An rialachán ginearálta maidir le cosaint sonraí (RGCS)

PRÍOMHPHOINTÍ

Cearta daoine aonair

Le RGCS, neartaítear na cearta atá ann cheana, foráiltear ann do chearta nua agus tugtar níos mó smachta leis do dhaoine aonair ar a gcuid sonraí pearsanta. Áirítear an méid a leanas leis.

• Rochtain níos éasca ar shonraí an duine aonair. Áirítear leis sin tuilleadh faisnéise a sholáthar faoi conas a phróiseáiltear sonraí agus a áirithiú go bhfuil an fhaisnéis sin ar fáil ar bhealach soiléir agus intuigthe.
• Ceart nua ar iniomparthacht sonraí. Déantar níos éasca é leis sin sonraí pearsanta a tharchur idir soláthraithe seirbhíse.
• An ceart níos follasaí go ndéanfaí scriosadh(an ceart go ndéanfaí dearmad). I gcás nach mbíonn duine aonair ag iarraidh go ndéanfaí a shonraí a phróiseáil níos mó agus nach bhfuil aon chúis dhlisteanach ann na sonraí a choimeád, scriosfar na sonraí.
• An ceart chun fios a bheith ag daoine nuair a sháraítear a sonraí pearsanta. Caithfidh cuideachtaí agus eagraíochtaí fógra a thabhairt don údarás maoirseachta cosanta sonraí ábhartha agus, i gcásanna go ndéantar sáruithe tromchúiseacha ar shonraí, do na daoine aonair lena mbaineann freisin.

Rialacha do ghnólachtaí

Le RGCS, cruthaítear cothrom na Féinne do gach cuideachta a oibríonn i margadh inmheánach AE, glactar cur chuige atá neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de agus spreagtar nuálaíocht trí roinnt céimeanna, lena n–áirítear na cinn seo a leanas.

• Sraith aonair rialacha ar fud AE. Le dlí aonair ar fud AE maidir le cosaint sonraí, méadaítear an deimhneacht dhlíthiúil agus laghdaítear an t–ualach riaracháin.
• Oifigeach cosanta sonraí. Ní mór d’údaráis phoiblí agus do ghnólachtaí a phróiseálann sonraí ar mhórscála, nó arb é a bpríomhghníomhaíocht catagóirí speisialta sonraí a phróiseáil, amhail sonraí a bhaineann leis an tsláinte, an duine a bheidh freagrach as cosaint sonraí a ainmniú.
• Ionad ilfhreastail. Ní chaithfidh gnólachtaí déileáil ach le húdarás maoirseachta aonair amháin (i mBallstát AE ina bhfuil a bpríomhbhunaíocht); comhoibríonn na húdaráis mhaoirseachta ábhartha faoi chuimsiú an Bhoird Eorpaigh um Chosaint Sonraí le haghaidh cásanna trasteorann atá leagtha síos i Rialachán (AE)2025/2518.
• Rialacha AE le haghaidh cuideachtaí neamh–AE. Ní mór do chuideachtaí atá bunaithe lasmuigh de AE na rialacha céanna a chur i bhfeidhm nuair a thairgeann siad seirbhísí nó earraí, nó nuair a dhéanann siad faireachán ar iompar daoine aonair laistigh de AE.
• Rialacha atá báúil don nuálaíocht. Ráthaíocht go ndéanfar cosaintí cosanta sonraí a thógáil isteach i dtáirgí agus i seirbhísí ón gcéim forbartha is luaithe (cosaint sonraí trí dhearadh agus mar réamhshocrú).
• Teicnící atá fabhrach don phríobháideachas. Déantar bréagainmniú (i gcás go gcuirtear aitheantóir saorga amháin nó níos mó in aonad réimsí aitheanta laistigh de thaifead sonraí) agus criptiú (nuair a dhéantar sonraí a chódú ar bhealach nach féidir ach le páirtithe údaraithe iad a léamh), a spreagadh, mar shampla, chun sáiteacht na próiseála a theorannú.
• Fógraí a bhaint. Scriosadh formhór na n–oibleagáidí maidir le fógra agus na costais a bhain leo sin le RGCS. Ar cheann de na haidhmeanna atá leis tá deireadh a chur le constaicí a théann i bhfeidhm ar shaorshreabhadh sonraí pearsanta laistigh de AE. Fágfaidh sé sin go mbeidh sé níos éasca ag gnólachtaí leathnú sa mhargadh aonair digiteach.
• Measúnuithe tionchair um chosaint sonraí. Beidh ar eagraíochtaí measúnuithe tionchair a chur i gcrích nuair a d’fhéadfadh próiseáil sonraí riosca ard a chruthú do chearta agus do shaoirsí daoine aonair.
• Coimeád taifead. Ní gá d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide taifid a choimeád de ghníomhaíochtaí próiseála, mura ndéantar an phróiseáil go rialta nó gur dóigh go gcruthódh sé riosca i dtaca le cearta agus saoirsí an duine a bhfuil a chuid sonraí á bpróiseáil, nó más catagóirí íogaire sonraí atá i gceist.
• Bosca uirlisí nua–aimseartha le haghaidh aistrithe idirnáisiúnta sonraí. Le RGCS, soláthraítear ionstraimí éagsúla chun sonraí a aistriú lasmuigh de AE, lena n–áirítear cinntí leordhóthanachta arna nglacadh ag angCoimisiún Eorpach i gcás ina soláthraíonn an tír nach tír AE í leibhéal leordhóthanach cosanta, clásail chonarthacha réamhcheadaithe (chaighdeánacha), rialacha corparáideacha ceangailteacha, cóid iompair agus deimhniúchán.

Cur chun feidhme RGCS i gcásanna trasteorann

Le Rialachán (AE) 2025/2518 (a glacadh an 26 Samhain 2025 agus a foilsíodh san Iris Oifigiúil an 12 Nollaig 2025) leagtar síos rialacha nós imeachta maidir le forfheidhmiú an RGCS i gcásanna trasteorann (i gcás ina bhfuil níos mó ná údarás amháin de chuid an Aontais / an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch i gceist). Is é an cuspóir imscrúduithe agus láimhseáil gearán a dhéanamh níos tapúla agus níos comhsheasmhaí ar fud na mBallstát.

Neartaíonn an rialachán próisis agus caighdeánaíonn sé próisis amhail an chaoi a ndéantar gearáin a thaisceadh agus a mheasúnú, an comhar idir an príomhúdarás maoirseachta agus údaráis eile lena mbaineann, agus cearta nós imeachta níos soiléire do phríomhpháirtithe (gearánaigh agus páirtithe atá faoi imscrúdú). Tá sé beartaithe éifeachtúlacht agus deimhneacht dhlíthiúil a fheabhsú i bhforfheidhmiú trasteorann RGCS agus, ag an am céanna, tacú le comhordú níos rianúla idir rialtóirí.

Athbhreithniú

Chuir an Coimisiún tuarascáil isteach maidir le meastóireacht agus athbhreithniú ar an rialachán i mí an Mheithimh 2020. Foilsíodh an dara tuarascáil i mí Iúil 2024, agus tá an chéad tuarascáil eile le teacht amach in 2028.