(1)

De thoradh an ionsaithe mhíleata agus an ionraidh rinne an Rúis, gan chúis, ar an Úcráin an 24 Feabhra 2022, agus a cháin an tAontas Eorpach go neamhbhalbh, tá an tAontas Eorpach ag dul i ngleic le hinsreabhadh daoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh agus atá ag lorg cosanta, insreabhadh nach bhfacthas a leithéid cheana. An líon daoine a easáitíodh óna dtithe agus a raibh orthu teitheadh ón Úcráin, tá sé ag thart ar cheithre mhilliún faoi láthair.

(2)

Ina theachtaireacht ‘Dlúthpháirtíocht na hEorpa le dídeanaithe agus leo siúd atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin’ an 8 Márta 2022 (1), leag an Coimisiún amach an tacaíocht shubstaintiúil a chuir an tAontas Eorpach ar fáil chun cuidiú le daoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin, mar aon leis na Ballstáit a ghlacann na daoine sin isteach. Áirítear leis sin cabhair dhaonnúil dhíreach, cúnamh cosanta sibhialta éigeandála agus tacaíocht ag an teorainn, mar aon le stádas dlíthiúil soiléir ionas gur féidir leo siúd atá ar a dteitheadh ón gcogadh cosaint láithreach a fháil san Aontas.

(3)

Ina theachtaireacht ‘Fáilte a chur rompu siúd atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin: An Eoraip a ullmhú go bhfreastalóidh sé ar na riachtanais’ an 23 Márta 2022 (2), leag an Coimisiún amach bearta chun cuidiú le daoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin agus chun a áirithiú go dtabharfar rochtain éifeachtach ar a gcearta dóibh. Áirítear ar na bearta sin ní hamháin bearta a dhéanfaí ar an bpointe chun tearmann, cabhair dhaonnúil agus rochtain ar chúram sláinte a chur ar fáil, ach ina theannta sin gníomhaíocht chun a áirithiú go ndéanfar daoine a lánpháirtiú go réidh sna tíortha óstacha agus go mbeidh rochtain acu ar oideachas, ar thithíocht agus ar phoist. Údaráis rialtais, eagraíochtaí neamhrialtasacha agus oibrithe deonacha sna Ballstáit, go háirithe sna tíortha ina dtagann daoine isteach ar an gcéad dul síos (an Pholainn, an Rómáin, an tSlóvaic agus an Ungáir) ach sna tíortha cinn scríbe deiridh freisin, tá siad ag déanamh a ndíchill chun tacaíocht agus cosaint a chur ar fáil do dhaoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin.

(4)

Le Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 ón gComhairle (3) lenar gníomhachtaíodh an sásra cosanta sealadach a leagtar amach i dTreoir 2001/55/CE (4), tugtar stádas dlíthiúil soiléir do dhaoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin a luaithe a thagann siad isteach san Aontas Eorpach. Ar an gcéad dul síos, mairfidh an chosaint shealadach bliain amháin, agus d’fhéadfaí í a athnuachan go huathoibríoch faoi dhó go ceann 6 mhí gach uair faoi seach. Áirítear le cosaint shealadach cead cónaithe, tacaíocht leasa agus cúram sláinte, agus rochtain ar thithíocht, ar oideachas agus ar fhostaíocht.

(5)

Luaitear in Airteagal 12 de Threoir 2001/55/CE nach mór do na Ballstáit údarú a thabhairt do dhaoine atá faoi cosaint shealadach dul i mbun ‘gníomhaíochtaí fostaíochta nó féinfhostaíochta, faoi réir rialacha is infheidhme maidir leis an ngairm’ agus i ngníomhaíochtaí amhail deiseanna oideachais do dhaoine fásta, gairmoiliúint agus taithí phraiticiúil san ionad oibre.

(6)

Is gné lárnach den chosaint shealadach é an ceart rochtana ar an margadh saothair. Is léir ón taithí a fuarthas go dtí seo go mbíonn ar dhaoine nach náisiúnaigh den Aontas iad, go háirithe dídeanaithe, poist a ghlacadh atá faoi bhun a gcuid cáilíochtaí (5). Trí shásra aitheantais mear simplí a chur ar fáil, rannchuidítear go mór lena áirithiú gur féidir le daoine atá faoi cosaint shealadach a bheith ag obair i bpoist a bhfuil siad cáilithe dóibh. Ar an gcaoi sin, éascaítear a lánpháirtiú agus baintear úsáid níos fearr as a gcuid scileanna, rud a théann chun tairbhe don duine aonair agus don phobal óstach araon. Áirítear freisin go bhfaigheann daoine taithí agus scileanna ábhartha le linn a dtréimhse cosanta sealadaí, rud a chuireann lena gcuid cáilíochtaí agus iad ag filleadh ar an tír dhúchais.

(7)

I bplean gníomhaíochta an Choimisiúin um imeascadh agus cuimsiú le haghaidh 2021-2027 (6), aithnítear go bhfuil sé ríthábhachtach aitheantas a thabhairt do cháilíochtaí a fuarthas i dtíortha nach Ballstáit den Aontas iad agus an inchomparáideacht le cáilíochtaí AE a mhéadú má táthar chun dídeanaithe agus imircigh a chuimsiú sa mhargadh saothair ar bhealach níos tapa agus níos cothroime. Aithnítear sa phlean freisin go bhfuil go leor imirceach agus dídeanaithe atá ard-oilte rócháilithe dá bpost, go háirithe mná, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le dímheas a gcuid scileanna. Maidir leis na nósanna imeachta chun cáilíochtaí eachtrannacha a aithint, spreagann an plean gníomhaíochta na Ballstáit chun a áirithiú go mbeidh na nósanna imeachta sin tapa, cothrom, trédhearcach agus inacmhainne.

(8)

Má tá sé socraithe ag Ballstát gairm ar leith a rialáil (7), beidh ar dhaoine atá faoi cosaint shealadach aitheantas a fháil ar a gcuid cáilíochtaí gairmiúla chun dul i mbun gníomhaíochtaí rialaithe fostaíochta nó féinfhostaíochta sa ghairm sin. D’fhéadfadh grúpaí éagsúla gairmeacha a bheith i gceist, cuir i gcás gairmeacha sláinte, múinteoireachta, dlí, sóisialta nó ceirdeanna, ag brath ar an mBallstát sonrach. Tugtar aitheantas do cháilíochtaí gairmiúla na náisiúnach tríú tír ar an leibhéal náisiúnta, agus cuirtear dlí agus nósanna imeachta an Bhallstáit óstaigh i bhfeidhm mura bhfuil feidhm ag comhaontuithe idirnáisiúnta.

(9)

I gcás gairmeacha neamhrialáilte, ní de réir an dlí a rialaítear na ceanglais fostaíochta agus d’fhéadfadh na ceanglais a bheith an-sonrach nó an-ghinearálta. I gcás na ngairmeacha sin níl aon bhacainn rialála ann maidir le duine a fhostú nach bhfuil a chuid cáilíochtaí aitheanta agus níl aon phróiseas amháin ann chun aitheantas a thabhairt do cháilíochtaí chun dul isteach i ngairmeacha neamhrialáilte (8).

(10)

Bíonn ganntanas ag Ballstáit agus réigiúin áirithe i roinnt gairmeacha i raon éiceachórais thionsclaíocha (9), lena n-áirítear i roinnt gairmeacha rialáilte. Is cuidiú é aitheantas do cháilíochtaí gairmiúla chun dul i ngleic le cuid de na ganntanais sin agus chun margadh saothair níos cothroime a bhaint amach.

(11)

Ba cheart an t-aitheantas do cháilíochtaí gairmiúla a chomhlánú le creat a fhágfaidh gur féidir na gairmeacha a fheidhmiú sa chleachtas, go seachnaítear bacainní maorlathacha agus go gcuirtear comhairle ar fáil dóibh siúd a bhfuil gá acu leis.

(12)

I gcás daoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh, ní hé aitheantas a gcuid cáilíochtaí an chéad rud a bheidh ag déanamh imní dóibh. Mar sin féin, tá sé tábhachtach comharthaíocht agus faisnéis bhunúsach a chur ar fáil ionas go mbeidh an fhaisnéis sin ag daoine nuair a bheidh sí ag teastáil uathu. Chomh maith leis an bhfaisnéis atá na Ballstáit a chur ar fáil, chuir an Coimisiún an leathanach gréasáin ‘Dlúthpháirtíochta an Aontais Eorpaigh leis an Úcráin’ ar bun (10).

(13)

Sa bhreis ar náisiúnaigh de chuid na hÚcráine, foráiltear le Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2022/382 ón gComhairle nach mór do na Ballstáit cosaint shealadach nó cosaint leordhóthanach a chur i bhfeidhm faoin dlí náisiúnta i ndáil le náisiúnaigh ó thíortha nach Ballstáit den Aontas iad seachas an Úcráin, ar daoine iad ar féidir leo a chruthú go raibh cónaí orthu go dleathach san Úcráin roimh an 24 Feabhra 2022 ar bhonn cead buanchónaithe. De bhreis orthu siúd atá faoi cosaint shealadach, tá an Coimisiún ag spreagadh na mBallstát, a mhéid is féidir faoin dlí náisiúnta, leis an Moladh seo a chur i bhfeidhm maidir le daoine a theith ó ionradh na Rúise ar an Úcráin agus ar tairbhithe de chosaint leordhóthanach faoin dlí náisiúnta iad, i gcomhréir leis an gCinneadh sin.

(14)

Níl feidhm ag Treoir 2005/36/CE (11) maidir le náisiúnaigh tríú tír, lena n-áirítear iad siúd atá faoi chosaint shealadach. Tá rialacha ann maidir le haithint cáilíochtaí ó thríú tíortha atá ag saoránaigh den Aontas. Leis an Treoir, forchuirtear oibleagáid ar na Ballstáit gan aitheantas a thabhairt d’aon cháilíocht atá ag saoránaigh AE nó neamh-AE a bhaineann leis na gairmeacha a liostaítear i dTeideal III, Caibidil III, mura gcomhlíontar na coinníollacha íosta oiliúna a leagtar amach sa chaibidil sin. Is iad seo a leanas na gairmeacha sin: dochtúirí, dochtúirí speisialaithe áirithe, altraí atá freagrach as cúram ginearálta, cleachtóirí fiaclóireachta, tréidlianna, cnáimhseacha, cógaiseoirí agus ailtirí. I gcás nach gcomhlíonann gairmithe atá ar a dteitheadh ó ionsaí na Rúise na híoscheanglais oiliúna sin, tá sé riachtanach réitigh a shainaithint faoin mbealach ar féidir leo na hinniúlachtaí atá ar iarraidh a fháil nó faoin gcaoi ar féidir lánpháirtiú tapa iomchuí sa mhargadh saothair a bhaint amach.

(15)

Is é an rud is mó atá le sonrú faoin staid reatha insreabhadh mear líon an-mhór daoine, agus d’fhéadfadh ardcháilíochtaí a bheith ag go leor acu. D’fhéadfadh sé nach bhfuil na córais agus nósanna imeachta aitheantais seanbhunaithe sna Ballstáit ceaptha chun an oiread sin iarratas a phróiseáil ag an am céanna. Go háirithe, d’fhéadfadh sé nach mbeadh údaráis inniúla sna Ballstáit óstacha in ann measúnú a dhéanamh ar gach ceann acu ar bhonn cás ar chás agus anailís mhionsonraithe chomhfhreagrach a dhéanamh.

(16)

Tá faisnéis faoi cháilíochtaí na hÚcráine, faoi chóras cáilíochtaí na hÚcráine agus faoi chreat cáilíochtaí na hÚcráine ríthábhachtach chun go mbeidh na Ballstáit in ann próisis a chuíchóiriú agus meastóireacht a dhéanamh go tapa ar iarratais ar aitheantas do cháilíochtaí.

(17)

Is comhalta í an Úcráin de Limistéar Eorpach an Ardoideachais a cruthaíodh faoi Phróiseas Bologna. Le Próiseas Bologna tugtar comhleanúnachas do chórais ardoideachais ar fud réigiún na hEorpa agus spreagtar aithint cothrom trédhearcach cáilíochtaí. Ar cheann de na príomhchuspóirí atá aige, tá tacú le soghluaisteacht foirne agus mac léinn. Na tíortha atá rannpháirteach i bPróiseas Bologna, d’aontaigh siad aithint frithpháirteach cáilíochtaí a áirithiú chun críoch acadúil. Leagtar síos rialacha maidir le haitheantas a thabhairt do cháilíochtaí ardoideachais chun críoch gairmiúil agus maidir le foghlaim bhreise araon leis an gCoinbhinsiún maidir le Cáilíochtaí Ardoideachais sa Réigiún Eorpach a Aithint (Coinbhinsiún Aitheantais Liospóin) (12) a bhfuil na Ballstáit uile seachas an Ghréig ina bpáirtithe ann, mar aon leis an Úcráin agus tíortha eile nach Ballstáit den Aontas iad.

(18)

Leis an líonra ENIC-NARIC (Líonra Eorpach na Lárionad Faisnéise sa Réigiún Eorpach - Lárionaid Náisiúnta Faisnéise um Aitheantas Acadúil san Aontas Eorpach), forbraíodh tionscadal de chuid Erasmus+ darb ainm Q-entry, ar bunachar sonraí é ina gcumhdaítear na Ballstáit agus tíortha nach Ballstáit den Aontas iad agus ina soláthraítear faisnéis maidir le cáilíochtaí meánscoile lena dtugtar rochtain ar an ardoideachas. Áirítear sa bhunachar sonraí sin faisnéis faoi cháilíochtaí na hÚcráine agus is féidir é a úsáid chun tacú leis an bpróiseas aitheantais maidir le daoine atá faoi chosaint shealadach.

(19)

D’fhéadfadh dúshlán a bheith roimh na Ballstáit mar nach féidir le hiarratasóirí fianaise ar cháilíochtaí foirmiúla a chur ar fáil. Na daoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’fhéadfadh sé go raibh orthu teitheadh gan doiciméadacht bhunaidh a gcuid cáilíochtaí a bheith ina seilbh acu. Le hAirteagal VII de Choinbhinsiún Aitheantais Liospóin, cuirtear d’oibleagáid ar na páirtithe gach céim réasúnta indéanta a ghlacadh – laistigh dá gcreat dlíthiúil agus i gcomhréir leis – chun bealaí malartacha a fhorbairt maidir le cáilíochtaí dídeanaithe a mheasúnú i gcásanna nuair nach ann d’aon fhianaise dhoiciméadach chun an cháilíocht sin a chruthú. Sa ‘Moladh maidir le hAithint Cáilíochtaí Dídeanaithe’ faoi Choinbhinsiún Aitheantais Liospóin agus Meabhrán Míniúcháin (13), tugtar treoraíocht bhreise faoin méid ar cheart do na Ballstáit a dhéanamh sa chás seo chun Airteagal VII den choinbhinsiún a chur chun feidhme i gceart.

(20)

Tá an Úcráin ar cheann de thíortha comhpháirtíochta seanbhunaithe na Fondúireachta Eorpaí Oiliúna. Tá mol acmhainní (14) cruthaithe ag an bhFondúireacht Eorpach Oiliúna chun tacú le haithint cáilíochtaí, scileanna agus staidéar ón Úcráin. Áireofar sa mhol acmhainní faisnéis agus doiciméid, cuir i gcás tuarascálacha agus measúnuithe maidir le cáilíochtaí na hÚcráine, faisnéis faoi chóras cáilíochta agus creat cáilíochta na hÚcráine, agus faisnéis faoi chóras oideachais agus oiliúna na hÚcráine ar bhonn níos forleithne. Beidh staidéir agus anailísí ar an margadh saothair ann freisin, mar aon le tuarascálacha tionscadail, pointí teagmhála, agus naisc chuig suíomhanna gréasáin gaolmhara, cuir i gcás bunachair sonraí cáilíochtaí. Roinnfidh sé freisin acmhainní a d’fhorbair na Lárionaid Náisiúnta Faisnéise um Aitheantas Acadúil (NARIC) faoin gClár Erasmus+ , cuir i gcás an tionscadal Scand-D ina gcuimsítear níos mó ná 300 dioplóma ón Úcráin. Beidh naisc sa mhol acmhainní chuig bunachair sonraí agus faisnéis ábhartha faoi chóras ardoideachais na hÚcráine agus faoi cháilíochtaí acadúla an chórais sin atá ar fáil ar an suíomh gréasáin Your Europe (15) agus ar shuíomh gréasáin líonra ENIC-NARIC (16).

(21)

An uirlis eTranslation a d’fhorbair an Coimisiún, cuireadh in oiriúint í chun an Úcráinis a chur leis na teangacha atá ar fáil. Is féidir aistriúchán ón Rúisis a dhéanamh freisin, rud a d’fhéadfadh a bheith úsáideach ós rud é gur trí na Rúisise a bhain go leor gairmithe san Úcráin a gcuid dioplómaí amach. Leis an uirlis, is féidir téacs i bpictiúir nó i scanadh doiciméad a aithint (aithint optúil carachtar, OCR). Cuirfidh sé sin ar chumas na n-údarás inniúil am a shábháil agus dlús a chur leis na próisis.

(22)

Tá éileamh mór méadaitheach ar ghairmithe cúraim sláinte chun freastal ar riachtanais láithreacha na ndaoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin. D’fhéadfadh gairmithe oilte a bhfuil cúlraí éagsúla acu sa chúram sláinte cabhrú chun na riachtanais sin a chomhlíonadh. Ní mór béim ar leith a leagan ar réimse na péidiatraice agus ar speisialtachtaí gaolmhara leighis mar gheall ar an líon ard leanaí i measc na ndaoine atá ar a dteitheadh ó ionradh na Rúise ar an Úcráin, agus ar sheirbhísí meabhairshláinte ós rud é go bhféadfadh sé go raibh eispéiris trámacha ag na daoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh. Níor cheart deacrachtaí teanga a bheith ina mbac ar dhéileáil leis na daoine sin a luaithe is féidir chun an damáiste a mhaolú. I gcás ina bhfuil cumarsáid dhíreach ó bhéal ríthábhachtach chun muinín a chothú agus chun cóireáil rathúil a chur ar fáil, d’fhéadfadh gairmithe a bhfuil Úcráinis acu an tseirbhís riachtanach a chur ar fáil.

(23)

D’fhoilsigh an Coimisiún nóta treorach le linn ghéarchéim COVID-19 lena gcumhdaítear aitheantas a thabhairt do ghairmithe sláinte a bhfuil cáilíochtaí ó lasmuigh den Aontas nó lasmuigh de CSTE acu (17).

(24)

I bhfianaise líon na leanaí a theith ón Úcráin le linn an chogaidh, tá éileamh mór ar mhúinteoirí a bhfuil Úcráinis acu chun cabhrú leis na leanaí sin a lánpháirtiú i scoileanna agus gnáthamh seasmhach a shocrú dóibh a luaithe is féidir. Leag saineolaithe béim ar a thábhachtaí atá gnáthamh scoile le haghaidh leanaí, mar is féidir leis sin tacú leo ó thaobh na mothúchán de le linn tréimhse scanrúil threascrach (18). Tá sé ríthábhachtach a áirithiú go mbeidh na hacmhainní agus an acmhainneacht ag na rialtais agus ag na húdaráis eile chun rochtain a thabhairt do na pobail easáitithe agus do na pobail áitiúla araon ar oideachas atá iomlán cothrom agus ar ardchaighdeán. Tá feidhm aige sin ar gach leibhéal – oideachas agus cúram na luath-óige, an bunoideachas, an meánoideachas, an gairmoideachas agus an t-ardoideachas. Ba cheart do na húdaráis an úsáid is fearr is féidir a bhaint as múinteoirí agus pearsanra oideachais eile atá i measc na ndaoine easáitithe chun an méid sin a bhaint amach agus chun feasacht idirchultúrtha a ardú laistigh den chóras oideachais óstála (19). Is féidir an chianscolaíocht a fhiosrú mura féidir oideachas laistigh den seomra ranga a chur ar fáil. Leis an Tairseach Oideachais Scoile, ar tionscadal de chuid Erasmus+ é, tugtar rochtain ar ábhar tacaíochta, ar threoirdhoiciméid agus ar acmhainní oideachais do mhúinteoirí agus do bhaill foirne eile, agus cuirtear iad ar fáil san Úcráinis freisin.

(25)

Le Cinneadh ón gCoimisiún an 19 Márta 2007, bunaíodh grúpa comhordaitheoirí chun cáilíochtaí gairmiúla a aithint (20) ar mhaithe le, i measc nithe eile, comhar a bhunú idir údaráis na mBallstát agus an Coimisiún maidir le ceisteanna a bhaineann le cáilíochtaí gairmiúla a aithint. D’fhéadfadh sé go bhfuil córais fhairsinge forbartha ag na Ballstáit cheana maidir le conas cáilíochtaí neamh-AE a mheasúnú agus a aithint. Féadfaidh an grúpa sin feidhmiú mar fhóram don Choimisiún agus do na Ballstáit ar mhaithe le hidirphlé leanúnach a choinneáil ar bun chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme éifeachtach an Mholta seo. Tá sé ríthábhachtach go mbeadh ionadaithe ó dhaoine atá ar a dteitheadh ó ionsaí na Rúise, mar aon le hionadaithe ó údaráis inniúla na hÚcráine agus ón tsochaí shibhialta rannpháirteach chun na moltaí sin a chur chun feidhme go héifeachtach.

(26)

Féadfaidh an Coimisiún saineolas saincheaptha a chur ar fáil do na Ballstáit, arna iarraidh sin, chun na moltaí sin a chur chun feidhme faoina Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil.