(1)

De bhun Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114, tá ar eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha beartais agus nósanna imeachta éifeachtacha a chur chun feidhme agus a choinneáil ar bun chun coinbhleachtaí leasa idir iad féin agus catagóirí áirithe daoine a shainaithint, a chosc, a bhainistiú agus a nochtadh. I gcás ina mbeidh na beartais agus na nósanna imeachta a cheanglaítear de bhun Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114 á gcur chun feidhme agus á gcoinneáil ar bun, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha prionsabal na comhréireachta a chur san áireamh d’fhonn a áirithiú go gcuirfear méid na n-eisitheoirí sin, a samhail ghnó, a n-eagrúchán inmheánach, agus cineál, scála agus castacht a ngníomhaíochtaí san áireamh sna beartais agus sna nósanna imeachta, agus go mbeidh siad comhsheasmhach, i gcás inarb infheidhme, le beartais ghrúpa agus go mbeidh siad leordhóthanach chun cuspóirí an Airteagail sin a bhaint amach go héifeachtach.

(2)

Eascraíonn coinbhleachtaí leasa as raon leathan cásanna, caidreamh agus cleamhnachtaí toisc go bhféadfadh leasanna an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha agus leasanna a úinéirí, a fhoirne, a chomhlachta bainistíochta, a gheallsealbhóirí agus leasanna eintiteas atá sa ghrúpa céanna leis an eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha a bheith difriúil le leasanna geallsealbhóirí eile agus comharthaí sócmhainn-tagartha á n-eisiúint, á gcur ar fáil don phobal agus á mbainistiú. Agus cinneadh á dhéanamh maidir leis na cineálacha cásanna agus imthosca ba cheart a chumhdach lena mbeartais agus lena nósanna imeachta um choinbhleachtaí leasa, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha gach cás a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar chumas an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha nó aon duine atá bainteach leis an eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha cinntí neamhchlaonta oibiachtúla a dhéanamh, nó gach cás a d’fhéadfadh difear a dhéanamh don chumas sin, nó gach cás a bhféadfaí a mheas ina leith go n-imríonn sé tionchar ar an gcumas sin nó go ndéanann sé difear dó, a chur san áireamh.

(3)

Tá sé ríthábhachtach rialachas agus bainistiú fónta eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha a áirithiú chun go bhfeidhmeoidh siad agus chun go n-áiritheofar muinín sa deighleog sin den mhargadh airgeadais. Ar na cúiseanna sin, ba cheart a chumhdach go sonrach leis na beartais agus na nósanna imeachta um coinbhleachtaí leasa na coinbhleachtaí sin a d’fhéadfadh bac a chur ar chumas chomhaltaí an chomhlachta bainistíochta cinntí oibiachtúla neamhchlaonta a dhéanamh arb é is aidhm dóibh a bheith chun leasa an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha, agus chun leasa shealbhóirí na gcomharthaí sócmhainn-tagartha freisin.

(4)

Is príomhghné de chomharthaí sócmhainn-tagartha é an cúlchiste sócmhainní, agus rannchuidíonn a bhainistiú fónta le cosaint sealbhóirí comharthaí sócmhainn-tagartha. Agus coinbhleachtaí leasa á sainaithint, á gcosc, á mbainistiú agus á nochtadh ag eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha, ba cheart dóibh na coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh eascairt as bainistiú agus infheistiú an chúlchiste sócmhainní dá dtagraítear in Airteagal 36 de Rialachán (AE) 2023/1114 a chur san áireamh agus ba cheart na gnéithe sin a chumhdach le beartais agus nósanna imeachta na n-eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha. Ar an gcaoi chéanna, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha na coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann le tríú páirtithe a sholáthraíonn seirbhísí a bhaineann le hoibriú, infheistiú nó cumhdach na gcúlsócmhainní agus, i gcás inarb infheidhme, le dáileadh comharthaí sócmhainn-tagartha ar an bpobal a chur san áireamh. Ar an gcúis chéanna, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha socruithe a bhunú, a chur chun feidhme agus a choinneáil ar bun chun a áirithiú go ngníomhóidh an tríú páirtí, a sholáthraíonn ceann de na feidhmeanna dá dtagraítear in Airteagal 34(5), pointe (h) de Rialachán (AE) 2023/1114, ar bhealach atá comhsheasmhach lena mbeartais agus lena nósanna imeachta um choinbhleachtaí leasa.

(5)

Ina mbeartais agus a nósanna imeachta um choinbhleachtaí leasa faoi Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha na coinbhleachtaí leasa iarbhír agus féideartha a dhéanann difear nó a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna sealbhóirí comharthaí sócmhainn-tagartha a chur san áireamh chomh maith le leasanna an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha, lena n-áirítear coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh difear a dhéanamh dá fheidhmíocht agus dá chás agus, dá réir sin, go hindíreach, do leasanna sealbhóirí agus sealbhóirí ionchasacha comharthaí sócmhainn-tagartha freisin.

(6)

Chun a áirithiú go gcosnaítear go leormhaith leasanna na sealbhóirí, na sealbhóirí ionchasacha agus na n-eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha, ba cheart don eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha measúnú agus meastóireacht a dhéanamh ar aon choinbhleacht leasa iarbhír agus fhéideartha agus bearta iomchuí a bhunú agus a chur chun feidhme chun iad a chosc nó a mhaolú ag an gcéim is luaithe is féidir.

(7)

Idirbhearta ar malartuithe comharthaí sócmhainn-tagartha le haghaidh cistí nó cripteashócmhainní eile iad lena n-áirítear fuascailt comharthaí sócmhainn-tagartha i gcás ina bhfuil eisitheoir an chomhartha sócmhainn-tagartha ar cheann de pháirtithe an idirbhirt, baineann riosca méadaithe coinbhleachtaí leasa leo agus ba cheart, dá bhrí sin, measúnú cúramach a dhéanamh orthu i dtaobh an féidir leo dochar a dhéanamh d’eisitheoir an chomhartha sócmhainn-tagartha, i gcás ina ndéantar na hidirbhearta thar ceann daoine atá bainteach go díreach nó go hindíreach le heisitheoir an chomhartha sócmhainn-tagartha féin.

(8)

Ar an gcaoi chéanna, ós rud é go bhféadfadh na dreasachtaí dá bhforáiltear sna nósanna imeachta, sna beartais agus sna socruithe um luach saothair a bheith ina gcúis le coinbhleachtaí leasa, ba cheart faireachán a dhéanamh orthu chun aon chur i bhfeidhm saobhach a chosc, rud a dhéanfadh dochar don eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha nó do shealbhóirí comharthaí sócmhainn-tagartha.

(9)

Chun coinbhleacht leasa a dhéanfadh dochar don eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha a chosc, ba cheart a áirithiú leis na beartais agus na nósanna imeachta faoi Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114 go ndéanfar faireachán cúramach ar chásanna ina bhfuil caidreamh pearsanta, gairmiúil nó polaitiúil ag daoine atá bainteach le heisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha le duine eile a bhfuil leasanna aige atá i gcoinbhleacht le leasanna an eisitheora. D’fhéadfadh caidrimh den sórt sin tionchar a imirt ar oibiachtúlacht nó ar bhreithiúnas eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha agus a ndaoine bainteacha. Ba cheart a áireamh ar chaidrimh phearsanta gaolta fola nó cleamhnais, nó caidrimh shóisialta nach bhfuil teoranta do pháirtnéireacht fhoirmiúil nó do phósadh. Ba cheart a áireamh ar chaidrimh pholaitiúla ballraíocht i bpáirtithe polaitiúla, nó caidrimh le hoifigigh rialtais nó le hoifigigh phoiblí eile. Ba cheart a áireamh ar chaidrimh ghairmiúla caidrimh i suíomh gairmiúil, amhail ag an obair nó i gcomhthéacs gnó.

(10)

Chun a áirithiú go mbeidh muinín as eisitheoir an chomhartha sócmhainn-tagartha agus chun an t-eisitheoir sin a chosaint ar dhamáiste dá chlú nó ar rioscaí dlíthiúla, in imthosca ina bhfuil rioscaí coinbhleachtaí leasa an-mhór agus nach féidir iad a chosc ná a bhainistiú go hiomchuí trí na beartais agus na nósanna imeachta arna nglacadh lena n-áirítear córais agus rialuithe inmheánacha, ba cheart cinneadh a dhéanamh maidir le bearta sonracha breise eile agus iad a chur i bhfeidhm chun na coinbhleachtaí leasa ábhartha a chosc nó a bhainistiú.

(11)

Chun a áirithiú i gcónaí go ndéanfar iad a chur chun feidhme, a choinneáil ar bun agus a athbhreithniú go hiomchuí, ba cheart a áirithiú leis na beartais agus na nósanna imeachta um choinbhleachtaí leasa dá dtagraítear in Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114 go mbeidh acmhainní leordhóthanacha ar fáil chun na coinbhleachtaí leasa a bhainistiú agus go mbeidh na hacmhainní daonna lena mbainistítear coinbhleachtaí leasa ag an eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha neamhspleách ar fheidhmeanna gnó an eisitheora. Ba cheart na scileanna, an t-eolas agus an saineolas is gá a bheith ag na hacmhainní daonna tiomnaithe sin freisin. Ba cheart don duine atá freagrach as coinbhleachtaí leasa a bhainistiú a bheith in ann rochtain a fháil ar an gcomhlacht bainistíochta ag gníomhú ina fheidhm bhainistíochta agus, i gcás inarb infheidhme, ina fheidhm mhaoirseachta agus tuairisciú go díreach dó. Chun a áirithiú go ndéanfar acmhainní atá tiomnaithe do bhainistiú coinbhleachtaí leasa a leithdháileadh agus a bhainistiú go héifeachtúil, ba cheart foráil a dhéanamh sna beartais agus sna nósanna imeachta go mbeidh an duine atá freagrach as coinbhleachtaí leasa a bhainistiú in ann am leordhóthanach a thiomnú don ról sin agus go mbeidh acmhainní leordhóthanacha ar fáil ag an duine i gcónaí chun na beartais agus na nósanna imeachta sin a chur chun feidhme agus a chur i bhfeidhm go hiomchuí agus chun faireachán agus athbhreithniú iomchuí a dhéanamh orthu.

(12)

Chun a áirithiú gur féidir le sealbhóirí agus sealbhóirí ionchasacha comharthaí sócmhainn-tagartha cinneadh eolasach a dhéanamh maidir leis na comharthaí sócmhainn-tagartha, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha an fhaisnéis a nochtar don sealbhóir comharthaí sócmhainn-tagartha a choimeád cothrom le dáta i gcomhréir le hAirteagal 32(3) de Rialachán (AE) 2023/1114 agus tuairisc a thabhairt ar na coinbhleachtaí leasa a shainaithnítear agus na bearta a dhéantar chun coinbhleachtaí leasa a bhainistiú nó a chosc.

(13)

Chun an cháil nó na cáileanna ina bhfuil an t-eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha ag gníomhú a shoiléiriú do shealbhóirí comharthaí sócmhainn-tagartha, go háirithe ós rud é go bhféadfadh sé a bheith ag oibriú go minic i ndlúthchomhar le heintitis chleamhnaithe nó le heintitis den ghrúpa céanna, ba cheart a áireamh san fhaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 32(3) de Rialachán (AE) 2023/1114 tuairisc atá mionsonraithe, sonrach agus soiléir go leor ar na cásanna is cúis, nó a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis, le coinbhleachtaí leasa, lena n-áirítear ról an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha agus an cháil ina bhfuil sé ag gníomhú agus cé acu atá nó nach bhfuil an t-eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha ina chuid de ghrúpa a bhfuil soláthraithe seirbhísí cripteashócmhainní ann freisin.

(14)

Ar an gcúis chéanna, agus chun cosaint iomchuí infheisteoirí a áirithiú, ba cheart rochtain a bheith ag sealbhóirí agus sealbhóirí ionchasacha comharthaí sócmhainn-tagartha ar an bhfaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 32(3) de Rialachán (AE) 2023/1114 i dteanga a thuigeann siad. Dá bhrí sin, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha an fhaisnéis sin a chur ar fáil i dteanga oifigiúil de chuid an Bhallstáit baile mar a shainítear in Airteagal 3(1), pointe (33)(d), de Rialachán (AE) 2023/1114 agus i dteanga is gnách a úsáid i réimse an airgeadais idirnáisiúnta. Tráth a ghlactar an Rialachán seo, is é an Béarla an ghnáth-theanga i réimse an airgeadais idirnáisiúnta ach d’fhéadfadh sé sin athrú amach anseo.

(15)

An phróiseáil a dhéanann eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha ar shonraí pearsanta, lena n-áirítear faisnéis a bhailítear chun críocha na mbeartas agus na nósanna imeachta um choinbhleachtaí leasa dá dtagraítear in Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114, ba cheart í a dhéanamh i gcomhréir leis an gceart go gcosnófar sonraí pearsanta na ndaoine lena mbaineann, mar a leagtar amach in Airteagail 7 agus 8 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais agus ní mór di Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a chomhlíonadh (2).

(16)

Leis na beartais agus na nósanna imeachta um choinbhleachtaí leasa dá dtagraítear in Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114 a shonraítear a thuilleadh sna caighdeáin theicniúla rialála a leagtar amach sa Rialachán seo, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le sonraí pearsanta a chur in iúl i gcás inar gá agus inar comhréireach chun a áirithiú go ndéanfar coinbhleachtaí leasa a shainaithint, a chosc, a bhainistiú agus a nochtadh go leormhaith, ar coinbhleachtaí leasa iad a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do shealbhóirí comharthaí sócmhainn-tagartha nó d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha, agus cearta bunúsacha na ndaoine bainteacha, is iad sin a gceart chun príobháideachais agus an ceart go ndéanfar a sonraí pearsanta a chosaint, á gcur san áireamh. I gcomhréir le prionsabal an íoslaghdaithe sonraí a leagtar síos i Rialachán (AE) 2016/679, ba cheart d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha na catagóirí sonraí pearsanta a phróiseálfaidh siad chun coinbhleachtaí leasa a shainaithint, a chosc agus a bhainistiú a shonrú ina mbeartais agus ina nósanna imeachta dá dtagraítear in Airteagal 32(1) de Rialachán (AE) 2023/1114, ar bhealach a bheidh iomchuí dá méid agus dá n-eagrúchán inmheánach, don ghrúpa i gcás inarb infheidhme, agus dá samhail ghnó, agus a bheidh oiriúnach do chineál, scála agus castacht a ngníomhaíochtaí. Leis na caighdeáin theicniúla rialála a leagtar amach sa Rialachán seo, sonraítear na critéir le haghaidh shainaithint na gcatagóirí sonraí pearsanta is gá agus atá comhréireach chun a áirithiú go ndéanfar coinbhleachtaí leasa a shainaithint, a chosc, a bhainistiú agus a nochtadh go leormhaith, ar coinbhleachtaí leasa iad a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do shealbhóirí nó d’eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha, ag féachaint do na rioscaí do chearta bunúsacha na ndaoine dá dtagraítear in Airteagal 32(1), pointí (a) go (d) agus pointe (f), de Rialachán (AE) 2023/1114, is iad sin a gceart chun príobháideachais agus an ceart go ndéanfar a sonraí pearsanta a chosaint.

(17)

Tá an Rialachán seo bunaithe ar na dréachtchaighdeáin theicniúla rialála a chuir an tÚdarás Baincéireachta Eorpach faoi bhráid an Choimisiúin.

(18)

Rinne an tÚdarás Baincéireachta Eorpach comhairliúcháin phoiblí oscailte maidir leis na dréachtchaighdeáin theicniúla rialála ar a bhfuil an Rialachán seo bunaithe, rinne sé anailís ar na costais agus ar na tairbhí a d’fhéadfadh a bheith ag baint leo agus d’iarr sé comhairle ar an nGrúpa Geallsealbhóirí Baincéireachta arna bhunú i gcomhréir le hAirteagal 37 de Rialachán (AE) Uimh. 1093/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3),

(19)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) agus thug sé tuairim uaidh an 17 Iúil 2024,

(a)

ciallaíonn ‘duine bainteach’ aon duine de na daoine dá dtagraítear in Airteagal 32(1), pointí (a) go (d) agus pointe (f), de Rialachán (AE) 2023/1114;

(b)

ciallaíonn ‘grúpa’ grúpa mar a shainmhínítear in Airteagal 2(11) de Threoir 2013/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5).

(a)

nach gcruthóidh siad coinbhleacht leasa ná nach ndéanfaidh siad foráil maidir le dreasachtaí sa ghearrthéarma, sa mheántéarma ná san fhadtéarma d’fhostaithe nó do chomhaltaí an chomhlachta bainistíochta a thabharfadh tosaíocht dá leasanna féin nó do leasanna an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha chun dochair d’aon sealbhóir comharthaí sócmhainn-tagartha nó do scairshealbhóirí nó do chomhaltaí an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha;

(b)

go sainaithneoidh siad agus go ndéanfaidh siad maolú ar aon choinbhleacht leasa a d’fhéadfadh a bheith ann de dheasca dámhachtain luacha saothair inathraithe agus príomhtháscairí feidhmíochta foluiteacha, lena n-áirítear aisíocaíocht ionstraimí le fostaithe nó le comhlacht bainistíochta mar chuid den luach saothair inathraithe nó seasta.

(a)

leis an socrú i scríbhinn, cuirtear d’oibleagáid ar an tríú páirtí gníomhú ar bhealach atá comhsheasmhach leis na beartais agus na nósanna imeachta sin;

(b)

áirithítear leis an socrú i scríbhinn, i gcás ina soláthraíonn tríú páirtí atá sa ghrúpa céanna leis an eisitheoir comharthaí sócmhainn-tagartha na seirbhísí dá dtagraítear in Airteagal 34(5), pointe (h), de Rialachán (AE) 2023/1114, go ndéanfar cinntí maidir le soláthar seirbhísí tríú páirtí go hoibiachtúil, chun leasa gach páirtí agus faoi na coinníollacha céanna a mbeadh feidhm acu dá ndéanfadh páirtithe neamhspleácha an comhaontú chun seirbhísí a sholáthar;

(c)

Áiritheoidh eisitheoirí comharthaí sócmhainn-tagartha nach ndéanfar leasanna an eisitheora comharthaí sócmhainn-tagartha nó leasanna an tríú páirtí a chur chun cinn, ar bhealach a d’fhéadfadh a bheith i gcoinbhleacht le leasanna sealbhóra comharthaí sócmhainn-tagartha, leis na táillí a thairgtear chun ceann de na seirbhísí dá dtagraítear in Airteagal 34(5) pointe (h) de Rialachán (AE) 2023/1114 a sholáthar.