(1)

Bhunaigh an Coimisiún an Sásra Hidrigine (‘an sásra’) chun tacú le forbairt margaidh hidrigine dá dtagraítear in Airteagal 52 de Rialachán (AE) 2024/1789 atá le cur chun feidhme faoi ghníomhaíochtaí an Bhainc Eorpaigh Hidrigine (2). Seoladh an sásra i mí Iúil 2025. Is é is aidhm don sásra méadú a dhéanamh ar thrédhearcacht an éilimh, an tsoláthair, na sreafaí agus na bpraghsanna hidrigine. Tá ról comhordúcháin aige, trí fhaisnéis maidir le héileamh agus soláthar hidrigine agus díorthach hidrigine in-athnuaite agus ísealcharbóin a nascadh, a phróiseáil agus rochtain a thabhairt uirthi, ar faisnéis í arna cur isteach ag: ceannaitheoirí atá bunaithe san Aontas; Páirtithe Conarthacha an Chomhphobail Fuinnimh; agus soláthróirí intíre agus idirnáisiúnta. Tá an sásra le cur chun feidhme agus le hoibriú i gcomhréir le rialacha iomaíochta an Aontais, go háirithe Airteagail 101 agus 102 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh.

(2)

Tagraíonn soláthar hidrigine do dhíol hidrigine le custaiméirí, agus athdhíol san áireamh, lena n-áirítear hidrigin i bhfoirm iompróirí hidrigine orgánaí leachtaí nó hidrigin leachtach agus díorthaigh hidrigine lena n-áirítear amóinia nó meatánól (3).

(3)

Táirgeann an Rúis agus an Bhealarúis méideanna móra hidrigine agus díorthach atá bunaithe ar bhreosla iontaise (amhail amóinia). Chomh maith leis sin, tá acmhainneacht ann maidir le díolacháin agus soláthairtí móra de hidrigin agus de dhíorthaigh hidrigine in-athnuaite agus ísealcharbóin de thionscnamh na Rúise agus na Bealarúise. Ní chuirtear as an áireamh go n-onnmhaireofaí cuid de na méideanna díorthach hidrigine agus hidrigine sin chuig an Aontas freisin.

(4)

Is léir ón taithí a fuarthas ar sholáthairtí fuinnimh ón Rúis agus ón mBealarúis gur bhain an Rúis leas as spleáchas an Aontais ar a honnmhairí fuinnimh chuig an Aontas mar mhodh ionramhálacha agus chun comhéigean a dhéanamh. Bhain an Rúis mí-úsáid chórasach as spleáchais chun dochair do gheilleagar agus do shlándáil eacnamaíoch an Aontais agus bhain sí úsáid as caidrimh soláthair fuinnimh le comhpháirtithe san Aontas chun margaí a chúbláil agus chun slándáil soláthair an Aontais a lagú.

(5)

Tá an baol ann go ndéanfadh an Rúis agus an Bhealarúis iarracht caidrimh ghnó agus spleáchais chomhchosúla a bhunú maidir le honnmhairithe hidrigine agus díorthach hidrigine in-athnuaite agus ísealcharbóin chuig an Aontas a d’fhéadfaí a úsáid chun margaí a chúbláil.

(6)

Dá gceadófaí soláthairtí de thionscnamh na Rúise nó na Bealarúise a thairiscint tríd an sásra, d’fhéadfaí ligean don Rúis agus don Bhealarúis bonn suntasach a bhaint amach i margadh an Aontais, rud a d’éascódh iarrachtaí an margadh hidrigine nuaghinte a chúbláil.

(7)

Ós rud é gur minic a úsáideann custaiméirí tionsclaíocha móra hidrigin, agus ós rud é nach bhfuil an margadh hidrigine chomh leachtach céanna leis an margadh le haghaidh gás nádúrtha, dá mbunófaí spleáchais soláthair nua ar an Rúis nó ar an mBealarúis d’fhéadfaí é a chur ar a gcumas do na tíortha sin leanúint dá straitéis i leith an Aontais chun slándáil an tsoláthair a chur i mbaol trí mhargaí a chúbláil, trí chur isteach ar sholáthairtí, nó trí aon slí eile chun soláthairtí fuinnimh a úsáid mar uirlis troda.

(8)

Cé go bhfuil na rioscaí sin ann fiú i gcás sciartha níos lú de na méideanna foriomlána, d’fhéadfaí cur go mór le ról agus infheictheacht na Rúise agus na Bealarúise ar mhargadh hidrigine an Aontais trí thairiscintí soláthair hidrigine ón Rúis agus ón mBealarúis a bhailiú tríd an sásra chun tacú le forbairt an mhargaidh hidrigine. Chuirfeadh sé sin i gcoinne iarrachtaí an Aontais deireadh a chur de réir a chéile lena spleáchas ar allmhairí fuinnimh ón Rúis (4) agus spleáchais nua ar sholáthairtí fuinnimh ó na tíortha sin a sheachaint (5).

(9)

An 22 Iúil 2025, ghlac an Coimisiún Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2025/1486 (6) lena ndearna sé tairiscintí soláthairtí hidrigine de thionscnamh na Rúise nó na Bealarúise a eisiamh ar feadh tréimhse bliana óna mbailiú tríd an sásra.

(10)

I bhfianaise na staide geopholaitiúla sin, agus é á chur san áireamh gurb ann i gcónaí do na rioscaí a bhaineann le seachadtaí fuinnimh ón Rúis agus ón mBealarúis, is gá athnuachan a dhéanamh ar an eisiamh sealadach ar thairiscintí soláthairtí hidrigine de thionscnamh Chónaidhm na Rúise nó na Bealarúise a bhailiú tríd an sásra chun leasanna bunúsacha slándála an Aontais agus slándáil an tsoláthair a chosaint.

(11)

Ní chuirfeadh athnuachan an eisiata shealadaigh isteach go míchuí ar fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh le haghaidh hidrigine ná ní bhainfeadh sé an bonn de shlándáil soláthair an Aontais nó Ballstáit, go háirithe toisc go bhfuil margadh hidrigine an Aontais fós nuaghinte agus nach bhfuil air ach soláthairtí an-teoranta ón Rúis agus ón mBealarúis. Thairis sin, le hathnuachan an eisiata shealadaigh urramaítear prionsabal na dlúthpháirtíochta fuinnimh (7), toisc go nglactar é chun leas an Aontais maidir leis an sásra, gan tionchair mhíchuí a bheith aige ar chearta na mBallstát ná ar chearta a n-oibreoirí eacnamaíocha hidrigin, lena n-áirítear hidrigin in-athnuaite agus ísealcharbóin, ná a díorthaigh a thrádáil le tríú tíortha lasmuigh den sásra deonach. Thairis sin, glactar an Cinneadh seo i gcomhréir le cearta agus oibleagáidí an Aontais nó na mBallstát maidir le tríú tíortha.

(12)

I gcomhréir le hAirteagal 54(2) de Rialachán (AE) 2024/1789, chuir an Coimisiún Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar an eolas go cuí faoina mheasúnú, agus féadfaidh sé a mholadh go ndéanfaí an Cinneadh sin a athnuachan freisin, má tá údar cuí leis, d’fhonn an beart a ailíniú le beartais eile de chuid an Aontais, amhail Treochlár RePowerEU (8), arb é is aidhm dó neamhspleáchas an Aontais ar fhuinneamh na Rúise a chur chun cinn a thuilleadh trí bhíthin bearta chun tacú le deireadh a chur de réir a chéile le hallmhairí fuinnimh gáis, allmhairí fuinnimh núicléacha agus allmhairí fuinnimh ola chun laghdú ar na rioscaí go n-úsáidfí soláthairtí fuinnimh mar uirlis troda, agus Rialachán (AE) 2026/261 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9),