(1)

Cumhdaítear leis an Moladh seo féintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (14), de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) agus custaiméirí gníomhacha mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (8), de Threoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2) atá i mbun féintáirgeadh agus féintomhaltas fuinnimh in-athnuaite (‘féintomhaltas’), lena n-áirítear é sin a dhéanamh trí chomhroinnt fuinnimh mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (10a), de Threoir (AE) 2019/944. Cumhdaítear leis an Moladh seo freisin pobail fuinnimh in-athnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (16), de Threoir (AE) 2018/2001 agus pobail fuinnimh saoránach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (11), de Threoir (AE) 2019/944 atá i mbun féintáirgeadh fuinnimh in-athnuaite agus cineálacha eile seirbhísí a bhaineann le fuinneamh.

(2)

Le hAirteagal 15a de Threoir (AE) 2019/944, ceanglaítear ar na Ballstáit ceart chun comhroinnte fuinnimh a bhunú lena n-áiritheofar, inter alia, ‘go mbeidh an ceart ag gach teaghlach, gach fiontar beag agus gach fiontar meánmhéide, gach comhlacht poiblí agus, i gcás ina gcinnfidh Ballstát amhlaidh, catagóirí eile de chustaiméirí deiridh, a bheith rannpháirteach i gcomhroinnt fuinnimh mar chustaiméirí gníomhacha’. Tá sé ríthábhachtach an ceart sin a chur chun feidhme go comhsheasmhach chun samhlacha nua gnó a dhíghlasáil, chun infheistíocht áitiúil a spreagadh agus chun feabhas a chur ar sholúbthacht an chórais.

(3)

Leagtar béim sa phlean REPowerEU (3) ar an acmhainn atá sna pobail fuinnimh agus san fhéintomhaltas cuidiú le haghaidh a thabhairt ar phraghsanna luaineacha arda fuinnimh, agus iarrtar ar na Ballstáit dlús a chur le trasuí an Phacáiste ‘Fuinneamh Glan do gach Eorpach’. Aithnítear go sonrach i Straitéis an Aontais um an nGrianfhuinneamh (4) acmhainneacht ard na bpobal fuinnimh agus an fhéintomhaltais maidir le dlús a chur le cur in úsáid an ghrianfhuinnimh. Chuir sé uaillmhian pholaitiúil chomhroinnte chun cinn chun pobal fuinnimh amháin ar a laghad atá bunaithe ar fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a chur ar bun i ngach bardas ina bhfuil daonra níos airde ná 10 000 duine faoi 2025. Le Treoir (AE) 2023/1791 ó Phairlimint na hEorpa agus ón gComhairle (5)maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, iarrtar ar údaráis áitiúla in áiteanna ina bhfuil daonra níos airde ná 45 000 measúnú a dhéanamh ar ról na bpobal fuinnimh i bpleananna áitiúla um théamh agus fuarú.

(4)

Leagtar béim i gcreat an Aontais ar an gcothroime agus ar an gcuimsitheacht. Aithnítear i Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) agus i Moladh (AE) 2023/2407 ón gCoimisiún (7) araon acmhainneacht na bpobal fuinnimh agus na scéimeanna féintomhaltais, amhail comhroinnt fuinnimh, rannchuidiú le teaghlaigh leochaileacha agus teaghlaigh atá thíos leis an mbochtaineacht fuinnimh a chosaint. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit cuimsiú daoine, lena n-áirítear teaghlaigh leochaileacha, teaghlaigh a ndéanann an bhochtaineacht fuinnimh difear dóibh agus teaghlaigh le daoine faoi mhíchumas, a spreagadh i bpobail fuinnimh agus i dtionscadail fuinnimh in-athnuaite.

(5)

Is féidir le creataí cumasúcháin dea-cheaptha le haghaidh pobail fuinnimh, féintomhaltas aonair agus comhroinnt fuinnimh tacú le Prionsabal 20 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta a bhaint amach, lena ndearbhaítear an ceart atá ag gach duine rochtain a fháil ar sheirbhísí fíor-riachtanacha ar ardchaighdeán, lena n-áirítear fuinneamh.

(6)

Sa phlean gníomhaíochta um fhuinneamh inacmhainne (8), a thíolaic an Coimisiún an 26 Feabhra 2025, leagtar amach an cuspóir fuinneamh a dhéanamh inacmhainne, dlús a chur le cur in úsáid fuinnimh in-athnuaite agus spleáchas an Aontais ar bhreoslaí iontaise agus ar allmhairí fuinnimh a laghdú. Rannchuidíonn sé freisin le cuspóirí an Chomhaontaithe maidir le Tionsclaíocht Ghlan (9) trí infheistíocht áitiúil, iomaíochas agus cothroime shóisialta a neartú trí bhíthin creataí simplithe intuartha trédhearcacha. Chun na cuspóirí sin a bhaint amach, is é is aidhm do Phacáiste Fuinnimh na Saoránach (10) cur a thuilleadh le rannpháirtíocht na saoránach agus na bpobal san aistriú fuinnimh, agus iad a chumhachtú lena bhfuinneamh in-athnuaite féin a tháirgeadh, a stóráil, a ídiú, a chomhroinnt nó a dhíol chun rochtain chobhsaí ar phraghsanna inacmhainne fuinnimh a bhaint amach.

(7)

Mar gheall ar a spleáchas ar rannpháirtíocht an phobail agus ar obair a dhéanann an pobal go deonach go minic, tá srianta ar leith ar phobail fuinnimh ó thaobh acmhainneacht theicniúil, ama agus airgeadais de a mbíonn tionchar acu ar an timthriall forbartha tionscadail chomh maith leis an mbealach chuig margaí fuinnimh. Bíonn sé thar a bheith dúshlánach ar phobail fuinnimh maoiniú a shlógadh sna céimeanna luatha i bhforbairt tionscadail, nósanna imeachta casta riaracháin a bhainistiú, infheistíocht a dhéanamh i mbonneagar teicniúil nó oibríochtaí margaidh a dhéanamh (11).

(8)

Chun cuidiú leis na srianta sin a shárú agus chun forbairt chomhionann a éascú ar fud an Aontais, ba cheart é a chur ar a gcumas do na pobail fuinnimh teacht chun cinn, éagsúlú agus fás, agus creataí soiléire comhleanúnacha, feasacht ghinearálta agus cóir chothrom á n-áirithiú, bacainní rialála agus riaracháin ar na margaí agus ar na hearnálacha fuinnimh ábhartha uile á n-íoslaghdú agus treoir á tabhairt maidir le gnéithe teicniúla agus airgeadais chomh maith le rochtain éascaithe ar mhaoiniú. Is féidir le tacaíocht d’fhothú acmhainneachta borradh breise a chur faoi ghairmiúlacht agus neamhspleáchas na bpobal fuinnimh agus na n-uirlisí teicniúla mar bíonn a ndearadh ríthábhachtach i dtaobh ghlacadh foriomlán na bpobal fuinnimh. D’fhéadfadh tacaíocht d’údaráis áitiúla agus go háirithe do struchtúir thánaisteacha nó do chónaidhmeanna pobal fuinnimh a bheith ina modh éifeachtach chun dlús a chur lena bhforbairt agus lena n-acmhainneacht páirt a ghlacadh i dtionscadail atá níos nuálaí ó thaobh na sochaí agus na teicneolaíochta de.

(9)

Tá bacainní ar leith roimh fhéintomhaltas fuinnimh in-athnuaite maidir le maoiniú, ceadú, rochtain ar an eangach agus castacht riaracháin. Bíonn tionchar díréireach ag na bacainní sin ar theaghlaigh ar ioncam íseal agus ar thomhaltóirí beaga. Chun an chuimsitheacht a áirithiú, tá an méid seo a leanas fíor-riachtanach: simpliú; comhtháthú pointí teagmhála aonair le haghaidh ionaid cheadaithe agus ionaid ilfhreastail; tacaíocht airgeadais spriocdhírithe: agus maoiniú tríú páirtí nó cineálacha comhchoiteanna cur chuige maoiniúcháin amhail léasú, conarthaí feidhmíochta fuinnimh nó scéimeanna infheistíochta pobail. Cuideoidh cur chuige comhleanúnach maidir le pobail fuinnimh agus comhroinnt fuinnimh ar fud an Aontais le dea-chleachtas a chomhroinnt agus samhlacha gnó nuálacha a chur in úsáid thar theorainneacha. Cuidíonn prionsabail choiteanna maidir le sainmhínithe, luach saothair, comhtháthú eangaí agus cosaint tomhaltóirí le cur chuige comhleanúnach den sórt sin a bhaint amach.

(10)

Fágann cóireáil chomhréireach neamh-idirdhealaitheach agus cúnamh saincheaptha i nósanna imeachta um nascadh leis an eangach agus i bhfeidhmchláir a bhaineann le nascadh leis an eangach go mbíonn sé níos éasca rochtain a fháil ar eangacha suiteálacha táirgthe foinsí in-athnuaite fuinnimh.

(11)

Le comhroinnt fuinnimh in éineacht le freagairt ar an éileamh, aistriú lóid nó stóráil fuinnimh, is féidir coigilteas costais a bhaint amach do thomhaltóirí agus do chórais fuinnimh araon. Chuige sin, tá gá le rochtain ar shonraí méadraithe agus tomhaltais agus le hidir-inoibritheacht sonraí.

(12)

I gcomhréir le clár oibre an Choimisiúin maidir le simpliú agus rialáil níos fearr, féachtar leis an Moladh seo treoir phraiticiúil a sholáthar do na Ballstáit chun a áirithiú go gcuirfear reachtaíocht an Aontais maidir le pobail fuinnimh agus scéimeanna féintomhaltais, lena n-áirítear comhroinnt fuinnimh, chun feidhme ar bhealach comhleanúnach comhréireach atá fabhrach do shaoránaigh.

(13)

Ba cheart do na Ballstáit simpliú a dhéanamh ar na nósanna imeachta um riarachán chun pobail fuinnimh agus ceanglais féintomhaltais agus tuairiscithe a bhunú, a oibriú agus a fhorbairt. Leis an gcur chun feidhme, ba cheart cur leis na struchtúir agus na huirlisí digiteacha atá ann cheana, lena n-áiritheofar an comhleanúnachas, an chostéifeachtúlacht agus an t-ualach riaracháin is lú le haghaidh soláthróirí, tomhaltóirí agus údaráis náisiúnta.

(14)

Chun tacú leis na Ballstáit a chuireann an Moladh seo chun feidhme, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún roinnt beart a dhéanamh chun cur le forbairt agus glacadh pobal fuinnimh san Aontas agus chun tacú le cur chun feidhme reachtaíocht an Aontais. Leagtar na bearta sin amach sa Phlean Gníomhaíochta san iarscríbhinn a ghabhann leis an Moladh seo.