‘P.   CARBÓNÁITÍ A CHINNEADH

1.   Cuspóir agus Raon Feidhme

Leis an modh seo is féidir an cion carbónáití, arna sloinneadh ar an ngnáthbhealach mar charbónáit chailciam, a chinneadh i mbeatha, cé is moite de bheatha a bhfuil carbónáit iarainn i láthair inti.

2.   Prionsabal

Déantar na carbónáití a dhianscaoileadh in aigéad hidreaclórach; bailítear an dé-ocsaíd charbóin a scaoiltear i bhfeadán grádaithe, agus cuirtear a toirt i gcomparáid leis an toirt a scaoiltear faoi na coinníollacha céanna ó chainníocht shonraithe de charbónáit chailciam.

3.   Imoibrithe

3.1.

Aigéad hidreaclórach, dlús 1,10 g/ml.

3.2.

Carbónáit chailciam íon.

3.3.

Aigéad sulfarach, 0,05 mól/lítear go neasach, daite le dearg meitile.

4.   Gaireas

Gaireas Scheibler-Dietrich (féach an léaráid san Fhoscríbhinn) nó gaireas coibhéiseach (cailciméadar).

5.   Nós imeachta

De réir chion carbónáite an tsampla, meáigh cuid den sampla mar a thaispeántar thíos:

(a)	0,5 g i gcás táirgí le cion carbónáití ó 50 % go 100 %, arna sloinneadh mar charbónáit chailciam;

(b)	1 g i gcás táirgí le cion carbónáití ó 40 % go 50 %, arna sloinneadh mar charbónáit chailciam;

(c)	2 g go 3 g i gcás táirgí eile.

Cuirtear aigéad hidreaclórach (pointe 3.1 thuas) leis an gcuid den sampla chun aon charbónáit atá i láthair a dhianscaoileadh. Tomhaistear toirt na dé-ocsaíde carbóin agus úsáid á baint as gaireas Scheibler-Dietrich nó gaireas coibhéiseach (cailciméadar), agus cuirtear an toirt sin i gcomparáid leis an toirt a tháirgtear ó 0,5 g de charbónáit chailciam íon (pointe 3.2 thuas).

Déanfar gach cinneadh faoi na coinníollacha céanna ionas go seachnófar ceartúcháin le haghaidh difríochtaí sa teocht agus sa bhrú. Is fearr an cinneadh a dhéanamh i seomra teochtrialaithe.

San Fhoscríbhinn tá tuairisc mhionsonraithe ar an nós imeachta ina mbaintear úsáid as gaireas Scheibler-Dietrich.

6.   Ríomh

Ríomhtar an cion carbónáití, arna sloinneadh mar charbónáit chailciam íon, leis an bhfoirmle seo a leanas:

X =	V ×100
	V1 × 2m

áit arb é:

X	=	% (w/w) carbónáití sa sampla, arna sloinneadh mar charbónáit chailciam
V	=	ml de CO2 a scaoiltear ón gcuid den sampla
V1	=	ml de CO2 a scaoiltear ó 0,5 g de CaCO3
m	=	meáchan an chuid den sampla, i ngraim.

7.   Barúlacha

7.1.

Má úsáidtear gaireas Scheibler-Dietrich agus más mó meáchan an tsampla ná 2 g, cuir 15 ml d’uisce driogtha sa fhlaigín ar dtús (ítim 4 sa léaráid san Fhoscríbhinn, thíos) agus measc sula gcuirtear tús leis an tástáil trí aigéad hidreaclórach a chur leis (pointe 3.1 thuas). Bain úsáid as an toirt chéanna d’uisce driogtha le haghaidh na tástála rialaithe.

7.2.

Má úsáidtear gaireas nach ionann a thoirt agus toirt ghaireas Scheibler-Dietrich, ní mór na codanna a thógtar den sampla agus den tsubstaint rialaithe a oiriúnú dá réir sin, mar aon leis an ríomh. Foscríbhinn Nós imeachta mionsonraithe ina mbaintear úsáid as gaireas Scheibler-Dietrich Cuir an chuid den sampla i bhflaigín speisialta (ítim 4 sa léaráid) an ghairis, atá feistithe le feadán beag de dhéanamh ábhair dhobhriste ina bhfuil 10 ml d’aigéad hidreaclórach (pointe 3.1 thuas), agus ceangal an flaigín leis an ngaireas. Déan an comhla trí bhealach (ítim 5 sa ghaireas) a chasadh ionas go mbeidh ceangal idir an feadán grádaithe (ítim 1 sa léaráid) agus an taobh amuigh. Trí úsáid a bhaint as an bhfeadán soghluaiste (ítim 2 sa léaráid), atá lán d’aigéad sulfarach daite (pointe 3.3 thuas) agus atá ceangailte leis an bhfeadán grádaithe (ítim 1 sa léaráid), tabhair leibhéal an leachta suas chuig an marc nialais. Déan an comhla trí bhealach (ítim 5 sa léaráid) a chasadh chun na feadáin a cheangal le chéile (ítimí 1 agus 3 sa léaráid) agus seiceáil go bhfuil an leibhéal ar nialais. Doirt an t-aigéad hidreaclórach (pointe 3.1 thuas) go mall ar an gcuid den sampla, tríd an flaigín speisialta (ítim 4 sa léaráid) a chlaonadh. Déan an brú comhionann tríd an bhfeadán soghluaiste (ítim 2 sa léaráid) a ísliú. Croith an flaigín speisialta (ítim 4 sa léaráid) go dtí nach scaoiltear a thuilleadh dé-ocsaíd charbóin. Athbhunaigh an brú tríd an leacht a thabhairt ar ais chuig an leibhéal céanna sna feadáin (ítimí 1 agus 2 sa léaráid). Tar éis cúpla nóiméad, nuair atá toirt an gháis seasmhach, déan an léamh. Déan tástáil rialaithe faoi na coinníollacha céanna ar 0,5 g de charbónáit chailciam (pointe 3.2 thuas). GAIREAS SCHEIBLER-DIETRICH CHUN CO2 A CHINNEADH (arna tomhais in mm)’. ’.