) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus chun samhlacha móra ilteanga a fhorbairt; agus (iii) Seirbhísí Claochlúcháin Idirnasctha Ollmhóra Nuálacha um Riarachán Poiblí, chun glúin nua d’ardseirbhísí poiblí trasteorann a fhorbairt..

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag níos mó ná leath de dhaonra na Gréige (52 %), gar do mheán an Aontais (54 %). Is é 2,5 % an céatadán de speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha sa Ghréig, atá ar cheann de na céatadáin is ísle san Aontas. An sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 20,3 %, tá sé os cionn mheán 18,9 % an Aontais, áfach. Laghdaítear an t‑ionchas atá ann faoi láthair le roinnt tosca, amhail imirce daoine oilte ag a bhfuil tallann dhigiteach, an easpa speisialtóireachta atá á lorg ag cuideachtaí, rud ar cheart scrúdú a dhéanamh air go tráthrialta, agus an líon neamh‑leordhóthanach céimithe TFC. Sa chomhthéacs sin, tá coinne leis go dtairbheoidh an Ghréig den ‘Líonra feidhmiúcháin um an gclaochlú digiteach’ a seoladh le déanaí, arb é is aidhm dó forbairt agus cur chun feidhme beartas digiteach agus an mheastóireacht a dhéantar orthu a chomhordú ar bhealach níos éifeachtaí. Thairis sin, tá an Ghréig tiomanta go gníomhach chun rannchuidiú le spriocanna agus cuspóirí 2030 an Aontais maidir le scileanna digiteacha trí chathaoirleacht a dhéanamh ar an meitheal neamhfhoirmiúil a dhéanann iniúchadh ar an bhféidearthacht a bhaineann le togra a chur isteach le haghaidh Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach ar an Acadamh Eorpach um Scileanna Cibearshlándála.

BONNEAGAR DIGITEACH

Níl straitéis chuimsitheach ag an nGréig fós chun infheistíochtaí agus tionscnaimh atá ailínithe le sprioc 2030 don Deacáid Dhigiteach a bhaineann le Nascacht ghigighiotáin do chách a stiúradh. Tá an tír chun deiridh ar mheán an Aontais maidir le cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (28 % vs 73 %). Is é is aidhm do Phlean Leathanbhanda Náisiúnta na Gréige 2021-2027 , arna ghlacadh ag deireadh 2022, bonneagar 100 Mbps a chur i bhfeidhm, a mbeifí in ann é a uasghrádú chuig 1 Gbps go héasca, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach maidir le luasanna Gigighiotáin uilíocha faoi 2030. Feidhmíonn an Ghréig i bhfad níos fearr maidir le nascacht mhóibíleach agus, mar cheannródaí ó thaobh na bandaí ceannródaíocha 5G a chur ar fáil, shroich sí cumhdach foriomlán 5G 86 % in 2022 (os cionn mheán 81 % an Aontais).

I ndáil le bonneagair dhigiteacha eile, tá an Ghréig rannpháirteach go gníomhach chun tionscadail iltíre a fhorbairt, e.g. sa tionscnamh maidir le Bonneagar Cumarsáide Candamaí na hEorpa (EuroQCI) i gcomhar le HellasQCI. Tá sí rannpháirteach freisin sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus an Chumarsáid, agus tá 6 rannpháirtí dhíreacha dá cuid ag díriú ar dhearadh, imeall‑intleacht shaorga, aeraspás/cosaint, agus pacáistiú.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

In 2022, rinne an Ghréig roinnt beart chun dálaí fabhracha a chruthú do ghnólachtaí chun dlús a chur lena gclaochlú digiteach, ach ní mór borradh a chur faoi dhéine dhigiteach FBManna agus faoi ghlacadh ardteicneolaíochtaí digiteacha ag gnólachtaí na Gréige chun rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Is é 41 % leibhéal déine digití FBManna sa Ghréig, méid atá fós i bhfad ó mheán 69 % an Aontais. I ndáil le glacadh ardteicneolaíochtaí digiteacha, tá fiontair sa Ghréig níos moille agus iad á nglacadh: in 2020 bhí 13 % díobh ag úsáid mórshonraí (meán an Aontais: 14 %), an tráth céanna bhí 15 % ag úsáid néalseirbhísí (meán an Aontais: 34 %), agus ní raibh ach 3 % díobh ag úsáid IS (meán an Aontais: 8 %). Mar sin féin, tá an earnáil teicneolaíochtaí digiteacha ar cheann de na hearnálacha is dinimiciúla de gheilleagar na Gréige, agus tá na rátaí fáis ar na cinn is airde sa tír (6,1 % idir 2017–2021 i dtéarmaí an ráta fáis iolraithe bhliantúil (CAGR)), rud a d’fhéadfadh borradh a chur faoi rannchuidiú na Gréige leis an Deacáid Dhigiteach.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Leanann an Ghréig dá straitéis uaillmhianach a chur chun feidhme chun na seirbhísí poiblí a dhigiteáil, agus tá dul chun cinn suntasach á dhéanamh aici i dtreo na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Cé go bhfuil sé fós ag feidhmiú faoi bhun mheán an Aontais, in 2022 mhéadaigh an scór le haghaidh seirbhísí digiteacha poiblí go 65 le haghaidh saoránach (+ 13 phointe) agus 74 le haghaidh gnólachtaí (+ 26 phointe). Thairis sin, in 2022, seoladh an tÚdarás Heilléanach um Dheimhniúchán sa Riarachán Poiblí ( APED ) chun ríomh‑shainaitheantas a dhaingniú, muinín i seirbhísí a neartú agus feabhas a chur ar nósanna imeachta fíordheimhniúcháin i gcomhréir le Rialachán eIDAS. Tá scór 61 ag an nGréig maidir le rochtain ar thaifid r‑shláinte, scór atá go mór faoi bhun mheán 72 an Aontais, ós rud é go bhfuil raon feidhme na sonraí a bhfuil rochtain orthu teoranta agus nach láimhseáiltear fíordheimhniú le ríomh‑shainaitheantas ar tugadh fógra faoi nó atá i gcomhréir le Rialachán eIDAS. Mar sin féin, in 2022, seoladh roinnt tionscadail dhigiteacha maidir leis an tsláinte, amhail an feidhmchlár móibíleach MyHealth , lena rannchuideofar leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach go mbeadh rochtain ag 100 % de shaoránaigh ar a r‑thaifid sláinte.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ungáir

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na hUngáire chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá dul chun cinn déanta ag an Ungáir maidir le claochlú digiteach a geilleagair agus a sochaí. In 2022, rinneadh an dul chun cinn is mó maidir le cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe agus 5G. Mar sin féin, chun a áirithiú go n‑úsáidfear na cumais agus na deiseanna atá ar fáil a bhuí leis an mbonneagar digiteach feabhsaithe ina n‑iomláine, tá gá le tuilleadh dul chun cinn chun feabhas a chur ar scileanna digiteacha an daonra. D’fhéadfadh sé sin cuidiú freisin chun na hearnálacha poiblí agus príobháideacha a dhigiteáil a thuilleadh. An 30 Samhain 2022, ghlac rialtas na hUngáire an Straitéis Náisiúnta nua um Dhigiteáil 2022-2030, atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an Ungáir ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga.

SCILEANNA DIGITEACHA

Maidir le scileanna digiteacha, feidhmíonn an Ungáir faoi bhun mheán an Aontais. Níl scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ach ag tuairim agus leath den daonra idir 16-74 bliana d’aois, méid atá go mór faoi bhun sprioc 80 % an Aontais le haghaidh 2030. Le RRP na hUngáire áirítear roinnt beart lena ndírítear ar scileanna digiteacha, den chuid is mó trí na huirlisí agus na saoráidí a bhfuil gá leo chun inniúlachtaí digiteacha a fhorbairt a bhunú nó feabhas a chur orthu. D’fhéadfaí na bearta sin a chomhlánú trí inniúlacht dhigiteach múinteoirí a neartú a thuilleadh.

Tá méadú beag tagtha ar chion na speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha le blianta beaga anuas ach d’fhan sé sách íseal in 2022 ag 4,1 %, méid atá faoi bhun mheán 4,6 % an Aontais. Tá an sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 13,6 %, ar cheann de na sciartha is ísle san Aontas, i gcomparáid le meán 18,9 % an Aontais. Beidh cur chun feidhme na Straitéise Náisiúnta nuaí um Dhigiteáil 2022-2030 ríthábhachtach chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach go mbeidh bunscileanna digiteacha ag breis agus 80 % de dhaoine aonair agus go mbeidh 20 milliún speisialtóir TFC fostaithe go lánaimseartha faoi 2030, cé go bhféadfadh sé nach bhfuil an straitéis náisiúnta sách uaillmhianach.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá nascacht leathanbhanda os cionn mheán an Aontais, agus maidir le 5G, tá dul chun cinn mór déanta ag an Ungáir i dtreo na spriocanna maidir le nascacht dhigiteach le haghaidh 2030 a bhaint amach. In 2022, méadaíodh cumhdach 5G san Ungáir go 58 %, ar méadú 40 pointe céatadáin é i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin. Mar sin féin, tá sé sin fós i bhfad níos ísle ná meán 81 % an Aontais. Ardaíodh cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (VHCN) ó 72 % in 2021 go 80 % in 2022, agus leis sin sáraíodh meán 72 % an Aontais. Tá dul chun cinn maith déanta ag an tír maidir le glacadh seirbhísí Gigighiotáin (29,8 %), agus suibscríobhann 70 % de theaghlaigh do sheirbhísí is airde ná 100 Mbps.

Tá pleananna uaillmhianacha ag an Ungáir modúl ríomhaireachta candamaí a chur in úsáid i gcóras ríomhaireachta ardfheidhmíochta (HPC) amach anseo, chomh maith le ‘Saotharlann Chandamach Náisiúnta’. Tá roinnt foirne ó ollscoileanna agus institiúidí taighde ag obair le chéile chun teicneolaíochtaí candamacha a fhorbairt.

Tá an Ungáir rannpháirteach i bhforbairt agus úsáid an Bhonneagair Eorpaigh um Sheirbhísí Blocshlabhra. Cé go bhfuil táirgeadh leathsheoltóirí teoranta do ghníomhaíochtaí táirgthe cinn líne, tá gníomhaíochtaí forbartha ann i ndearadh ciorcad nua. Tá an Ungáir ag rannchuidiú le héiceachóras an Tionscadail Thábhachtaigh ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide i gcomhar le rannpháirtithe comhlachaithe (cabhair faoi bhun thairseach GBER).

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Is mór an dúshlán a bhaineann le digiteáil gnólachtaí san Ungáir fós. Níl an chuid is mó de ghnólachtaí, go háirithe FBManna, ag uasmhéadú na ndeiseanna a chuirtear ar fáil le teicneolaíochtaí digiteacha go fóill. Bíonn tionchar diúltach aige sin ar iomaíochas an gheilleagair. In 2022, ní raibh déine dhigiteach a bhí bunúsach ar a laghad ach ag 52 % de FBManna san Ungáir (méid atá go mór faoi bhun mheán 69 % an Aontais). Bhí an úsáid a rabhthas a bhaint as ardteicneolaíochtaí digiteacha, amhail mórshonraí agus intleacht shaorga, níos lú ná leath de mheán an Aontais in 2021 (3 % san Ungáir in aghaidh 8 % san Aontas). In 2021, ba é 21 % an úsáid a rabhthas a bhaint as seirbhísí néalríomhaireachta, méid atá 13 phointe céatadáin níos ísle ná meán an Aontais (34 %). Tá an Ungáir rannpháirteach san IPCEI maidir le Bonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Leanann an Ungáir de dhul chun cinn a dhéanamh maidir le seirbhísí poiblí a dhigiteáil, ach feidhmíonn sí faoi bhun mheán an Aontais ina leith sin fós. Feidhmíocht na hUngáire maidir le seirbhísí digiteacha poiblí a sholáthar do ghnólachtaí (76) agus do shaoránaigh (68) araon, tá sí faoi bhun mheán an Aontais agus faoi bhun sprioc 100 Aontais le haghaidh 2030. Tá an dúshlán roimh an Ungáir fós maidir le dlús a chur le glacadh roinnt ardréiteach digiteach ina hearnáil phoiblí, i measc nithe eile, go háirithe soláthar nuálaíochta teicneolaíochtaí digiteacha claochlaitheacha. Maidir leis an ríomh‑shainaitheantas, tá coinne leis go gcuirfear ríomh‑shainaitheantas trasteorann ar fáil in 2023 trí scéim eIDAS. Tá úsáid na gcártaí náisiúnta ríomh‑shainaitheantais teoranta fós, ó tharla gur fearr leis an gcuid is mó d’úsáideoirí ‘próifíl iontaofa na tairsí cliaint’. Áirítear roinnt beart in RRP na hUngáire lena ndírítear ar dhigiteáil sa chúram sláinte, ar réimse é ina bhfuil scór 80 ag an Ungáir, os cionn mheán an Aontais.

Leis an gClár Oibriúcháin um Athnuachan Digiteach (DROP), a dtacaítear leis tríd an mBeartas Comhtháthaithe, leagtar amach spriocanna straitéiseacha a bhaineann le sonraí oscailte agus úsáid na néalteicneolaíochta sa riarachán poiblí.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: Éire

Tá coinne leis go rannchuideoidh Éire go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Léiríonn an tír tiomantas leanúnach do chlaochlú digiteach atá daonlárnach agus glas. Léiríonn táscairí ardleibhéal scileanna digiteacha. Tá an deis ag an tír freisin chun feabhas a chur a thuilleadh ar a feidhmíocht maidir le bonneagar digiteach agus digiteáil gnólachtaí. Le cur chun feidhme na Straitéise Digití Náisiúnta uileghabhálaí, arna foilsiú i mí Feabhra 2022 agus ailínithe go hiomlán leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach, ba cheart go gcuideofaí chun an sprioc sin a bhaint amach.

Tá Éire ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha, agus chun samhlacha móra ilteanga a fhorbairt.

SCILEANNA DIGITEACHA

D’éirigh go maith le hiarrachtaí leanúnacha na hÉireann maidir le scileanna digiteacha, idir bhunscileanna agus scileanna ardleibhéil. Tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad ag 70 % d’aosaigh in Éirinn, méid atá go mór os cionn mheán an Aontais (54 %) agus nach bhfuil i bhfad ó sprioc 2030 an Aontais (80 % ar a laghad). Leanann Éire den straitéis 10 mbliana um Litearthacht aosach don saol (Mí Mheán Fómhair 2021) agus den Straitéis dhigiteach do scoileanna go dtí 2027 (mí Aibreáin 2022) a chur chun feidhme, agus sannadh cistiú ar fiú EUR 200 milliún é sa phlean forbartha náisiúnta ina leith sin. Tá plean gníomhaíochta á fhorbairt ag Éirinn maidir le scileanna digiteacha, atá le tabhairt chun críche in 2023, chomh maith le cur chuige le haghaidh córas oideachais threasaigh níos aontaithe. Ina theannta sin, tá iarrachtaí á ndéanamh ag Éirinn chun fadbhreathnaitheacht iomchuí a áirithiú maidir le scileanna digiteacha, lena n‑áirítear scileanna ardleibhéil TFC.

In Éirinn, is é 6,2 % an sciar de speisialtóirí TFC atá fostaithe go lánaimseartha, os cionn mheán 4,6 % an Aontais. Is é 8 % an cion céimithe a dhéanann staidéar ar chláir TFC, méid atá beagnach dhá oiread mheán 4,2 % an Aontais. Mar sin féin, speisialtóirí TFC ar mná iad, níl iontu ach an cúigiú cuid de na speisialtóirí TFC uile, cé go bhfuil an méid sin os cionn mheán an Aontais.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá méadú seasta ag teacht ar chumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (VHCN) in Éirinn le 3 bliana anuas, ó 67 % in 2020 go 84 % in 2022, agus dá bhrí sin is maith an dul chun cinn atá á dhéanamh i dtreo sprioc 100 % an Aontais le haghaidh 2030. Mar sin féin, tá an tír chun deiridh maidir le glacadh 100 Mbps ar a laghad agus leathanbhanda 1 Gbps ar a laghad. Maidir le cumhdach foriomlán 5G, ag 84 %, tá se os cionn mheán 81 % an Aontais agus tá dul chun cinn maith á dhéanamh i dtreo sprioc 2030 an Aontais maidir le cumhdach 100 % a bhaint amach. Ag 56 %, feidhmíonn Éire níos fearr ná meán an Aontais i ndáil le cumhdach 5G ar an mbanda speictrim 3,4-3,8 GHz. I mí na Nollag 2022, foilsíodh Straitéis nua um nascacht dhigiteach . Tá dul chun cinn maith á dhéanamh ag Éirinn maidir leis an bPlean leathanbhanda náisiúnta (PLN) a chur chun feidhme agus bunscoileanna a nascadh le líonraí leathanbhanda. In 2023, chuir Éire trasuí an Chóid um Chumarsáid Leictreonach Eorpach i gcrích go páirteach.

Tá Éire rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá rannpháirtí díreach amháin dá cuid gníomhach sa mhonaraíocht. Tá os cionn 100 cuideachta leathsheoltóirí suite in Éirinn freisin agus onnmhairíonn siad luach EUR 13,5 billiún de tháirgí gach bliain. Tacaíonn an tír le tionscnaimh sa réimse sin tríd an gCiste Nuálaíochta le haghaidh Teicneolaíochtaí Bunathraitheacha ar fiú EUR 500 milliún é.. Ceannóidh Éire 18 n‑imeallnód faoi dheireadh 2023 tríd an RRF.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá ag éirí go maith le hiarrachtaí na hÉireann cheana féin maidir le digiteáil gnólachtaí, ós rud é gur léirigh 85 % de FBManna leibhéal déine digití a bhí bunúsach ar a laghad in 2002. Tá an fheidhmíocht sin i bhfad níos airde ná meán 69 % an Aontais agus tá sí an‑ghar do sprioc 2030 an Aontais maidir le níos mó ná 90 % a bhaint amach freisin. Tá glacadh teicneolaíochtaí digiteacha ag fiontair in Éirinn meánach go dtí seo agus is amhlaidh atá sé go mór chun deiridh ar an sprioc don Deacáid Dhigiteach (mórshonraí (23 % in 2020), néalríomhaireacht (47 % in 2021), agus go háirithe IS (8 % in 2021)). Mar sin féin, tá gníomhaíocht shubstaintiúil á déanamh ag Éirinn chun glacadh teicneolaíochtaí digiteacha trasna na bhfiontar uile ar fud na tíre a chur chun cinn a thuilleadh, e.g. trí Fhóram digiteach comhairleach le haghaidh fiontar a bhunú, trína céad ambasadóir IS a cheapadh chun ‘comhrá náisiúnta’ a stiúradh maidir le ról na hintleachta saorga i saol na ndaoine, agus trí Chiste don aistriú digiteach ar luach EUR 85 mhilliún é a sheoladh chun tacú le cuideachtaí ina n‑aistriú digiteach.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá na seirbhísí poiblí a sholáthraítear do ghnólachtaí agus don phobal i gcoitinne in Éirinn thar a bheith digitithe, agus is iad 100 agus 81 na scóir faoi seach. Mar sin féin, ní sholáthraítear rochtain ag saoránaigh ar ríomhthaifid sláinte in Éirinn go fóill. Cuireann sé sin bac ar an dul chun cinn i dtreo sprioc an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach go mbeadh rochtain ag 100 % de shaoránaigh den Aontas ar a ríomhthaifid sláinte. Tá Éire tiomanta do dhigiteáil a chur chun cinn a thuilleadh i seirbhísí poiblí. Tá Cónascadh rialtais 2030: Straitéis dhigiteach agus TFC do sheirbhís phoiblí na hÉireann (Mí an Mhárta 2022) á cur chun feidhme aici faoi láthair, lena n‑áirítear tairseach ar líne le haghaidh príomhimeachtaí saoil a fhorbairt. Foilseofar treochlár um chuimsiú digiteach in 2023 agus leagfar amach leis bearta chun tacaíocht níos fearr a thabhairt dóibh siúd a bhféadfadh sé nach bhfuil siad in ann rochtain a fháil ar sheirbhísí ar líne. Maidir le seirbhís chéannachta digití chun rochtain a fháil ar sheirbhísí poiblí digiteacha, tá os cionn 1,88 milliún cuntas MyGovID fíoraithe ann. Thart ar 49 % den daonra fásta atá sa mhéid sin, agus méadú an‑suntasach ar ghlacadh ann le 2 bhliain anuas. Tá creat nua um chúram sláinte digiteach 2023-2027 á fhorbairt faoi láthair.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Iodáil

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na hIodáile chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. I bhfianaise mhéid gheilleagar agus dhaonra na hIodáile, leis na hiarrachtaí atá ann faoi láthair agus iarrachtaí amach anseo, rannchuideofar go mór leo. Le blianta beaga anuas, tá dul chun cinn suntasach déanta ag an Iodáil ó thaobh bonneagair, ach tá sí faoi bhun mheán an Aontais maidir le scileanna agus roinnt gnéithe de dhigitiú na seirbhísí poiblí. Leis na straitéisí a glacadh maidir leis an néal, an blocshlabhra, IS, agus maidir leis an gcibearshlándáil le déanaí, mar aon leis na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí faoin bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta, cruthaítear creat láidir chun claochlú digiteach inbhuanaithe ionchuimsitheach a bhaint amach.

Tá an Iodáil ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir leis an Acadamh Eorpach um Scileanna Cibearshlándála a bhunú. Tá an Iodáil ar cheann de na Ballstáit a chuir iarratas foirmiúil isteach i gcomhpháirt chun an Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra agus an EDIC maidir le Bonneagar Blocshlabhra Eorpach a chur ar bun, lena dtacaítear le seirbhísí poiblí trasteorann ar fud an Aontais.

SCILEANNA DIGITEACHA

Fanann dul chun cinn na hIodáile maidir le scileanna digiteacha mall, rud nach gcuireann ach de bheagán leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach. Níl bunscileanna digiteacha ag ach 46 % den daonra. Déanann sé sin dochar dá n‑acmhainneacht tairbhe a bhaint as deiseanna digiteacha agus a saoránacht dhigiteach a fheidhmiú agus tá tionchar diúltach aige sin ar chuimsitheacht na hIodáile. Ghlac an Iodáil straitéis náisiúnta shonrach agus chuimsigh sí athchóirithe agus infheistíochtaí sa Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta (PRR) atá beartaithe chun leibhéal na scileanna digiteacha a mhéadú. Cé go n‑aithnítear mar thosaíocht an tábhacht a bhaineann le scileanna nua a fhorbairt agus próifílí poist a nuashonrú, tá líon na bhfiontar a thairgeann oiliúint dá bhfostaithe fós neamhleor.

Tá líon céimithe TFC na hIodáile go mór faoi bhun na n‑uaillmhianta do Dheacáid Dhigiteach an Aontais, ós rud é nach bhfuil an tír in ann freastal ar an éileamh gnó ar ghairmithe cáilithe. Cé go bhfuil athrú ag teacht ar an tairiscint chun oiliúint a sholáthar agus gur leathnaíodh í le tairiscintí oiliúna solúbtha nua atá dírithe ar ETIM, tá sciar na gcéimithe TFC fós ag 1.5 %, rud atá neamh‑leordhóthanach agus atá go mór faoi bhun mheán 4,2 % an Aontais. Thairis sin, tá sciar na mban i measc speisialtóirí TFC, ag 16 %, i bhfad faoi mheán an Aontais de 18.9 %.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá roinnt dul chun cinn suntasach déanta ag an Iodáil i dtreo spriocanna don Deacáid Dhigiteach maidir le bonneagair dhigiteacha a bhaint amach agus is ionann a RRP agus borradh suntasach faoi infheistíocht thábhachtach. Maidir leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach le haghaidh líonra fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (VHCN), tá an Iodáil fós faoi bhun mheán an Aontais (54 % de theaghlaigh i gcomparáid le 73 % san Aontas), d’ainneoin méadú 10 bpointe céatadáin idir 2021 agus 2022. Bhain an Iodáil cumhdach 5G ar fud na tíre amach in 2021 agus sannadh 93 % den speictream comhchuibhithe ón mbliain 2023. Chomh maith leis sin, soláthraíodh cumhdach 5G ar an mbanda speictrim 3.4-3.8 GHz go 80 % de theaghlaigh.

Leanann an Iodáil dá seasamh a neartú in earnálacha na dteicneolaíochtaí leathsheoltóirí agus na néalríomhaireachta. Áirítear ar na hinfheistíochtaí faoin RRP tacaíocht do rannpháirtíocht sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá 10 rannpháirtí díreacha gníomhach i raon leathan feidhmeanna. Tá an Iodáil ar thús cadhnaíochta sa Ríomhaireacht Ardfheidhmíochta agus sa ríomhaireacht chandamach. Is é LEONARDO, córas sár‑ríomhaireachta den chéad scoth a forbraíodh agus a cóimeáladh san Eoraip, an ceathrú sár‑ríomhaire is cumhachtaí ar domhan atá ann faoi láthair. Cuirfear feabhas ar LEONARDO a thuilleadh chun go mbeidh sé ar cheann de na chéad ríomhairí candamacha a tógadh san Eoraip. I mí an Mhárta 2023, sheol an Iodáil TeRABIT, bonneagar atá bunaithe ar snáithíní optúla tiomnaithe den ghlúin dheireanach, lenar ceadaíodh sonraí a mhalartú ar luasanna teirighiotáin (1000 billiún giotán sa soicind). Tá roinnt oibreoirí ag tosú ar bhonneagar néalríomhaireachta imeall‑ríomhaireachta níos díláraithe a úsáid, go háirithe chun saincheisteanna a d’fhéadfadh a bheith ann maidir le plódú a shárú agus chun seirbhís físeáin a bharrfheabhsú.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá leibhéal bunúsach déine digití ar a laghad ag formhór FBManna na hIodáile i gcomhréir le meán an Aontais (70 % i gcomparáid le meán an Aontais de 69 % in 2022). Tá dul chun cinn láidir déanta go háirithe maidir le húsáid sonrasc leictreonach, ag feidhmiú níos fearr ná meán an Aontais ag 95 % (in 2020), chomh maith leis an gcéatadán de láimhdeachas FBManna ón ríomhthráchtáil a shroich 14 % (in 2022). Mar sin féin, d’fhéadfaí tuilleadh a dhéanamh i ndáil le hardteicneolaíochtaí digiteacha a thabhairt cothrom le dáta: cé gur bhain 52 % d’fhiontair úsáid as néal in 2021, rud a bhí go mór os cionn mheán 34 % an Aontais, tá cúrsaí difriúil le haghaidh mórshonraí agus IS, i gcás nár bhain ach 9 % d’fhiontair úsáid as mórshonraí in 2020, agus, in 2021, bhain 6 % díobh úsáid as IS. Tá an Iodáil rannpháirteach go gníomhach i líonra na Mhol Eorpach maidir leis an Nuálaíocht Dhigiteach le 13 Mhol Eorpacha maidir leis an Nuálaíocht Dhigiteach, a roghnaíodh le cómhaoiniú ag Clár an Aontais don Eoraip Dhigiteach agus ag Rialtas na hIodáile. D’ainneoin na mbeart sin tá teorainn fós leis an bhféidearthacht atá ag gnólachtaí nuathionscanta uas‑scálú a dhéanamh san Iodáil i gcomparáid le Ballstáit eile. Thairis sin, tá an Iodáil rannpháirteach freisin san IPCEI maidir le Bonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Gnóthaíonn an Iodáil faoi bhun mheán an Aontais maidir le seirbhísí digiteacha poiblí a sholáthar do shaoránaigh (scór 68 vs. 77) agus gnólachtaí (scór 75 vs. 84). D’ainneoin na moilleanna a carnadh le blianta beaga anuas, tá iarrachtaí méadaithe déanta i ndáil leis na nithe seo a leanas: (i) infhaighteacht, éifeachtúlacht agus slándáil an bhonneagair dhigitigh, (ii) idir‑inoibritheacht sonraí agus faisnéise ar fud na riarachán poiblí, (iii) cur chun feidhme phrionsabal na haonuaire, (iv) úsáid na céannachta digití a mhéadú agus (v) an córas le haghaidh ríomhthaifid sláinte a thabhairt i gcrích. Le bearta a glacadh le déanaí chun seirbhísí poiblí atá níos dírithe ar an úsáideoir a áirithiú agus chun feabhas a chur ar inrochtaineacht seirbhísí poiblí digiteacha, is dócha go spreagfar an pobal a thuilleadh chun seirbhísí poiblí digiteacha a úsáid ag saoránaigh.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Laitvia

Ní bhaintear leas iomlán as acmhainneacht dhigiteach na Laitvia chun rannchuidiú a thuilleadh leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Agus í ag feidhmiú go han‑mhaith maidir le nascacht fhosaithe agus seirbhísí poiblí digiteacha, tá dul chun cinn teoranta déanta ag an Laitvia maidir le 5G agus maidir le glacadh seirbhísí gigighiotáin, agus tá sí ag tearcfheidhmiú maidir le digiteáil gnó. Dá bhrí sin, tá iarrachtaí leanúnacha ríthábhachtach chun leas a bhaint as acmhainneacht an gheilleagair. Ní mór don Laitvia leibhéal na scileanna digiteacha a mhéadú i measc a daonra. I gcomhréir leis an gClár Beartais don Deacáid Digiteach, agus arna chomhordú idir údaráis náisiúnta agus áitiúla, an lucht acadúil agus eagraíochtaí neamhrialtasacha, tá straitéis dhigiteach náisiúnta na Laitvia tugtha cothrom le dáta le plean Cur Chun Feidhme 2023-2027.

Tá an Laitvia ag dul i gcomhar le Ballstáit eile chun féachaint an bhféadfaí Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDICanna) a chur ar bun, agus í mar aidhm leo: (i) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga; agus (ii) ‘Bonneagar Cóipchirt’, chun acmhainneacht earnálacha cruthaitheacha an Aontais a scaoileadh.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá an Laitvia fós beagán faoi bhun mheán an Aontais maidir le bunscileanna digiteacha ar a laghad (51 % vs. 54 %), agus tá sí go mór faoi bhun na sprice don Deacáid Dhigiteach de 80 % do 2030.

Tá sé faoi bhun sprioc speisialtóirí TFC freisin, áit a bhfuil an Laitvia ag 4,4 %, faoi bhun mheán 4,6 % an Aontais. Ina theannta sin, níl ach 15 % d’fhiontair ag cur oiliúint TFC ar fáil dá bhfostaithe, i gcomparáid le meán 22 % an Aontais. Mar sin féin, tá an Laitvia os cionn mheán an Aontais maidir le céimithe TFC (5 % vs. 4,2 %), úsáid an idirlín (90 % vs. 89 %) agus cóineasú inscne a speisialtóirí TFC (22,8 % vs. 18,9 %).

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá rochtain ag an gcuid is mó de theaghlaigh na Laitvia ar líonraí gigighiotáin. Tá an Laitvia i bhfad os cionn mheán an Aontais maidir le líonraí fosaithe fíor‑ardacmhainne a chumhdach (92 % vs. 73 %) agus maidir le Cábla Snáthoptaice go hÁitreabh (91 % vs 56 %), agus í go maith in ann an sprioc don Deacáid Dhigiteach, sprioc 100 % maidir le nascacht ghigighiotáin, a bhaint amach.

Ó bhí lár 2022 ann, shroich cumhdach 5G sa Laitvia 42 % de na limistéir sa Laitvia, méid atá i bhfad faoi bhun mheán 81 % an Aontais. Tá dúbailt á déanamh ag an Laitvia ar a hiarrachtaí an rómhaorlathas a laghdú agus speictream tiomnaithe a chur ar fáil chun borradh a chur faoi chumhdach 5G. Tá EUR 12,5 mhilliún á tharraingt ag an Laitvia ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus EUR 4,35 mhilliún ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa agus cómhaoiniú príobháideach chun líonraí optúla a chur ar fáil ar mhórbhealach Via Baltica faoi dheireadh 2025. Thairis sin, tá an Laitvia ar thús cadhnaíochta maidir le feidhmeanna tionsclaíocha agus nuálacha teicneolaíochtaí 5G a fhorbairt.

Tá bonneagar turgnamhach agus ardchumarsáide candamaí (QCI) ar an leibhéal náisiúnta á fhorbairt, arna chistiú ag an gClár don Eoraip Dhigiteach, chun tástáil a dhéanamh ar thionscnaimh shonracha náisiúnta QCI, agus úsáid á baint as cuid de na hacmhainní atá dírithe ar chásanna a úsáid in earnáil na cosanta, agus cuid eile atá ar fáil go poiblí chun seirbhísí tráchtála i gcúram sláinte, airgeadas agus 5G a thástáil. Síníodh meabhrán tuisceana i mí na Samhna 2022 idir 12 chomhpháirtithe chun cumais leathsheoltóirí a fhorbairt sa Laitvia tríd an slabhra luacha iomlán. Tá an Laitvia ag rannchuidiú le héiceachóras an Tionscadail Thábhachtaigh ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide i gcomhar le rannpháirtithe comhlachaithe (a fhaigheann cabhair faoi bhun thairseach GBER).

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá roinnt dul chun cinn déanta ag an Laitvia maidir le roinnt táscairí a bhaineann le digiteáil gnó ach tá sí fós faoi bhun mheán foriomlán an Aontais. Agus 52 % de FBManna ag a bhfuil leibhéal bunúsach déine digití ar a laghad, tá an Laitvia i bhfad faoi bhun mheán 69 % an Aontais in 2022. Bhí sciar na Laitvia d’fhiontair a úsáideann néalseirbhísí (22 % in 2021) íseal i gcomparáid le meán an Aontais (34 %). Níor bhain ach 4 % d’fhiontair úsáid as IS in 2021, faoi bhun mheán an Aontais (8 %). Tá sé ar cheann de phríomhthosaíochtaí an cheaptha beartas sa Laitvia geilleagar digiteach inbhuanaithe a fhorbairt. Cuireann RRP na Laitvia claochlú digiteach gnólachtaí chun cinn agus meastar gur EUR 138 milliún a bheidh sa tacaíocht fhoriomlán. Tá roinnt beart beartaithe amhail digiteáil próiseas gnó, ionstraimí airgeadais chun claochlú digiteach oibreoirí eacnamaíocha a chur chun cinn agus dhá Mhol Nuálaíochta Digití Eorpacha, agus tá níos mó ná 10 bpointe teagmhála réigiúnacha sna cathracha is mó sa Laitvia bunaithe mar ionaid ilfhreastail. Mar chuid dá straitéis um speisialtóireacht chliste, tá an Laitvia ag obair chun samhail lánfheidhme bainistíochta córais nuálaíochta a fhorbairt, lena n‑áirítear trí ghrúpa stiúrtha atá tiomnaithe do TFC. Tá an Laitvia rannpháirteach san IPCEI maidir le Bonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Feidhmíonn an Laitvia go maith maidir le hinfhaighteacht seirbhísí poiblí digiteacha, agus scór de 87 aici maidir le seirbhísí poiblí digiteacha do shaoránaigh (meán an Aontais: 77) agus 86 do ghnólachtaí (meán an Aontais: 84). I gcomparáid le meán 72 an Aontais, tá an scór os cionn sin ag an Laitvia, ag 79, maidir le rochtain ar líne ar thaifid leighis leictreonacha. I réimse an ríomhaitheantais (eID), tá fógra tugtha ag an Laitvia don Choimisiún faoi scéim faoi Rialachán eIDAS. Tá sé ar cheann de na Ballstáit cheannródaíocha a bhfuil réiteach ríomhaitheantais shoghluaiste forbartha acu lenar tugadh isteach an feidhmchlár ‘eParaksts mobile’ a ligeann d’úsáideoirí doiciméid a shíniú go leictreonach, conarthaí a dhéanamh agus seirbhísí a fháil ó údaráis. Tá an Laitvia páirteach i roinnt tionscadal comhoibríoch maidir le ríomh‑shainaitheantas, lena n‑áirítear an ‘Tionscadal Ríomh‑Shainaitheantais Nordach‑Baltach’ (NOBID) arb é is aidhm dóibh réitigh ríomh‑shainaitheantais éagsúla a chomhchuibhiú in ocht dtír Nordacha agus Bhaltacha chun rochtain trasteorann ar sheirbhísí digiteacha a chinntiú sa réigiún. Tá ‘Straitéis Sláinte Digití go dtí 2029’ na Laitvia á tabhairt chun críche agus áiritheofar leis go ndéanfar an tsláinte dhigiteach a fhorbairt agus a bhainistiú go straitéiseach trí éiceachóras sonraí sláinte atá oscailte agus idir‑inoibritheach a thógáil. I measc an dul chun cinn eile a rinneadh in 2022, chuir an córas náisiúnta ríomhthaifead sláinte ar chumas shaoránaigh na Laitvia a roghanna maidir le deonú orgán nó údaruithe do dhaoine eile a chur in iúl ar a ríomhthaifid sláinte do dhaoine eile chun cinntí a dhéanamh maidir le cóir leighis.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Liotuáin

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Liotuáin go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Baineann sí tairbhe as leanúnachas i gcur chun feidhme pleananna agus straitéisí, atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach. Tá dul chun cinn suntasach déanta maidir le scileanna digiteacha, ach tá gá le hiarracht bhreise chun rannchuidiú leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach, agus le nascacht, agus ag an am céanna bhí an fheidhmíocht maidir le digiteáil na seirbhísí poiblí go maith go comhsheasmhach.

Tá an Liotuáin ag dul i gcomhar le Ballstáit eile chun féachaint an bhféadfaí Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDICanna) a chur ar bun, agus í mar aidhm leo: (i) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga; agus (ii) Seirbhísí Claochlaithe Idirnasctha um Riarachán Poiblí Ollmhór Nuálaíoch, chun glúin nua d’ardsheirbhísí poiblí trasteorann a fhorbairt.

SCILEANNA DIGITEACHA

Níl bunscileanna digiteacha ar a laghad ag níos mó ná leath de dhaonra na Liotuáine idir 16-74 bliana d’aois. Rinneadh dul chun cinn suntasach maidir le sciar na speisialtóirí TFC san fhostaíocht fhoriomlán a mhéadú (4,4 % i gcomparáid le 3,8 % sa bhliain roimhe sin, agus le meán 4,6 % an Aontais). Thairis sin, tá níos mó cothromaíochta inscne i measc gairmithe TFC sa Liotuáin ná meán an Aontais (22,9 % vs. 18,9 %). Déanann na beartais náisiúnta na scileanna digiteacha a phríomhshruthú i gcuraclaim agus i gcláir ollscoile na scoileanna. Tá roinnt tionscadal ann freisin a fhaigheann tacaíocht ó chistí an Aontais atá ar siúl sa réimse seo, lena n‑áirítear tionscadal EdTech , atá beartaithe do 2022-2024 agus buiséad EUR 30 milliún acu.

BONNEAGAIR DHIGITEACHA

Tá dearcadh dearfach le feiceáil maidir le nascacht fhosaithe agus mhóibíleach araon. Tá méadú tagtha ar rolladh amach líonraí fíor‑ardacmhainne fosaithe (VHCN) lena gcumhdaítear 78 % de theaghlaigh, rud atá os cionn mheán 73 % an Aontais. Coinníodh rolladh amach Cábla Snáthoptaice go hÁitreabh (FTTP) ag méadú agus tá sé i bhfad os cionn mheán an Aontais (78 % vs 56 %). Ar an taobh eile, tá glacadh naisc 1 Gbps an‑íseal (1,7 % de theaghlaigh vs. meán 13,8 % an Aontais). In 2022, tháinig méadú suntasach ar limistéir daonra le cumhdach 5G ó 33 % in 2021 go 90 %, os cionn mheán 81 % an Aontais. Ba é a bhí san fhorbairt ba thábhachtaí in 2022 dhá cheant de bhandaí speictrim tiomnaithe 5G, a tugadh i gcrích go rathúil. Leis na hoibleagáidí cumhdaigh gaolmhara, tá coinne leis go mbeifear in ann tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh i dtreo sprioc an Aontais maidir le cumhdach 5G a áirithiú i ngach limistéar ina bhfuil daonra. Chun an éifeacht sin a uasmhéadú, cuireadh bearta breise i bhfeidhm chun feidhmiú céimneach líonraí fíor-ardacmhainneachta agus 5G araon a spreagadh chun rannchuidiú le spriocanna nascachta 2030 a bhaint amach.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Feidhmíonn an Liotuáin gar do mheán an Aontais maidir le gnólachtaí a dhigiteáil, agus tá táscairí maidir le díolacháin na tráchtála ar líne fós os cionn mheán an Aontais. Mar sin féin, tá cion na FBManna ag a bhfuil bundéine dhigiteach ar a laghad ag 64 %, faoi bhun mheán an Aontais de 69 %. Go háirithe, in 2021, ba é 28 % glacadh ardteicneolaíochtaí amhail néalréitigh i gcomparáid le meán 34 % an Aontais. B’ionann glacadh na hintleachta saorga agus 5 %, in aghaidh mheán an Aontais 8 %. Tá roinnt bearta tacaíochta i bhfeidhm ag an Liotuáin do FBManna, bearta lena ndéantar cistiú a sholáthar (E‑komercijos modelis) agus a chuireann feabhas ar an timpeallacht dhlíthiúil do ghnólachtaí digiteacha nuathionscanta.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Choinnigh an Liotuáin uirthi feabhas a chur ar a seirbhísí poiblí digiteacha do shaoránaigh (scór 84) agus do ghnólachtaí (scór 94), ag feidhmiú i bhfad níos fearr ná meán an Aontais. Tá an cárta aitheantais pearsanta i bhfeidhm ag an Liotuáin cheana féin le haghaidh ríomh‑shainaitheantais agus ríomhshínithe araon. Úsáideann rialtas na Liotuáine ‘ríomhsheirbhís saoránach’ chun é a dhéanamh níos éasca do dhaoine teagmháil a dhéanamh le gníomhaireachtaí rialtais trí mhodhanna leictreonacha, chomh maith le faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn achainíocha, iarratas nó comhairliúchán poiblí. Maidir le reachtaíocht, cuireann an tseirbhís ríomh‑Seimas ar chumas daoine tionscnaimh reachtacha phoiblí a chlárú agus barúil a thabhairt freisin maidir leis na gníomhartha reachtacha atá á bpróiseáil ag an bParlaimint. Feidhmíonn an Liotuáin go láidir maidir le taifid leighis ar líne a sholáthar, le scór 92, atá os cionn mheán an Aontais den chuid is mó. Tá beagnach 100 % de sholáthraithe cúraim sláinte na Liotuáine, chomh maith le cógaslanna, ar fáil faoi láthair i gCóras Faisnéise Leictreonaí an Bhonneagair Seirbhísí Sláinte agus Comhair (ESPBI IS). Ceanglaítear ar gach comhlacht náisiúnta cúraim sláinte sa Liotuáin an córas a úsáid agus seirbhísí a bhaineann leis an tsláinte á soláthar acu. Tá an tionscadal nua r‑sheirbhísí Rialtais ‘Data Lake’, arna chistiú ag an RRF, á rolladh amach ag an Liotuáin faoi láthair, lena nasctar cláir stáit agus lena gceadaítear rochtain éasca do ghníomhaireachtaí stáit.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: Lucsamburg

Tá coinne leis go rannchuideoidh Lucsamburg go han‑láidir leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá dul chun cinn maith á dhéanamh aici maidir lena claochlú digiteach le héifeachtaí dearfacha sna réigiúin máguaird, go háirithe i dtéarmaí nuálaíochta in ionaid sonraí agus riarachán digiteach chomh maith le lucht saothair níos oilte. In 2022, mhéadaigh Lucsamburg líon na speisialtóirí TFC atá fostaithe agus líon na gcéimithe TFC, agus rinne sí dul chun cinn maidir le glacadh leathanbhanda fhosaithe, cumhdach líonraí móibíleacha 5G agus seirbhísí poiblí digiteacha a thairiscint do shaoránaigh. Chomhlán sí freisin le héiceachóras na ríomhaireachta ardfheidhmíochta atá bunaithe ar shár‑ríomhaire Meluxina le máistirchlár nua ollscoile. Mar sin féin, tá bearnaí fós ann maidir le glacadh síntiús gigighiotáin agus cumhdach an líonra ghigighiotáin fhosaithe. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí a mhéid a bhaineann le scileanna an lucht saothair atá ann cheana agus digiteáil gnólachtaí, go háirithe FBManna. Cé go bhfuil forbhreathnú ag Lucsamburg ar na straitéisí digiteacha atá á rith ag gach Aireacht, níl doiciméad straitéiseach comhdhlúite le haghaidh digiteáil aici i dtreo 2030.

Tá Lucsamburg ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Géanóim, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá ag éirí go maith le Lucsamburg i bhfianaise na sprice don Deacáid Dhigiteach maidir le scileanna digiteacha, agus tá bunscileanna digiteacha ar a laghad ag 64 % dá dhaonra idir 16-74 bliana d’aois. Tá roinnt beart á gcur chun feidhme ag Lucsamburg faoi láthair ina bhfuil sé beartaithe leibhéal na mbunscileanna agus na n‑ardscileanna digiteacha a mhéadú.

Tá an tír i bhfad níos airde ná meán an Aontais freisin i gcás líon na speisialtóirí TFC a ndéantar ionadaíocht orthu san fhostaíocht fhoriomlán (7,7 % vs. 4,6 %). An sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 20,7 %, tá sé os cionn mheán 18,9 % an Aontais freisin.Ina theannta sin, chruthaigh an Aireacht Oideachais Náisiúnta, Leanaí agus Óige an Mol Foghlama Digití arb é is aidhm dó an bhearna scileanna digiteacha a laghdú. Cuireann an Mol Foghlama Digití cúrsaí oiliúna gearrthéarmacha i réimsí éagsúla TFC ar fáil agus tá sé dírithe ar shaineolaithe TF, ar thosaitheoirí, ar chuardaitheoirí poist agus ar dhaoine óga a mhéid a bhaineann le huas‑sciliú agus athsciliú. I measc tionscnaimh eile, cruthaíodh curaclaim ollscoile chun oideachas a chur ar speisialtóirí TF agus déantar faireachán cúramach ar riachtanais mhargadh an tsaothair. 

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá Lucsamburg ar cheann de na gníomhaithe is fearr san Aontas sa bhonneagar digiteach. Maidir le nascacht, foilsíodh an straitéis maidir le leathanbhanda ultra‑ardluais in 2021 lena gcumhdaítear an tréimhse go dtí 2025 agus tá sí á cur chun feidhme faoi láthair. Tháinig méadú leanúnach ar chumhdach líonra fíor‑ardacmhainne, ó 91,7 % in 2020 go 93,3 % in 2022. Beidh ról tábhachtach ag rolladh amach breise snáithín maidir leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach, ós rud é gur lean líonraí cábla a n‑uasghrádú ar chaighdeán DOCSIS 3.1. Rachadh bearta breise chun tairbhe go mór chun feidhmiú céimneach na líonraí sin a éascú. Tá méadú tagtha ar chumhdach foriomlán 5G go 93 %, rud atá i bhfad os cionn mheán 81 % an Aontais. Tá éiceachóras láidir ríomhaireachta ardfheidhmíochta ag Lucsamburg.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Ós rud é go bhfuil bunleibhéal déine digití ar a laghad ag 66 % de FBManna, feidhmíonn Lucsamburg beagán faoi bhun mheán 69 % an Aontais. Go háirithe, bhí cion na ngnólachtaí a d’úsáid néalseirbhísí faoi bhun mheán an Aontais in 2021. Ba cheart aird a thabhairt ar thacaíocht a sholáthar agus ardteicneolaíochtaí eile á bhforbairt agus á gcur in úsáid freisin, amhail IS agus mórshonraí. Tá na bearta beartais atá ann faoi láthair dírithe ar an lucht saothair a uas-sciliú agus ar chuidiú le gnólachtaí nuathionscanta nuálacha fás. Maidir leis an néalríomhaireacht, glacann Lucsamburg páirt sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne do Bhonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile (IPCEI-CIS) arb é is aidhm dó an chéad ghlúin eile d’ardacmhainneachtaí néalríomhaireachta, dáilte, slán, inbhuanaithe agus nuálacha a thabhairt don Aontas.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Feidhmíonn an tír go maith go háirithe maidir le seirbhísí poiblí digiteacha a chur ar fáil do shaoránaigh (scór 95) agus do ghnólachtaí (scór 97), gar don spriocscór don Deacáid Dhigiteach de 100. Mar thoradh ar ról lárnach comhordúcháin na hAireachta um Dhigitiú, tá tuilleadh feabhsuithe tagtha ar an riarachán poiblí digiteach. Tá gnéithe áisiúla amhail físchomhdháil leis an riarachán, an fhéidearthacht feidhmchláir mhóibíleacha agus tiachóga leictreonacha a úsáid á gcur leis. Tá scéim náisiúnta ríomhnaitheantais i bhfeidhm i Lucsamburg i gcomhréir le Rialachán eIDAS agus tá tiachóg leictreonach náisiúnta á forbairt aige. Mar sin féin, feidhmíonn Lucsamburg go han‑íseal maidir leis an méid rochtana ar líne ar ríomhthaifid sláinte do shaoránaigh, atá ag 67 as 100 pointe innéacs.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: Málta

Tá coinne leis go rannchuideoidh Málta go han‑láidir leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá dul chun cinn suntasach déanta ag Málta, go háirithe maidir le nascacht agus seirbhísí poiblí digiteacha, ach tá gá le tuilleadh iarrachtaí maidir le scileanna digiteacha agus digiteáil gnólachtaí. Tá sé ríthábhachtach daoine a spreagadh chun borradh a chur faoina scileanna digiteacha chun a áirithiú go mbeidh daoine agus gnólachtaí i Málta in ann an leas is fearr is féidir a bhaint as an idirlíon gigighiotáin agus as na seirbhísí poiblí digiteacha atá ar fáil. Tá an straitéis dhigiteach nua, Straitéis Dhigiteach Mhálta 2022-2027 , ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Faoi láthair, níl baint ag Málta ach amháin mar bhreathnóir san obair atá dírithe ar Chuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDIC) a chur ar bun maidir le Seirbhísí Claochlúcháin Idirnasctha Ollmhóra Nuálacha um Riarachán Poiblí, chun glúin nua d’ardseirbhísí trasteorann a fhorbairt.

SCILEANNA DIGITEACHA

Níl bunscileanna digiteacha ar a laghad ag níos mó ná aon trian de dhaonra Mhálta. Is é 61 % an céatadán den daonra idir 16-74 bliana d’aois a bhfuil bunleibhéal scileanna digiteacha ar a laghad acu i Málta, atá níos airde ná meán an Aontais (54 %). Mar sin féin, déantar le bearnaí atá fós ann, go háirithe i measc daoine nach bhfuil an oiread oideachais acu agus daoine níos sine, bac a chur ar rannchuidiú níos mó fós leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach (80 %) a bhaint amach chomh maith leis na cuspóirí chun bearnaí digiteacha a líonadh. Is é 4,8 % céatadán na speisialtóirí TFC i lucht saothair Mhálta, beagán os cionn mheán an Aontais (4,6 %) ach ní leor é chun freastal ar éilimh an mhargaidh saothair. Tá an sciar de mhná i measc na speisialtóirí TFC, ar an taobh eile, beagán faoi bhun mheán an Aontais (18,2 % vs. 18,9 %). Le straitéis ríomhscileanna Mhálta 2022-2025 , soláthraítear creat chun tionscnaimh scileanna digiteacha a chomhordú agus a leathnú chun aghaidh a thabhairt ar bhearnaí scileanna agus ar ghanntanais scileanna leanúnacha.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá spriocanna don Deacáid Dhigiteach maidir le nascacht bainte amach ag Málta; mar sin féin, is féidir feabhsaithe eile a dhéanamh i ndáil le cumhdach ar bhandaí speictrim fíor‑riachtanacha d’fheidhmchláir forbartha lena n‑éilítear bandaleithead speictrim mór. Ag 20 %, tá cumhdach 5G ar an mbanda ceannródaí 3.4-3.8 GHz go suntasach faoi bhun mheán an Aontais de 41 %. Fanann speictream sna bandaí 700 MHz agus 26 GHz neamhshannta. Rinne Málta dul chun cinn suntasach maidir le snáithín, lena gcumhdaítear anois níos mó ná leath na tíre (56 %), ach lean an glacadh luasanna fosaithe an‑ard de bheith ag feabhsú de réir a chéile in 2022.

Maidir le bonneagair dhigiteacha eile, tá Málta rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann le Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá rannpháirtí díreach amháin gníomhach in ardphacáistíocht, agus tá sí gníomhach freisin i líonra Eorpach d’eagraíochtaí poiblí lena gcistítear tionscadail taighde agus nuálaíochta a bhaineann le candam. Thairis sin, tá Málta rannpháirteach sa líonra Mol Nuálaíochta Digití Eorpach in 2022. Tá coinne leis go mbeidh ríomhaire ardfheidhmíochta ar fáil ann lena úsáid ag FBManna agus gnólachtaí nuathionscanta Mhálta.

Is féidir le Málta leas a bhaint as láidreachtaí an bhonneagair dhigitigh agus na dteicneolaíochtaí digiteacha chun tacú lena aistriú glas.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá ardleibhéal digitithe ag gnólachtaí Mhálta agus, le tacaíocht spriocdhírithe agus rochtain níos fearr ar shaothar oilte, is féidir leo teicneolaíochtaí digiteacha a uasmhéadú a thuilleadh chun go mbeidh siad níos éifeachtúla ó thaobh acmhainní de agus níos nuálaí. Tá bunleibhéal déine digití ar a laghad ag tromlach mór FBManna Mhálta (78 % in 2022) agus tá fiontair Mhálta fós ag feidhmiú i bhfad os cionn mheán an Aontais maidir le néalréitigh a úsáid ar an bhforiomlán (48 % vs 34 % in 2021), agus, ar bhonn níos lú, IS (10 % vs 8 % in 2021). Mar sin féin, cuireann deacrachtaí maidir le hoibrithe oilte a mhealladh agus a choinneáil bac ar ghnólachtaí tuilleadh infheistíochta a dhéanamh i dteicneolaíochtaí digiteacha agus rannchuidiú a thuilleadh leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá trí aonbheannach i Málta, agus tá tacaíocht bhreise fógartha ag an rialtas do ghnólachtaí nuathionscanta agus béim á leagan ar na láidreachtaí atá ann cheana san earnáil mhuirí agus san iGaming a uasmhéadú. Tá an tír i mbun an phróisis chun teacht isteach i gComhghuaillíocht na Náisiún um Ghnólachtaí Nuathionscanta na hEorpa chun tuilleadh feabhais a chur ar na coinníollacha do ghnólachtaí nuathionscanta. Tar éis sheoladh na Straitéise Cibearshlándála Náisiúnta 2023-2026 , thug Málta an Tionscadal Seachain an Bearna isteach go luath in 2023 chun cuidiú le gnólachtaí áitiúla measúnú a dhéanamh ar a leibhéil chibearshlándála agus feabhas a chur orthu.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Le scóir de 100 (do shaoránaigh) agus 97 (do ghnólachtaí), tá Málta ag druidim leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach. A bhuí le fócas luath agus infheistíocht leanúnach, a fhaigheann tacaíocht ó chistí RRF, tá príomhsheirbhísí poiblí do shaoránaigh agus do ghnólachtaí ar fáil ar líne den chuid is mó tríd an tairseach servizz.gov . Is féidir scéim ríomh‑shainaitheantais Mhálta (eID), ar tugadh fógra don Choimisiún ina leith faoi Rialachán eIDAS, a úsáid chun logáil isteach go 91 % de na seirbhísí poiblí ar líne. Tá Málta ag obair freisin ar an rochtain atá ag saoránaigh ar ríomhthaifid sláinte a leathnú agus tá sé ag iarraidh feabhas a chur ar an scór reatha 78 as 100 (i gcomparáid le 72 don Aontas ar an bhforiomlán) trí níos mó ríomhthaifid sláinte a chur ar fáil, lena n‑áirítear sonraí ó institiúidí príobháideacha cúraim sláinte. I gcodarsnacht leis sin, tá scór an‑íseal ag Málta maidir le rochtain ar shonraí oscailte agus úsáid sonraí oscailte a éascú, réimse ina bhféadfadh sé rannchuidiú níos mó leis na príomhchuspóirí agus prionsabail don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach a mhéid a bhaineann le tógáil ar úsáid faisnéise rialtais chun nuálaíocht agus cuntasacht a chur chun cinn. Tá coinne leis go soláthrófar creat le haghaidh beartais agus cleachtais sonraí oscailte a chothú sa tír leis an Straitéis Sonraí Riaracháin Phoiblí nua 2023-2027 ó Mhálta.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Ísiltír

Go stairiúil, bhí an Ísiltír ar thús cadhnaíochta maidir leis an gclaochlú digiteach san Eoraip, agus tá coinne leis go gcuirfidh an Ísiltír go mór leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais maidir leis an Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Bhí a cláir oibre náisiúnta maidir leis an gclaochlú digiteach á bhforbairt nó tá siad á bhforbairt faoi láthair le tagairtí don Chlár Beartais don Deacáid Dhigiteach. Mar sin féin, tá gá le bearta breise a mhéid a bhaineann le húsáid IS ag gnólachtaí, agus maidir le hinfhaighteacht speisialtóirí TFC agus céimithe i margadh saothair na hÍsiltíre.

Tá an Ísiltír ag dul i gcomhar le Ballstáit eile chun féachaint an bhféadfaí Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDICanna) a chur ar bun, agus í mar aidhm leo: (i) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga; agus (ii) Sonraí Soghluaisteachta agus Lóistíochta, chun rochtain, comhroinnt agus athúsáid sonraí sna réimsí sin a chumasú.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá daonra san Ísiltír a bhfuil ardleibhéal scileanna digiteacha aige, agus tá coinne leis go gcuideoidh sé go mór leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá bunscileanna digiteacha ar a laghad ag 79 % de dhaoine aonair idir 16‑74 san Ísiltír, líon atá gar don sprioc don Deacáid Dhigiteach de 80 % do bhunscileanna digiteacha agus atá i bhfad os cionn mheán an Aontais de 54 %.

Is speisialtóirí TFC iad 7,2 % de dhaoine aonair atá fostaithe san Ísiltír, i gcomparáid le 4,6 % san Aontas. Mar sin féin, tá céatadán na gcéimithe TFC san Ísiltír níos ísle ná meán an Aontais le 3,7 % vs. 4,2 %. Tugadh isteach plean gníomhaíochta nua chun réiteach a fháil ar na ganntanais i margadh an tsaothair, rud atá fíor‑riachtanach le haghaidh aistriú dúbailte éiceolaíoch agus digiteach san Ísiltír. Thairis sin, tá bearta á nglacadh chun scileanna digiteacha a fheabhsú ag leibhéal an bhunoideachais agus chun an digiteáil san ardoideachas a chur chun cinn chomh maith. Ar deireadh, agus cion na mban speisialtóirí TFC ag 19,4 % (atá beagán os cionn mheán an Aontais), tá cothromaíocht inscne i speisialtóirí TFC i bhfad ó bheith bainte amach.

BONNEAGAR DIGITEACH

Go traidisiúnta, léirigh an Ísiltír feidhmíocht láidir i réimse an bhonneagair dhigitigh, cé go léiríonn forbairtí le déanaí comharthaí marbhántachta. D’ainneoin sin, tá cumhdach líonra fíor‑ardacmhainneachta fosaithe de 98 % ag an Ísiltír vs. meán an Aontais de 73 %. Mar sin féin, níor glacadh le nascacht ghigighiotáin ar chor ar bith. Tá clúdach 100 % 5G ag an Ísiltír ach níor sannadh an banna 3,6 GHz in am.

Cuireann bearta a ghlac an Ísiltír i réimse na leathsheoltóirí agus na ríomhaireachta candamaí go mór le hiarrachtaí an Aontais. Tá príomháit dhomhanda ag tionscal trealaimh leathsheoltóra na hÍsiltíre. Déantar an seasamh sin a fhorfheidhmiú tuilleadh trí bheagnach EUR 1 bhilliún de chistiú poiblí do NXTGEN HIGHTECH agus PhotonDelta chomh maith le trí rannpháirtíocht sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide le 5 rannpháirtí dhíreacha atá gníomhach i réimsí an trealaimh, na bhfeistí, na mótarfheithiclí, na teileachumarsáide agus na fótónaice. Tá comhinfheistíocht ag rialtas na hÍsiltíre in imeallnóid déanta tríd an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne maidir le Bonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile (IPCEI‑CIS). Ar deireadh, bronnadh EUR 615 mhilliún ar Quantum Delta NL chun clár oibre candamach na hÍsiltíre a chur chun feidhme. Tagann sé sin sa bhreis ar an ról suntasach a imríonn an Ísiltír i réimse an chandaim trí thionscadail éagsúla chandamach Eorpacha.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá roinnt mhaith gnólachtaí Ollannacha ag baint leasa cheana féin as buntáistí an digitithe. Déanann FBManna san Ísiltír níos fearr ná meán an Aontais i dtéarmaí leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad, agus scór de 80 % acu. Maidir le hardteicneolaíochtaí digiteacha, bhí na táscairí le haghaidh mórshonraí (2020), néalríomhaireachta agus IS (2021) os cionn mheán an Aontais, ag 27 %, 60 % agus 13 % faoi seach, ach tá an acmhainneacht ag an Ísiltír rannchuidiú tuilleadh leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach ar leibhéal an Aontais Eorpaigh. Bunaíodh sé Mhol Eorpacha um Nuálaíocht Dhigiteach (EDIH) agus chuir siad tús lena gcuid oibre ag tús 2023. Léiríonn an líon ard aonbheannach de thionscnamh na hÍsiltíre (24), chomh maith le 39 ngnólacht eile ar féidir a mheas mar aonbheannaigh fhéideartha amach anseo, go bhfuil éiceachóras do ghnólachtaí nuathionscanta faoi bhláth ann. Tá an Ísiltír ina sínitheoir freisin ar Chaighdeán AE maidir le Náisiúin um Ghnólachtaí Nuathionscanta na hEorpa. De réir na Tuarascála Eorpaí um Theicneolaíocht Dhomhain 2023, meastar go bhfuil Amsterdam‑Delta ar cheann de na héiceachórais nuathionscanta is fearr san Aontas.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Maidir le digiteáil na seirbhísí poiblí, bíonn scór ard ag an Ísiltír i gcoitinne. Le scór de 85 (vs. meán an Aontais de 77) agus 89 (vs. meán an Aontais de 84) faoi seach, tá roinnt mhaith seirbhísí poiblí digiteacha ar fáil do shaoránaigh le haghaidh imeachtaí saoil agus do ghnólachtaí le haghaidh oibrithe gnó tráthrialta. Bíonn an deis ag gach saoránach agus gnólacht san Ísiltír úsáid a bhaint as ríomh‑shainaitheantas náisiúnta. Tá an leibhéal rochtana ar thaifid r‑shláinte i gcomhréir go ginearálta le meán an Aontais, le scór de 69 in aghaidh 72. Mar sin féin, bíonn rochtain ar na taifid sin teoranta agus ilroinnte i gcónaí. Táthar ag spreagadh forbairt dhíláraithe na hearnála príobháidí ar uirlisí chun taifid r‑shláinte a thabhairt le chéile i dtairseacha láraithe. Ar deireadh, céim mhaith chun seirbhísí poiblí san Ísiltír a dhigiteáil tuilleadh is ea na dlíthe um chreat nua lena socraítear rialacha maidir le hidirghníomhaíochtaí digiteacha le húdaráis phoiblí agus malartú digiteach agus infhaighteacht taifead leighis. Mar sin féin, braithfidh a rathúlacht agus a mbreisluach do shaoránaigh ar na rialacha mionsonraithe a bheidh le leanúint agus ar a gcur chun feidhme cuí agus tráthúil ag na páirtithe leasmhara atá rannpháirteach, poiblí agus príobháideacha araon.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Pholainn

Tá deis ag an bPolainn chun feabhas a chur ar a feidhmíocht san aistriú digiteach agus rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Rinneadh dul chun cinn maidir le digiteáil seirbhísí poiblí, agus feabhsuithe suntasacha ar an aip shuaitheanta r‑sheirbhísí rialtais agus ar r‑shláinte. Tá dul chun cinn déanta ag an bPolainn maidir le scileanna freisin, ach ba cheart di dícheall a dhéanamh níos mó chun spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Ní mór borradh a chur faoi iarrachtaí i mbonneagar digiteach freisin, toisc nach bhfuil bandaí croí‑speictrim 5G ar fáil go fóill, agus nach bhfuil creat rialála an Aontais i bhfeidhm. An tráth céanna, lean oibreoirí ag infheistiú i nascacht fhosaithe. Aistríodh comhordú na mbeartas digiteach go dtí an Aireacht Gnóthaí Digiteacha nua‑athchruthaithe an 1 Bealtaine 2023.

Tá an Pholainn ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDICanna) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga; agus (ii) Seirbhísí Claochlaithe Idirnasctha um Riarachán Poiblí Ollmhór Nuálach, chun glúin nua d’ardsheirbhísí trasteorann a fhorbairt. Tá an Pholainn ar cheann de na Ballstáit a chuir iarratas foirmiúil isteach i gcomhpháirt chun an Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra agus an EDIC maidir le Bonneagar Blocshlabhra Eorpach a chur ar bun, lena dtacaítear le seirbhísí poiblí trasteorann ar fud an Aontais.

SCILEANNA DIGITEACHA

Chuir na figiúirí is déanaí maidir le bunscileanna digiteacha an Pholainn faoi mheán an Aontais agus léiríonn siad bearna mhór le sprioc an Aontais don Deacáid Dhigiteach de 80 %. In 2021, bhí ar a laghad bunscileanna digiteacha (AE 54 %) ag 43 % de dhaoine idir 16‑74 agus bhí scileanna digiteacha níos airde ná na bunscileanna ag 21 % (AE: 26 %). Mar sin féin, lean an córas oideachais ar aghaidh ag príomhshruthú TFC sna curaclaim agus ag soláthar cistiú do scoileanna agus d’eintitis eile. Bhí gníomhaíochtaí na n‑eagraíochtaí neamhrialtasacha ina bhfórsa mór maidir le tacaíocht a sholáthar lasmuigh den chóras foirmiúil, lena n‑áirítear gníomhaíochtaí arna maoiniú ó chistí poiblí, le tionscnaimh amhail Zdalna Szkoła + (Scoil Iargúlta), Lekcja:Enter , nó Féile Dhigiteach lenar soláthraíodh tacaíocht don chianoideachas agus do ghníomhaíochtaí digiteacha eile. Is dócha go bhfeabhsófar comhordú bheartais an rialtais sa réimse sin de bharr glacadh le déanaí leis an gClár Forbartha Inniúlachta Digití, agus d’fhéadfaí gníomhaíochtaí atá dírithe ar dhigiteáil scoileanna a neartú. Sa Pholainn, is é 3,6 % sciar na speisialtóirí TFC mar chuid den fhostaíocht iomlán, faoi bhun mheán an Aontais de 4,6 %. Thairis sin, tá sciar na mban i measc speisialtóirí TFC, ag 16,7 %, i bhfad faoi mheán an Aontais de 18,9 %

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá méadú seasta tagtha ar chéatadán na dteaghlach atá cumhdaithe ag líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe: 71 % in 2022 i gcomparáid le 65 % in 2020 agus gar do mheán an Aontais de 73 % agus é fós faoi bhun sprioc an Aontais maidir le nascacht ghigighiotáin i ngach áit. Níl an staid chomh dearfach maidir le nascacht mhóibíleach le 63 % de na teaghlaigh clúdaithe ag 5G in 2022, atá faoi bhun mheán an Aontais de 81 %. Soláthraíodh 5G bunaithe ar bhandaí minicíochta seachas na bandaí tosaíochta 5G a chumasaíonn seirbhísí feabhsaithe, toisc go raibh moill curtha ar na ceantanna agus an banda 3,6 GHz seolta i mí an Mheithimh 2023 amháin. Ó thaobh na rialála de, níl an Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonaí, lena raibh coinne go nglacfaí é i mí na Nollag 2020, trasuite sa dlí náisiúnta. Maidir le ríomhaireacht chandamach, glacann an Pholainn páirt i LUMI‑Q, cuibhreannas ilnáisiúnta a oibríonn chun comhshaol ríomhaireachta candamaí a sholáthar ar fud na hEorpa agus seoladh Mol Candamach chun teicneolaíochtaí ríomhaireachta candamaí a fhorbairt agus a chur chun feidhme. Tá an Pholainn ina ball den Chomhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach ar ríomhaireacht ardfheidhmíochta agus den Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra. Sheol sí nód an Bhonneagair Eorpaigh um Sheirbhísí Blocshlabhra in 2022 agus tá codanna éagsúla den chóras forbartha aici ó shin i leith. Tá an Pholainn ag glacadh páirt sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide le rannpháirtí díreach amháin atá gníomhach san fhótónaic, agus fógraíodh infheistíochtaí príobháideacha i monarcha mór mhonaraíochta chúil um shliseanna.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá feidhmíocht na Polainne faoi bhun mheán an Aontais fós agus tá dul chun cinn suntasach fós ag teastáil i dtéarmaí glacadh ardteicneolaíochtaí. I réimse na n‑ardteicneolaíochtaí, in 2021 bhí 19 % de chuideachtaí ag baint úsáide as néalréitigh, ach níor bhain ach 3 % úsáid as IS agus in 2020 bhain 9 % úsáid as anailís mhórshonraí. Tá leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad ag 61 % de FBManna na Polainne, atá faoi bhun mheán an Aontais de 69 %. Mar sin féin, in 2022, rinneadh dul chun cinn seasta maidir le comhtháthú na teicneolaíochta digití i ngníomhaíochtaí gnólachtaí. Thacaigh comhlachtaí rialtais éagsúla leis an bhfeachtas sin trí úsáid a bhaint as cistiú poiblí, go sonrach as cistí AE.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá tearcfheidhmíocht fós ag an bPolainn maidir le hinfhaighteacht seirbhísí digiteacha ar líne, agus scór de 60 aici maidir le seirbhísí poiblí digiteacha do shaoránaigh (meán an AE: 77) agus 73 do ghnólachtaí (meán an Aontais: 84). Ar sheirbhísí r‑Rialtais, bhí 63 % de scimeálaithe ar an Idirlíon ag brath ar r‑sheirbhísí rialtais, a bhí gar do mheán an Aontais de 74 % in 2022. Tá an feidhmchlár mObywatel á fheabhsú tuilleadh (lena gcumhdaítear cárta aitheantais náisiúnta, ceadúnas tiomána, nó cárta pinsinéara) agus mhéadaigh ar an tóir a bhí aige le 9,1 milliún úsáideoir i mí na Nollag 2022. Maidir le rochtain ar thaifid ríomhshláinte, tá scór de 86 ag an bPolainn, atá i bhfad níos fearr ná meán an Aontais (72 in 2022). Soláthraíonn Tairseach na nOthar seirbhísí feabhsaithe ag baint leasa as tabhairt isteach rathúil ríomhoideas. Déantar an leagan móibíleach den tairseach a uasghrádú i gcónaí. Tá uirlis TF ar fáil don riarachán poiblí chun néalseirbhísí a chuardach, a chur i gcomparáid agus a cheannach, agus comhlánaíodh í le néalsheirbhísí de chuid an rialtais.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Phortaingéil

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Phortaingéil go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá dul chun cinn déanta maidir le feabhas a chur ar an mbonneagar nascachta do líonraí fosaithe agus móibíleacha, cé go bhfuil dúshláin mhóra fós ann. Tá easpa scileanna digiteacha fíor‑riachtanacha ag roinnt mhaith daoine agus tá an leibhéal rollaithe i gcláir oideachais TFC íseal. Chun a cumas digitithe agus glacadh na teicneolaíochta a fheabhsú, ní mór don Phortaingéil beartais chuimsitheacha a ghlacadh agus iad sin a chur chun feidhme go tapa.

Tá an Phortaingéil ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDICanna) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) an tAcadamh Eorpach um Scileanna Cibearshlándála a bhunú; agus (ii) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga. Tá an Phortaingéil ar cheann de na Ballstáit a chuir iarratas foirmiúil isteach i gcomhpháirt chun an Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra agus an EDIC maidir le Bonneagar Blocshlabhra Eorpach a chur ar bun, lena dtacaítear le seirbhísí poiblí trasteorann ar fud an Aontais.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá dul chun cinn á dhéanamh ag an bPortaingéil maidir le bunscileanna digiteacha, ach tá gá le luas níos tapúla chun cur go mór leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach. Faoi láthair, tá bunscileanna digiteacha ar a laghad ag 55 % den daonra idir 16‑74 bliana d’aois, agus níl scileanna digiteacha níos airde ná na bunscileanna ach ag 29 % den daonra.

Ní mór don Phortaingéil freisin a cuid iarrachtaí a leathnú chun an líon rolluithe TFC a mhéadú (ní chuimsíonn speisialtóirí TFC ach 4,5 % den fhostaíocht iomlán agus oibríonn 2,5 % de chéimithe i TFC, díreach faoi bhun mheán an Aontais). Tá sciar na mban i measc speisialtóirí TFC ag 20,4 %, áfach, os cionn mheán an Aontais de 18,9 %.

BONNEAGAR DIGITEACH

Feidhmíonn an Phortaingéil go han‑mhaith i ndáil le cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (VHCN) agus cumhdach cábla snáthoptaice go háitreabh (93 % agus 91 % faoi seach i gcomparáid le meán an Aontais de 73 % agus 56 %) agus i ndáil le glacadh leathanbhanda fosaithe 100 Mbps ar a laghad (77 %). Mar sin féin, tá glacadh 1 Gbps ar a laghad (4,5 %) agus glacadh leathanbhanda móibíleach (82 %) faoi bhun mheán an Aontais. Ar an bhforiomlán, tá a cumhdach 5G (70 %) faoi bhun mheán an Aontais (81 %). Tá an Phortaingéil ag cur bearta chun feidhme chun cuidiú le cur in úsáid líonra 5G a mhéadú, atá tite ar chúl, go príomha mar gheall ar mhoill ar cheantáil na mbandaí 700 MHz agus 3,6 GHz, agus mar gheall ar neamhchinnteacht maidir le huainiú ceantála an bhanda 26 GHz.

Tá an Phortaingéil rannpháirteach in éiceachóras an Tionscadail Thábhachtaigh ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide in éineacht le rannpháirtithe comhlachaithe (ag fáil cabhrach faoi bhun thairseach GBER). 

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

In 2022, bhí an leibhéal déine digití a bhí bunúsach ar a laghad ag 70 % de FBManna na Portaingéile, rud beag chun tosaigh ar mheán an Aontais (69 %) in 2022. Tá cion na bhfiontar a úsáideann néalríomhaireacht (29 % in 2021) agus mórshonraí (11 % in 2021) níos ísle ná meán an Aontais de 34 % agus 14 %. Mar sin féin, bhí 17 % de ghnólachtaí na Portaingéile ag baint úsáide as IS in 2021, níos mó ná dhá oiread mheán an Aontais. Tá bearta á gcur chun feidhme ag an bPortaingéil chun glacadh teicneolaíochtaí digiteacha ag fiontair a threisiú: lena n‑áirítear binsí tástála, Moil Nuálaíochta Digití, catalóg de sheirbhísí um an aistriú digiteach, agus uirlis mheasúnaithe agus deimhniúcháin um aibíocht dhigiteach. Leithdháileann RRP cistí do chuideachtaí chun binsí tástála a bhunú faoi thionscnamh an líonra náisiúnta de bhinsí tástála ar 5G, IS, mórshonraí agus blocshlabhra. Ós rud é nach bhfuil ach aonbheannach amháin aici, d’fhéadfadh an Phortaingéil rochtain ar mhaoiniú a fheabhsú le haghaidh gnólachtaí nuálacha atá ag méadú chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach maidir leis an líon aonbheannach a dhúbailt a bhaint amach. Chuir cláir phoiblí agus cistiú le digiteáil na Portaingéile, ach féadann tírdhreach na n‑acmhainní a bheith casta agus uaireanta bíonn dúshláin roimh ghnólachtaí rochtain a fháil orthu lena ndigiteáil.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Rinne an Phortaingéil digiteáil ar sheirbhísí poiblí ina chuid lárnach de nuachóiriú a riaracháin tríd an ualach riaracháin a laghdú agus trí TFC a úsáid chun seirbhísí poiblí níos fearr a sheachadadh. Seasann seirbhísí ar líne do shaoránaigh ag 78, agus iad siúd do ghnólachtaí ag 82, gar do mheán an Aontais. Tá an Phortaingéil ag bogadh i dtreo na sprice don Deacáid Dhigiteach go mbeadh rochtain ag 100 % de shaoránaigh an Aontais ar mhodh ríomh‑shainaitheantas (eID) atá aitheanta ar fud an Aontais. Go deimhin, tá torthaí dearfacha mar thoradh ar thosaíocht a thabhairt do ríomh‑shainaitheantas, amhail cur in úsáid sásraí aitheantais digiteacha na Portaingéile agus a nglacadh ag an bpobal, ag gnólachtaí agus ag an riarachán poiblí. Cé go bhfuil an cárta saoránach ríomh‑shainaitheantais éigeantach, féadann sé a bheith dúshlánach é a úsáid do dhaoine áirithe, go sonrach daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas nó daoine atá ina gcónaí i limistéir iargúlta. Tá scór de 63 ag an bPortaingéil, atá faoi bhun mheán an Aontais, maidir le rochtain ar shonraí leictreonacha sláinte agus tá gá le feabhsuithe chun rochtain a thabhairt ar thorthaí leighis leictreonacha, ar thuarascálacha agus ar shonraí leictreonacha ó sholáthraithe cúraim sláinte eile san earnáil phoiblí agus san earnáil phríobháideach.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Rómáin

Tá deis ag an Rómáin chun feabhas a chur ar a feidhmíocht san aistriú digiteach agus rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Feidhmíonn an Rómáin go maith maidir le nascacht fhosaithe, go háirithe i ndáil le cábla snáthoptaice go háitreabh a rolladh amach, réimse a bhfuil dul chun cinn tapa á dhéanamh aici fós, agus i gcás céimithe TFC, ós rud é go bhfuil cion ard de speisialtóirí TFC baineanna aici, agus tá coinne leis go gcuideoidh siad go mór leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá roinnt dul chun cinn déanta freisin maidir le seirbhísí poiblí digiteacha, áit a bhfuil torthaí fós le baint amach ag bearta tábhachtacha beartaithe. Tá dul chun cinn teoranta déanta ar tháscairí digitithe gnó áirithe. Ní mór iarrachtaí suntasacha a dhéanamh maidir le bunscileanna digiteacha agus cumhdach 5G.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá an Rómáin i bhfad faoi bhun mheán an Aontais maidir le bunscileanna digiteacha agus speisialtóirí TFC araon, agus bearna an‑leathan ann i ndáil le bunscileanna digiteacha ar a laghad (28 % vs meán an Aontais de 54 %) agus é ina sprioc ag an Aontas go mbeadh na scileanna sin ag 80 % den daonra idir 16‑74 bliana d’aois. Is é 2,8 % an cion de speisialtóirí TFC mar chuid den fhostaíocht iomlán, i gcomparáid le meán an Aontais de 4,6 %. Mar sin féin, tá cion na gcéimithe TFC i measc na gcéimithe uile i bhfad níos airde ná meán an Aontais (6,9 % i gcomparáid le 4,2 %). Tá ceann de na comhréireanna is airde speisialtóirí TFC san Aontas ag an Rómáin freisin, ag 25,2 %. Tá iarrachtaí marthanacha, cuimsitheacha i réimsí na mbunscileanna digiteacha agus speisialtóirí TFC ríthábhachtach do chlaochlú digiteach na Rómáine. Thosaigh an Rómáin ar roinnt beart tábhachtach a chur chun feidhme faoina RRP, lena n‑áirítear creat reachtach nua a bhunú chun oideachas a dhigiteáil agus scéimeanna deontais éagsúla a sheoladh.

BONNEAGAR DIGITEACH

Is é nascacht an réimse ina bhfuil an scór is fearr ag an Rómáin, ag comhlíonadh ceann de na réamhchoinníollacha maidir le claochlú rathúil digiteach. Tá rochtain ag 96 % de theaghlaigh na Rómáine ar líonraí Gigighiotáin/FTTP cheana féin, atá i bhfad os cionn mheán an Aontais (73 % maidir le cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe agus 56 % maidir le cumhdach FTTP). Mar sin féin, tá cumhdach 5G ag 27 %, i bhfad faoi mheán an Aontais de 80 %. Tá coinne leis go dtiocfaidh dul chun cinn sa réimse sin as roinnt beart a cuireadh chun feidhme in 2022 faoi RRP na Rómáine, go sonrach an dlí nua um shlándáil líonra 5G, cur chun feidhme na moltaí éagsúla a leagtar amach i mbosca uirlisí nascachta an Aontais, agus ceant le haghaidh ceadúnais 5G le hoibleagáidí cumhdach tábhachtach a mhairfidh i gcásanna áirithe go dtí 2033.

Maidir leis an sprioc le haghaidh leathsheoltóirí, tá an Rómáin ag cur go mór, trí RRP, leis an Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide, le 3 rannpháirtí díreacha gníomhach i réimse na bhfeistí agus na mbraiteoirí le haghaidh feidhmeanna feithicleacha, aeraspáis/cosanta agus bithleighis. Tá an Rómáin rannpháirteach freisin sa tionscnamh EuroQCI chun bonneagar cumarsáide candamaí uile‑Eorpach a thógáil agus tá tuilleadh inniúlachtaí candamacha á bhforbairt aici.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Leanann digiteáil gnólachtaí de bheith ina dúshlán mór sa Rómáin. Tá glacadh na n‑ardteicneolaíochtaí amhail seirbhísí néalríomhaireachta, intleacht shaorga agus mórshonraí i bhfad faoi mheán an Aontais. Tá an bhearna le meán an Aontais beagán níos lú do FBManna a bhfuil leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad acu, ag 53 %, i gcomparáid le meán an Aontais de 69 % in 2022. Tá coinne leis go dtiocfaidh dul chun cinn sa réimse as roinnt beart leanúnach, lena n‑áirítear scéim tacaíochta faoi RRP, atá dírithe ar fhorbairt agus ar ghlacadh teicneolaíochtaí digiteacha ag FBManna araon, agus beart leanúnach CFRE atá dírithe ar bhraislí nuálaíochta a fhorbairt, agus ar an gcaoi sin ar earnáil TFC atá níos nuálaíocht‑tiomáinte.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Feidhmíonn an Rómáin i bhfad faoi bhun mheán an Aontais maidir le hinfhaighteacht seirbhísí poiblí digiteacha do shaoránaigh (agus scór de 48 aici i gcomparáid le meán an Aontais de 77) agus do ghnólachtaí (agus scór de 45 aici i gcomparáid le meán an Aontais de 84). Ní úsáideann ach 24 % d’úsáideoirí ar líne na Rómáine r‑sheirbhísí rialtais go gníomhach, i gcomparáid le meán 74 % an Aontais. Tá iarrachtaí móra ar siúl chun seirbhísí poiblí a athrú ó bhonn go digiteach, áfach, agus tá coinne leis go dtabharfaidh roinnt mhaith tionscadal, arna gcistiú faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta, níos mó seirbhísí ar líne, go laghdóidh siad ilroinnt, go gcuirfidh siad feabhas ar an idir‑inoibritheacht agus go mbainfidh siad bacainní maorlathacha. In 2022, tháinig an creat reachtach is gá chun néal rialtais a chruthú i bhfeidhm, lena n‑áirítear an tOrdú Éigeandála lena mbunaítear néal rialtais uimh. 89/2022 agus Dlí Idir‑inoibritheachta uimh. 242/2022. Faoi láthair, níl fógra tugtha ag an Rómáin faoi aon scéim ríomh‑shainaitheantais (r‑ID). Tá réamhfhógra ar siúl, áfach, agus áirítear le RRP bearta chun cártaí aitheantais leictreonacha a sheachadadh chuig 8 milliún saoránach faoi 2026. Maidir le rochtain ar ríomhthaifid sláinte, tá seirbhís rochtana láraithe do shaoránaigh ann, ach tá gá le hiarrachtaí chun na seirbhísí rochtana a rolladh amach ar fud an daonra ar fad chomh maith le cineálacha éagsúla soláthraithe cúraim sláinte. Déanann RRP na Rómáine foráil d’infheistíochtaí suntasacha chun bonneagar digiteach r‑shláinte agus seirbhísí teilileighis a chur in úsáid d’othair agus d’airígh.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSlóvaic

Tá deis ag an tSlóvaic chun feabhas a chur ar an aistriú digiteach agus rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach, go háirithe i réimse na scileanna digiteacha agus na seirbhísí poiblí digiteacha ar léir an dul chun cinn. Mar sin féin, d’ainneoin dul chun cinn le déanaí, ba cheart don tSlóvaic iarrachtaí a mhéadú maidir le digiteáil gnólachtaí agus nascacht, go sonrach i ndáil le 5G a rolladh amach. Tá an tSlóvaic rannpháirteach sa tionscadal ilnáisiúnta atá dírithe ar chonairí 5G a chur in úsáid ar fud na hEorpa. I mí na Nollag 2022, ghlac rialtas na Slóvaice an Plean gníomhaíochta um chlaochlú digiteach na Slóvaice do 2023‑2026 agus Straitéis náisiúnta scileanna digiteacha Phoblacht na Slóvaice agus an plean gníomhaíochta do na blianta 2023‑2026. I dteannta an doiciméid straitéise ‘An Coincheap Náisiúnta um Fhaisnéisiú an Riaracháin Phoiblí do na blianta 2021‑2026’ arna ghlacadh ag deireadh 2021, tá na doiciméid sin ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

SCILEANNA DIGITEACHA

Níl bunscileanna digiteacha ag beagnach leath de dhaonra na Slóvaice. Feidhmíonn an tSlóvaic beagán níos fearr ná meán an Aontais maidir le bunscileanna digiteacha ach, ag 55 %, tá sí go mór faoi bhun sprioc an Aontais de 80 %. Tá feabhsuithe breise ar scileanna digiteacha fíor‑riachtanach.

Is é 4,3 % an cion de speisialtóirí TFC mar chuid den fhostaíocht iomlán sa tSlóvaic, beagán níos lú ná meán an Aontais de 4,6 %. Tá méadú seasta tagtha ar an líon speisialtóirí TFC ó bhí 2017 ann. As na speisialtóirí TFC sin, ní mná ach 14,9 % díobh, atá ar cheann de na céatadáin is ísle san Aontas. Tá céimithe TFC os cionn mheán an Aontais: Tá céim TFC ag 4,4 % de chéimithe na Slóvaice. Aithnítear sa straitéis agus sa phlean gníomhaíochta náisiúnta um scileanna digiteacha 2023‑2026 an gá atá le hinniúlachtaí digiteacha a neartú sa tSlóvaic chun go mbeifear in ann rannchuidiú leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach maidir le scileanna digiteacha atá ‘bunúsach ar a laghad’ agus maidir le speisialtóirí TFC.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá tuilleadh dul chun cinn déanta ag an tSlóvaic ar theaghlaigh atá cumhdaithe ag líonraí fíor‑ardacmhainneachta (71 % i gcomparáid le 67 % sa tréimhse tuairiscithe roimhe seo). D’ainneoin na bpraghsanna réasúnta íseal, tá glacadh seirbhísí leathanbhanda an‑ardluais fós i bhfad faoi bhun mheán an Aontais. Trí bhíthin a plean náisiúnta leathanbhanda (NBP), féachann an tSlóvaic le rochtain a sholáthar do gach teaghlach ar nasc idirlín de 100 Mbps ar a laghad. Áirítear le NBP deis eile chun uasghrádú go luas gigighiotáin. Mar sin féin, níl an plean ailínithe go hiomlán fós le spriocanna um nascacht ghigighiotáin don Deacáid Dhigiteach 2030. Tá cistiú EUR 112 mhilliún ar fáil chun tacú le nascacht ghigighiotáin faoin gclár comhchistithe CFRE, a formheasadh i mí na Samhna 2022. Tá dul chun cinn suntasach déanta ag an tSlóvaic maidir le cumhdach 5G freisin. I gcomparáid leis an mbliain roimhe sin, mhéadaigh sé 41 phointe céatadáin agus in 2022, bhí 55 % de na limistéir daonra cumhdaithe ag 5G. D’ainneoin an dul chun cinn sin, leanann an tSlóvaic de bheith i bhfad faoi bhun mheán 81 % an Aontais de. I dtéarmaí cumhdaigh 5G ar an mbanda speictrim 3,4‑3,8 GHz, atá ábhartha le haghaidh ardfheidhmeanna a éilíonn bandaleithead ard, ag 39 %, tá an tSlóvaic gar do mheán 41 % an Aontais.

Tá an tSlóvaic rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá 5 rannpháirtí dhíreacha gníomhach i réimse dearaidh agus braite sliseanna, go príomha le haghaidh feidhmeanna (imeall) IS agus bithleighis.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

D’ainneoin dul chun cinn suntasach, léiríonn an tSlóvaic bearnaí móra fós i ndáil le digiteáil gnólachtaí, go háirithe maidir leis an sciar de FBManna a bhfuil leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad acu (atá, ag 60 %, faoi bhun mheán an Aontais de 69 %) agus i ndáil le glacadh néalréiteach. Trí phlean gníomhaíochta 2023‑2026 a ghlacadh chun an tSlóvaic a chlaochlú go digiteach, neartaítear gealltanas na tíre feabhas a chur ar a feidhmíocht sa réimse sin agus an cuspóir maidir le baint amach na sprice don Deacáid Dhigiteach ina n‑úsáidfeadh 75 % ar a laghad de ghnólachtaí néalríomhaireacht, IS nó mórshonraí.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Ar an bhforiomlán, tá iarrachtaí déanta ag an tSlóvaic a scóir agus a rangú i seirbhísí poiblí digiteacha a fheabhsú, ag druidim go mall le meán an Aontais. Mar sin féin, bíonn deacrachtaí fós le sárú ag saoránaigh agus gnólachtaí agus iad ag úsáid seirbhísí poiblí digiteacha, ós rud é go dtugtar le fios go bhfuil leibhéal íseal inúsáidteachta acu agus go bhfuil trédhearcacht theoranta acu. Go sonrach, in 2022, rinne an tSlóvaic roinnt dul chun cinn maidir le digiteáil na seirbhísí poiblí, ag baint amach scóir de 67 do shaoránaigh agus 77 do ghnólachtaí, ach tá gá le tuilleadh iarrachtaí le bheith in ann sprioc an Aontais de 100 a bhaint amach. Tá fógra tugtha ag an tír faoi scéim ríomh‑shainaitheantais, a bhfuil rochtain ag 72 % dá daonra uirthi. Tá an tSlóvaic rannpháirteach freisin (trí eintitis phoiblí agus phríobháideacha) i dtionscadal píolótach mórscála amháin a dhéanann tástáil ar Thiachóg na Céannachta Digití Eorpaí i roinnt cásanna laethúla, arna chistiú faoin gclár don Eoraip Dhigiteach. Maidir le rochtain ar thaifid r‑shláinte, tá feabhas mór le déanamh (is é 45 an scór reatha).

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSlóivéin

Tá coinne leis go rannchuideoidh an tSlóivéin go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun a leibhéal uaillmhéine a bhaint amach agus chun rannchuidiú tuilleadh le spriocanna agus cuspóirí don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach, go háirithe a mhéid a bhaineann le speisialtóirí TFC agus nascacht i limistéir thuaithe, agus ba cheart a rannpháirtíocht ghníomhach i dtionscadail ilnáisiúnta maidir le hardteicneolaíochtaí a choinneáil ar bun. Tá an tSlóivéin ag ullmhú creata go gníomhach dá claochlú digiteach: tá Aireacht um Chlaochlú Digiteach bunaithe aici agus tá straitéis chuimsitheach digitithe glactha aici, An tSlóivéin Dhigiteach 2030 , atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach.

Tá an tSlóivéin ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannas don Bhonneagar Digiteach Eorpach (EDICanna) a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga; agus (ii) an tionscadal ‘Leathchúplaí Digiteacha Áitiúla Líonraithe i dTreo CitiVerse’, agus úsáid á baint as teicneolaíochtaí bunathraitheacha agus tumthacha le haghaidh tionscadail amach anseo a bhaineann leis an gcathair. Tá an tSlóivéin ar cheann de na Ballstáit a chuir iarratas foirmiúil isteach i gcomhpháirt chun an Chomhpháirtíocht Eorpach Bhlocshlabhra agus an EDIC maidir le Bonneagar Blocshlabhra Eorpach a chur ar bun, lena dtacaítear le seirbhísí poiblí trasteorann ar fud an Aontais.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad beagán níos lú forleathan i measc daonra na Slóivéine idir 16‑74 bliana d’aois ná san Aontas ar an meán (50 % vs 54 %). An sciar de speisialtóirí TFC mar chuid den fhostaíocht iomlán, i gcodarsnacht le blianta roimhe seo, tá sé faoi bhun mheán an Aontais (4,5 % vs 4,6 %) agus leanann sé de bheith faoi bhun riachtanais reatha mhargadh an tsaothair. Tá sciar na mban i measc speisialtóirí TFC, ag 17,6 %, faoi bhun mheán an Aontais de 18,9 % freisin. Thuairiscigh 78 % d’fhiontair na Slóivéine go raibh deacrachtaí acu speisialtóirí TFC a raibh scileanna leordhóthanacha acu a aimsiú, arb é sin an sciar is airde san Aontas. Tá roinnt beart á gcur chun feidhme ag an tSlóivéin faoi láthair chun leibhéal na mbunscileanna digiteacha a mhéadú (e.g., Cur Chun Cinn an Ghnímh um Chuimsiú Digiteach) agus sciar na speisialtóirí TFC (e.g., an tArdán um Inniúlacht a Thuar agus bearta chun speisialtóirí TFC ón gcoigríoch a mhealladh), ach meastar go bhfuil siad sin neamh‑leordhóthanach i bhfianaise na riachtanas a tuairiscíodh.

BONNEAGAR DIGITEACH

Feidhmíonn an tSlóivéin go maith maidir le cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe (VHCN) agus cumhdach snáithíní, ach bíonn nascacht tuaithe agus cumhdach foriomlán 5G fós ina ndúshláin. Tá cumhdach líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe beagán os cionn mheán an Aontais (76 % vs 73 %). Tá gá le hiarrachtaí breise áfach, go háirithe i limistéir thuaithe, áit nach bhfuil ach 51 % de na teaghlaigh cumhdaithe, agus áit a bhfuil topagrafaíocht na tíre ina dúshlán. Ar an bhforiomlán, tá méadú suntasach tagtha ar chumhdach 5G (ó 37 % go 64 %) ach tá sé fós faoi bhun mheán an Aontais de 81 %. Forbairt thábhachtach i réimse na nascachta ab ea an Cód um Chumarsáid Leictreonach Eorpach a thrasuí sa dlí náisiúnta. Thairis sin, tá an tSlóivéin an‑ghníomhach maidir le bonneagar a fhorbairt le haghaidh ardteicneolaíochtaí agus tá sí rannpháirteach i roinnt tionscadail ilnáisiúnta, e.g., i ndáil leis an gComhghnóthas Eorpach um Ríomhaireacht Ardfheidhmíochta, Bonneagar Cumarsáide Candamaí na hEorpa agus Bonneagar Blocshlabhra na hEorpa. Tá an tSlóivéin ag rannchuidiú le héiceachóras an Tionscadail Thábhachtaigh ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide in éineacht le rannpháirtithe comhlachaithe (ag fáil cabhrach faoi bhun thairseach GBER).

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Léiríonn an tSlóivéin dea‑fheidhmíocht i roinnt réimsí a bhaineann le digiteáil gnólachtaí, ach is féidir feabhas a dhéanamh, , go háirithe i bhfianaise a sprioc uaillmhianach a bheith i measc na dtrí thír is fearr san Aontas sa réimse sin faoi 2030. Maidir le hardteicneolaíochtaí, d’fheidhmigh an tSlóivéin go maith a mhéid a bhaineann le húsáid IS agus néalseirbhísí ach bhí sí i bhfad chun deiridh maidir le hanailís a dhéanamh ar mhórshonraí (7 % i gcomparáid le meán an Aontais de 14 % in 2020). Feidhmíonn an tír beagán faoi bhun mheán an Aontais maidir le FBManna a bhfuil leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad acu (67 % i gcomparáid le 69 % in 2022). Níl aon aonbheannach ann faoi láthair agus níl aon aonbheannach féideartha amach anseo. Maidir leis an éiceachóras do ghnólachtaí nuathionscanta, is féidir feabhas a chur ar thráchtálú T&F san earnáil TFC agus ar rochtain ar mhaoiniú, go háirithe cothromas, do ghnólachtaí nuathionscanta/gnólachtaí atá ag méadú. Tá bearta á ndéanamh ag an tSlóivéin a bhfuil coinne leis go dtabharfaidh siad aghaidh ar chuid de na dúshláin sin, e.g., tríd an nGníomh maidir le Cineálacha Cistí Infheistíochta Malartacha.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Feidhmíonn an tSlóivéin go measartha maith maidir le digiteáil na seirbhísí poiblí. Feidhmíonn sí faoi bhun mheán an Aontais maidir le seirbhísí poiblí digiteacha do shaoránaigh (tá a scór de 71 faoi bhun mheán an Aontais de 77), ach tá sé an‑ghar do mheán an Aontais do ghnólachtaí (scór de 83 i gcomparáid le meán an Aontais de 84). Feidhmíonn an tír os cionn mheán an Aontais maidir le rochtain ar ríomhthaifid sláinte dá saoránaigh (agus scór 80 aici i gcomparáid le meán an Aontais de 72). Seoladh cárta aitheantais leictreonach i mí an Mhárta 2022 agus tugadh fógra ina leith faoi Rialachán eIDAS i mBealtaine 2023. Tá roinnt straitéisí glactha ag an tSlóivéin chun a seirbhísí poiblí a nuachóiriú, lena n‑áirítear an Straitéis um Sheirbhísí Digiteacha Poiblí 2021‑2030 agus an Straitéis r‑shláinte 2022‑2027 . 

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An Spáinn

Tá coinne leis go rannchuideoidh an Spáinn go dearfach leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tá iarrachtaí suntasacha déanta ag údaráis na Spáinne le blianta beaga anuas, ag leagan na bunsraithe le haghaidh claochlú digiteach uaillmhianach ar gheilleagar na Spáinne. Tá dul chun cinn suntasach déanta ag an Spáinn i ngach ceann de na ceithre ghné den Deacáid Dhigiteach. Cuireadh an straitéis ‘An Spáinn Dhigiteach 2026’, atá ailínithe leis an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach, i láthair in 2022 chun an claochlú digiteach a chur chun cinn tuilleadh trí thacar athchóirithe agus infheistíochtaí suntasacha poiblí agus príobháideacha.

Tá an Spáinn ag comhoibriú le Ballstáit eile chun iniúchadh a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le Cuibhreannais don Bhonneagar Digiteach Eorpach a chur ar bun maidir leis an méid seo a leanas: (i) Comhghuaillíocht um Theicneolaíochtaí Teanga a bhunú, chun bonneagar coiteann a fhorbairt i réimse na próiseála teanga nádúrtha agus na samhlacha móra ilteanga; (ii) Géanóim, chun rochtain trasteorann éifeachtach agus shábháilte a chumasú ar stórtha de thacair sonraí ghéanómaíocha phearsanta; (iii) an tionscadal ‘Leathchúplaí Digiteacha Áitiúla Líonraithe i dTreo CitiVerse’, agus úsáid á baint as teicneolaíochtaí bunathraitheacha agus tumthacha le haghaidh tionscadail amach anseo a bhaineann leis an gcathair.

SCILEANNA DIGITEACHA

Níl bunscileanna digiteacha ag níos mó ná aon trian de dhaonra na Spáinne. Mar sin féin, éiríonn go maith leis an Spáinn i ndáil le scileanna digiteacha atá bunúsach ar a laghad agus scileanna digiteacha atá os cionn na mbunscileanna, agus baineann 64 % agus 38 % den daonra leas as na scileanna sin faoi seach, atá os cionn mheán an Aontais. Leanann an tír le dul chun cinn a dhéanamh maidir le céatadán na speisialtóirí TFC sa lucht saothair a mhéadú, áit a bhfuil sí beagán faoi bhun mheán an Aontais (4,3 % vs 4,6 %), agus céatadán na gcéimithe TFC, a sháraíonn sí meán an Aontais (4,8 % vs 4,2 %). Tá sciar na mban i measc na speisialtóirí TFC ag 18 %, beagán faoi bhun mheán an Aontais. Cuidíonn sé sin leis an mbearna a laghdú maidir leis an éileamh atá ag méadú go leanúnach. Tá roinnt beart á gcur chun feidhme ag an Spáinn chun an líon speisialtóirí TFC a mhéadú, go háirithe dlí nua chun an córas oiliúna gairmoideachais agus gairmoiliúint (VET) a nuachóiriú, rud a formheasadh i mí an Mhárta 2022, agus cúrsa nua speisialtóireachta VET maidir le IS agus mórshonraí.

BONNEAGAR DIGITEACH

Tá an Spáinn ar cheann de na gníomhaithe is fearr san Aontas maidir le bonneagar digiteach, go sonrach i dtaca le nascacht. Ó thaobh líonraí fíor‑ardacmhainneachta fosaithe de, tá sí i bhfad os cionn mheán an Aontais (93 % vs 73 %), agus, i ndáil le cumhdach cábla snáthoptaice go háitreabh, sáraíonn sí meán an Aontais le corrlach leathan (91 % vs 56 %). Níl an tír ach beagán os cionn mheán an Aontais maidir le cumhdach foriomlán 5G (82 % vs 81 %) de bharr moilleanna tosaigh ceantála. Mar sin féin, tá 98 % de na bannaí ceannródaíocha 5G ar fad sannta ag an Spáinn anois agus, faoina RRP, tá bearta iomchuí á gcur chun feidhme aici chun na spriocanna don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Ghlac an Spáinn a Dlí Teileachumarsáide nua in 2022 agus tá sí ag cur 5G agus imlonnú leathanbhanda araon chun cinn. Maidir le leathsheoltóirí agus teicneolaíochtaí ceannródaíocha, i mí na Bealtaine 2022, d’fhormheas an Spáinn an Tionscadal Straitéiseach um Théarnamh agus Claochlú Eacnamaíoch maidir le micrileictreonaic agus leathsheoltóirí (PERTE Chip) chun dearadh agus acmhainneacht táirgeachta an tionscail sa Spáinn a neartú chun ceannasacht straitéiseach náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais a chothú. Bíonn an tír rannpháirteach sa Tionscadal Tábhachtach ar mhaithe le Leas na hEorpa i gCoitinne (IPCEI) a bhaineann leis an Micrileictreonaic agus le Teicneolaíochtaí Cumarsáide agus tá 11 rannpháirtí dhíreacha gníomhach i réimsí éagsúla (ábhar, dearadh foinse oscailte, trealamh, pacáistiú, nascacht, fótónaic). Tá roinnt beart á gcur chun feidhme ag an Spáinn faoi láthair a d’fhéadfadh cuidiú leis an gcéad ríomhaire san Eoraip le luasghéarú candamach a bhaint amach faoi 2025.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá céatadán na FBManna a bhfuil leibhéal déine digití atá bunúsach ar a laghad acu beagán faoi bhun mheán an Aontais (68 % vs 69 %), cé go bhfuil iarrachtaí á ndéanamh ag údaráis na Spáinne feabhas a chur ar dhigiteáil na bhfiontar. Maidir le comhtháthú na n‑ardteicneolaíochtaí, léiríonn sonraí 2022 dul chun cinn substaintiúil mar go n‑úsáideann 12,3 % d’fhiontair IS agus úsáideann 14,3 % díobh Mórshonraí le haghaidh anailís inmheánach. I bhfianaise a líon mór FBManna agus a sciar tábhachtach i ngeilleagar na Spáinne, beidh tionchar indíreach iolraitheora ag na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí atá dírithe ar inscálaitheacht agus digiteáil FBManna a fheabhsú. Sheol an Spáinn an tionscnamh Digital Kit chun sásraí comhair inscálaithe, ardtionchair agus poiblí‑príobháideacha a chur chun cinn chun dlús a chur le digiteáil FBManna, agus an clár Gníomhaithe don Athrú chun deontais a thabhairt do FBManna chun saineolaithe claochlaithe digiteacha a fhostú. Faoi Straitéis Náisiúnta IS na Spáinne, tá bearta tábhachtacha glactha ag an tír maidir le IS ar cheart dóibh tacú le forbairt bhreise na dteicneolaíochtaí sin agus a nglacadh ag fiontair a mhéadú. Glacann an tír páirt freisin san IPCEI maidir le Bonneagar agus Seirbhísí Néalríomhaireachta na Chéad Ghlúine Eile. Ina theannta sin, seoladh roinnt beart chun timpeallacht fhabhrach a spreagadh do chuideachtaí agus aonbheannaigh atá ag teacht chun cinn, go háirithe an Dlí um Ghnólachtaí Nuathionscanta.

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá an Spáinn ar thús cadhnaíochta na r‑sheirbhísí rialtais agus na seirbhísí digiteacha poiblí san Aontas agus leanann sí ag tabhairt cothrom le dáta a cuid seirbhísí agus bonneagair chun iad a thabhairt i gcomhréir le forbairtí teicneolaíochta tapa agus le riachtanais na saoránach agus na ngnólachtaí. Feidhmíonn an Spáinn i bhfad os cionn mheán an Aontais maidir leis na táscairí a thomhaiseann an líon scimeálaithe ar an Idirlíon a úsáideann r‑sheirbhísí rialtais (84 % vs 74 %) ó thaobh seirbhísí poiblí digiteacha do shaoránaigh (86) agus do ghnólachtaí de (91), agus i ndáil le rochtain ar thaifid ríomhshláinte (83). Tá modh ríomh‑shainaitheantais amháin ag an Spáinn, an cárta aitheantais Spáinneach (DNIe) a fógraíodh faoi Rialachán eIDAS. Tá dul chun cinn déanta ag an Spáinn maidir le hidir‑inoibritheacht na seirbhísí poiblí digiteacha ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil.

Tuarascáil 2023 ar an Deacáid Dhigiteach de réir Tíre: An tSualainn

Tá coinne leis go gcuirfidh an tSualainn go mór leis na hiarrachtaí comhchoiteanna chun spriocanna an Aontais don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. Tháinig an tSualainn le bheith digitithe ag céim luath agus tá stair fhada d’ardnascacht aici agus úsáid á baint as uirlisí digiteacha. Agus í ina tír atá aibí go digiteach, leanann an tSualainn de bheith ag feidhmiú go maith thar gach gné den Deacáid Dhigiteach. Mar sin féin, tá moilliú tagtha ar an dul chun cinn maidir le nascacht agus tá an tSualainn fós go mór chun deiridh a mhéid a bhaineann le cumhdach 5G. Tá ardleibhéal inniúlachtaí agus scileanna digiteacha ag an daonra, ach is dúshlán é freastal ar éileamh ard an tionscail ar speisialtóirí TFC. Cuireann an straitéis um dhigiteáil 2017 i dtábhacht an tábhacht a bhaineann le lucht saothair atá inniúil go digiteach; ní shonraítear spriocanna ar bith sa straitéis, áfach.

SCILEANNA DIGITEACHA

Tá ardleibhéal scileanna digiteacha ag daonra na Sualainne agus tá coinne leis go gcuirfidh sé go mór leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach. In 2023, bhí scileanna digiteacha a bhí bunúsach ar a laghad ag 67 % de dhaoine idir 16‑74 sa tSualainn, os cionn mheán an Aontais de 54 %. Féachann roinnt tionscnaimh leanúnacha le feabhas breise a chur ar leibhéal scileanna digiteacha dhaonra na Sualainne.

Ag 8,6 %, tá sciar na speisialtóirí TFC mar chuid den fhostaíocht iomlán i bhfad os cionn mheán an Aontais (4,6 %). An sciar de mhná i measc speisialtóirí TFC, ag 22,9 %, tá sé os cionn mheán an Aontais (18,9 %) freisin. Mar sin féin, cuireann an tionscal i dtábhacht go láidir nach bhfuiltear ag freastal ar an éileamh ar speisialtóirí TFC go fóill. Tá sé tábhachtach go gcuirfeadh an tSualainn dlús lena hiarrachtaí chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist seo, i bhfianaise rannchuidiú leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach ar speisialtóirí TFC freisin.

BONNEAGAR DIGITEACH

Leanann an tSualainn le dul chun cinn a dhéanamh maidir le nascacht fhosaithe. Mar sin féin, tá sé ag titim chun deiridh mheán foriomlán an Aontais. Cé go bhfuil rochtain ag formhór na dteaghlach ar líonraí fíor‑ardacmhainneachta (85 % vs. 73 % san Aontas ar an bhforiomlán), tá moilliú tagtha ar rolladh amach snáithíní tar éis buaicphointe in 2016 agus is gá aghaidh a thabhairt fós ar bhearnaí sa rochtain gigighiotáin, go háirithe i limistéir thuaithe (76 % na dteaghlach cumhdaithe). Níl an glacadh le nascacht ghigighiotáin ach ag 6,1 %, faoi bhun mheán an Aontais de 13,8 %. Maidir le nascacht mhóibíleach, tá méadú tagtha ar rolladh amach líonra 5G tar éis moille ar cheant an speictrim ábhartha, ach tá an tSualainn fós go mór chun deiridh mheán an Aontais maidir le cumhdach (20 % vs. 81 %) agus maidir le glacadh. Ní mór níos mó a dhéanamh chun sannadh speictrim raidió thar téarma i gcuid de na bannaí ceannródaíocha 5G a thabhairt i gcrích.

A mhéid a bhaineann le bonneagair dhigiteacha eile, glacann an tSualainn páirt i dtionscadail ilnáisiúnta maidir le sár‑ríomhairí agus ríomhairí candamacha a fháil. Tá tionscnaimh i bhfeidhm freisin chun tacú le táirgeadh leathsheoltóirí agus le cur in úsáid nód ciumhais, i gcomhréir leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach.

DIGITEÁIL GNÓLACHTAÍ

Tá an tSualainn ar thús cadhnaíochta an Aontais maidir le haonbheannaigh (37), agus tá coinne leis go gcuirfidh sí go mór leis na spriocanna uile don Deacáid Dhigiteach sa ghné a bhaineann le digiteáil gnólachtaí. In 2022, bhí leibhéal déine digití a bhí bunúsach ar a laghad bainte amach ag 87 % de FBManna na Sualainne (i gcomparáid le meán an Aontais de 69 % in 2022), ag druidim le sprioc 2030 de 90 %. Idir 2021‑2024, tá bearta á gcur chun feidhme ag Gníomhaireacht na Sualainne um Fhás Eacnamaíoch agus Réigiúnach chun micreaghnólachtaí agus gnólachtaí beaga i limistéir thuaithe a neartú trí na féidearthachtaí a bhaineann le digiteáil.

Cé go bhfuil céatadán na bhfiontar sa tSualainn a bhfuil ardteicneolaíochtaí digiteacha glactha acu os cionn mheán an Aontais ar an bhforiomlán, tá gá le níos mó iarrachtaí chun cuidiú leis an sprioc don Deacáid Dhigiteach a bhaint amach, go sonrach maidir le glacadh IS (10 % in 2021) agus mórshonraí (19 % in 2020).

DIGITEÁIL SEIRBHÍSÍ POIBLÍ

Tá scór atá os cionn mheán an Aontais ag an tSualainn i dtéarmaí foráil ar líne príomhsheirbhísí poiblí do shaoránaigh agus gnólachtaí (88/100 don dá cheann). Tá idirghníomhaíochtaí ar líne á dtairiscint ag formhór na riarachán poiblí. Tá fógra tugtha ag an tSualainn faoi thrí mhodh ríomh‑shainaitheantais faoi scéim ríomh‑shainaitheantais na Sualainne (Svensk e‑legitimation). I mí an Mheithimh 2022, chuir an Rialtas de chúram ar an nGníomhaireacht um Rialtas Digiteach (Digg) anailís a dhéanamh ar thograí agus iad a chur isteach chun ríomh‑shainaitheantas rialtais a tháirgeadh agus a oibriú. Thug Digg breac‑chuntas ina dhiaidh sin ar thogra le haghaidh réiteach teicniúil i gcomhair ríomh‑shainaitheantas nua. Le scór ilchodach de 70 as 100, feidhmíonn an tSualainn dhá phointe faoi bhun mheán an Aontais (72) maidir le rochtain ar líne ag saoránaigh ar a ríomhthaifid sláinte. Tá an tSualainn ag bailiú sonraí oscailte ó ghníomhaithe poiblí chun sonraí den sórt sin a chur ar fáil do ghníomhaithe poiblí agus príobháideacha araon.

(1)

Bunaithe ar Iarscríbhinn VII de Rialachán RRF. Thairis sin, rinneadh measúnú cáilíochtúil ar na sonraí chun foráil a dhéanamh maidir le meastachán ar an rannchuidiú féideartha ó bhearta RRF leis na spriocanna don Deacáid Dhigiteach agus leis an gcuid eile táthar ag tacú le cuspóirí ginearálta na Deacáide Digití freisin. Baineann sé sin le gach tuairisc ar na RRPanna a áirítear san Iarscríbhinn seo.

Leis an bhfaisnéis a sholáthraítear, déantar tagairt don Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta mar a ghlac an Chomhairle í roimh an 1 Meán Fómhair 2023, gan dochar d’athbhreithnithe leanúnacha a d’fhéadfadh a bheith á ndéanamh ar an bplean.

(2)

 Féach fonóta 1.  

(3)

Féach fonóta 1.

(4)

 Féach fonóta 1.

(5)

Féach fonóta 1.

(6)

 Féach fonóta 1. 

(7)

Féach fonóta 1.

(8)

Féach fonóta 1.  

(9)

Féach fonóta 1. 

(10)

Féach fonóta 1.

(11)

 Féach fonóta 1.  

(12)

 Féach fonóta 1. 

(13)

 Féach fonóta 1.

(14)

 Féach fonóta 1. 

(15)

 Féach fonóta 1. 

(16)

 Féach fonóta 1.

(17)

Féach fonóta 1. 

(18)

  Féach fonóta 1.

(19)

  Féach fonóta 1. 

(20)

 Féach fonóta 1.

(21)

 Féach fonóta 1.

(22)

 Féach fonóta 1.

(23)

 Féach fonóta 1. 

(24)

 Féach fonóta 1.

(25)

 Féach fonóta 1.  

(26)

 Féach fonóta 1. 

(27)

Féach fonóta 1.