Slándáil an tsoláthair gáis san Aontas

PRÍOMHPHOINTÍ

Is faoi fhreagracht chomhroinnte na gcuideachtaí gáis nádúrtha, na mBallstát agus an Choimisiúin Eorpaigh atá slándáil an tsoláthair gáis. Is iad seo a leanas príomhghnéithe an rialacháin.

• Spreagann sé comhar agus comhordú níos fearr idir grúpaí réigiúnacha de chuid na mBallstát chun comhrioscaí soláthair a mheasúnú agus chun comhbhearta coisctheacha agus éigeandála a fhorbairt agus a chomhaontú. Le Rialachán (AE) 2024/1789, i gcásanna eisceachtúla áirithe, ceadaítear do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh bearta sealadacha a ghlacadh chun tomhaltas gáis neamhriachtanach na gcustaiméirí cosanta a laghdú. Ní thabharfaí na bearta sealadacha sin isteach ach amháin tar éis measúnú mionsonraithe a bheith déanta ag na húdaráis inniúla.
• Tugtar isteach leis an sásra dlúthpháirtíochta, trína gcaithfidh na Ballstáit cabhrú lena chéile i gcónaí chun soláthar gáis a ráthú do na tomhaltóirí is leochailí – fiú i gcásanna tromchúiseacha soláthair gáis – faoi choinníollacha cúitimh córa ag an mBallstát a fhaigheann cúnamh. Tugtar isteach airteagal nua le Rialachán leasaitheach (AE) 2024/1789 ina leagtar amach rialacha maidir le comhar idir Ballstáit atá nasctha go hindíreach ag baint úsáid as bearta margadh-bhunaithe (bearta deonacha).
• Méadaíonn sé trédhearcacht trí oibleagáid a chur ar chuideachtaí gáis fógra a thabhairt dá n-údarás náisiúnta maidir lena mórchonarthaí soláthair gáis fadtéarmacha a d’fhéadfadh a bheith ábhartha maidir le slándáil an tsoláthair. Le Rialachán (AE) 2026/261 leathnaítear an oibleagáid sin chuig conarthaí gáis de thionscnamh na Rúise nó a onnmhairítear ón Rúis.
• Déanfaidh an Líonra Eorpach d’Oibreoirí Córais Tarchurtha Leictreachais ionsamhlúchán breise uile-Aontais de chásanna eiseamláireacha suaite soláthair gáis agus bonneagair faoin 1 Samhain 2026.
• Tá oibleagáidí sonracha maidir leis an gComhphobal Fuinnimh ar na Ballstáit, agus déanann an Coimisiún comhordú ar na rialacha dlíthiúla.
• Tar éis an ghéaraithe ar an bhfogha míleata gan chúis gan údar a thug an Rúis i gcoinne na hÚcráine agus an gá atá le cúlchistí gáis an Aontais a dhaingniú, leagtar amach i reachtaíocht lena leasaítear oibleagáidí maidir le stóras gáis faoi thalamh ar chríoch na mBallstát a líonadh go leibhéil shonracha roimh gach shéasúr an gheimhridh. Le Rialachán (AE) 2025/1733, leasaítear an creat sin a thuilleadh trí fheidhm na n‑oibleagáidí maidir le líonadh stórála gáis a fhadú go dtí an 31 Nollaig 2027 agus trí choigeartú a dhéanamh ar an gcaoi a bhféadfaidh na Ballstáit na spriocanna maidir le líonadh stórála a chomhlíonadh roimh shéasúr an gheimhridh, lena n-áirítear trí shásraí sainithe solúbthachta agus faireacháin.
• Agus éagsúlachtaí in acmhainn stórála gáis agus staideanna náisiúnta á n-aithint acu, tá na Ballstáit in ann an sprioc stórála a bhaint amach i bpáirt trí stoic de ghás nádúrtha leachtaithe nó de bhreoslaí malartacha a chomhaireamh. I gcás na mBallstát a bhfuil toilleadh stórála an-mhór acu i gcomparáid lena n-ídiú gáis intíre, bhí an oibleagáid maidir le stoic faoi thalamh a líonadh teoranta do thoirt a chomhfhreagraíonn do 35 % den mheántomhaltas bliantúil gáis sna cúig bliana roimhe sin.
• Chun slándáil an tsoláthair a neartú, is féidir le Ballstáit nach bhfuil saoráidí stórála acu 15 % dá n-ídiú bliantúil gáis intíre a stóráil i stoic atá lonnaithe i mBallstáit eile agus rochtain a bheith acu ar chúlchistí gáis atá stóráilte i mBallstáit eile. Deonaíodh eisceacht d’Éirinn, don Chipir agus do Mhálta fad agus nach bhfuil siad idirnasctha go díreach le córais gháis Ballstát eile. Le Rialachán (AE) 2025/1733, coinnítear an oibleagáid sin agus soiléirítear a thuilleadh na sprioc-amanna, na teorainneacha teicniúla agus na solúbthachtaí is infheidhme, agus iad á n-ailíniú leis an gcreat leathnaithe maidir le stóráil gáis tar éis 2025.
• Le Rialachán leasaitheach (AE) 2024/1789 ceanglaítear ar na Ballstáit bearta iomchuí a mheas a bhaineann le cibearshlándáil agus a bpleananna um ghníomhaíocht choisctheach agus a bpleananna éigeandála á ndréachtú acu. Glacfaidh an Coimisiún gníomh tarmligthe lena leagfar síos rialacha earnáil-shonracha maidir le gnéithe cibearshlándála sreafaí gáis trasteorann, lena n-áirítear rialacha maidir le ceanglais íosta choiteanna, pleanáil, faireachán, tuairisciú agus géarchéimeanna. Thairis sin, déanfaidh an leasú meicníocht na dlúthpháirtíochta a oibriú agus a leathnú, lena n-áirithítear go soláthróidh na Ballstáit ‘gás dlúthpháirtíochta’ dá chéile fiú i gcás géaréigeandála, trína ráthú go mbeidh feidhm ag sraith rialacha caighdeánacha nuair nach bhfuil comhaontuithe déthaobhacha sínithe ag na Ballstáit.

Aisghairm

Aisghairtear leis an rialachán Rialachán (AE) Uimh. 994/2010.