Dlí AE maidir le bainistíocht dramhaíola

PRÍOMHPHOINTÍ

Treoir 2008/98/CE

• An treoir:
  • bunaíonn sé ordlathas dramhaíola ina bhfuil:
    • cosc;
    • ullmhú d’athúsáid;
    • athchúrsáil;
    • aisghabháil eile (e.g. aisghabháil fuinnimh); agus
    • diúscairt.
  • Dearbhaítear léi an “prionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as” sa chás go gcaithfidh an buntáirgeoir dramhaíola íoc as na costais a bhaineann leis an mbainistíocht dramhaíola.
  • Tugtar an coincheap freagracht leathnaithe táirgeora”isteach léi.
  • déanann idirdhealú idir dramhaíl agus fotháirgí;¹;
  • Tugtar isteach léi spriocanna athchúrsála agus aisghabhála atá le baint amach faoi 2020 maidir le dramhaíl tí (50 %) agus dramhaíl tógála agus scartála (70 %).
• Ní mór bainistíocht dramhaíola a dhéanamh gan an t–uisce, an t–aer, ithir, plandaí nó ainmhithe a chur i mbaol, gan bheith ina chúis le núis trí thorann nó trí bholadh, nó gan dochar a dhéanamh don taobh tíre nó d’áiteanna sainspéise.
• Ní mór do tháirgeoirí agus do shealbhóirí dramhaíola í a chóireáil iad féin nó oibreoir atá aitheanta go hoifigiúil a fháil lena láimhsiú. Ní mór dóibh cead a fháil agus déantar iniúchadh orthu ar bhonn tréimhsiúil.
• Ní mór d’údaráis inniúla náisiúnta pleananna um bainistíocht dramhaíola agus cláir um chosc dramhaíola a bhunú.
• Baineann coinníollacha speisialta le dramhaíl ghuaiseach, , olaí dramhaíola agus bithdhramhaíl.
• Ní chumhdaítear cineálacha áirithe dramhaíola sa treoir amhail eilimintí radaighníomhacha, pléascáin dhíchoimisiúnaithe, ábhar faecach, uiscí dramhaíola agus conablaigh ainmhithe.

Treoir Leasaitheach (AE) 2018/851

• Mar chuid den phacáiste beart maidir leis an ngeilleagar ciorclach, leasaítear Treoir 2008/98/CE le Treoir (AE) 2018/851.
• Leagtar amach léi na híoscheanglais oibriúcháin maidir le scéimeanna freagrachta leathnaithe táirgeora². D’fhéadfadh freagracht eagraíochtúil agus freagracht as cur le cosc dramhaíola agus le hath–inúsáidteacht agus in–athchúrsáilteacht táirgí a bheith i gceist leo sin chomh maith.
• Neartaítear léi rialacha maidir le cosc dramhaíola. Maidir le giniúint dramhaíola, ní mór doBhallstáit an AE bearta a dhéanamh chun:
  • tacú le táirgeadh inbhuanaithe agus samhlacha tomhaltais;
  • dearadh, monaraíocht agus úsáid táirgí a spreagadh atá tíosach ar acmhainní, atá marthanach, inleigheasta, in–athúsáidte agus ar féidir iad a uasghrádú;
  • díriú ar tháirgí na bhfuil amhábhair chriticiúla ionas nach ndéanfar dramhaíl de na hábhair sin;
  • infhaighteacht páirteanna spártha, lámhleabhar treorach, faisnéise teicniúla, nó bealaí eile lena gcumasaítear deisiú agus ath–úsáid táirgí gan cur as dá gcáilíocht nó dá sábháilteachta a spreagadh;
  • giniúint dramhaíola bia a laghdú chun cur le Sprioc Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe maidir le laghdú 50% a dhéanamh ar an dramhbhia domhanda per capita ar na leibhéil mhiondíola agus tomhaltóirí agus maidir le caillteanais bhia feadh na slabhraí táirgthe agus bia a laghdú faoi 2030;
  • laghdú ábhar na substaintí guaiseacha in ábhair agus i dtáirgí a chur chun cinn;
  • deireadh a chur le giniúint bruscair mhuirí.
• Leagtar síos léi chomh maith spriocanna úra um athchúrsáil dramhaíola cathrach: faoi 2025, ní mór 55% ar a laghad den dramhaíl chathrach de réir meáchain a athchúrsáil. Ardófar an sprioc sin go 60% faoi 2030 agus go 65% faoi 2035.
• Tugtar samplaí de dhreasachtaí chun suntais sa treoir chomh maith maidir le hord na réiteach dramhaíola a chur i bhfeidhm, amhail muirir i leith cur i líonadh talún agus loscadh agus scéimeanna “íoc mar a chaitear”.
• Ní mór do na Ballstáit:
  • faoin 1 Eanáir 2025, bailiúchán deighilte teicstílí agus dramhaíola guaisí a ghineann teaghlaigh a bhunú;
  • a áirithiú faoin 31 Nollaig 2023, go ndéanfar bithdhramhaíl a bhailiú ar leithligh nó a athchúrsáil ag an bhfoinse (mar shampla, trí mhuiríniú).

Treoir Leasaitheach (AE) 2025/1892

Leasaíonn Treoir (AE) 2025/1892 Treoir 2008/98/CE tuilleadh chun rialacha bainistithe dramhaíola a neartú, go háirithe maidir le dramhaíl bhia agus teicstílí. Cumhdaítear leis

• tugtar isteach spriocanna ceangailteacha dlíthiúla chun dramhaíl bhia a laghdú faoi 2030:
  • laghdú 10 % ar dhramhaíl bia ó próiseáil agus monarú, agus
  • a laghdú 30 % in aghaidh an duine ar dhramhaíl bia ó earnáil mhiondíola, bialanna, seirbhísí bia agus teaghlaigh, sa dá chás i gcomparáid leis an meán 2021–2023;
• Éilítear ar an gCoimisiún Eorpach na spriocanna sin a athbhreithniú faoin 31 Nollaig 2027, agus féadfar spriocanna breise a leagan síos do 2035;
• tugtar isteach EPR do theicstílí agus coisbhirt, rud a dhéanann na táirgeoirí freagrach as na costais a chumhdach a bhaineann le bailiú, sórtáil, ullmhú le haghaidh athúsáide, athchúrsáil, feachtais eolais, tuairisciú sonraí agus tacaíocht do thaighde agus d’fhorbairt;
• ceanglaítear ar na Ballstáit EPR a bhunú do theicstílí agus do choisbheart roimh an 17 Aibreán 2028 (agus micrifhiontair á gclúdach ó 17 Aibreán 2029);
• léirítear go meastar gur dramhaíl iad teicstílí agus coisbheart a bhailítear ar leithligh a luaithe a bhailítear iad;
• sonraítear go bhfuil teicstílí agus coisbheart úsáidte a measadh go díreach agus go gairmiúil a bheith oiriúnach lena n-athúsáid ag an bpointe bailithe nach meastar, ag an oibreoir athúsáide nó ag eintitis den gheilleagar sóisialta, gur dramhaíl iad;
• cuirtear d’oibleagáid ar na Ballstáit a áirithiú go dtuairisceoidh eagraíochtaí um fhreagracht táirgeoirí go bliantúil do na húdaráis inniúla, agus ceanglaítear ar an gCoimisiún Cinntí Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1004 agus (AE) 2021/19 a leasú chun sceidil thuairiscithe choiteanna agus formáidí sonraí comhchuibhithe a shocrú do na tuarascálacha sin.