Cén dóigh a gcaithfidh AE a bhuiséad in 2015

Déantar íocaíocht as buiséad an Aontais Eorpaigh (AE) chun beartais AE a chur i bhfeidhm i raon leathan réimsí, amhail an fás eacnamaíoch, bonneagar úr (bóithre, iarnróid agus aerfoirt), timpeallacht níos glaine agus teorainneacha seachtracha níos sláine. Maoinítear cúnamh daonnúil a thairgtear ar fud an domhain as buiséad AE agus méadaítear deiseanna staidéir do dhaoine óga as chomh maith.

GNÍOMH

Glacadh cinntitheach (AE, Euratom) 2015/339 bhuiséad ginearálta an Aontais Eorpaigh don bhliain airgeadais 2015

ACHOIMRE

CAD IS PRÍOMHCHUSPÓIR LE BUISÉAD AE?

Déantar íocaíocht as buiséad an Aontais Eorpaigh (AE) chun beartais AE a chur i bhfeidhm i raon leathan réimsí, amhail an fás eacnamaíoch, bonneagar úr (bóithre, iarnróid agus aerfoirt), timpeallacht níos glaine agus teorainneacha seachtracha níos sláine. Maoinítear cúnamh daonnúil a thairgtear ar fud an domhain as buiséad AE agus méadaítear deiseanna staidéir do dhaoine óga as chomh maith.

Chun na tionscadail sin a mhaoiniú i réimsí den sórt sin, sainítear buiséad AE ar bhonn creat airgeadais ilbhliantúil (CAI) ina gcumhdaítear tréimhse 7 mbliana. Ba é buiséad 2014 an chéad bhuiséad i CAI 2014-20. Leantar de na gníomhaíochtaí a rinneadh sa chomhthéacs sin i mbuiséad 2015 ach tá tosaíochtaí úra leis.

PRÍOMHTHOSAÍOCHTAÍ

Na tosaíochtaí is tábhachtaí i mbuiséad 2015:

• oibriú i dtreo poist, fás agus infheistíocht a threisiú;
• margadh aonair digiteach nasctha a fhorbairt;
• Aontas Fuinnimh athléimneach ina bhfuil beartas um athrú aeráide réamhbhreathnaitheach a chruthú;
• bonn tionsclaíoch AE agus a mhargadh aonair a neartú;
• tacú leis an Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta (AEA);
• beartas úr ar imirce agus ar shlándáil a chruthú;
• ról AE mar ghníomhaire domhanda a fhorghníomhú.

Ní mór breisluach a thairiscint le gach tionscadal a chuirtear i bhfeidhm i dtíortha AE ag baint leas as cistí AE i gcomparáid le gníomhartha náisiúnta sa réimse.

Méideanna in aghaidh an bheartais agus an cheannteidil

Leagtar méideanna uasta (teorainneacha) i CAI do gach catagóir caiteachais (ceannteidil do thréimhse ama atá dearbhaithe go soiléir, agus ar feadh roinnt blianta, go ginearálta). Sainítear na ceannteidil sin do ghrúpaí gníomhaíochtaí AE i réimsí leathana caiteachais.

Is ionann buiséad 2015 agus thart ar EUR 145.3 billiún i leithreasuithe gealltanais*.

Cumhdaítear na réimsí seo a leanas le méid sainiúil in aghaidh an cheannteidil (ar a dtabharfar gealltanais*, ag praghsanna reatha) faoin mbuiséad seo):

• 1.
  Fás cliste agus cuimsitheach: EUR 66.782 billiún, lena n-áirítear:

  • 1a: iomaíochas le haghaidh fáis agus poist: EUR 17.552 billiún;
  • 1b: comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críche: EUR 49.230 billiún.

• 2.

  Fás inbhuanaithe: acmhainní nádúrtha: EUR 58.809 billiún (arb ionann an caiteachas margadhbhunaithe agus íocaíochtaí díreacha le feirmeoirí agus EUR 43.456 billiún);

• 3.

  Slándáil agus saoránacht: EUR 2.147 billiún;

• 4.

  Eoraip Dhomhanda: EUR 8.408 billiún;

• 5.

  Riarachán: EUR 8.660 billiún.

Cad air a gcaitear an t-airgead?

• Fás agus poist: áirítear ar an gceannteideal seo beartais chun dul i ngleic leis an dífhostaíocht agus margadh saothair AE a neartú le gníomhartha sa réimse taighde (clár Fís 2020) agus soghluaisteacht daoine óga (Erasmus+). Cuimsítear mórthionscadail bhonneagair ann chomh maith amhail Galileo nó Copernicus.
• Dlúthpháirtíocht idir réigiúin AE, maoinithe den chuid is mó trí Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa agus tríd an gCiste Comhtháthaithe chun comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta a neartú laistigh d’AE agus difríochtaí forbartha idir réigiúin AE a laghdú. Dírítear i gcuid eile den cheannteideal seo ar an tsaoráid um chónascadh na heorpa.
• Talmhaíocht agus forbairt tuaithe tríd an-gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe den chuid is mó do bhearta agra-chomhshaoil agus nuachóiriú sócmhainní talmhaíochta agus tríd an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta lena n-áirítear caiteachas d’íocaíochtaí le feirmeoirí AE. Áirítear an clár LIFE um Chomhshaol agus athrú Aeráide ar an gceannteideal seo chomh maith.
• Slándáil agus saoránacht lena n-áirítear Clár Ceartais AE agus Ciste Tearmainn, Imirce agus Lánpháirtithe chun cuidiú le dídeanaithe in AE. Tá beartais amhail saoránacht leis an gclár um an Eoraip ar son na Saoránach agus cultúr (an Eoraip chruthaitheach) san áireamh sa cheannteideal seo.
• AE mar chomhpháirtí domhanda chun comhar eacnamaíoch a chur chun cinn ar fud an domhain le cláir amhail cúnamh réamhaontachais, anIonstraim Eorpach um Chomharsanacht agus um Chomhpháirtíocht agus Ionstraim maidir le Comhar um Fhorbairt AE agus cúnamh daonnúil a thairiscint do dhaoine i gcásanna práinneacha.
• Riaracháin, caiteachas institiúidí AE den chuid is mó.

CÉN UAIR A CHUIRFEAR BUISÉAD AE 2015 I BHFEIDHM?

Ón 1.1.2015 go 31.12.2015.

PRÍOMHTHÉARMAÍ

* Leithreasuithe gealltanais/Gealltanais: figiúr i mbuiséad faoi leith ina n-áirítear airgead a gealladh do chláir AE ina gcumhdaítear roinnt blianta, ach ní gá gur íocadh sa bhliain bhuiséid sin é.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach:

• buiséad AE ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh;
• gluais an bhuiséid.

Nuashonraithe 17.07.2015