ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
της 2.7.2025
σχετικά με καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σχετικά με τη δημιουργία περιοχών για υποδομές δικτύου και αποθήκευσης που απαιτούνται για την ενσωμάτωση της ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με το άρθρο 15ε της αναθεωρημένης οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και σχετικά με ανθεκτικά στις μελλοντικές εξελίξεις τέλη δικτύου για τη μείωση του κόστους του ενεργειακού συστήματος
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 292,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Η συμφωνία για καθαρή βιομηχανία καθορίζει συγκεκριμένες δράσεις για να διασφαλιστεί ότι ο στόχος της απανθρακοποίησης της οικονομίας έως το 2050 προωθεί την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, μεταξύ άλλων με την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας. Το σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια εξετάζει τους παράγοντες που ευθύνονται για την αύξηση των τιμών της ενέργειας και προσδιορίζει οκτώ δράσεις που αποσκοπούν στη μείωση του ενεργειακού κόστους για όλους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, εν μέρει με την επιτάχυνση της ανάπτυξης καθαρής ενέργειας και τη δημιουργία μιας πλήρως ολοκληρωμένης αγοράς ενέργειας, με την υποστήριξη ενός διασυνδεδεμένου και ψηφιοποιημένου δικτύου και ενός συνεκτικού κανονιστικού καθεστώτος και καθεστώτος διακυβέρνησης. Με το σχέδιο προτείνεται να εξεταστούν όλα τα στοιχεία που συναπαρτίζουν τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, και συγκεκριμένα το κόστος του προσφερόμενου αγαθού, το κόστος του δικτύου, καθώς επίσης οι εισφορές και οι φόροι.
(2)Τρεις βασικές δράσεις για την επίτευξη των στόχων αυτών είναι i) η επιτάχυνση της ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας και της αποθήκευσης ενέργειας, ii) η επιτάχυνση της επέκτασης και της ενίσχυσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και iii) η εισαγωγή αποτελεσματικών σημάτων για τη βέλτιστη χρήση του δικτύου και για τη συγκράτηση του κόστους του δικτύου, ιδίως μέσω των τιμολογίων δικτύου.
(3)Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα θεωρείται σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στο ασταθές και υψηλό κόστος εφοδιασμού. Η επέκταση του εύρους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα συμβάλει στη μείωση του κόστους του ενεργειακού εφοδιασμού και των τιμών για τους πελάτες, τόσο τους βιομηχανικούς πελάτες όσο και τους ιδιώτες. Για επιτευχθεί αυτό, είναι επίσης απαραίτητο να επιταχυνθούν σημαντικά οι διαδικασίες χορήγησης αδειών για έργα ανανεώσιμης ενέργειας, όχι μόνο για συμβατικές τεχνολογίες και τρόπους ανάπτυξης ανανεώσιμης ενέργειας, αλλά και για καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
(4)Η οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (στο εξής: οδηγία) θέτει ως στόχο για την ΕΕ η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές να ανέλθει σε 42,5 % έως το 2030, με τη φιλοδοξία να φτάσει ακόμη και το 45 %. Η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί αφενός την ταχύτερη ανάπτυξη εγκαταστάσεων ανανεώσιμης ενέργειας και αφετέρου την καλύτερη ενσωμάτωση της παραγόμενης ανανεώσιμης ενέργειας στο δίκτυο και στο ενεργειακό σύστημα. Θέτει επίσης για τα κράτη μέλη τον στόχο τουλάχιστον το 5 % της νέας εγκατεστημένης δυναμικότητας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές να αντιστοιχεί σε καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2030.
(5)Η οδηγία και οι συνοδευτικές πρωτοβουλίες της Ένωσης, όπως η σύσταση και οι κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την επιτάχυνση της αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας και συναφών υποδομών, παρέχουν στα κράτη μέλη πρόσθετα μέσα για τη διασφάλιση της εν λόγω ανάπτυξης. Αφενός, η οδηγία θέτει τις βάσεις για την επιτάχυνση της χρήσης καινοτόμων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω του ενδεικτικού στόχου. Αφετέρου, η στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια του 2022 ανέδειξε καινοτόμες μορφές ανάπτυξης ηλιακής ενέργειας και δεσμεύεται να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη στο πλαίσιο αυτό. Αυτές οι καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης συμπληρώνουν την ανάπτυξη συμβατικών τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την επίτευξη του στόχου της αναθεωρημένης οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 15ε της οδηγίας, τα κράτη μέλη μπορούν να ορίζουν περιοχές για υποδομές δικτύου και αποθήκευσης οι οποίες απαιτούνται για την ενσωμάτωση της ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας.
(6)Οι καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως οι τεχνολογίες για συστήματα ωκεάνιας ενέργειας ή για πλωτά συστήματα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, καθιστούν δυνατή την εκμετάλλευση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που παραμένουν αναξιοποίητες και μπορούν να συμπληρώσουν τις τυπικές τεχνολογίες υπεράκτιας και χερσαίας αιολικής ενέργειας, καθώς και τις τεχνολογίες για ηλιακές εγκαταστάσεις σε κλίμακα κοινής ωφελείας, οι οποίες θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ανάπτυξης ανανεώσιμης ενέργειας στην Ένωση. Επιπλέον, οι επενδύσεις σε αυτές τις καινοτόμες τεχνολογίες καθιστούν δυνατή τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας και δημιουργούν νέες γνώσεις και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την Ένωση.
(7)Το βασικό όφελος που διασφαλίζει η ανάπτυξη καινοτόμων μορφών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είναι η διεύρυνση των ευκαιριών για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω της πολλαπλής χρήσης του χώρου και της αποδοτικής εκμετάλλευσης δομών που δεν αξιοποιούνται επαρκώς (π.χ. προστατευτικοί φραγμοί αυτοκινητοδρόμων, οχήματα). Οι νέες μορφές ανάπτυξης μπορεί ενίοτε να απαιτούν καινοτομίες στην τεχνολογία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε άλλες περιπτώσεις, αντιπροσωπεύουν μια νέα χρήση της ίδιας τεχνολογίας παραγωγής. Οι καινοτόμες μορφές ανάπτυξης της ηλιακής ενέργειας ποικίλλουν, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων αγρο-ηλιακής ενέργειας (αγροφωτοβολταϊκά συστήματα ή ηλιακή θερμότητα σε συνδυασμό με τη γεωργία), των ηλιακών συστημάτων που είναι ενσωματωμένα σε κτίρια, των ηλιακών συστημάτων που είναι ενσωματωμένα σε υποδομές, των πλωτών ηλιακών συστημάτων, των φωτοβολταϊκών συστημάτων που είναι ενσωματωμένα σε οχήματα και των μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη (π.χ. φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι). Τα πλωτά συστήματα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας μπορούν επίσης να θεωρηθούν καινοτόμος μορφή ανάπτυξης αιολικής ενέργειας. Ωστόσο, η υλοποίηση των εν λόγω καινοτόμων τεχνολογιών και μορφών ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δυσχεραίνεται από συγκεκριμένα κανονιστικά και μη κανονιστικά εμπόδια, όπως η ανεπάρκεια της νομοθεσίας για τις ιδιαιτερότητές τους.
(8)Η επιτάχυνση της επέκτασης και της ενίσχυσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και της ανάπτυξης της αποθήκευσης ενέργειας θα μπορούσε να διευκολυνθεί με τον καθορισμό περιοχών για υποδομές δικτύου και αποθήκευσης. Τα έργα δικτύου και αποθήκευσης που βρίσκονται σε αυτές τις περιοχές και τα οποία είναι απαραίτητα για την ενσωμάτωση της ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να επωφεληθούν από παρεκκλίσεις από ορισμένα είδη εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων, υπό τον όρο ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που καθορίζονται στην οδηγία, με στόχο τη σημαντική μείωση των χρονοδιαγραμμάτων για την έκδοση αδειών. Η ταχεία εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων ταχείας ανάπτυξης έργων δικτύου και αποθήκευσης, ώστε να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια και του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας.
(9)Επιπλέον, για να μειωθεί το συνολικό κόστος δικτύου και να διασφαλιστεί η οικονομική προσιτότητα για όλους τους καταναλωτές, αυτές οι αναγκαίες επενδύσεις πρέπει να συμβαδίζουν με τη βελτίωση της χρήσης των υφιστάμενων και των νέων υποδομών. Για να καταστεί δυνατή η οικονομικά αποδοτική ενσωμάτωση αυξανόμενων μεριδίων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία και αποδοτικότητα ως προς τον τρόπο χρήσης και διαχείρισης του δικτύου. Μια αποδοτική μεθοδολογία για τον σχεδιασμό των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να παράσχει τα αναγκαία κίνητρα στους χρήστες του συστήματος προκειμένου να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους κατά τρόπο που να συμβάλλει στη μείωση του συνολικού κόστους του συστήματος. Αυτό, με τη σειρά του, ενέχει σημαντικές δυνατότητες για αυξημένη οικονομική αποδοτικότητα της ενεργειακής μετάβασης.
(10)Απαιτείται σημαντική αλλαγή στον σχεδιασμό των μεθοδολογιών τιμολόγησης δικτύου, ο οποίος αποτελεί ευθύνη των εθνικών ρυθμιστικών αρχών (στο εξής: ΕΡΑ), προκειμένου οι εν λόγω μεθοδολογίες να ευθυγραμμιστούν με τις ανάγκες ενός απανθρακοποιημένου ενεργειακού συστήματος,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:
ΟΡΙΣΜΟΙ
1)Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, ως «καινοτόμες μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας» θα πρέπει να νοούνται οι μέθοδοι ανάπτυξης ηλιακής ενέργειας —φωτοβολταϊκής, θερμικής ή συνδυασμού των δύο— που απαριθμούνται στη στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια: συστήματα αγρο-ηλιακής ενέργειας, συστήματα ηλιακής ενέργειας ενσωματωμένα σε κτίρια, πλωτά συστήματα ηλιακής ενέργειας, συστήματα ηλιακής ενέργειας ενσωματωμένα σε υποδομές, φωτοβολταϊκά συστήματα ενσωματωμένα σε οχήματα, μικροηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη και πλωτά συστήματα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας.
2)Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, ως «καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας» θα πρέπει να νοούνται τα πλωτά συστήματα υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και τα συστήματα ωκεάνιας ενέργειας, χωρίς να αποκλείονται άλλες δυνητικές καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που μπορούν επίσης να επωφεληθούν από τις παρούσες συστάσεις.
3)Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, ως «υποδομή δικτύου» θα πρέπει να νοείται κάθε έργο για την ανάπτυξη πάγιων στοιχείων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που είναι απαραίτητα για την αποδοτική λειτουργία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας.
4)Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, ως «υποδομή αποθήκευσης» θα πρέπει να νοείται το σύνολο των πάγιων στοιχείων αποθήκευσης ενέργειας σε επίπεδο μεταφοράς και διανομής.
ΣΑΦΕΣΤΕΡΟ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
5)Όσον αφορά τις καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν τις εν λόγω καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις σχετικές εθνικές κανονιστικές διατάξεις, ώστε να αποσαφηνιστεί ποιες κανονιστικές διατάξεις εφαρμόζονται και πώς εφαρμόζονται για κάθε συγκεκριμένη καινοτόμο μορφή ανάπτυξης.
6)Προκειμένου οι εν λόγω καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας να είναι σε θέση να έχουν πρόσβαση στην αγορά, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν τα τεχνικά πρότυπα που πρέπει να τηρούνται, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους κανονισμούς ασφάλειας. Τα εν λόγω τεχνικά πρότυπα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της καινοτόμου μορφής ανάπτυξης ή της καινοτόμου τεχνολογίας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
7)Με την επιφύλαξη των προθεσμιών αδειοδότησης που προβλέπονται στην οδηγία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν επαρκώς σύντομες και σαφείς διαδικασίες αδειοδότησης για τις εν λόγω καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων με τον καθορισμό των απαιτούμενων αδειών και τεχνικών προτύπων.
8)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις συνέργειες μεταξύ καινοτόμων μορφών ανάπτυξης, καινοτόμων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αυτοκατανάλωσης ανανεώσιμης ενέργειας, μεταξύ άλλων αποσαφηνίζοντας το κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση ανανεώσιμης ενέργειας όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
9)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν την πολλαπλή χρήση της γης και της θάλασσας, μεταξύ άλλων για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως όταν αυτό μπορεί να αποφέρει οφέλη σε τοπικό επίπεδο, όπως η μείωση της έκτασης γης που απαιτείται για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, ο μετριασμός του ανταγωνισμού για τη χρήση της γης και της θάλασσας, οι συνέργειες με άλλες χρήσεις της γης και της θάλασσας και οι θετικές επιπτώσεις στην αποδοχή της ανανεώσιμης ενέργειας από το κοινό.
10)Όπου απαιτείται, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να τροποποιήσουν την εθνική ή περιφερειακή νομοθεσία που διέπει τις τοποθεσίες στις οποίες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν αυτές οι καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ώστε να καταστεί δυνατή η εν λόγω ανάπτυξη, λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες του συστήματος και τηρώντας το περιβαλλοντικό κεκτημένο της ΕΕ και την αρχή της μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης με οικονομικά αποδοτικό τρόπο.
11)Τα κράτη μέλη που εγκρίνουν θαλάσσια χωροταξικά σχέδια θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο καθορισμού θαλάσσιων περιοχών για συγκεκριμένες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή και για τα δύο, συμπεριλαμβανομένων των πλωτών συστημάτων υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, των συστημάτων ωκεάνιας ενέργειας και των πλωτών συστημάτων υπεράκτιας ηλιακής ενέργειας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις δυνατότητες για συνέργειες μεταξύ διαφορετικών τεχνολογιών.
12)Κατά την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώνονται στα σημεία 5) έως 11), τα κράτη μέλη παροτρύνονται να λαμβάνουν υπόψη τις πρακτικές σχετικά με τις καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που περιγράφονται στο τμήμα 2 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τις καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που εξέδωσε η Επιτροπή την ίδια ημερομηνία με τη σύσταση.
ΤΑΧΥΤΕΡΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ
13)Όσον αφορά τις υποδομές δικτύου και αποθήκευσης που απαιτούνται για την ενσωμάτωση της ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν ειδικές περιοχές υποδομών σύμφωνα με το άρθρο 15ε της οδηγίας με σκοπό τη βέλτιστη αξιοποίηση των ευκαιριών αδειοδότησης για την ενίσχυση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και των υποδομών αποθήκευσης.
14)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγκρίνουν ταχύτατα ειδικά σχέδια για τον καθορισμό ειδικών περιοχών υποδομών για την ανάπτυξη έργων δικτύου και αποθήκευσης σύμφωνα με το άρθρο 15ε της οδηγίας.
15)Κατά τον καθορισμό των περιοχών αυτών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργάζονται με τους διαχειριστές συστημάτων για να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και να διασφαλίζουν συνέργειες με υφιστάμενα σχέδια, αξιολογήσεις και περιοχές που έχουν ήδη προσδιοριστεί στο πλαίσιο άλλων διαδικασιών. Σε αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται σχέδια ανάπτυξης δικτύων, εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα, εθνικά προγράμματα ελέγχου της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θαλάσσια χωροταξικά σχέδια, εκτιμήσεις αναγκών ευελιξίας και χαρτογράφηση που διενεργείται σύμφωνα με τον καθορισμό περιοχών επιτάχυνσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και το άρθρο 15β της οδηγίας.
16)Για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών, ιδίως με σκοπό την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν στενά για τον καθορισμό των περιοχών δικτύων και αποθήκευσης κοντά στα σύνορά τους που ενδέχεται να εμπίπτουν στο άρθρο 15ε και να συντονίσουν τη σχετική διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, το εγχειρίδιο κανόνων μετριασμού και τα πιθανά αντισταθμιστικά μέτρα τα οποία εφαρμόζονται σε περίπτωση σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε αυτές τις περιοχές, που δεν μπορούν να αποφευχθούν.
17)Όταν δεν μπορούν να αποφευχθούν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που αναμένονται από την κατασκευή και τη λειτουργία των έργων στις εν λόγω περιοχές, οι επιπτώσεις αυτές θα πρέπει να μετριάζονται δεόντως ή, όπου αυτό δεν είναι δυνατόν, να αντισταθμίζονται. Τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με τις αντίστοιχες διατάξεις του άρθρου 15ε της οδηγίας με σκοπό την αποφυγή ή τη μείωση των επιπτώσεων και εγκρίνουν ειδικό εγχειρίδιο κανόνων μετριασμού που καθορίζει κανόνες για κατάλληλα και αναλογικά μέτρα μετριασμού.
18)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα υφιστάμενα ψηφιακά εργαλεία κατά την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώνονται στα σημεία 13) έως 17).
19)Μόλις δημιουργηθούν περιοχές για υποδομές δικτύου και αποθήκευσης, τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις εξαιρέσεις από ορισμένες εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων δυνάμει του άρθρου 15ε παράγραφος 2 της οδηγίας, εάν αυτό δικαιολογείται για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμης ενέργειας και της σύνδεσης των τελικών χρηστών με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών καταναλωτών, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι για το κλίμα και την ανανεώσιμη ενέργεια.
20)Όταν αναπτύσσονται έργα στις ειδικές περιοχές δικτύου και αποθήκευσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίζουν κατάλληλη ταχεία διαδικασία ελέγχου με βάση τα διαθέσιμα περιβαλλοντικά δεδομένα, ώστε να επαληθεύεται ότι η κατασκευή ή η λειτουργία των έργων δεν είναι πολύ πιθανό να επιφέρει σημαντικές απρόβλεπτες δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον.
21)Κατά την εφαρμογή των συστάσεων των σημείων 13) έως 20), τα κράτη μέλη παροτρύνονται να εξετάζουν τις πρακτικές που περιγράφονται στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη δημιουργία περιοχών για υποδομές δικτύου και αποθήκευσης που απαιτούνται για την ενσωμάτωση της ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες εγκρίθηκαν από την Επιτροπή την ίδια ημερομηνία με τη σύσταση.
ΕΥΝΟΪΚΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΓΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
22)Τα κράτη μέλη παροτρύνονται να εξετάσουν το ενδεχόμενο συνδυασμού διαφόρων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων καινοτόμων μορφών ανάπτυξης και καινοτόμων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στον ίδιο χώρο, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων συστημάτων. Η προσέγγιση αυτή είναι γνωστή ως υβριδισμός. Στο πλαίσιο του υβριδισμού αξιοποιείται ο συμπληρωματικός χαρακτήρας των διαφόρων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της αποδοτικότητας, της αξιοπιστίας και της σταθερότητας του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας. Η κοινή χρήση της σύνδεσης με το δίκτυο θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του κόστους αυτών των καινοτόμων έργων, στη σταθεροποίηση του δικτύου και στον περιορισμό της ανάγκης για επέκταση του δικτύου και αποθήκευση, καθώς και στην ενίσχυση της δυνατότητας προγραμματισμού των υπηρεσιών προμήθειας και υποστήριξης που παρέχονται στο δίκτυο. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανατρέχουν στη σύσταση και στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις διαδικασίες αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας.
23)Τα κράτη μέλη μπορούν να σχεδιάζουν καθεστώτα στήριξης κατά τρόπο που να προάγει τη συμμετοχή καινοτόμων μορφών ανάπτυξης και καινοτόμων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διασφαλίζοντας ότι τα κριτήρια προεπιλογής και ανάθεσης καθιστούν δυνατή την επιλεξιμότητα και την επιτυχή συμμετοχή τους, διατηρώντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα των καθεστώτων. Κατά περίπτωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο περαιτέρω προώθησης της συμμετοχής καινοτόμων μορφών ανάπτυξης και καινοτόμων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων με τη θέσπιση μη τιμολογιακών κριτηρίων που επιβραβεύουν την καινοτομία με τη θέσπιση απαίτησης για την επίτευξη ελάχιστου επιπέδου βελτίωσης σε βασικούς δείκτες επιδόσεων που υπερβαίνει τις τεχνολογίες και λύσεις αιχμής οι οποίες είναι ήδη διαθέσιμες στην αγορά, μέσω καθορισμού χωριστών παρτίδων ή σχεδιασμού ειδικών διαδικασιών υποβολής προσφορών για αυτές. Κατά τον σχεδιασμό καθεστώτων στήριξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανατρέχουν στη σύσταση και στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα στοιχεία σχεδιασμού των δημοπρασιών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στον εκτελεστικό κανονισμό σχετικά με τα μη τιμολογιακά κριτήρια στις δημοπρασίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο πλαίσιο του κανονισμού για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών.
24)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο σχεδιασμού καθεστώτων στήριξης για την ανάπτυξη υπεράκτιων συστημάτων ανανεώσιμης ενέργειας κατά τρόπο που να προάγει τη συμμετοχή όλων των σχετικών καινοτόμων μορφών ανάπτυξης και καινοτόμων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των πλωτών συστημάτων υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, των συστημάτων ωκεάνιας ενέργειας και των πλωτών συστημάτων υπεράκτιας ηλιακής ενέργειας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις δυνατότητες συνεργειών μεταξύ διαφορετικών τεχνολογιών.
25)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο προώθησης της ανάπτυξης συστημάτων αγρο-ηλιακής ενέργειας με συγκεκριμένες πολιτικές μέσω των στρατηγικών σχεδίων τους για την κοινή γεωργική πολιτική. Θα πρέπει επίσης να καθορίσουν προϋποθέσεις επιλεξιμότητας για τη χορήγηση εισοδηματικής στήριξης που δίνει στους γεωργούς τη δυνατότητα να επωφελούνται από αυτήν όταν διαθέτουν γεωργικές εγκαταστάσεις.
26)Για τους σκοπούς της εγκατάστασης συστημάτων ηλιακής ενέργειας σε κτίρια σύμφωνα με το άρθρο 10 της οδηγίας (ΕΕ) 2024/1275 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν την ανάπτυξη συστημάτων ηλιακής ενέργειας ενσωματωμένων σε κτίρια στο πλαίσιο δημόσιων συμβάσεων για προϊόντα ηλιακής ενέργειας μέσω της εφαρμογής μη τιμολογιακών κριτηρίων.
27)Κατά την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώνονται στα σημεία 22) έως 26), τα κράτη μέλη παροτρύνονται να λαμβάνουν υπόψη τις πρακτικές που περιγράφονται στο τμήμα 3 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που εξέδωσε η Επιτροπή την ίδια ημερομηνία με τη σύσταση.
ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΙΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
28)Τα κράτη μέλη παροτρύνονται να προωθούν τη συνεχή έρευνα για καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων μέσω πιλοτικών έργων, επιδείξεων, δοκιμών και μελετών, δηλαδή όσον αφορά τη δυνατότητά τους να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της Ένωσης για την ανανεώσιμη ενέργεια και όσον αφορά τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.
29)Τα κράτη μέλη παροτρύνονται να παρακολουθούν τακτικά τα καινοτόμα έργα τους και να διαδίδουν ευρέως τις γνώσεις που αποκτούν, μεταξύ άλλων και ανάμεσα στα κράτη μέλη.
30)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθούν τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων δημόσιων αρχών που συμμετέχουν στη δημιουργία και τη διατήρηση του κανονιστικού πλαισίου για τις καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και τις καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και μεταξύ των ιδίων των κρατών μελών, μεταξύ άλλων με την οργάνωση ειδικών συνεδριάσεων ή φόρουμ που προάγουν την ανταλλαγή απόψεων. Ο συντονισμός σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να συνδυαστεί με προσπάθειες για τη διασφάλιση της τυποποίησης και της διαλειτουργικότητας μεταξύ των κρατών μελών.
31)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την έλλειψη πείρας και δεξιοτήτων στη δημόσια διοίκηση με τη βοήθεια των επαγγελματιών που εργάζονται σε αυτές τις καινοτόμες μορφές ανάπτυξης και καινοτόμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη παροτρύνονται να προωθούν ειδικά προσαρμοσμένες δραστηριότητες κατάρτισης και ανάπτυξης ικανοτήτων. Στην προσπάθεια αυτή, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που παρέχονται σε επίπεδο ΕΕ, όπως η χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παρέχεται μέσω προγραμμάτων όπως η πλατφόρμα «Cohesion 4 Transition», το πρόγραμμα Life ή το σύμφωνο για τις δεξιότητες.
32)Κατά την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώνονται στα σημεία 28) έως 31), τα κράτη μέλη παροτρύνονται να εξετάζουν τις πρακτικές που περιγράφονται στο τμήμα 4 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις καινοτόμες τεχνολογίες και μορφές ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις οποίες εξέδωσε η Επιτροπή την ίδια ημερομηνία με τη σύσταση.
ΑΝΘΕΚΤΙΚΑ ΣΤΙΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΕΛΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
33)Απαιτείται μια καλά σχεδιασμένη και προσεκτική προσέγγιση για τους οικιακούς και τους βιομηχανικούς καταναλωτές, ώστε οι χρήστες να είναι σε θέση να προσαρμόζονται στον σχεδιασμό τιμολογίων που αντικατοπτρίζουν καλύτερα το κόστος. Θα πρέπει να προβλεφθεί η διεξοδική συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και η σταδιακή εφαρμογή των σχετικών αλλαγών για τη διαχείριση των βραχυπρόθεσμων επιπτώσεων σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών.
34)Προκειμένου να διασφαλιστεί η οικονομικά αποδοτική λειτουργία του δικτύου και η υλοποίηση σημαντικών έργων που συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της αγοράς, οι ΕΡΑ θα πρέπει να αξιολογούν τις δυνατότητες ρύθμισης βάσει κινήτρων και να προσαρμόζουν τη σχετική δέσμη δεικτών επιδόσεων και δεικτών αναφοράς για τους διαχειριστές δικτύων.
35)Οι ΕΡΑ θα πρέπει να χρησιμοποιούν τον σχεδιασμό των τιμολογίων προκειμένου να παρέχουν κίνητρα για τη μείωση της κατανάλωσης φορτίου αιχμής, μεταξύ άλλων με την προσθήκη ενός στοιχείου δυναμικότητας στη διάρθρωση των τιμολογίων που να αντικατοπτρίζει το φορτίο αιχμής, σε συνδυασμό με την ύπαρξη στο τιμολόγιο ενός στοιχείου χρόνου χρήσης της ενέργειας, ιδίως σε περιόδους κατά τις οποίες υφίσταται κίνδυνος κορεσμού του δικτύου, ώστε να μειωθεί το κόστος επέκτασης του δικτύου στο απαιτούμενο επίπεδο.
36)Οι ΕΡΑ θα πρέπει να συμπεριλάβουν στοιχεία χρόνου χρήσης στη διάρθρωση των τιμολογίων, προκειμένου να συσχετιστεί η κατανομή του κόστους με τη χρήση του δικτύου σε περιόδους αιχμής, ώστε να δοθούν κίνητρα για την αποδοτική χρήση του δικτύου. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες προσεγγίσεις για τη διαφοροποίηση του χρόνου, από τις απλούστερες (π.χ. περίοδος αιχμής / περίοδος εκτός αιχμής, εποχές, εργάσιμες ημέρες / σαββατοκύριακα) έως τις πιο σύνθετες (δηλαδή στις περιπτώσεις όπου οι έξυπνοι μετρητές μπορούν να καταστήσουν δυνατή τη χρήση ενός εξαιρετικά δυναμικού στοιχείου χρόνου χρήσης).
37)Οι ΕΡΑ θα πρέπει να προωθήσουν τη χρήση σημάτων γεωγραφικής διαφοροποίησης στα τιμολόγια δικτύου καθώς παρέχουν σήματα για πιο επωφελή χωροθέτηση της αναγκαίας παραγωγής και κατανάλωσης στο δίκτυο. Τα ελκυστικά ή μειωμένα τιμολόγια μπορούν να τονώσουν την κατανάλωση σε τόπους και χρόνους όπου το δίκτυο είναι διαθέσιμο και η ζήτηση είναι χαμηλότερη από τη διαθέσιμη παραγωγή στη συγκεκριμένη τοποθεσία δικτύου. Επίσης, τα τέλη έγχυσης μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο τρόπο παροχής κινήτρων για τη συμπεριφορά και τις επενδυτικές αποφάσεις των παραγωγών. Όταν οι παραγωγοί που είναι συνδεδεμένοι με το δίκτυο μεταφοράς και διανομής καταβάλλουν τέλη έγχυσης, τα τέλη αυτά θα πρέπει να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να περιλαμβάνουν στοιχεία χρόνου χρήσης και γεωγραφικής θέσης, προκειμένου να αμβλύνεται η συμφόρηση και να παρέχονται κίνητρα για την αποδοτικότερη χρήση των δικτύων. Τα τέλη αυτά μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικά όταν οι αναβαθμίσεις του δικτύου δεν αποτελούν βιώσιμη ή οικονομικά αποδοτική λύση.
38)Ειδικά τιμολογιακά καθεστώτα μπορούν να προσφέρονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών του δικτύου, όπως οι ενεργοβόροι χρήστες, οι παραγωγοί-καταναλωτές, οι ενεργειακές κοινότητες και η αμφίδρομη φόρτιση σε δικαιολογημένες περιπτώσεις. Η ΕΡΑ θα πρέπει να παραθέτει αντικειμενικούς λόγους για τους οποίους οι εν λόγω χρήστες του δικτύου, με βάση το προφίλ κατανάλωσής τους και την ευελιξία που προσφέρουν στο σύνολο του συστήματος, έχουν μικρότερο αντίκτυπο στο συνολικό κόστος του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας.
39)Τα τιμολόγια δικτύου για την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παροχή κινήτρων προκειμένου η συμπεριφορά των διαχειριστών αποθήκευσης να είναι φιλική προς το δίκτυο, για τη διοχέτευση επενδύσεων αποθήκευσης στις πλέον κατάλληλες περιοχές και για την παροχή κινήτρων προκειμένου η φόρτιση/αποφόρτιση να πραγματοποιείται όταν θα αποφέρει τα μέγιστα οφέλη για το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Τα τιμολογιακά καθεστώτα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της αποθήκευσης και να αποτρέπουν τη «διπλή χρέωση» των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, καθώς αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για την ανάπτυξη πάγιων στοιχείων αποθήκευσης, αλλά θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τον συνολικό αντίκτυπο της αποθήκευσης στο κόστος του δικτύου.
40)Επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εισφέρουν πόρους της γενικής κυβέρνησης στον συνολικό προϋπολογισμό των τελών δικτύου εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό πραγματοποιείται κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, δεν ευνοεί συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών του δικτύου, δεν υπονομεύει τα κίνητρα για την προσαρμογή της συμπεριφοράς με σκοπό τη μείωση του συνολικού κόστους του συστήματος και καλύπτει μόνο το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από τα μέτρα για την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης και της ολοκλήρωσης της αγοράς.
41)Παρότι η κλιμακωτή κατανομή του κόστους ίσως εξακολουθεί να είναι δικαιολογημένη, με μια πιο εξελιγμένη προσέγγιση θα μπορούσε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα το κόστος καθώς η παραγωγή γίνεται πιο διαδεδομένη στα δίκτυα διανομής, ακόμη και σε επίπεδα χαμηλής τάσης. Ως εκ τούτου, οι ΕΡΑ θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα μεταβαλλόμενα προφίλ παραγωγής/κατανάλωσης σε επίπεδο διανομής όταν εφαρμόζουν την κλιμακωτή κατανομή του κόστους.
42)Κατά την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώνονται στα σημεία 33) έως 41), τα κράτη μέλη παροτρύνονται να εξετάζουν τις πρακτικές που περιγράφονται στις κατευθυντήριες γραμμές για ανθεκτικά στις μελλοντικές εξελίξεις τέλη δικτύου με σκοπό τη μείωση του κόστους του ενεργειακού συστήματος, τις οποίες εξέδωσε η Επιτροπή την ίδια ημερομηνία με τη σύσταση.
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ, ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ
43)Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διενεργούν και να επανεξετάζουν τακτικά έλεγχο των κανονιστικών και μη κανονιστικών φραγμών που παρεμποδίζουν τις καινοτόμες τεχνολογίες και τις μορφές ανάπτυξης καινοτόμων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οι οποίες υπάρχουν στην επικράτειά τους, προκειμένου να καθορίζονται και να εφαρμόζονται μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης και της εφαρμογής τους.
44)Τα κράτη μέλη παροτρύνονται να κοινοποιούν στην Επιτροπή, ιδίως στο πλαίσιο των ενοποιημένων εθνικών εκθέσεων προόδου για την ενέργεια και το κλίμα που πρέπει να υποβάλλονται σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999, λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα εθνικά μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της παρούσας σύστασης.
45)Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τις πληροφορίες που υποβάλλουν τα κράτη μέλη και θα εξετάσει αν απαιτούνται περαιτέρω μέτρα στήριξής τους i) για την προώθηση της ανάπτυξης και της υιοθέτησης καινοτόμων τεχνολογιών και μορφών ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή ii) για την έγκριση σχεδίων για τον καθορισμό ειδικών περιοχών υποδομών για την ανάπτυξη έργων δικτύου και αποθήκευσης.
Βρυξέλλες, 2.7.2025
Για την Επιτροπή
Dan JØRGENSEN
Μέλος της Επιτροπής
