|
Επίσημη Εφημερίδα |
EL Σειρά C |
|
C/2026/3562 |
22.7.2026 |
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών
Πυξίδα Πολιτισμού για την Ευρώπη
[COM(2025) 785 final]
Σχέδιο κοινής δήλωσης
«Η Ευρώπη για τον πολιτισμό — Ο πολιτισμός για την Ευρώπη»
[COM(2025) 786 final]
(C/2026/3562)
Εισηγητής:
Luca JAHIER|
Σύμβουλος |
Katherine HEID (σύμβουλος του εισηγητή, Ομάδα III) |
|
Αίτηση γνωμοδότησης |
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 22.12.2025 |
|
Νομική βάση |
Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
|
Αρμόδιο όργανο |
Τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη» |
|
Έγκριση από το τμήμα |
14.4.2026 |
|
Έγκριση από την Ολομέλεια |
30.4.2026 |
|
Σύνοδος ολομέλειας αριθ. |
605 |
|
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) |
163/0/1 |
1. Συμπεράσματα και συστάσεις
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ (ΕΟΚΕ):
|
1.1. |
Υποστηρίζει πλήρως την «Πυξίδα Πολιτισμού για την Ευρώπη», καθότι αποτελεί σημαντική και επίκαιρη διατομεακή πολιτιστική στρατηγική για την προώθηση του πολιτισμού και των ευρωπαϊκών πολιτιστικών αξιών εντός και εκτός της, Ευρώπης, εξασφαλίζοντας έναν ακμάζοντα πολιτιστικό τομέα. |
|
1.2. |
Τονίζει ότι ο πολιτισμός συντελεί στην προάσπιση και ενδυνάμωση της δημοκρατίας, στην αναίρεση των λαϊκιστικών και αυταρχικών αφηγημάτων και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της βιώσιμης ανάπτυξης, της κοινωνικής συνοχής και του αισθήματος του ανήκειν. |
|
1.3. |
Συνιστά την ανάπτυξη συγκεκριμένων συνεργειών μεταξύ της Πυξίδας Πολιτισμού και των πρωτοβουλιών της ΕΕ με στόχο στην ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας (π.χ. η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας (1)), ιδίως στον ψηφιακό τομέα, για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων επιθέσεων κατά της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και των θεμελιωδών αξιών. Ο πολιτισμός θα πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως σε ευρύτερες στρατηγικές διαφύλαξης, π.χ. στο πλαίσιο των «αξιόπιστων ευρωπαϊκών πλατφορμών» |
|
1.4. |
Υπογραμμίζει την ύψιστη σημασία μιας ειδικής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, ζητώντας την προστασία του πολιτιστικού έργου και της δημιουργικής ιδιοκτησίας. Σε σύνδεση με την Πυξίδα Πολιτισμού, η ΕΕ θα πρέπει, μέσω κατάλληλων συνθηκών πλαισίου και κανονιστικής ρύθμισης βάσει κινήτρων, να στηρίξει την ταχεία ανάπτυξη μιας αγοράς αδειοδότησης για περιεχόμενο κατάρτισης. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη (2) θα πρέπει να παραγάγει ειδικές τομεακές κατευθυντήριες γραμμές για τον πολιτιστικό τομέα. |
|
1.5. |
Υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να εξασφαλιστεί ισχυρή και διατομεακή χρηματοδοτική στήριξη για τον πολιτισμό και την πολιτιστική κληρονομιά στο μελλοντικό πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ συνιστά να εξεταστεί το ενδεχόμενο θέσπισης ενός ρητού δημοσιονομικού στόχου, με διάθεση του 2 % του συνολικού μελλοντικού προϋπολογισμού της ΕΕ στον πολιτισμό, ενδεχομένως μέσω μιας νέας οριζόντιας αρχής στον κανονισμό για το πλαίσιο επιδόσεων και την παρακολούθηση των δαπανών του προϋπολογισμού (3). Δεδομένου του διατομεακού χαρακτήρα της Πυξίδας Πολιτισμού, η επαρκής χρηματοδότηση για τον πολιτισμό θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζεται στους σχετικούς τομείς πολιτικής: στον τομέα 1 σχετικά με τα σχέδια εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης (ΕΠΕΣ) συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής συνοχής· στον τομέα 2 στα ερευνητικά προγράμματα (Ορίζων), στα νέα μέσα για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τις αξίες της Ένωσης (Erasmus+ και AgoraEU), στα μέσα για την ανταγωνιστικότητα, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας· ή στον τομέα 3 στα μέτρα του νέου μηχανισμού «Παγκόσμια Ευρώπη». |
|
1.6. |
Ζητεί τη σταθερή και στοχευμένη υλοποίηση εμβληματικών δράσεων και προγραμμάτων μέσω της Πυξίδας Πολιτισμού. Η υλοποίηση αυτή θα πρέπει να καθοδηγείται από ένα σαφώς καθορισμένο σχέδιο δράσης και επαρκή οργανωτική και διοικητική ικανότητα εντός της Επιτροπής και των οργανισμών της, καθώς και από τη μακροπρόθεσμη συνέχεια της πολιτικής· |
|
1.7. |
Συνιστά στην εφαρμογή της Πυξίδας Πολιτισμού να συμμετέχουν συστηματικά, από τα αρχικά στάδια, όχι μόνο πολιτιστικοί φορείς αλλά και μη πολιτιστικοί φορείς που επηρεάζονται από την πολιτιστική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, των ενδιαφερόμενων μερών της πολιτικής συνοχής και των εκπροσώπων των σχετικών οικονομικών τομέων, όπως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), οι κλάδοι του πολιτισμού και της δημιουργικότητας (ΚΠΔ) και οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων, προκειμένου να ενισχυθεί ο οριζόντιος χαρακτήρας της και η ανάληψη ευθύνης από τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
|
1.8. |
Τονίζει ότι οι πολιτιστικοί και δημιουργικοί τομείς αποτελούν ένα στρατηγικό οικονομικό οικοσύστημα, το οποίο αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από ΜμΕ, πολύ μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους. Η ΕΟΚΕ ζητεί ισορροπημένη αναγνώριση των εξαιρετικά διαφοροποιημένων τομέων όλων των ΚΠΔ στο πλαίσιο της Πυξίδας Πολιτισμού. Οι δημιουργικοί κλάδοι, όπως τα παιχνίδια, ο κινηματογράφος, η λαϊκή μουσική και η μόδα, θα πρέπει να ενσωματωθούν πιο ρητά και συστηματικά στην Πυξίδα, ώστε να αντικατοπτρίζεται η σημαντική συμβολή τους στο ΑΕγχΠ, την απασχόληση και την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης (4). |
|
1.9. |
Τονίζει ότι οι βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις παραμένουν απαραίτητες για τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας, ποικίλης και ανεξάρτητης καλλιτεχνικής δημιουργίας, πολιτιστικών υποδομών και για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς (5) και επισημαίνει τον κίνδυνο των δημοσιονομικών περικοπών σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, ενθαρρύνει τη διαρθρωμένη ευρωπαϊκή και εθνική δράση για συμπληρωματικά πλαίσια ικανά να μοχλεύσουν ιδιωτική στήριξη, με τη συμμετοχή κλάδων, ιδρυμάτων, συνεταιρισμών, φορέων της κοινωνικής οικονομίας, οργανώσεων του τριτογενούς τομέα και ενδιαφερόμενων μερών στον τομέα του πολιτισμού και της πολιτιστικής κληρονομιάς, με πλήρη σεβασμό της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της πολιτιστικής πολυμορφίας. |
|
1.10. |
Επικροτεί τη διοργάνωση «διαρθρωμένου διαλόγου της ΕΕ με τα ενδιαφερόμενα μέρη» και προσφέρεται να αποτελέσει βασικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνεισφέροντας την ειδημοσύνη της στη διοργάνωση παρόμοιων μορφών διαλόγου και εξασφαλίζοντας έτσι συνεχείς και ουσιώδεις ανταλλαγές απόψεων μεταξύ πολιτιστικών και άλλων φορέων (τοπικών, περιφερειακών, οικονομικών, κοινωνικών κ.λπ.), μεταξύ άλλων σε συνεργασία με την Επιτροπή των Περιφερειών, τους εκπροσώπους των πόλεων και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο του Οπτικοακουστικού Τομέα. |
|
1.11. |
Ζητεί να ενθαρρυνθεί η ισχυρή ενσωμάτωση των πολιτιστικών και κοινοτικών φορέων της κοινωνικής οικονομίας, των συνεταιρισμών, των κοινωνικών επιχειρήσεων, των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και των εδαφικών δικτύων στις εθνικές και περιφερειακές πολιτιστικές πολιτικές, μεταξύ άλλων μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης του σχεδίου δράσης για την κοινωνική οικονομία, της αναγνώρισης των εν λόγω φορέων ως θεσμικών εταίρων και της ανάληψης δράσης για την ενθάρρυνση της προσαρμογής των φορολογικών και χρηματοδοτικών μέσων ώστε να αντικατοπτρίζουν και να αυξάνουν την αξία που ήδη παράγουν. |
|
1.12. |
Υπογραμμίζει τη σημασία της διεθνούς διάστασης του πολιτισμού για την προαγωγή των ευρωπαϊκών αξιών, της δημοκρατίας και των πολιτιστικών ανταλλαγών και για την προώθηση της συντονισμένης βιώσιμης ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, επικροτεί μεν τις διεθνείς πολιτιστικές σχέσεις ως έναν από τους τέσσερις κεντρικούς πυλώνες της Πυξίδας Πολιτισμού, αλλά διαπιστώνει ότι, δυστυχώς, αυτός δεν έχει συμπεριληφθεί στο σχέδιο κοινής δήλωσης και ζητεί μετ’ επιτάσεως να ενταχθεί πλήρως αυτή η διαρθρωτική διάσταση της Πυξίδας στην κοινή δήλωση. |
|
1.13. |
Επιμένει επίσης ότι η επικείμενη επικαιροποίηση της στρατηγικής της ΕΕ για τις διεθνείς πολιτιστικές σχέσεις πρέπει να οδηγήσει σε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης, όπως περιγράφεται ήδη σε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ από το 2022 (6). Οι νέες εταιρικές σχέσεις και ο ενισχυμένος ρόλος των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) είναι σημαντικά στοιχεία, όπως και οι σαφώς καθορισμένες περιφερειακές προτεραιότητες. Η διαδικασία διεύρυνσης θα πρέπει να υποστηριχθεί ενεργά μέσω της πολιτιστικής συνεργασίας, της διασφαλισμένης στήριξης του τομέα του πολιτισμού και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας, και της ανάπτυξης του ρόλου του πολιτισμού στην εφαρμογή του νέου συμφώνου για τη Μεσόγειο. |
|
1.14. |
Προτείνει την ευρεία θεσμική έγκριση της κοινής δήλωσης, όχι μόνο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και, εφόσον συμφωνηθεί, από την Επιτροπή των Περιφερειών. Συνιστά επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο περαιτέρω έγκρισης από ευρωπαϊκές οργανώσεις ενδιαφερόμενων μερών στον τομέα του πολιτισμού. |
|
1.15. |
Υποστηρίζει την έμφαση στην πολιτιστική εκπαίδευση στους τομείς τόσο της τυπικής όσο και της μη τυπικής εκπαίδευσης, υπογραμμίζοντας τα πολιτιστικά δικαιώματα όλων των πολιτών, ανεξάρτητα από τις κοινωνικοοικονομικές ή πολιτισμικές καταβολές, το φύλο, την ηλικία ή την αναπηρία. Δεδομένου ότι τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν ευρύ φάσμα εμποδίων όσον αφορά τη συμμετοχή και τη συμβολή τους στην πολιτιστική ζωή, αυτό θα απαιτήσει ειδικούς χρηματοδοτικούς πόρους και πολύ συγκεκριμένα μέτρα, πέραν της ιδιαίτερα ευπρόσδεκτης έκθεσης προς τα κράτη μέλη. |
|
1.16. |
Ζητεί συγκεκριμένα την ανάπτυξη κατάρτισης για την απόκτηση δεξιοτήτων, και σχετικών μέτρων στα σχέδια εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης [π.χ. σε σχέση με τον τουρισμό και τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) ή του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ)] ή ευκαιριών μάθησης για όλους στο πλαίσιο του Erasmus+, συνδεόμενων με την Ένωση Δεξιοτήτων και άλλα θεματολόγια αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. |
|
1.17. |
Υποστηρίζει την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης για την κατάσταση του πολιτισμού και τη δημιουργία ενός κόμβου πολιτιστικών δεδομένων της ΕΕ, και προτείνει να διερευνηθεί η εξέλιξή του σε μια δυναμική πλατφόρμα αλληλεπίδρασης και συνεργασίας που θα προάγει τις εταιρικές σχέσεις, τη συνδημιουργία και την ανταλλαγή γνώσεων. |
|
1.18. |
Υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έναν Χάρτη της ΕΕ για τους καλλιτέχνες, «ο οποίος θα περιγράφει θεμελιώδεις αρχές, κατευθυντήριες γραμμές και δεσμεύσεις για δίκαιες συνθήκες εργασίας στους συγκεκριμένους τομείς και θα αυξάνει τη συμμόρφωση και τη λογοδοσία, ιδίως από όσους λαμβάνουν ενωσιακή χρηματοδότηση στον τομέα του πολιτισμού» (7). Στον Χάρτη θα πρέπει να συνεκτιμώνται οι εθνικοί ορισμοί και θα πρέπει να βασίζεται σε εθνικές βέλτιστες πρακτικές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα έτσι ώστε όλοι οι εργαζόμενοι να τυγχάνουν κοινωνικής προστασίας, λαμβάνοντας υπόψη το μεγάλο ποσοστό των εργαζομένων σε καθεστώς άτυπης απασχόλησης και των αυτοαπασχολούμενων, τις απαιτήσεις της διεθνούς κινητικότητας και το γεγονός ότι οι περισσότερες ΜμΕ είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί ή επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας. Η χορήγηση χρηματοδότησης της ΕΕ για τον πολιτισμό θα πρέπει να συνδέεται με κατάλληλες προϋποθέσεις ότι με τη χρηματοδότηση υποστηρίζονται οι εργασιακές συνθήκες υψηλής ποιότητας. Θα πρέπει να προωθηθεί η ανάπτυξη ανταλλαγών υψηλού επιπέδου με τα ενδιαφερόμενα μέρη και ποιοτικού κοινωνικού διαλόγου, καθώς και στοχευμένων μέτρων για τη διόρθωση του αντικτύπου της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης στον βιοπορισμό και στη διανοητική ιδιοκτησία των καλλιτεχνών. |
|
1.19. |
Σημειώνει ότι οι ΜμΕ του πολιτισμικού και του δημιουργικού τομέα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δομικές δυσκολίες χρηματοδότησης. Η εξάρτησή τους από άυλα περιουσιακά στοιχεία, κατακερματισμένες αγορές και δραστηριότητες που βασίζονται σε έργα περιορίζει την επιλεξιμότητά τους βάσει των παραδοσιακών κριτηρίων δανειοδότησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει μια πιο στρατηγική κινητοποίηση των μέσων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤαΕ) για τους πολιτιστικούς και δημιουργικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων εγγυήσεων και των εργαλείων μεικτής χρηματοδότησης. Θα πρέπει να εξεταστούν οι δυνατότητες εξορθολογισμού και επέκτασης αυτών των μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής δημιουργίας ειδικού χρηματοδοτικού σκέλους για τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητα εντός του πλαισίου ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. |
2. Γενικές παρατηρήσεις
|
2.1. |
Η Πυξίδα Πολιτισμού για την Ευρώπη (8) αποτελεί την πλέον πρόσφατη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διαμορφώσει ένα ολοκληρωμένο και μακροπρόθεσμο πλαίσιο για την πολιτιστική πολιτική της ΕΕ. Ανταποκρίνεται στην αυξανόμενη αναγνώριση, τα τελευταία χρόνια, ότι οι πολιτιστικές δραστηριότητες και η πολιτιστική κληρονομιά, με την πολυμορφία που τις χαρακτηρίζει, είναι ζωτικής σημασίας για τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής μας και ότι τα υφιστάμενα μέσα πολιτικής δεν αντικατοπτρίζουν πλέον πλήρως την πολυπλοκότητα των πολιτιστικών οικοσυστημάτων της Ευρώπης ή τις προκλήσεις που αυτά αντιμετωπίζουν. Η Πυξίδα μπορεί να θεωρηθεί σημαντική αναβάθμιση της προηγούμενης πολιτιστικής στρατηγικής, της ευρωπαϊκής ατζέντας για τον πολιτισμό (2018) (9) και των προγραμμάτων εργασιών για τον πολιτισμό (10), η οποία καθιστά τον πολιτισμό και την πολιτιστική κληρονομιά βασικό τομέα πολιτικής. Έκτοτε, διάφορες εξελίξεις —όπως η πανδημία COVID-19, η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης, η κλιματική αλλαγή, οι εξελισσόμενες συνθήκες εργασίας στους πολιτιστικούς και δημιουργικούς τομείς, και η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια— έχουν αναδείξει την ανάγκη για μια ανανεωμένη και πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. Η Πυξίδα Πολιτισμού αντικατοπτρίζει επίσης ευρύτερες θεσμικές συζητήσεις σχετικά με τη μελλοντική κατεύθυνση της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των προτεραιοτήτων που διατυπώνονται στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο στρατηγικό θεματολόγιο της ΕΕ. Εν προκειμένω, ο πολιτισμός αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως συντελεστής δημοκρατικής σταθερότητας και αμοιβαίας κατανόησης στην Ευρώπη και διεθνώς, καθώς και κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής, βιώσιμης ανάπτυξης, απασχόλησης και ανταγωνιστικότητας. |
|
2.2. |
Η πολιτιστική συμμετοχή και η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης συνδέονται στενά με την ανθεκτικότητα των δημοκρατικών κοινωνιών εντός και εκτός Ευρώπης, μειώνουν τον κατακερματισμό και τις μορφές κοινωνικής ευπάθειας, ενισχύουν τη συμμετοχή στα κοινά και οικοδομούν εμπιστοσύνη. Ανθεκτικότητα σημαίνει δημιουργία συνθηκών στις οποίες η δημιουργικότητα, οι οργανισμοί, οι πολιτιστικοί φορείς και το κοινό μπορούν να ευδοκιμήσουν, προκειμένου να ενισχυθούν οι ανοικτές, δημοκρατικές κοινωνίες. Ένα ανθεκτικό ευρωπαϊκό πολιτιστικό οικοσύστημα μπορεί να απορροφήσει τους κλυδωνισμούς, να προσαρμοστεί στις αλλαγές και να συνεχίσει να δημιουργεί πολιτιστική, κοινωνική και οικονομική αξία. |
|
2.3. |
Η Πυξίδα Πολιτισμού αντικατοπτρίζει αυτήν τη διάσταση, αναδεικνύοντας επίσης τον ρόλο του πολιτισμού στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της πόλωσης, της παραπληροφόρησης και των αυταρχικών επιρροών. Ο πολιτισμός, η εκπαίδευση και η κριτική σκέψη θεωρούνται άμυνες πρώτης γραμμής για τη διαφύλαξη της δημοκρατίας. |
|
2.4. |
Η Πυξίδα Πολιτισμού δίνει έμφαση στη διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς και στη συμμετοχή ενδιαφερόμενων μερών από ολόκληρο το πολιτιστικό οικοσύστημα. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι καλλιτέχνες, οι πολιτιστικές οργανώσεις, οι κοινωνικοί εταίροι, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι τοπικές αρχές. Η Πυξίδα παρέχει ένα πλαίσιο εντός του οποίου οι μηχανισμοί διαρθρωμένου διαλόγου θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και να ενισχυθούν περαιτέρω, με μόνιμο και σε μεγάλο βαθμό συμπεριληπτικό τρόπο. |
|
2.5. |
Ενώ η ίδια η Πυξίδα Πολιτισμού αποτελεί πρωτίστως στρατηγικό έγγραφο, η εφαρμογή της συνδέεται στενά με τις μελλοντικές αποφάσεις χρηματοδότησης. Ο βαθμός στον οποίο μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι της θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο θα αντικατοπτρίζονται σε όλους τους τομείς του επόμενου ΠΔΠ. |
3. Ειδικές παρατηρήσεις
3.1. Πολιτισμός και ΠΔΠ
Ένας στόχος δαπανών του προϋπολογισμού της τάξης του 2 % για τον πολιτισμό στο επόμενο ΠΔΠ της περιόδου 2028-2034 θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν νέο οριζόντιο κανόνα στο παράρτημα 1 του κανονισμού για το πλαίσιο επιδόσεων, που θα παρακολουθείται από πιθανό συντελεστή με σκοπό να καθορίζεται η συνεισφορά τους στον πολιτισμό (με την απόδοση 100 % ή ενδεχομένως 40 % στους σχετικούς τομείς παρέμβασης 87-95 στον τομέα πολιτικής «Πολιτισμός, τουρισμός και μέσα»), ανεξάρτητα από την παρακολούθηση και τον στόχο των κοινωνικών δαπανών. Ωστόσο, όσον αφορά τον στόχο των κλιματικών και περιβαλλοντικών ή των κοινωνικών δαπανών, ορισμένες δαπάνες θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από τη βάση υπολογισμού. Δεδομένου του οριζόντιου χαρακτήρα της Πυξίδας Πολιτισμού, φαίνεται ρεαλιστικό να επιτευχθεί αυτός ο στόχος στους σχετικούς τομείς πολιτικής: ειδικά στον τομέα 1 για ορισμένους συγκεκριμένους στόχους του ταμείου για τα σχέδια εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης (ειδικά όσον αφορά τη στήριξη του τουρισμού, συμπεριλαμβανομένης της βιωσιμότητας, που μπορεί να επεκταθεί στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά, ή την προώθηση του πολιτισμού ως καταλύτη για τη δημοκρατία, τον πολιτισμό και τις αξίες της Ευρώπης, και τη στήριξη δυναμικών και ποικίλων πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων) ή συγκεκριμένες δράσεις του νέου μηχανισμού της ΕΕ στο ταμείο ΕΠΕΣ· στον τομέα 2 π.χ. για το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας με τη συνεργατική του έρευνα (Ορίζων), το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ΕΚΤ) ή τα νέα μέσα για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τις αξίες της Ένωσης (Erasmus+ και AgoraEU)· ή στον τομέα 3 μεταξύ των μέτρων του νέου μηχανισμού «Παγκόσμια Ευρώπη», για την προώθηση των διεθνών πολιτιστικών σχέσεων και την αναγνώριση του ρόλου του πολιτισμού στην προαγωγή των αξιών της Ένωσης στα διάφορα προγράμματα και τους τομείς εξωτερικής δράσης.
3.2. Πολιτισμός και οικονομία
Ο πολιτισμός και οι κλάδοι του πολιτισμού και της δημιουργίας αποτελούν σημαντικό τομέα της οικονομικής ανάπτυξης της ΕΕ. Ο πολιτιστικός τομέας απασχολούσε 7,9 εκατομμύρια άτομα σε ολόκληρη την ΕΕ το 2024 (3,8 % του συνόλου), σημειώνοντας αύξηση κατά 1,9 % σε σύγκριση με το 2023 (11). Πάνω από 2,1 εκατομμύρια πολιτιστικές επιχειρήσεις στην ΕΕ παρήγαγαν προστιθέμενη αξία περίπου 202 δισ. ευρώ το 2023 (ή 1,9 % του συνόλου). Το 2023 ο καθαρός κύκλος εργασιών του πολιτιστικού τομέα ανήλθε σε περίπου 524 δισ. ευρώ (συνολική αξία των παραγόμενων εσόδων) (1,4 % του συνολικού καθαρού κύκλου εργασιών) (12). Ο πολιτισμός παράγει επίσης σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις ανάπτυξης και σε άλλους τομείς. Για παράδειγμα, ο πολιτιστικός τουρισμός αντιπροσωπεύει το 40 % του συνόλου του ευρωπαϊκού τουρισμού (13).
3.3. Πολιτισμός και τεχνητή νοημοσύνη
Η ψηφιακή μετάβαση και η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν μια μετασχηματιστική εξέλιξη που αλλάζει ριζικά τα δεδομένα για τις κοινωνίες μας. Ως κοινωνία της γνώσης με αφθονία πολιτιστικής κληρονομιάς και σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής, η Ευρώπη διαθέτει τεράστιο πλούτο διανοητικών και πολιτιστικών αγαθών. Επομένως, πρέπει να προστατεύσουμε τη διανοητική μας ιδιοκτησία και να τη διαχειριστούμε ως το αγαθό που πραγματικά είναι, για παράδειγμα με τη δημιουργία μιας αγοράς αδειών για τα ευρωπαϊκά δεδομένα κατάρτισης, με την παροχή πρόσβασης σε δεδομένα και περιεχόμενο κατάρτισης, και με την παροχή κινήτρων για δημιουργική εργασία. Η πρόσφατα εγκριθείσα ψηφιακή στρατηγική για την Ευρωπαϊκή Ένωση (14) αναγνωρίζει ότι οι ευρωπαϊκές αξίες –εάν θέλουμε να διατηρηθούν κατά την ψηφιακή μετάβαση– πρέπει επίσης να προωθηθούν και να διαδοθούν ως παγκόσμιο μοντέλο.
3.4. Πολιτισμός, συνθήκες εργασίας και κοινωνική προστασία
Η καλλιτεχνική εργασία βασίζεται συχνά σε μεμονωμένα έργα ή είναι διαλείπουσα, συχνά διασυνοριακή και υψηλής έντασης εργασίας. Ωστόσο, τα διοικητικά συστήματα, τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και τα φορολογικά συστήματα συχνά σχεδιάζονται με γνώμονα τα τυπικά μοντέλα απασχόλησης. Αυτή η αναντιστοιχία έχει ως αποτέλεσμα μεγάλο φόρτο συμμόρφωσης για τις πολιτιστικές οργανώσεις, ο οποίος αποτελεί πρόκληση, ιδίως με το 78 % των εργαζομένων της ΕΕ στους ΚΠΔ να απασχολούνται από πολύ μικρές επιχειρήσεις. Για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν την ανάπτυξη φιλικών προς τον πολιτιστικό τομέα φορολογικών συστημάτων και ειδικής κοινωνικής ασφάλισης για τους καλλιτέχνες (πρόσβαση στην κοινωνική προστασία που σχετίζεται με την υγεία, τις συντάξεις, την ανεργία κ.λπ.). Οι κανόνες της καλλιτεχνικής εργασίας πέραν των εθνικών συνόρων χρήζουν επίσης απλούστευσης και ενδεχομένως απαιτείται η περαιτέρω ανάπτυξη των κανόνων της ΕΕ για τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης, και παράλληλα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την αποτελεσματική επιβολή τους και τη δυνατότητα μεταφοράς των συναφών δικαιωμάτων. Επιπλέον, μεγάλο ποσοστό των πολιτιστικών φορέων είναι αυτοαπασχολούμενοι. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι δεν προστατεύονται από το επισφαλές ωράριο εργασίας, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας-πλαισίου για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία και δεν καλύπτονται από την οδηγία της ΕΕ για τη μισθολογική διαφάνεια, η οποία αποσκοπεί στη γεφύρωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού της ΕΕ στις συλλογικές συμβάσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας για τους αυτοαπασχολούμενους χωρίς μισθωτούς υπαλλήλους, οι οποίες αποσαφηνίζουν τις συνθήκες υπό τις οποίες τα άτομα χωρίς σύμβαση εργασίας ή χωρίς σχέση εργασίας που παρέχουν υπηρεσίες κυρίως μέσω της προσωπικής τους εργασίας μπορούν να διαπραγματεύονται συλλογικά για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας τους χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες της ΕΕ (15).
Για να καλυφθούν αυτά τα κενά, απαιτούνται άρτιος και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος και συλλογικές διαπραγματεύσεις.
|
3.5. |
Στην επί της ουσίας ακρόαση με μεγάλη συμμετοχή που διοργάνωσε η ΕΟΚΕ για την κατάρτιση της παρούσας γνωμοδότησης αντικατοπτρίστηκε και αναπτύχθηκε σημαντικός αριθμός προβληματισμών υψηλής ποιότητας και συγκεκριμένων προτάσεων, που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν μόνο εν μέρει στην παρούσα γνωμοδότηση. Οι συμμετέχοντες τόνισαν την ανάγκη για ισχυρότερη πολιτική βούληση, μακροπρόθεσμη δέσμευση και αυξημένες επενδύσεις. Δόθηκε έμφαση στην καλύτερη ευθυγράμμιση μεταξύ της χρηματοδότησης της ΕΕ και της ευρωπαϊκής φιλανθρωπίας, δεδομένης της κλίμακας των πόρων των ιδρυμάτων ανά την Ευρώπη. Τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με την πιο συγκεκριμένη σύνδεση της Πυξίδας Πολιτισμού με την Ασπίδα Δημοκρατίας και τη στρατηγική για την κοινωνία των πολιτών, ιδίως όσον αφορά την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της πόλωσης. Τονίστηκε επίσης ο ρόλος των βιβλιοθηκών και των υφιστάμενων πολιτιστικών υποδομών ως δημοκρατικών χώρων. Στη συζήτηση υπογραμμίστηκε επίσης η σημασία της διαρθρωτικής ενσωμάτωσης του πολιτισμού σε ευρύτερα πλαίσια πολιτικής της ΕΕ αντί της αντιμετώπισής του ως αυτόνομου τομέα. Στο πλαίσιο της συζήτησης εξετάστηκαν επίσης τα όρια της αρμοδιότητας της ΕΕ στον τομέα του πολιτισμού βάσει των Συνθηκών. Οι ομιλητές υποστήριξαν ότι η ΕΕ μπορεί να ενεργεί μέσω συναφών αρμοδιοτήτων, όπως το εργατικό δίκαιο, ο ΦΠΑ, οι συνθήκες εργασίας και οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς. Η ανοικτή μέθοδος συντονισμού και η επιβολή του υφιστάμενου κεκτημένου παρέχουν συγκεκριμένα πεδία για την ανάληψη δράσης. Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι οι πολλαπλές κρίσεις απαιτούν συγκλίνουσες πολιτικές και ότι η διάσταση της αγοράς και η κοινωνική διάσταση προσφέρουν νομικές βάσεις για τη συμμετοχή της ΕΕ, κατά περίπτωση. Η συζήτηση επιβεβαίωσε την ευρεία υποστήριξη προς τη δημιουργική χρήση των υφιστάμενων αρμοδιοτήτων με σκοπό την ενίσχυση του πολιτιστικού οικοσυστήματος. |
Βρυξέλλες, 30 Απριλίου 2026.
Ο Πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
Séamus BOLAND
(1) JOIN(2025) 791 final, EE C, C/2026/25, 16.1.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/25/oj.
(2) Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 300/2008, (ΕΕ) αριθ. 167/2013, (ΕΕ) αριθ. 168/2013, (ΕΕ) 2018/858, (ΕΕ) 2018/1139 και (ΕΕ) 2019/2144 και των οδηγιών 2014/90/ΕΕ, (ΕΕ) 2016/797 και (ΕΕ) 2020/1828 (κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη) (EE L, 2024/1689, 12.7.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/2024/1689/oj).
(4) Από όλα τα βιομηχανικά οικοσυστήματα, οι πολιτιστικοί και δημιουργικοί κλάδοι προσελκύουν ένα από τα υψηλότερα ποσοστά νεοφυών επιχειρήσεων στον τομέα της τεχνολογίας, μαζί με την υγεία και την κινητικότητα. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ετήσια έκθεση για την ενιαία αγορά και την ανταγωνιστικότητα 2024 .
(5) Οι γενικές κρατικές δαπάνες στην ΕΕ για «αναψυχή, πολιτισμό και θρησκεία» ανήλθαν σε 182 δισ. ευρώ ή 1,1 % του ΑΕγχΠ το 2022, με 74,9 δισ. ευρώ να διατίθενται αποκλειστικά για «πολιτιστικές υπηρεσίες» (0,5 % του ΑΕγχΠ και 0,9 % του συνόλου των δαπανών)· https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_expenditure_on_recreation,_culture_and_religion και https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_expenditure_on_cultural,_broadcasting_and_publishing_services.
(6) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Η πολιτιστική διπλωματία ως φορέας των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ Νέες εταιρικές σχέσεις και ο ρόλος των ΟΚΠ .
(7) Ανακοίνωση με τίτλο «Πυξίδα Πολιτισμού για την Ευρώπη» — COM (2025) 785 final.
(8) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πυξίδα Πολιτισμού για την Ευρώπη .
(9) Νέα ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό- SWD(2018) 267 final.
(10) Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα εργασιών της ΕΕ στον πολιτιστικό τομέα (2023-2026) (2022/C 466/01).
(11) Eurostat, 2025. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Culture_statistics_-_cultural_employment#SE_MAIN_TT.
(12) Στατιστικά στοιχεία της Eurostat για τον πολιτισμό — πολιτιστικές επιχειρήσεις, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Culture_statistics_-_cultural_enterprises.
(13) Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών (UNWTO), «Report on Tourism and Culture Synergies» (Έκθεση για τις συνέργειες μεταξύ τουρισμού και πολιτισμού).
(14) https://digital-strategy.ec.europa.eu/el.
(15) https://eur-lex.europa.eu/EL/legal-content/summary/guidelines-on-applying-eu-competition-law-to-collective-agreements-regarding-the-working-conditions-of-solo-self-employed-persons.html.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
Previous EESC opinions on related matters and key documents from other institutions and think tanks to which the content of this opinion refers
EESC
Creative Europe Programme — Funding for Culture
Opinion of the European Economic and Social Committee on the Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on establishing the Creative Europe Programme
COM(2011) 785 final — 2011/0370 (COD) (1) (covering the period 2014-2020)
Opinion of the European Economic and Social Committee on the Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing the Creative Europe programme (2021 to 2027) and repealing Regulation(EU) No 1295/2013
COM(2018) 366 final (2) (covering the period 2021-2027)
Culture for Europe
EESC plenary debate «rEUnaissance — A cultural vision for Europe», organised during the EESC presidency 2018-2020 (3) (October 2019)
Opinion of the European Economic and Social Committee on the Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions — New European Bauhaus: Beautiful, Sustainable, Together
COM(2021) 573 final (4) (February 2022)
International cultural relations
Opinion of the European Economic and Social Committee on the Joint Communication of the European Commission and the High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy to the European Parliament and the Council: Towards an EU strategy for international cultural relations (JOIN(2016) 29 final) (5)
Own-initiative opinion of the European Economic and Social Committee on Cultural diplomacy as a vector of EU external relations — new partnerships and role of CSOs (6) (October 2022).
Territorial dimension of culture
EESC study Culture, Cities and Identity (7) (2016)
Working conditions and social protection for artists and cultural workers
Own-initiative opinion of the European Economic and Social Committee on Imbalances in social protection in general and specifically for the «new forms of work» and «atypical workers» (October 2024) (8)
Opinion of the European Economic and Social Committee on Access to social protection for the self-employed — analysis, limitations and scope for improvement (exploratory opinion requested by the Polish Presidency of the Council of the EU)(March 2025) (9)
Democracy shield
Opinion of the European Economic and Social Committee — The European Democracy Shield (exploratory opinion requested by the Danish Presidency of the Council of the EU) — Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on the European Democracy Shield (COM (2025) 45 final) (September 2025) (10)
Other
Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions — A Culture Compass for Europe COM(2025)785 final (11)
Commission Staff Working Document: Summary of Consultation Activities. Accompanying the document «communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of The Regions — A Culture Compass for Europe» (SWD(2025)785 final) (12)
Report on copyright and generative artificial intelligence — opportunities and challenges (2025/2058(INI)), Committee on Legal Affairs (rapporteur: Axel Voss), adopted on 10.3.2026 (13)
European Court of Auditors — Special report 08/2020: EU investments in cultural sites: topic that deserves more focus and coordination (14)
P9_TA(2023)0405 — EU framework for the social and professional situation of artists and workers in the cultural and creative sectors — European Parliament resolution of 21 November 2023 with recommendations to the Commission on an EU framework for the social and professional situation of artists and workers in the cultural and creative sectors (2023/2051(INL)) (15)
Joint Communication to the European Parliament and the Council Towards an EU strategy for international cultural relations (JOIN(2016) 29 final) (16)
Report of the OMC (Open Method of Coordination) group of EU Member States’ experts on The status and working conditions of artists and cultural and creative professionals (17) (2023)
Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions The 2024 Annual Single Market and Competitiveness Report COM/2024/77 final (18)
Eurostat (2023) Cultural statistics — Government expenditure on recreation, culture and religion (19)
Eurostat (2023) Government expenditure on cultural, broadcasting and publishing services (20)
Eurostat (2025). Culture statistics — cultural employment (21)
Eurostat. Cultural statistics — cultural enterprises (22)
Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending Regulations (EC) No 300/2008, (EU) No 167/2013, (EU) No 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1139 and (EU) 2019/2144 and Directives 2014/90/EU, (EU) 2016/797 and (EU) 2020/1828 (Artificial Intelligence Act) (Text with EEA relevance) (23)
Joint communication on the Pact for the Mediterranean (2025) (24)
United Nations World Tourism Organisation (UNWTO), «Report on Tourism and Culture Synergies» (2018) (25)
UNESCO, Re|shaping policies for creativity: we share, we act, we build, 2026 (26)
Council Recommendation of 8 November 2019 on access to social protection for workers and the self-employed 2019/C 387/01 (27)
(1) ΕΕ C 181 της 21.6.2012, σ. 35.
(2) EESC opinion on Creative Europe .
(3) EESC Plenary, rEUnaissance — A cultural vision for Europe, 31 October 2019.
(4) ΕΕ C 275 της 18.7.2022, σ. 73.
(5) ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 120.
(6) ΕΕ C 75 της 28.2.2023, σ. 122.
(7) European Economic and Social Committee study Culture, cities and identity in Europe, 2016.
(8) https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/imbalances-social-protection-general-and-specifically-new-forms-work-and-atypical-workers.
(9) https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/access-social-welfare-self-employed-analysis-limitations-and-scope-improvement.
(10) EE C, C/2026/25, 16.1.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/25/oj.
(11) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52025DC0785&utm.
(12) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:52025SC0785&utm.
(13) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-10-2026-0019_EN.html.
(14) https://www.eca.europa.eu/en/publications/SR20_08.
(15) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/ALL/?uri=CELEX:52023IP0405&utm.
(17) https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/01fafa79-1a13-11ee-806b-01aa75ed71a1/language-en.
(18) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2024:77:FIN.
(19) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_expenditure_on_recreation,_culture_and_religion.
(20) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_expenditure_on_cultural,_broadcasting_and_publishing_services.
(21) Στατιστικές στον πολιτιστικό τομέα — απασχόληση στον πολιτιστικό τομέα — Επεξήγηση στατιστικών στοιχείων — Eurostat.
(22) Culture statistics — cultural enterprises — Statistics Explained — Eurostat.
(23) Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 300/2008, (ΕΕ) αριθ. 167/2013, (ΕΕ) αριθ. 168/2013, (ΕΕ) 2018/858, (ΕΕ) 2018/1139 και (ΕΕ) 2019/2144 και των οδηγιών 2014/90/ΕΕ, (ΕΕ) 2016/797 και (ΕΕ) 2020/1828 (κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη) (EE L, 2024/1689, 12.7.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj).
(24) Joint communication on the Pact for the Mediterranean — Middle East, North Africa and the Gulf.
(25) Tourism and Culture Synergies| World Tourism Organization.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΕΘΕΣΑΝ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗ
Ο κατωτέρω κατάλογος καταρτίζεται υπό την ευθύνη του εισηγητή. Ο εισηγητής έχει λάβει τις παρατηρήσεις των ακόλουθων εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων κατά την προετοιμασία της γνωμοδότησης:
|
Organisations |
|
European Commission Directorate-General Education, Youth, Sport and Culture (EAC) |
|
European Commissioner for intergenerational fairness, youth, culture and sport |
|
Member of the European Parliament |
|
Member of the Committee of the Regions |
Δημόσια ακρόαση, 12 Φεβρουαρίου 2026
|
Organisations |
|
European Commission Directorate-General Education, Youth, Sport and Culture (EAC) |
|
UNESCO Liaison Office in Brussels |
|
Culture Action Europe |
|
Europa Nostra |
|
Freemuse |
|
Eurocities |
|
Pearle Live Performance Europe |
|
UNI-MEI (Media, entertainment and arts), UNI Global Union |
|
Authors Rights Initiative, Germany |
|
Arts for health, Austria |
|
European confederation of industrial and service cooperatives (CECOP) |
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/3562/oj
ISSN 1977-0901 (electronic edition)