(1)

Η Τσεχία επλήγη από δυσμενή καιρικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές πρωτοφανούς έντασης κατά τη διάρκεια του μήνα Σεπτεμβρίου του 2024. Οι καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις, οι ισχυροί άνεμοι και οι επακόλουθες πλημμύρες επηρέασαν την παραγωγή στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών και στον τομέα των οπωροκηπευτικών.

(2)

Η Σλοβενία επλήγη από δυσμενή καιρικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Απριλίου του 2024. Κύμα ψύχους ακολούθησε κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Απριλίου τις ασυνήθιστες υψηλές θερμοκρασίες του πρώτου δεκαπενθήμερου, το οποίο επηρέασε την παραγωγή ορισμένων οπωροκηπευτικών και τον αμπελοοινικό τομέα.

(3)

Μολονότι υπάρχουν ενδείξεις ότι τέτοιου είδους δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές εμφανίζονται σε όλη την επικράτεια της Ένωσης, σε ένα γενικό πλαίσιο αυξανόμενων κινδύνων για τη γεωργία, ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, η ένταση των φαινομένων στην Τσεχία και τη Σλοβενία ήταν πρωτοφανής και επηρέασε σημαντικό μερίδιο της παραγωγής.

(4)

Οι σημαντικές ζημίες που υπέστησαν οι παραγωγοί γεωργικών προϊόντων από τα εν λόγω δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και τις φυσικές καταστροφές και η επακόλουθη απώλεια εισοδήματος για τους πληγέντες παραγωγούς στην Τσεχία και τη Σλοβενία θέτουν σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

(5)

Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεσπιστεί έκτακτο μέτρο, ικανό να συμβάλει στην αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων μετά τα εν λόγω δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και τις φυσικές καταστροφές στην Τσεχία και τη Σλοβενία.

(6)

Οι σημαντικές ζημίες και οικονομικές απώλειες που υπέστησαν οι πληγέντες παραγωγοί λόγω των δυσμενών κλιματικών φαινομένων και των φυσικών καταστροφών αποτελούν ειδικό πρόβλημα κατά την έννοια του άρθρου 221 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα με μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τα άρθρα 219 ή 220 του εν λόγω κανονισμού. Η κατάσταση δεν συνδέεται ειδικά με αναγνωρισμένη μοναδική διατάραξη της αγοράς ή με συγκεκριμένη απειλή, ούτε με μέτρα για την καταπολέμηση της εξάπλωσης ζωονόσων ή του κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών λόγω κινδύνων για τη δημόσια υγεία, την υγεία των ζώων ή των φυτών.

(7)

Το ποσό που διατίθεται στην Τσεχία και τη Σλοβενία πρέπει να καθοριστεί, λαμβανομένου ιδίως υπόψη του αντίστοιχου βάρους καθενός από αυτά τα κράτη μέλη στον γεωργικό τομέα της Ένωσης, με βάση τα καθαρά ανώτατα όρια για τις άμεσες ενισχύσεις που ορίζονται στο παράρτημα V του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), καθώς και τον αντίκτυπο των δυσμενών κλιματικών φαινομένων και των φυσικών καταστροφών στα εν λόγω κράτη μέλη.

(8)

Η Τσεχία και η Σλοβενία πρέπει να διανείμουν την ενίσχυση μέσω των πλέον αποτελεσματικών διαύλων, βάσει αντικειμενικών και αμερόληπτων κριτηρίων που λαμβάνουν υπόψη την έκταση των δυσχερειών και των οικονομικών ζημιών που υπέστησαν οι πληγέντες γεωργοί. Τα εν λόγω κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι γεωργοί θα είναι οι τελικοί δικαιούχοι της ενίσχυσης και να αποφύγουν στρεβλώσεις της αγοράς ή του ανταγωνισμού.

(9)

Δεδομένου ότι με τα ποσά που θα διατεθούν στην Τσεχία και τη Σλοβενία θα διευθετηθούν μόνο εν μέρει οι οικονομικές δυσχέρειες των γεωργών, πρέπει να επιτραπεί στα εν λόγω κράτη μέλη να χορηγήσουν πρόσθετη εθνική στήριξη στους γεωργούς, υπό τους όρους που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(10)

Προκειμένου να παρασχεθεί στην Τσεχία και τη Σλοβενία η ευελιξία να διανείμουν την ενίσχυση όπως απαιτούν οι συνθήκες με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι πληγέντες γεωργοί, πρέπει να παρέχεται δυνατότητα σώρευσης της ενίσχυσης με άλλη στήριξη που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, χωρίς υπεραντιστάθμιση των γεωργών.

(11)

Προκειμένου να αποφευχθεί η υπεραντιστάθμιση, η Τσεχία και η Σλοβενία πρέπει να λάβουν υπόψη τη στήριξη που χορηγείται στο πλαίσιο άλλων εθνικών ή ενωσιακών μέσων στήριξης ή ιδιωτικών καθεστώτων ώστε να αντιμετωπιστεί η οικονομική ζημία που έχουν υποστεί οι εν λόγω χώρες.

(12)

Δεδομένου ότι η ενίσχυση που παρέχει η Ένωση καθορίζεται σε ευρώ, είναι αναγκαίο να καθοριστεί ημερομηνία για τη μετατροπή του ποσού που χορηγείται στα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ ως εθνικό τους νόμισμα, όπως στην περίπτωση της Τσεχίας. Εφόσον ο παρών κανονισμός δεν προβλέπει προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων ενίσχυσης, είναι σκόπιμο να θεωρηθεί, για τους σκοπούς του άρθρου 30 παράγραφος 3 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127 της Επιτροπής (3), η ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού ως γενεσιουργός αιτία της συναλλαγματικής ισοτιμίας όσον αφορά τα ποσά που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(13)

Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα αυτού του έκτακτου μέτρου, οι δικαιούχοι πρέπει να λάβουν ταχέως τη χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, πρέπει να διασφαλιστεί η έγκαιρη παρακολούθηση του προϋπολογισμού, καθώς και η επικαιροποιημένη παρακολούθηση και η αποδοτική χρήση του γεωργικού αποθεματικού, ώστε να μεγιστοποιηθεί η διαθεσιμότητά του και να ενισχυθεί η ικανότητα ταχείας αντίδρασης σε αναδυόμενες κρίσεις. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να καθοριστεί ημερομηνία επιλεξιμότητας για την καταβολή της εν λόγω στήριξης από τα κράτη μέλη στους δικαιούχους. Τυχόν πληρωμές που πραγματοποιούνται μετά την ημερομηνία αυτή πρέπει να θεωρούνται μη επιλέξιμες για χρηματοδότηση από την Ένωση.

(14)

Ως εκ τούτου, η Ένωση θα πρέπει να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες στις οποίες υποβάλλονται η Τσεχία και η Σλοβενία στο πλαίσιο του εν λόγω έκτακτου μέτρου μόνον εφόσον οι δαπάνες αυτές έχουν πραγματοποιηθεί εντός συγκεκριμένης προθεσμίας επιλεξιμότητας. Η στήριξη για το εν λόγω έκτακτο μέτρο πρέπει συνεπώς να καταβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025.

(15)

Καθώς καμία πληρωμή που πραγματοποιείται μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2025 δεν πρέπει να θεωρείται επιλέξιμη σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει να εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127, το οποίο προβλέπει αναλογική μείωση των μηνιαίων πληρωμών που πραγματοποιούνται εκπρόθεσμα.

(16)

Η Τσεχία και η Σλοβενία θα πρέπει να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στην Ένωση να ελέγξει την αποδοτικότητα του μέτρου που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό.

(17)

Για να εξασφαλιστεί ότι οι γεωργοί θα λάβουν ενίσχυση το ταχύτερο δυνατόν, η Τσεχία και η Σλοβενία θα πρέπει να εφαρμόσουν τον παρόντα κανονισμό χωρίς καθυστέρηση. Συνεπώς, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(18)

Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών,