(1)

Le Rialachán (AE) 2018/841, tugtar rochtain do na Ballstáit ar chúiteamh as aistrithe laghdaitheacha agus astaíochtaí iomarcacha sonracha. I gcomhréir leis an Rialachán sin, is gá astaíochtaí agus aistrithe den sórt sin a bheith inchurtha i leith thionchar fadtéarmach an athraithe aeráide, mar atá astaíochtaí iomarcacha nó linnte laghdaitheacha nach bhfuil neart ag na Ballstáit orthu agus nach gcáilíonn mar shuaitheadh nádúrtha, nó i leith éifeachtaí oidhreachta na gcleachtas bainistithe a úsáideadh roimhe seo sna Ballstáit a bhfuil cion ard thar an gcoitiantacht ithreacha orgánacha ina limistéar talún bainistithe.

(2)

I gcomhréir le hAirteagal 13b(8) de Rialachán (AE) 2018/841, measfar gur saintréith chomhshaoil í an tuire agus limistéir atá buailte ag tionchair fhadtéarmacha an athraithe aeráide á sainaithint. Dá bhrí sin, is iomchuí a bheith ag brath ar an innéacs tuire chun anailís a dhéanamh ar athruithe ar an gcóimheas idir riachtanais uisce agus infhaighteacht uisce thar thréimhsí fada. Tá an dáileadh geografach bithóm agus táirgiúlacht na talún bainistithe fite fuaite leis an tuire. Ós rud é go gcuimsítear san innéacs tuire na croí-athróga, mar atá frasaíocht agus imghalú a d’fhéadfadh a bheith ann, agus ós rud é nach gcuirtear tionchair áitiúla ghníomhaíocht an duine san áireamh ann, is modh iontaofa é chun anailís a dhéanamh ar athruithe ar an gcóimheas idir riachtanais uisce agus infhaighteacht uisce thar thréimhsí fada ama.

(3)

Maidir le limistéir a aicmíodh mar ‘bogthais’ nó mar ‘fo-bhogthais tirim’ agus a aicmítear mar ‘breacthur’, ‘tur’ nó ‘thar a bheith tur’ anois, mar a thugtar tuairisc orthu i gCoinbhinsiún na Náisiún Aontaithe chun an gaineamhlú a chomhrac, nó limistéir a aicmítear mar ‘breacthur’, ‘tur’ nó ‘thar a bheith tur’ a bhfuil laghdú tagtha ar a n-innéacs tuire, tá srianta orthu arb é ganntanas uisce is cúis leo. D’fhéadfadh athruithe teacht de dheasca ganntanas uisce, mar atá brat fásra níos gainne, ithir ar bheagán carbóin orgánaigh, drochstruchtúr ithreach, bithéagsúlacht laghdaithe ithreach, agus ráta ard creimthe ithreach. De dheasca na gcor sin, laghdaítear acmhainneacht na talún i dtaca le ceapadh carbóin agus a hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide araon. Dá bhrí sin, ba cheart limistéar ar tháinig athrú den sórt sin air a mheas mar limistéar atá buailte ag tionchar fadtéarmach an athraithe aeráide.

(4)

Chun go mbeifear in ann úsáid a bhaint as sonraí a d’fhéadfadh a bheith níos fearr ó thaobh cáilíochta de agus a dtacaíonn an pobal eolaíochta leo, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit innéacsanna seachas an t-innéacs tuire a úsáid chun na limistéir atá buailte ag tionchar fadtéarmach an athraithe aeráide a shainaithint, ar choinníoll go léiríonn siad an nasc idir tionchair fhadtéarmacha an athraithe aeráide agus an acmhainneacht laghdaithe ceaptha carbóin.

(5)

Is gnáthchleachtas sa phobal eolaíochta é an frása ‘thar an gcoitiantacht’ a thabhairt ar fheiniméin nádúrtha atá sa 85ú peircintíl de dháileadh nó atá os a cionn. Dá bhrí sin, is iomchuí a mheas go bhfuil cion na n-ithreacha orgánacha i limistéar talún bainistithe Ballstáit ard thar an gcoitiantacht i gcomparáid le meán an Aontais agus é sa 85ú peircintíl de dháileadh minicíochta chion na mBallstát uile nó os a cionn.

(6)

D’fhéadfadh éifeachtaí oidhreachta na gcleachtas bainistithe a úsáideadh ar ithreacha orgánacha roimhe seo, amhail draenáil nó foraoisiú tailte portaigh, díghrádú ithreacha orgánacha a dhéanamh níos measa, rud a d’fhéadfadh astaíochtaí ithreach a ghiniúint san fhadtéarma dá bhrí sin, agus a fhágfadh nach mbeadh éiceachórais chomh hathléimneach céanna. Dá bhrí sin, ba cheart limistéir ar a bhfuil lorg thionchair dhiúltacha na gcleachtas bainistithe a úsáideadh roimhe seo a mheas mar limistéir atá buailte ag éifeachtaí oidhreachta.

(7)

Ionas nach mbainfear an bonn de shláine Rialachán (AE) 2018/841 ná d’iarrachtaí na mBallstát spriocanna 2030 a bhaint amach, spriocanna a leagtar amach sa Rialachán sin, ba cheart do na Ballstáit atá ag iarraidh úsáid a bhaint as an gcúiteamh breise dá bhforáiltear sa Rialachán sin fianaise a chur isteach maidir leis an ngníomhaíocht atá déanta acu chun feabhas a chur ar fheidhmíocht aeráide sna limistéir atá buailte, i dtaca le maolú ar an athrú aeráide agus athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide araon. Is réamhriachtanas iad na bearta beartais sin chun úsáid a bhaint as an sásra solúbthachta. Maidir le héifeachtaí fadtéarmacha an athraithe aeráide, ba cheart teicneolaíochtaí agus cleachtais bainistithe inbhuanaithe a bheith mar chuid d’iarrachtaí an Bhallstáit lena mbaineann, agus maidir le héifeachtaí oidhreachta na gcleachtas bainistithe a úsáideadh roimhe seo ar ithreacha orgánacha, ba cheart bainistiú leibhéal an mhaoschláir nó cleachtais bhainistithe choibhéiseacha, lena n-íoslaghdaítear tionchair dhiúltacha na n-éifeachtaí oidhreachta, a bheith mar chuid d’iarrachtaí, agus athléimneacht na limistéar atá buailte á cur san áireamh an tráth céanna.

(8)

Chun fianaise maidir le hastaíochtaí iomarcacha agus aistrithe laghdaitheacha a sholáthar, is iomchuí comparáid a úsáid. Chun méid éifeachtaí fadtéarmacha an athraithe aeráide nó méid éifeachtaí fadtéarmacha na gcleachtas bainistithe a úsáideadh roimhe seo ar ithreacha orgánacha a dhéanamh amach, i dtonaí de choibhéis CO2, ba cheart an limistéar atá buailte ag na héifeachtaí réamhluaite a chur i gcomparáid le limistéar nach bhfuil buailte ag na héifeachtaí sin, ach a bhfuil na príomhthréithe céanna aige, amhail achar, úsáid talún, aeráid, tír-raon agus cineál ithreach.

(9)

Ós rud é go n-éilíonn éifeachtaí fadtéarmacha an athraithe aeráide agus éifeachtaí oidhreachta na gcleachtas bainistithe a úsáideadh roimhe seo ar ithreacha orgánacha na treochtaí diúltacha maidir le haistrithe talamhbhunaithe a aisiompú, is iomchuí fianaise maidir leis na hiarrachtaí sin a chur isteach ag tús thréimhse chomhlíontachta 2026-2030.

(10)

Chun ailíniú le haighneachtaí an fhardail gás ceaptha teasa a áirithiú, aighneachtaí a cheanglaítear faoi Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), ba cheart na sonraí a úsáidtear chun bunús a thabhairt leis an méid cúitimh as astaíochtaí iomarcacha agus as aistrithe laghdaitheacha a bheith i gcomhréir leis na caighdeáin trédhearcachta, chruinnis, chomhsheasmhachta, inchomparáideachta agus iomláine, ar caighdeáin iad a chuirtear i bhfeidhm maidir le hathbhreithnithe ar an bhfardal gás ceaptha teasa a dhéantar i gcomhréir le hAirteagal 38 den Rialachán sin.

(11)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir leis an tuairim ón gCoiste um Athrú Aeráide,

(1)

ciallaíonn ‘innéacs tuire’ an cóimheas idir frasaíocht agus imghalú a d’fhéadfadh a bheith ann;

(2)

ciallaíonn ‘aicme tuire’ aon cheann de na catagóirí seo a leanas ina n-aicmítear limistéir de réir an innéacs tuire:

(3)

ciallaíonn ‘ithir orgánach’ ithir a chomhlíonann an sainmhíniú atá bunaithe ar chaighdeáin náisiúnta fhormheasta a úsáidtear chun tuairisciú a dhéanamh faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC), sin nó ithir a shainmhínítear, i gcás nach bhfuil aon chaighdeán den sórt sin ann, trí úsáid a bhaint as critéir atá liostaithe i dTreoirlínte 2006 ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) (Iarscríbhinn 3A.5. Aicmithe réamhshocraithe aeráide agus ithreach, Caibidil 3 in Imleabhar 4).