TEN/732
Αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών του κανονισμού ΔΕΔ-Ε
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ
Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή
Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 347/2013
[COM(2020) 824 final – 2020/0360 (COD)]
Εισηγητής: Philippe CHARRY
|
Αίτηση γνωμοδότησης
|
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 18/01/2021
Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19/01/2021
|
|
Νομική βάση:
|
Άρθρα 172 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
|
|
|
|
|
Αρμόδιο όργανο
|
Τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών»
|
|
Έγκριση από το τμήμα
|
09/03/2021
|
|
Έγκριση από την Ολομέλεια
|
24/03/2021
|
|
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.
|
559
|
|
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
(υπέρ/κατά/αποχές)
|
252/3/5
|
1.Συμπεράσματα και συστάσεις
1.1Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της προσαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων που αφορούν τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας (ΔΕΔ-Ε) προς τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας για τον «εφοδιασμό με καθαρή, προσιτή και ασφαλή ενέργεια», που συνδέει κυρίως την απαλλαγή του ενεργειακού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές, τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα, την ανάπτυξη ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση, την πρόληψη του κινδύνου ενεργειακής φτώχειας. Για τον σκοπό αυτό, λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα ενεργειακό σύστημα που να εγγυάται την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού για όλες τις χώρες της ΕΕ και την πρόσβαση όλων σε ενέργεια σε προσιτή τιμή, καθώς και να βασίζεται στην ταχεία ηλεκτροδότηση σε συνδυασμό με τον διπλασιασμό του μεριδίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η ΕΟΚΕ ζητεί οι προτεινόμενες νομικές βάσεις του κανονισμού να συμπληρωθούν με ρητή αναφορά στο άρθρο 194 της ΣΛΕΕ.
1.2Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη επίτευξης όλων των στόχων της ενεργειακής πολιτικής που υλοποιείται μέσω του κανονισμού ΔΕΔ-Ε. Δεδομένου ότι τα ενεργειακά δίκτυα διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εξισορρόπηση, την ανθεκτικότητα και την ανάπτυξη του ενεργειακού συστήματος, η ΕΟΚΕ ζητεί ο κανονισμός να αποτελέσει σαφέστερα μέρος της διαδικασίας ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος, προκειμένου να προωθηθούν όλες οι μορφές της απαλλαγμένης από τις ανθρακούχες εκπομπές ενέργειας και να καταστεί αδύνατη οποιαδήποτε μορφή απο-ενοποίησης.
1.3Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να προωθήσουν τις χωρίς ανθρακούχες εκπομπές πηγές ενέργειας, με παράλληλη τήρηση της τεχνολογικής ουδετερότητας. Ζητεί επίσης να υποστηριχθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα ( ITER), ώστε να επιτευχθεί, μετά το 2050, καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια για όλους. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί τα έργα να επικεντρωθούν στη δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε να μπούμε στην εποχή του υδρογόνου και της σύντηξης.
1.4Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί προτεραιότητα στην καινοτομία και στον σχεδιασμό ενεργειακών δικτύων με στόχο τη μείωση των απωλειών ενέργειας που σχετίζονται με τις μεταφορές.
1.5Στην περίπτωση της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί προτεραιότητα στα έργα ακτινικής σύνδεσης και να πραγματοποιηθεί συνολικός περιβαλλοντικός απολογισμός αυτής της τεχνολογίας.
1.6Η ΕΟΚΕ ζητεί τα σχέδια που αφορούν τις υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου να μην αποκλειστούν από τα κριτήρια επιλεξιμότητας του κανονισμού ως έργα κοινού ενδιαφέροντος ή έργα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
1.7Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να χρησιμοποιηθεί στην πρόταση κανονισμού η διατύπωση «από ανανεώσιμες πηγές και/ή χωρίς ανθρακούχες εκπομπές» στη θέση του «από ανανεώσιμε πηγές» στα κριτήρια επιλεξιμότητας για έργα κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) και έργα αμοιβαίου ενδιαφέροντος (ΕΚΕ).
1.8Η ΕΟΚΕ ζητεί στον κανονισμό να γίνεται ρητή αναφορά στους κοινοτικούς στόχους εφοδιασμού όλων των πληθυσμών με ενέργεια σε προσιτή τιμή και εξασφάλισης υψηλού επιπέδου ποιότητας, ασφάλειας, καθώς και στην ίση μεταχείριση και στην προώθηση της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών.
1.9Όσον αφορά τη διακυβέρνηση, η ΕΟΚΕ ζητεί να μειωθεί στο αυστηρώς ελάχιστο η χρήση από την Επιτροπή των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, καθώς και να τεθεί σε εφαρμογή μια διακυβέρνηση πολυσυμμετοχικού χαρακτήρα, που να βασίζεται στους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών: επαγγελματικούς κλάδους, συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων, ενώσεις χρηστών κ.λπ.
1.10Η ΕΟΚΕ προτείνει να καθιερωθεί στον κανονισμό κοινοτική ευθύνη όσον αφορά τη χρηματοδότηση των έργων κοινού ενδιαφέροντος, με συνδυασμό των τρόπων χρηματοδότησης χωρίς να δίδεται προτεραιότητα σε κάποιους από αυτούς.
1.11Προκειμένου να διασφαλιστεί η διαχείριση της γενικής ισορροπίας του συστήματος και της συνέχειας του εφοδιασμού των δικτύων μεταφοράς πολύ υψηλής τάσης σε επίπεδο ΕΕ, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο σύστασης ενός διευρωπαϊκού φορέα δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας πολύ υψηλής τάσης, ολοκληρωμένου και αποκεντρωμένου χαρακτήρα ταυτόχρονα.
2.Γενικές παρατηρήσεις
2.1Η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση των κανόνων για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας (ΔΕΔ-Ε).
2.2Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 347/2013, που εκδόθηκε το 2013, θέτει κανόνες για την ανάπτυξη και τη διαλειτουργικότητα των διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα της ενέργειας. Στην πρότασή της, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι έχει συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ για αύξηση των ενεργειακών διασυνδέσεων σε ολόκληρη την Ένωση.
2.3Ωστόσο, η αξιολόγηση που πραγματοποίησε η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «το ισχύον πλαίσιο δεν μπόρεσε να επιδείξει επαρκή ευελιξία προσαρμογής στους μεταβαλλόμενους στόχους πολιτικής της Ένωσης», με αποτέλεσμα να προτείνει την αναθεώρηση του εν λόγω κανονισμού.
2.4Η εν λόγω επικαιροποίηση αλλάζει κυρίως τις προϋποθέσεις για την επιλογή των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος υπό το πρίσμα της χρηματοδότησής τους από την ΕΕ, και ειδικότερα την υποχρέωση να πληρούν το κριτήριο της βιωσιμότητας και να σέβονται την αρχή του «μη βλάπτειν», όπως ορίζεται στην Πράσινη Συμφωνία.
2.5Στην πρόταση τροποποιούνται οι κατηγορίες υποδομών που είναι επιλέξιμες για χρηματοδοτική ενίσχυση στο πλαίσιο της πολιτικής για τα ΔΕΔ-Ε με την κατάργηση της στήριξης για τις υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
2.6Στην πρόταση αποδίδεται ιδιαίτερη έμφαση στα υπεράκτια δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στην ενοποίησή τους με τις χερσαίες υποδομές, μέσω της δημιουργίας υπηρεσίας μίας στάσης.
2.7Στόχος της είναι να ληφθούν καλύτερα υπόψη οι υποδομές που χρησιμοποιούν υδρογόνο, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών και ορισμένων τύπων ηλεκτρολυτών.
2.8Το σχέδιο κανονισμού προωθεί την ανάπτυξη έξυπνων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για τη διευκόλυνση της ταχείας ηλεκτροδότησης και την αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
2.9Οι νέες διατάξεις αποσκοπούν στην ενθάρρυνση των επενδύσεων στα έξυπνα δίκτυα για την ενσωμάτωση των καθαρών αερίων (όπως το βιοαέριο και το υδρογόνο από ανανεώσιμες πηγές) στα υπάρχοντα δίκτυα. Δίδεται προσοχή στον εκσυγχρονισμό των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και των δικτύων αποθήκευσης και μεταφοράς άνθρακα.
2.10Προτείνονται νέες διατάξεις για την καλύτερη υποστήριξη των σχεδίων διασύνδεσης με τρίτες χώρες —για παράδειγμα με τα Δυτικά Βαλκάνια—, των έργων κοινού ενδιαφέροντος, τα οποία αποδεικνύουν τη συμβολή τους στους γενικούς στόχους της Ένωσης για την ενέργεια και το κλίμα όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.
2.11Στην πρόταση επανεξετάζεται το πλαίσιο διακυβέρνησης, με δεδηλωμένο σκοπό τη βελτίωση του σχεδιασμού των υποδομών και τη διασφάλιση της ευθυγράμμισής τους με τους στόχους για το κλίμα και τις αρχές της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ. Στην πρόταση προβλέπεται να εξασφαλιστεί η αύξηση της συμμετοχής των ενδιαφερομένων φορέων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, καθώς και η ενίσχυση του ρόλου του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), όπως και η ενίσχυση της επιτήρησης από πλευράς της Επιτροπής.
2.12Προτείνονται επίσης διάφορα μέτρα για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, ώστε να επιταχυνθεί η υλοποίηση των σχεδίων.
3.Ειδικές παρατηρήσεις
3.1Η υπό εξέταση πρόταση εμπίπτει στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής όπως ορίζεται από τις Συνθήκες, του κανονισμού για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης, της ανάπτυξης των διευρωπαϊκών δικτύων, καθώς και της ευρείας «δέσμης μέτρων», που καθορίζει τη νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αποσκοπεί «στον μετασχηματισμό της ΕΕ σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία με οικονομία σύγχρονη, ανταγωνιστική και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων». Η ΕΕ στοχεύει έτσι να συνδυάσει τους κοινοτικούς στόχους –τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας, την ασφάλεια εφοδιασμού, την ενεργειακή απόδοση, την εξοικονόμηση ενέργειας, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, τη διασύνδεση των δικτύων– διατηρώντας το δικαίωμα ενός κράτους μέλους «να καθορίζει τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών του πόρων, την επιλογή του μεταξύ διαφόρων ενεργειακών πηγών και τη γενική διάρθρωση του ενεργειακού του εφοδιασμού». Η ΕΟΚΕ, επομένως, ζητεί οι προτεινόμενες νομικές βάσεις του κανονισμού να συμπληρωθούν με ρητή αναφορά στο άρθρο 194 της ΣΛΕΕ.
3.2Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της προσαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων στους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας για τον «εφοδιασμό με καθαρή, προσιτή και ασφαλή ενέργεια», που συνδέει κυρίως την απαλλαγή του ενεργειακού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές, τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα, την ανάπτυξη ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ενεργειακή απόδοση, την πρόληψη του κινδύνου ενεργειακής φτώχειας.
3.3Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και υψηλότερων επιπέδων μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030. Για τον σκοπό αυτό, λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα ενεργειακό σύστημα που να διασφαλίζει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού για όλες τις χώρες της ΕΕ και την πρόσβαση όλων σε ενέργεια σε προσιτή τιμή, που να βασίζεται στην ταχεία ηλεκτροδότηση σε συνδυασμό με τον διπλασιασμό του μεριδίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, και επίσης να διασφαλίζει την απαλλαγή του τομέα του φυσικού αερίου από τις ανθρακούχες εκπομπές και τη συχνότερη χρήση καινοτόμων λύσεων
3.4Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ενέργεια για μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία: Στρατηγική της ΕΕ για την ενοποίηση του ενεργειακού συστήματος», η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «η συντονισμένη σχεδίαση και λειτουργία του ενεργειακού συστήματος ‘ως συνόλου’ αποτελούμενου από διαφορετικούς φορείς ενέργειας, υποδομές και τομείς κατανάλωσης ενέργειας, αποτελεί το κλειδί για την αποτελεσματική, οικονομικά προσιτή και ριζική απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας». Επιπλέον, η Επιτροπή αμφισβητεί το γεγονός ότι «το σημερινό ενεργειακό σύστημα βασίζεται ακόμη σε πολλές παράλληλες, κάθετες αξιακές αλυσίδες της ενέργειας, οι οποίες συνδέουν με τρόπο άκαμπτο συγκεκριμένους ενεργειακούς πόρους με συγκεκριμένους τομείς τελικής χρήσης» και ότι «το μοντέλο των διαχωριστικών στεγανών δεν μπορεί να δημιουργήσει μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία».
3.5Από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1970, υπήρχαν ολοκληρωμένα ενεργειακά συστήματα (παραγωγή-μεταφορά-διανομή) σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, τομεακό ή γενικότερο, σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Από τη δεκαετία του 1980, η οικοδόμηση των ευρωπαϊκών εσωτερικών αγορών, που βασίστηκε στις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες κυκλοφορίας, οδήγησε σε μια σειρά ενεργειών «απο-ενοποίησης» και ανοίγματος του ανταγωνισμού, με στόχο την προώθηση της ποιότητας και της απόδοσης προς όφελος του καταναλωτή.
3.6Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τη στρατηγική ενοποίησης, η οποία πρέπει να διέπει όλες τις διαστάσεις της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Αυτό συνεπάγεται τη σταδιακή ανοικοδόμηση της ενοποίησης και την αναστολή κάθε νέας πρωτοβουλίας για την απο-ενοποίηση, η οποία θα οδηγούσε στην ενίσχυση της δημιουργίας διαχωριστικών στεγανών, ενώ ο στόχος είναι να εξασφαλιστεί ο συντονισμένος σχεδιασμός και η λειτουργία του ενεργειακού συστήματος. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ενταχθεί ο κανονισμός σε μια δυναμική ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος και να μπει τροχοπέδη σε κάθε μορφή απο-ενοποίησης.
3.7Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη επίτευξης όλων των στόχων της ενεργειακής πολιτικής που υλοποιούνται μέσω του κανονισμού ΔΕΔ-Ε. Τα ενεργειακά δίκτυα εξασφαλίζουν τη σύνδεση μεταξύ παραγωγών και χρηστών. Αποτελούν, κατά κάποιον τρόπο, τον «πυρήνα του αντιδραστήρα» του ενεργειακού συστήματος. Η υπό εξέταση πρόταση κανονισμού θα μπορούσε να καταστεί χρησιμότερη εάν ευθυγραμμιζόταν περισσότερο με αυτήν τη δυναμική ενοποίησης, περιλαμβάνοντας την ανάπτυξη των παραγωγών-καταναλωτών και των συνεταιρισμών, και δεν περιοριζόταν σε μια απλή αναφορά στην αιτιολογική σκέψη 13, (παρά την αναφορά στην «ενοποίηση των ενεργειακών συστημάτων», το σχέδιο δεν επανατοποθετεί τις διευρωπαϊκές ενεργειακές υποδομές σε αυτήν τη στρατηγική δυναμική συντονισμένου σχεδιασμού και λειτουργίας), ώστε να επιτευχθεί ο ουσιαστικός τους σκοπός, που είναι η ισορροπία, η ανθεκτικότητα και η ανάπτυξη του ενεργειακού συστήματος. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ο βαθμός ανάπτυξης της δυναμικότητας διασύνδεσης για κάθε κράτος μέλος, που θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στην εξάλειψη των σημείων συμφόρησης παρά σε γενικούς μέσους όρους (10 % το 2020, 15 % το 2030). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην πρόταση που της υποβλήθηκε υπάρχει αισθητό κενό φιλοδοξίας και μέσων.
3.8Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να προωθήσουν τις χωρίς ανθρακούχες εκπομπές πηγές ενέργειας, με παράλληλη τήρηση της τεχνολογικής ουδετερότητας. Υποστηρίζει επίσης τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER), με προοπτική την επίτευξη καθαρής και οικονομικά προσιτής ενέργειας για όλους μετά το 2050. Ο σχεδιασμός των ενεργειακών δικτύων πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην καινοτομία και την αποδοτικότητα των υποδομών και στη μείωση του υψηλού κόστους των απωλειών ενέργειας που συνδέονται με τις μεταφορές.
3.9Η ΕΟΚΕ κατανοεί τη σημασία που αποδίδεται από την πρόταση κανονισμού στην υπεράκτια αιολική ενέργεια. Επιθυμεί να δοθεί προτεραιότητα στα έργα ακτινικής σύνδεσης. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να εκπονηθεί πλήρης περιβαλλοντικός απολογισμός για το σύνολο της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, όπου θα λαμβάνεται υπόψη η αποξήλωση και η ανακύκλωση των ανεμογεννητριών. Εξάλλου, η δημιουργία υπηρεσίας μίας στάσης για την υπεράκτια αιολική ενέργεια είναι πιθανό να οδηγήσει σε σημαντικό διοικητικό φόρτο, χωρίς να υπάρχει πραγματικό όφελος, καθώς ο αριθμός των έργων για τα οποία απαιτούνται αιτήσεις αδειοδότησης από διάφορα κράτη μέλη είναι πολύ περιορισμένος. Επιπλέον, η αξιέπαινη βούληση για σχεδιασμό της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας έχει ως αποτέλεσμα ένα αδικαιολόγητα δεσμευτικό σύστημα καθορισμού στόχων χωρητικότητας, οι οποίοι έρχονται σε αντίθεση με τους στόχους που ορίζονται από τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, καθώς και με την ελευθερία επιλογής της σύνθεσης ενεργειακών πηγών που κατοχυρώνεται από τη Συνθήκη.
3.10Η ΕΟΚΕ διερωτάται για την επιθυμία της Επιτροπής να αποκλείσει εντελώς τη στήριξη των υποδομών φυσικού αερίου, παρόλο που επί του παρόντος είναι απαραίτητες για την ασφάλεια του εφοδιασμού σε ορισμένες περιοχές της ΕΕ και το φυσικό αέριο θεωρείται μεταβατική ενέργεια, η οποία είναι λιγότερο επιβλαβής από τον άνθρακα ή το πετρέλαιο. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υποστηρίξει, σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, ότι οι υποδομές φυσικού αερίου θα είναι δυνητικά επαναχρησιμοποιήσιμες για το φυσικό αέριο από ανανεώσιμες πηγές, και επομένως αξίζει να συνεχιστεί η επένδυση σε αυτές. Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι δεν θα υπάρξει αποκλεισμός του φυσικού αερίου έως ότου αντικατασταθεί ουσιαστικά από άλλες πηγές ενέργειας σε συγκρίσιμες τιμές. Η ΕΟΚΕ ζητεί τα σχέδια που αφορούν τις υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου να είναι επιλέξιμα βάσει των κριτηρίων του κανονισμού προκειμένου να επιλεγούν ως έργα κοινού ενδιαφέροντος ή έργα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
3.11Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η επαναλαμβανόμενη αναφορά στον «ανανεώσιμο» χαρακτήρα εντός των κριτηρίων επιλογής έργων εγείρει αμφιβολία ως προς το εάν λαμβάνονται υπόψη τα έργα μεταφοράς ενέργειας απαλλαγμένης από τις ανθρακούχες εκπομπές, τα οποία η ΕΕ έχει εξαιρετικά μεγάλη ανάγκη για να επιτύχει την κλιματική πτυχή των στόχων της. Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να προτιμάται στο σχέδιο κανονισμού η διατύπωση «ανανεώσιμο και/ή απαλλαγμένο από τις ανθρακούχες εκπομπές».
3.12Η ΕΟΚΕ δεν συμμερίζεται τη «λογική των τριών σταδίων» που διέπει τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε έργα κοινού ενδιαφέροντος, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 46, η οποία βασίζεται στην «κατά προτεραιότητα προσφορά τους στην αγορά», παρόλο που πρόκειται για υποδομές που είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ, οι οποίοι θα πρέπει επομένως να βασίζονται σε κοινοτικούς τρόπους αλληλεγγύης ή διεπιδότησης, με συνδυασμό των τρόπων χρηματοδότησης χωρίς να δίδεται προτεραιότητα σε κάποιους από αυτούς. Η ΕΟΚΕ προτείνει να καθιερωθεί στον κανονισμό μια κοινοτική ευθύνη για τη χρηματοδότηση των έργων κοινού ενδιαφέροντος, συνδυάζοντας τους τρόπους χρηματοδότησης χωρίς να δίδεται προτεραιότητα σε κάποιους από αυτούς.
3.13Ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στα δικαιώματα των χρηστών, ιδίως των πληθυσμών, καθώς και στη δημοκρατική διακυβέρνηση.
3.14Έχοντας ως μέλημά της να μην επιτρέψει την ανάπτυξη μιας άνισης Ενεργειακής Ένωσης, να βελτιώσει την κατάσταση των πληθυσμών που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια και χαμηλά εισοδήματα, η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει τις πολλές προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την ανάγκη εφοδιασμού όλων των πληθυσμών με ενέργεια σε προσιτή τιμή και, μάλιστα, σύμφωνα με τους κοινοτικούς στόχους για «υψηλό επίπεδο ποιότητας, ασφάλειας και οικονομικής προσιτότητας, ίση μεταχείριση και προώθηση της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών», κάτι που θα πρέπει να αποτελεί κριτήριο προτεραιότητας για την επιλογή των σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης στον κανονισμό να γίνεται ρητή αναφορά στους κοινοτικούς στόχους του εφοδιασμού όλων των πληθυσμών με ενέργεια σε προσιτή τιμή και της εξασφάλισης υψηλού επιπέδου ποιότητας, ασφάλειας και οικονομικής προσιτότητας, της ίσης μεταχείρισης και της προώθησης της καθολικής πρόσβασης και των δικαιωμάτων των χρηστών.
3.15Όσον αφορά τη διακυβέρνηση, η υπό εξέταση πρόταση αποδίδει υπερβολική βαρύτητα στον ρόλο της Επιτροπής –θα πρέπει να μειωθεί στο αυστηρώς ελάχιστο η χρήση των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που προβλέπονται στο άρθρο 3– και του ACER, χωρίς ωστόσο να εξετάζει τα μέσα μείωσης των υφιστάμενων ασυμμετριών όσον αφορά την ενημέρωση και τις δεξιότητες, προκειμένου να καθιερωθεί μια διακυβέρνηση πολυσυμμετοχικού χαρακτήρα που θα βασίζεται περισσότερο στους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών: επαγγελματικούς κλάδους, συνδικάτα εργαζομένων, ενώσεις χρηστών κ.λπ., περιλαμβανομένων και εκείνων των περιφερειακών ομάδων. Η ΕΟΚΕ ζητεί να περιοριστεί στο αυστηρώς ελάχιστο η χρήση κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων από την Επιτροπή και να εφαρμοστεί πραγματική πολυμερής διακυβέρνηση.
3.16Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να προβεί σε από κοινού μελέτη με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, καθώς και να ξεκινήσει ευρεία διαβούλευση για ένα σχέδιο δημιουργίας ενός διευρωπαϊκού φορέα που θα είναι ταυτόχρονα ενοποιημένος και αποκεντρωμένος και θα βασίζεται στην πολυεπίπεδη διακυβέρνηση:
-ενοποιημένος, για να διασφαλίσει τη διαχείριση της γενικής ισορροπίας του συστήματος και τη συνέχεια του εφοδιασμού των δικτύων μεταφοράς πολύ υψηλής τάσης σε επίπεδο ΕΕ· υπεύθυνος, για αποστολές και υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας / υπηρεσίες γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, γνωρίζοντας ότι ένας τέτοιος δημόσιος φορέας θα πρέπει να βασίζεται σε εθνικούς και υποεθνικούς φορείς, και ως εκ τούτου να είναι
-αποκεντρωμένος, στο πιο κατάλληλο εδαφικό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών καθενός από τα κράτη μέλη.
Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο σύστασης ενός διευρωπαϊκού φορέα δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας πολύ υψηλής τάσης.
Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 2021
Christa SCHWENG
Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
_____________