(1)

Οι πρόσφατες εξελίξεις στις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένου του πετρελαίου, λόγω γεωπολιτικών συγκρούσεων που επηρεάζουν τις θαλάσσιες μεταφορές, προκαλούν σοβαρές ανησυχίες. Ειδικότερα, η εμφάνιση του λεγόμενου σκοτεινού ή σκιώδους στόλου, όπως ορίζεται στο ψήφισμα A.1192(33) της Συνέλευσης του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), ο οποίος συχνά αποτελείται από πλοία που δεν πληρούν τα πρότυπα, ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια στη θάλασσα και τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

(2)

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ο σκοτεινός ή σκιώδης στόλος αυξήθηκε κατά 70 % τα τελευταία χρόνια και περιλαμβάνει περίπου 600 πλοία. Η αδιαφανής λειτουργία του σκοτεινού ή σκιώδους στόλου δημιουργεί δυσκολίες, ιδίως στον καθορισμό και την επαλήθευση της κατάστασης των πιστοποιητικών, συμπεριλαμβανομένων των πιστοποιητικών ασφάλισης. Η αυξημένη μεταφορά πετρελαίου από τα εν λόγω μη ασφαλή και ανασφάλιστα πλοία υπονομεύει τα πρότυπα ασφάλειας και τα περιβαλλοντικά πρότυπα που ισχύουν στο πλαίσιο των μέσων που έχει αναπτύξει ο ΔΝΟ.

(3)

Κατά συνέπεια, η αυξημένη έκθεση των ευρωπαϊκών ακτογραμμών κρατών μελών σε περιβαλλοντικές ζημίες που οφείλονται στην εντατικοποίηση της δραστηριότητας του σκοτεινού ή σκιώδους στόλου, η οποία εγκυμονεί αυξημένο κίνδυνο θαλάσσιων ατυχημάτων και συμβάντων, θεωρείται απαράδεκτη απειλή για την ασφάλεια της ζωής στη θάλασσα και για το περιβάλλον.

(4)

Οι νομικές δυνατότητες καταλογισμού ευθύνης ή λήψης αποζημίωσης σε περίπτωση συμβάντος ενδέχεται να είναι περιορισμένες λόγω ασάφειας ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς και την ασφαλιστική κάλυψη των πλοίων, με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται τα θιγόμενα κράτη μέλη και η Ένωση με την αποκατάσταση ζημιών που προκαλούνται από πιθανές διαρροές.

(5)

Η οδηγία 2009/20/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) σχετικά με την ασφάλιση των πλοιοκτητών για ναυτικές απαιτήσεις περιέχει διατάξεις σχετικά με την κοινοποίηση αποδεικτικών θαλάσσιας ασφάλισης για κάθε πλοίο —ανεξαρτήτως σημαίας— που πλέει σε λιμένα κράτους μέλους της ΕΕ, καθώς και στα χωρικά ύδατα κρατών μελών της ΕΕ, με την επιφύλαξη των απαιτήσεων του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, δεν καλύπτει τα διερχόμενα πλοία.

(6)

Σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας 2002/59/ΕΚ, όλα τα πλοία που εισέρχονται στη ζώνη συστήματος υποχρεωτικής υποβολής αναφορών από τα πλοία οποιουδήποτε κράτους μέλους ή οποιωνδήποτε κρατών μελών της ΕΕ υποχρεούνται να συμμορφώνονται με το εν λόγω σύστημα υποβάλλοντας τις απαιτούμενες πληροφορίες. Επιπλέον, το άρθρο 16 ορίζει ότι πλοία που δεν έχουν κοινοποιήσει ή που δεν διαθέτουν πιστοποιητικά ασφάλισης ή χρηματοοικονομικές εγγυήσεις σύμφωνα με διεθνείς ή ενωσιακούς κανόνες, θεωρείται ότι παρουσιάζουν δυνητικό κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα ή ότι συνιστούν απειλή για την ασφάλεια στη θάλασσα, την ασφάλεια των προσώπων ή το περιβάλλον.

(7)

Οι υφιστάμενες απαιτήσεις δεν καλύπτουν επαρκώς καταστάσεις διερχόμενων πλοίων τα οποία, ανεξάρτητα από τη σημαία τους, πλέουν κατά μήκος των ακτών κρατών μελών, αλλά δεν καταπλέουν σε κανένα λιμένα κράτους μέλους, και αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί.

(8)

Οι πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη λήψης αυστηρών μέτρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων που ενέχουν τα ανασφάλιστα και μη ασφαλή πλοία. Το ψήφισμα A.1192(33) της Συνέλευσης του ΔΝΟ (Δεκέμβριος 2023) ζητεί επιτακτικά να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη των παράνομων δραστηριοτήτων του σκοτεινού ή σκιώδους στόλου στον τομέα της ναυτιλίας. Οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές της Νομικής Επιτροπής του ΔΝΟ (LEG.1/Circ.16, Ιούνιος 2024) καθορίζουν επικαιροποιημένα πρότυπα για την αναγνώριση πιστοποιητικών ασφάλισης αστικής ευθύνης και την επικύρωση παρόχων χρηματοοικονομικής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων ενώσεων προστασίας και αποζημίωσης (P&I Clubs), ενώ τα ψηφίσματα της Συνέλευσης του Ταμείου του 1992 και του Συμπληρωματικού Ταμείου (ψηφίσματα αριθ. 14 και αριθ. 6 αντίστοιχα, Νοέμβριος 2024) ενισχύουν το διεθνές καθεστώς ευθύνης και αποζημίωσης που θεσπίστηκε με τη σύμβαση του 1992 περί αστικής ευθύνης, τη σύμβαση του 1992 για το ταμείο, καθώς και το πρωτόκολλο για το συμπληρωματικό ταμείο. Για να διασφαλιστεί η ευθυγράμμιση με τα εν λόγω διεθνή πρότυπα και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι αναδυόμενοι κίνδυνοι, είναι αναγκαίο να επικαιροποιηθεί η οδηγία 2002/59/ΕΚ ώστε να αντικατοπτρίζει τις εξελίξεις αυτές.

(9)

Για να ενισχυθεί η ετοιμότητα για την ασφάλεια στη θάλασσα και τη θαλάσσια ρύπανση και να δοθεί η δυνατότητα στα παράκτια κράτη να παρακολουθούν αποτελεσματικά τη θαλάσσια κυκλοφορία, ιδίως τα πλοία που μεταφέρουν επικίνδυνα ή ρυπογόνα φορτία, όπως πετρέλαιο, ο ΔΝΟ έχει θεσπίσει διάφορα συστήματα υποχρεωτικής υποβολής αναφορών από τα πλοία. Τα συστήματα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών ζωτικής σημασίας σχετικά με τις κινήσεις των πλοίων και το φορτίο τους, διασφαλίζοντας την έγκαιρη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών. Στην Ένωση, οι πληροφορίες αυτές διαβιβάζονται μέσω των εθνικών συστημάτων υποβολής αναφορών που συνδέονται με το ενωσιακό σύστημα ανταλλαγής ναυτιλιακών πληροφοριών SafeSeaNet. Το σημείο 4 του παραρτήματος I της οδηγίας 2002/59/ΕΚ περιγράφει το είδος των πληροφοριών που πρέπει να παρέχουν τα πλοία στις αρχές μέσω των σχετικών συστημάτων υποβολής αναφορών. Προκειμένου να καλυφθούν οι εξελισσόμενες επιχειρησιακές ανάγκες και οι ανάγκες που σχετίζονται με την ασφάλεια, είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί το εν λόγω παράρτημα ώστε να συμπεριλάβει νέες πληροφορίες, και πιο συγκεκριμένα πληροφορίες σχετικά με τα πιστοποιητικά ασφάλισης, που θεωρούνται ουσιώδη για την ασφάλεια στη θάλασσα, την προστασία του περιβάλλοντος και την αποτελεσματική αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

(10)

Επομένως, η οδηγία 2002/59/ΕΚ θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

«X.

Διάφορα: