(1)

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2023/1032 ón gCoimisiún (3) bunaíodh bearta chun cosc a chur ar thabhairt isteach víreas tráta an toraidh dhoinn rocaigh (ToBRFV)(‘an lotnaid shonraithe’) i gcríoch an Aontais agus ar a leathadh laistigh di. Bhí na bearta sin bunaithe ar Airteagal 30(1) de Rialachán (AE) 2016/2031 ós rud é nach raibh an lotnaid sin liostaithe mar lotnaid coraintín de chuid an Aontais an tráth sin. Tarchuirtear an lotnaid shonraithe trí phlandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L. le haghaidh plandú.

(2)

De réir tuarascálacha a chuir roinnt Ballstát isteach, ó glacadh Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2023/1032, tá an lotnaid shonraithe tar éis leathadh go forleathan laistigh de chríoch an Aontais d’ainneoin na mbeart a leagtar síos sa Rialachán sin. Thairis sin, in anailís riosca lotnaidí cothrom le dáta mhí an Mheithimh 2024 ón Eagraíocht Eorpach agus Meánmhara um Chosaint Plandaí (EPPO) (4), tugadh faoi deara go bhfuil athrú tagtha ar an staid maidir leis an lotnaid sin a mhéid go bhfuil méadú tagtha ar a achar dáileacháin ar fud an domhain.

(3)

Ar bhun thuarascálacha na mBallstát agus anailís riosca EPPO, is é an chonclúid go bhfuil an lotnaid shonraithe i láthair go forleathan ar chríoch an Aontais; sa chaoi sin ní féidir leis cáiliú mar lotnaid choraintín de chuid an Aontais nó a bheith faoi réir na mbeart de bhun Airteagal 30 de Rialachán (AE) 2016/2031. Thairis sin, is trí phlandaí sonracha le haghaidh plandú a tharchuirtear an lotnaid shonraithe den chuid is mó, agus tá tionchar eacnamaíoch do-ghlactha ag baint lena láithreacht ar na plandaí sin a mhéid a bhaineann lena n-úsáid bheartaithe. Ar deireadh, tá bearta indéanta agus éifeachtacha ar fáil chun a láithreacht ar na plandaí le haghaidh plandú ábhartha a chosc. Anois comhlíonann an lotnaid shonraithe na critéir uile a leagtar amach in Airteagal 36 de Rialachán (AE) 2016/2031 le bheith liostaithe mar lotnaid neamhchoraintín rialáilte de chuid an Aontais. Dá bhrí sin, ba cheart an lotnaid shonraithe a liostú mar lotnaid neamhchoraintín rialáilte de chuid an Aontais in Iarscríbhinn IV a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 ón gCoimisiún (5), le teorainn lamháltais de 0 %, agus ba cheart í a bheith faoi réir bearta iomchuí chun a láithreacht ar na plandaí sonraithe a chosc.

(4)

Ós rud é go dtarchuirtear an lotnaid shonraithe trí phlandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L. le haghaidh plandú, ba cheart í a liostú, i ndáil leis na plandaí le haghaidh plandú sin, i gCuid F agus i gCuid I d’Iarscríbhinn IV a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072, maidir le síolta glasraí agus ábhar iomadaithe glasraí agus ábhar plandaithe, faoi seach.

(5)

Chun a áirithiú go bhfuil síolta Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus síolta Capsicum annuum L saor ón lotnaid shonraithe, is iomchuí a cheangal go gcomhlíonfar ceann den dá cheanglas seo a leanas: is de thionscnamh tír a shuigh an eagraíocht oifigiúil náisiúnta cosanta plandaí sa tír sin go bhfuil sí saor ó ToBRFV na síolta i gcomhréir leis an gCaighdeán Idirnáisiúnta maidir le Bearta Fíteashláintíochta, nó déantar tástáil oifigiúil, nó tástáil ag oibreoirí gairmiúla faoi mhaoirseacht oifigiúil, ar na síolta sin le haghaidh láithreacht na lotnaide sonraithe nuair a thagann siad isteach san Aontas, nó sula n-aistrítear iad laistigh den Aontas, agus faightear go bhfuil siad saor ón lotnaid sin de réir na tástálacha sin.

(6)

Chun scrios iomarcach síolta a sheachaint i gcás baisceanna beaga síolta Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L. a thagann ó 30 máthairphlanda nó líon níos lú ná sin, is iomchuí a cheadú nach ndéanfar tástáil ar na máthairphlandaí agus ní ar a síolta.

(7)

Chun a áirithiú go bhfuil plandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L le haghaidh plandú, seachas síolta, saor ón lotnaid shonraithe, is iomchuí a cheangal go gcomhlíonfar ceann den dá cheanglas seo a leanas: is de thionscnamh tír a shuigh an eagraíocht oifigiúil náisiúnta cosanta plandaí sa tír sin go bhfuil sí saor ó ToBRFV na plandaí le haghaidh plandú i gcomhréir leis an gCaighdeán Idirnáisiúnta maidir le Bearta Fíteashláintíochta, nó díorthaítear na plandaí le haghaidh plandú ó shíolta a chomhlíonann na ceanglais a leagtar síos i gCuid E d’Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 agus coinníodh iad i ndálaí sláinteachais iomchuí chun ionfhabhtú a chosc.

(8)

Plandaí le haghaidh plandú a bhaineann le cineálacha Capsicum annuum L. arb eol go bhfuil siad frithsheasmhach in aghaidh na lotnaide sonraithe, níor cheart iad a bheith faoi réir cheanglais an Rialacháin seo ná faoi réir na rátaí rialuithe lena mbaineann, ós rud é go bhfuil an riosca sláinteachais inghlactha agus go bhfuil an fhrithsheasmhacht doiciméadaithe agus rialaithe go leordhóthanach ag na húdaráis inniúla.

(9)

In Iarscríbhinn XI, Cuid A, a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072 liostaítear na plandaí a bhfuil deimhniú fíteashláintíochta riachtanach ina leith. Ós rud é gur cheart deimhniú den sórt sin a bheith riachtanach le haghaidh plandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L. le haghaidh plandú, is iomchuí an Iarscríbhinn sin a leasú dá réir sin. In Iarscríbhinn XIII a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/2072, liostaítear na plandaí a bhfuil pas plandaí riachtanach ina leith. Ós rud é gur cheart pas plandaí a bheith riachtanach le haghaidh plandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L. le haghaidh plandú, is iomchuí an Iarscríbhinn sin a leasú dá réir sin.

(10)

I gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2022/2389 ón gCoimisiún (6), is é 100 % an ráta minicíochta a bheidh ann le haghaidh seiceálacha céannachta agus seiceálacha fisiceacha ar choinsíneachtaí plandaí le haghaidh plandú a thagann isteach sa Aontas. Mar gheall ar an líon idircheaptha i dtaca le plandaí Solanum lycopersicum L. agus a hibridí, agus Capsicum annuum L. le haghaidh plandú a bhí buailte ag an lotnaid shonraithe le 3 bliana anuas, is iomchuí an maolú ar Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2022/2389 dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2023/1032 a choinneáil ar bun a mhéid a bhaineann leis na hiosrátaí minicíochtaí samplála agus tástála mar chuid de sheiceálacha fisiceacha maidir leis an lotnaid sin. Mar gheall ar líon níos mó idircheaptha na lotnaide sin sna plandaí sin de thionscnamh Iosrael agus na Síne i gcomparáid le tríú tíortha eile, is iomchuí na rátaí minicíochtaí níos airde a leagtar amach i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2023/1032 le haghaidh coinsíneachtaí ina bhfuil na plandaí sin a choinneáil ar bun.

(11)

I bhfianaise an riosca a bhaineann leis an lotnaid shonraithe agus chun an t-athrú sa líon idircheaptha a chur san áireamh, ba cheart an maolú maidir leis na híosrátaí minicíochta a bheith de chineál sealadach.

(12)

Ós rud é go bhfuil Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2023/1032 le dul in éag an 31 Nollaig 2024, ba cheart an Rialachán seo a theacht i bhfeidhm a luaithe is féidir agus ba cheart feidhm a bheith aige ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh chun aon bhearna dhlíthiúil a sheachaint.

(13)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir leis an tuairim ón mBuanchoiste um Plandaí, Ainmhithe, Bia agus Beatha,