ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 126

European flag  

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

63ό έτος
17 Απριλίου 2020


Περιεχόμενα

Σελίδα

 

II   Ανακοινώσεις

 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

 

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

2020/C 126/01

Κοινός ευρωπαϊκός χάρτης πορείας για την άρση των μέτρων ανάσχεσης της νόσου COVID-19

1

2020/C 126/02

Ανακοινωση τησ Επιτροπhσ, COVID-19: Οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή των σχετικών ενωσιακών διατάξεων στον τομέα του ασύλου και των διαδικασιών επιστροφής και σχετικά με την επανεγκατάσταση

12


EL

 


II Ανακοινώσεις

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

17.4.2020   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 126/1


Κοινός ευρωπαϊκός χάρτης πορείας για την άρση των μέτρων ανάσχεσης της νόσου COVID-19

(2020/C 126/01)

Κατά τη συνεδρίασή τους στις 26 Μαρτίου 2020 (1), τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεσμεύτηκαν να πράξουν ό, τι είναι αναγκαίο για την προστασία των πολιτών της ΕΕ και την αντιμετώπιση της κρίσης, διαφυλάσσοντας παράλληλα τις ευρωπαϊκές αξίες και τον τρόπο ζωής. Πέραν του επείγοντος χαρακτήρα της αντιμετώπισης της πανδημίας COVID-19 και των άμεσων συνεπειών της, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζήτησαν να προετοιμαστούν τα αναγκαία μέτρα για την επάνοδο των κοινωνιών και των οικονομιών της Ευρώπης στην ομαλότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη, με ενσωμάτωση, μεταξύ άλλων, της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, καθώς και να αντληθούν όλα τα διδάγματα από την κρίση.

Ο κοινός ευρωπαϊκός χάρτης πορείας για την άρση των μέτρων ανάσχεσης της νόσου COVID-19, τον οποίο παρουσίασαν η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ανταποκρίνεται στην έκκληση των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για μια στρατηγική εξόδου σε συντονισμό με τα κράτη μέλη, η οποία θα προετοιμάσει το έδαφος για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάκαμψης και πρωτοφανείς επενδύσεις.

1.   Εισαγωγή

Ο ταχέως εξελισσόμενος χαρακτήρας της πανδημίας COVID-19 και οι σημαντικές άγνωστες παράμετροι που συνδέονται με τον νέο ιό και τη νόσο είχαν ως αποτέλεσμα πρωτοφανείς προκλήσεις για τα συστήματα υγείας, καθώς και δραματικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Η κρίση έχει ήδη στοιχίσει χιλιάδες ζωές και εξακολουθεί να ασκεί τεράστια πίεση στα συστήματα υγείας. Έχουν ληφθεί έκτακτα και πρωτοφανή μέτρα – τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά.

Όλα τα κράτη μέλη απαγόρευσαν τις δημόσιες συγκεντρώσεις, έκλεισαν τα σχολεία (εντελώς ή εν μέρει) και θέσπισαν περιορισμούς στα σύνορα και ταξιδιωτικούς περιορισμούς. Πάνω από το ήμισυ των κρατών μελών της ΕΕ κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Image 1

Τα περιοριστικά αυτά μέτρα ήταν αναγκαία για να επιβραδυνθεί η διασπορά του ιού και είχαν ως αποτέλεσμα να σωθούν δεκάδες χιλιάδες ζωές. (2) Ωστόσο, το κοινωνικό και οικονομικό κόστος των μέτρων αυτών είναι μεγάλο. Τα μέτρα επηρεάζουν την πνευματική υγεία και αναγκάζουν τους πολίτες να αλλάζουν ριζικά την καθημερινή τους ζωή. Έχουν προκαλέσει τεράστιους κλυδωνισμούς στην οικονομία και έχουν επηρεάσει σημαντικά τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, καθώς η λειτουργία ολόκληρων κλάδων έχει διακοπεί, η συνδεσιμότητα έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό, ενώ οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού και η ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων έχουν διαταραχθεί σοβαρά. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε την ανάγκη δημόσιας παρέμβασης για την αντιστάθμιση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. (3) Παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί, ο οικονομικός και κοινωνικός αντίκτυπος θα είναι σοβαρός, όπως αποκαλύπτουν τόσο το κλίμα στην αγορά όσο και η πρωτοφανής εγγραφή σε προγράμματα βραχυπρόθεσμης ανεργίας.

Μολονότι θα χρειαστεί πολύς χρόνος για την επιστροφή στην ομαλότητα, είναι επίσης σαφές ότι τα έκτακτα μέτρα εγκλεισμού δεν είναι δυνατόν να διαρκέσουν επ’ αόριστον. Είναι αναγκαίο να αξιολογείται συνεχώς κατά πόσον τα μέτρα εξακολουθούν να είναι αναλογικά καθώς εξελίσσονται οι γνώσεις μας σχετικά με τον ιό και τη νόσο. Είναι απαραίτητο να υπάρξει σχεδιασμός για τη φάση κατά την οποία τα κράτη μέλη θα μπορούν να αρχίσουν εκ νέου τις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες, ελαχιστοποιώντας τυχόν επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων και χωρίς υπερβολική επιβάρυνση των συστημάτων υγείας. Τούτο θα απαιτήσει καλά συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ και μεταξύ όλων των κρατών μελών.

Ο παρών χάρτης πορείας προβλέπει μια τέτοια προσέγγιση. Βασίζεται στην εμπειρογνωμοσύνη και τις συμβουλές που παρασχέθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και τη συμβουλευτική ομάδα της Επιτροπής για τη νόσο COVID-19 και λαμβάνει υπόψη την εμπειρία και τις προοπτικές ορισμένων κρατών μελών, καθώς και την καθοδήγηση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Ο χάρτης πορείας περιλαμβάνει συστάσεις προς τα κράτη μέλη, με στόχο τη διατήρηση της δημόσιας υγείας και τη σταδιακή άρση των μέτρων ανάσχεσης για την επιστροφή της κοινωνικής ζωής στην ομαλότητα και την επανεκκίνηση της οικονομίας. Δεν αποτελεί έναυσμα άμεσης άρσης των μέτρων ανάσχεσης, αλλά αποσκοπεί στην παροχή στοιχείων για τη λήψη μέτρων από τα κράτη μέλη και ενός πλαισίου για τη διασφάλιση του συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ και σε διασυνοριακό επίπεδο, ενώ παράλληλα αναγνωρίζεται η ιδιαιτερότητα κάθε κράτους μέλους. Η ιδιαίτερη επιδημιολογική κατάσταση, η εδαφική οργάνωση, οι ρυθμίσεις όσον αφορά τις υπηρεσίες υγείας, η κατανομή του πληθυσμού ή η δυναμική της οικονομίας είναι ορισμένοι από τους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν τις αποφάσεις των κρατών μελών σχετικά με τον τόπο, τον χρόνο και τον τρόπο άρσης των μέτρων. Θα πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στην κατάσταση των γειτονικών χωρών της ΕΕ.

2.   Επιλογή του κατάλληλου χρόνου

Τα περιοριστικά μέτρα που θέσπισαν τα κράτη μέλη ήταν αναγκαία για την καθυστέρηση της εξάπλωσης της επιδημίας και την άμβλυνση της πίεσης που ασκείται στα συστήματα υγείας («επιπεδοποίηση της καμπύλης»). Τα μέτρα αυτά βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά της επιδημιολογίας της νόσου και ακολουθούν μια προληπτική προσέγγιση. Επέτρεψαν την εξοικονόμηση πολύτιμου χρόνου για την προετοιμασία των συστημάτων υγείας των κρατών μελών με την προμήθεια, μεταξύ άλλων σε επίπεδο ΕΕ, βασικών προϊόντων, όπως μέσα ατομικής προστασίας, εργαστηριακός εξοπλισμός, και αναπνευστήρες, και για την έναρξη των προσπαθειών για την ανάπτυξη εμβολίων και πιθανών θεραπειών.

Σύμφωνα με την επικρατέστερη επιστημονική άποψη, τα εν λόγω μέτρα είναι ουσιαστικής σημασίας, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πράγματι ότι ένας συνδυασμός αυστηρών μέτρων ανάσχεσης έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των ποσοστών μετάδοσης και θνησιμότητας (4).

Image 2

Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής. Ο αριθμός των ενεργών θετικών κρουσμάτων ισούται με τον συνολικό αριθμό των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων μείον τα άτομα που ανέρρωσαν και τους θανάτους.

Απαιτείται περισσότερος χρόνος για να αξιολογηθεί ο πλήρης αντίκτυπος των μέτρων, λαμβανομένης υπόψη της περιόδου επώασης του ιού, της διάρκειας της νόσου και της περιόδου νοσηλείας, της απαιτούμενης υποβολής αναφορών, των διαφορών στην ένταση της διενέργειας διαγνωστικών εξετάσεων και της περαιτέρω ενδεχόμενης εξάπλωσης της νόσου κατά τον εγκλεισμό, όπως μεταξύ των μελών της ίδιας οικογένειας.

Δεδομένου ότι τα μέτρα εγκλεισμού εφαρμόζονται ήδη επί σειρά εβδομάδων, τίθεται εύλογα το ερώτημα σχετικά με τον χρόνο και τον τρόπο χαλάρωσής τους.

Αναγνωρίζεται ευρέως από τους επιδημιολόγους ότι, παρά την εφαρμογή μέτρων εγκλεισμού, ο ιός συνεχίζει να κυκλοφορεί και οποιοδήποτε επίπεδο σταδιακής χαλάρωσης του εγκλεισμού θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αντίστοιχη αύξηση των νέων κρουσμάτων. Θα χρειαστεί συνεχής και λεπτομερής παρακολούθηση, καθώς και ετοιμότητα προσαρμογής και εφαρμογής νέων μέτρων, εφόσον είναι αναγκαίο. Είναι επίσης προφανές ότι οι κοινωνίες θα πρέπει να συνυπάρξουν με τον ιό έως ότου βρεθεί εμβόλιο ή θεραπεία. Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητη η σαφής, η έγκαιρη και η διαφανής επικοινωνία με τους πολίτες. Ο συνεχής διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους θα είναι επίσης καίριας σημασίας.

Είναι αυτονόητο ότι οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια βάσει των οποίων μπορούν να αρθούν τα μέτρα ανάσχεσης εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από δεδομένα που εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου, ιδίως όσον αφορά το επίπεδο μετάδοσης του ιού στις πληγείσες περιοχές, την ανάπτυξη και τη διάρκεια της ανοσίας του πληθυσμού στον ιό, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται από τη νόσο οι διάφορες ηλικιακές ομάδες. Η χρήση αξιόπιστων δεδομένων θα ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο λήψης αποφάσεων με βάση εσφαλμένες παραδοχές ή ελλιπείς πληροφορίες λόγω, για παράδειγμα, καθυστερήσεων στην υποβολή αναφορών ή λόγω ελλιπούς διενέργειας διαγνωστικών εξετάσεων σε μολυσμένα άτομα που δεν έχουν εκδηλώσει συμπτώματα ή έχουν εκδηλώσει ήπια συμπτώματα. Οι συστάσεις που περιλαμβάνονται στον παρόντα χάρτη πορείας βασίζονται στις μέχρι σήμερα διαθέσιμες επιστημονικές γνώσεις. Θα πρέπει να αναθεωρούνται καθώς εμφανίζονται νέα στοιχεία και βελτιώνεται η συγκρισιμότητα των εθνικών δεδομένων και η εναρμόνιση των μεθόδων μέτρησης.

3.   Κριτηρια

Τρεις δέσμες κριτηρίων είναι σημαντικές προκειμένου να αξιολογηθεί κατά πόσον έχει έλθει η στιγμή να χαλαρώσουν τα μέτρα εγκλεισμού:

1.

Επιδημιολογικά κριτήρια που καταδεικνύουν ότι η εξάπλωση της νόσου έχει μειωθεί σημαντικά και έχει σταθεροποιηθεί για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Αυτό μπορεί, για παράδειγμα, να καταδειχθεί με τη σταθερή μείωση του αριθμού των νέων λοιμώξεων, των νοσηλειών και των ασθενών που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας.

2.

Επαρκής δυναμικότητα του συστήματος υγείας, όσον αφορά, για παράδειγμα, το ποσοστό πληρότητας των μονάδων εντατικής θεραπείας, τον επαρκή αριθμό νοσοκομειακών κλινών, την πρόσβαση στα φαρμακευτικά προϊόντα που είναι απαραίτητα στις μονάδες εντατικής θεραπείας, την ανασύσταση των αποθεμάτων εξοπλισμού, την πρόσβαση σε περίθαλψη των ευπαθών ιδίως ομάδων, τη διαθεσιμότητα δομών πρωτοβάθμιας περίθαλψης, καθώς και την ύπαρξη επαρκούς προσωπικού με κατάλληλες δεξιότητες, αφενός, για παροχή φροντίδας σε ασθενείς που έχουν λάβει εξιτήριο από το νοσοκομείο ή νοσηλεύονται κατ’ οίκον και, αφετέρου, για συμμετοχή στα μέτρα άρσης του εγκλεισμού (π.χ. διεξαγωγή δοκιμών). Το κριτήριο αυτό είναι ουσιαστικής σημασίας, διότι καταδεικνύει ότι τα διάφορα εθνικά συστήματα υγείας μπορούν να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές αυξήσεις κρουσμάτων μετά την άρση των μέτρων. Παράλληλα, είναι όλο και πιθανότερο να κληθούν τα νοσοκομεία να αντιμετωπίσουν σωρεία επιλεκτικών χειρουργικών επεμβάσεων που είχαν αναβληθεί προσωρινά κατά τη διάρκεια κορύφωσης της πανδημίας, οπότε τα συστήματα υγείας των κρατών μελών θα πρέπει να έχουν ανακτήσει επαρκή ικανότητα εν γένει, και όχι μόνο σε σχέση με τη διαχείριση της νόσου COVID-19.

3.

Κατάλληλη ικανότητα παρακολούθησης, καθώς και ικανότητα διεξαγωγής μεγάλης κλίμακας δοκιμών για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση της διασποράς του ιού σε συνδυασμό με ιχνηλάτηση των επαφών και με δυνατότητες απομόνωσης των ατόμων σε περίπτωση επανεμφάνισης και περαιτέρω εξάπλωσης των λοιμώξεων. Η ικανότητα ανίχνευσης αντισωμάτων, όταν επιβεβαιώνεται ότι αυτά όντως αφορούν την COVID-19, θα συνεισφέρει συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με το ποσοστό του πληθυσμού που έχει αντιμετωπίσει επιτυχώς την ασθένεια και, εν τέλει, για τη μέτρηση της επίκτητης ανοσίας.

Εναπόκειται στα κράτη μέλη, ανάλογα με τις υποδομές που διαθέτουν, να αποφασίζουν σε ποιο επίπεδο θα πρέπει να αξιολογείται η συμμόρφωση με τα ανωτέρω κριτήρια.

4.   Αρχές

Η αποκλιμάκωση των επιβληθέντων για τη νόσο COVID-19 μέτρων κατά τρόπο συντονισμένο είναι ζήτημα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Αφορά όλα τα κράτη μέλη που πλήττονται, αν και σε διαφορετικό βαθμό το καθένα. Η διασπορά του ιού δεν μπορεί να ανασχεθεί εντός των συνόρων και οι μεμονωμένες ενέργειες καταλήγουν, αναπόφευκτα, να είναι λιγότερο αποτελεσματικές. Τα μέτρα ανάσχεσης και η σταδιακή τους χαλάρωση δεν επηρεάζουν μόνο τη δημόσια υγεία αλλά και τις αλυσίδες αξίας υψηλού βαθμού ολοκλήρωσης, καθώς και τα εθνικά και διασυνοριακά συστήματα μεταφορών που είναι αναγκαία για την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, αγαθών και υπηρεσιών. Συνεπώς, κατά την άρση αυτών των μέτρων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο ολοκληρωμένος χαρακτήρας της ενιαίας αγοράς. Παρόλο που το χρονοδιάγραμμα και οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις θα διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, είναι αναγκαίο να υπάρχει κοινό πλαίσιο.

Τρεις βασικές αρχές θα πρέπει να καθοδηγούν την ΕΕ και τα κράτη μέλη της:

1.

Η δράση που θα αναληφθεί θα πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και να έχει ως επίκεντρο τη δημόσια υγεία: η απόφαση για λήξη των περιοριστικών μέτρων είναι μια πολυδιάστατη πολιτική απόφαση, στην οποία απαιτείται η εξισορρόπηση των οφελών για τη δημόσια υγεία με τις άλλες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Παράλληλα, πρωταρχικός στόχος των αποφάσεων των κρατών μελών θα πρέπει να εξακολουθήσει να είναι η βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προστασία της δημόσιας υγείας. Τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν περισσότερο υπόψη στις αποφάσεις των κρατών μελών, τα δε κράτη μέλη θα πρέπει να είναι διατεθειμένα να αναθεωρήσουν τις προσεγγίσεις τους μόλις εμφανιστούν περισσότερα επιστημονικά στοιχεία.

2.

Θα πρέπει να υπάρχει συντονισμός των ενεργειών μεταξύ των κρατών μελών: η έλλειψη συντονισμού όσον αφορά την άρση των περιοριστικών μέτρων ενέχει τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων για όλα τα κράτη μέλη και πρόκλησης πολιτικών τριβών. Αν και δεν υφίσταται ενιαία και αδιακρίτως εφαρμοστέα προσέγγιση, κάθε κράτος μέλος θα πρέπει, κατ’ ελάχιστον, να ενημερώνει τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή, σε εύθετο χρόνο, μέσω της επιτροπής υγειονομικής ασφάλειας, πριν ανακοινώσει άρση των μέτρων και να λαμβάνει υπόψη τις απόψεις τους. Η επικοινωνία και η συζήτηση θα πρέπει να πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων ρυθμίσεων για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων.

3.

Η ανάγκη για σεβασμό και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών εξακολουθεί να είναι ουσιώδους σημασίας: βασικός παράγοντας επιτυχίας στην παρούσα φάση είναι η αμοιβαία αξιοποίηση των δυνατών σημείων εκάστου. Τα συστήματα υγείας δεν υφίστανται όλα την ίδια πίεση, υπάρχει δε πληθώρα γνώσεων που μπορούν να ανταλλάσσουν μεταξύ τους οι επαγγελματίες του κλάδου και τα κράτη μέλη· και η αμοιβαία συνδρομή σε περιόδους κρίσης έχει καθοριστική σημασία. Παρόλο που ο συντονισμός και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών τέθηκαν υπό αμφισβήτηση στην αρχή της πανδημίας, τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφηκαν αυξανόμενα παραδείγματα αλληλεγγύης σε ολόκληρη την ΕΕ, όπως νοσηλεία ασθενών σε μονάδες εντατικής θεραπείας άλλων κρατών μελών, αποστολή γιατρών και νοσηλευτών, εφοδιασμός άλλων χωρών με προστατευτικές στολές και μάσκες, καθώς και αναπνευστήρες. Μέχρι στιγμής, 17 κράτη μέλη έχουν οργανώσει πτήσεις, πολλές από τις οποίες με διευκόλυνση και χρηματοδότηση μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ, για τον επαναπατρισμό καθηλωμένων στο εξωτερικό Ευρωπαίων πολιτών όλων των εθνικοτήτων. Οι κλινικοί γιατροί, μέσω ειδικής επιγραμμικής πλατφόρμας της ΕΕ, ανταλλάσσουν την εμπειρία τους όσον αφορά τη θεραπευτική αγωγή ασθενών με COVID-19. Αυτή είναι η σωστή προσέγγιση και θα πρέπει να συνεχιστεί. (5) Η προσέγγιση αυτή θα δείξει τον δρόμο για τη λήψη περισσότερων μέτρων αλληλεγγύης σε επίπεδο ΕΕ για τη στήριξη ορισμένων κρατών μελών και περιφερειών που είτε θα την χρειαστούν για να αντιμετωπίσουν την πανδημία είτε θα πληγούν περισσότερο από την επακόλουθη οικονομική κρίση. (6)

5.   Συνοδευτικά μέτρα

Η επιτυχής διαχείριση της σταδιακής άρσης των υφιστάμενων μέτρων εγκλεισμού απαιτεί συνδυασμό συνοδευτικών μέτρων που θα αφορούν όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΕ λαμβάνει μέτρα στήριξής τους προς αυτήν την κατεύθυνση.

1.

Συλλογή δεδομένων και σχεδιασμός άρτιου συστήματος υποβολής στοιχείων: η συλλογή και η ανταλλαγή δεδομένων σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο από τις αρχές δημόσιας υγείας, με εναρμονισμένο τρόπο, για την εξάπλωση του ιού, τα χαρακτηριστικά των ατόμων που έχουν προσβληθεί και αναρρώσει και οι πιθανές άμεσες επαφές τους είναι ουσιαστικής σημασίας για την καλύτερη διαχείριση της άρσης των μέτρων. Ταυτόχρονα, ολοένα και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι μεγάλος αριθμός ατόμων μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί φορείς της νόσου COVID-19 ή να παρουσιάζουν περιορισμένα μόνο συμπτώματα. Συνεπώς, οι πληροφορίες σχετικά με κρούσματα οι οποίες κοινοποιούνται στις υγειονομικές αρχές μπορεί να είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Συνεχίζουν να υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν γνωρίζουμε. Ως εκ τούτου, χρησιμοποιούνται μαθηματικά μοντέλα για την κατανόηση της εξάπλωσης της νόσου COVID-19, καθώς και για την πρόβλεψη και την αξιολόγηση του δυνητικού αντικτύπου των διαφόρων μέτρων ανάσχεσης που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη. Οι φορείς εκμετάλλευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των δικτύων κινητών επικοινωνιών μπορούν να προσφέρουν πληθώρα δεδομένων σχετικά με την κινητικότητα, τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, καθώς και εθελοντικές αναφορές κρουσμάτων ήπιων ασθενειών (π.χ. μέσω της συμμετοχικής παρακολούθησης) και/ή έμμεσων πρώιμων ενδείξεων εξάπλωσης της νόσου (π.χ. αναζητήσεις/αναρτήσεις για ασυνήθιστα συμπτώματα). Τα εν λόγω δεδομένα, εφόσον συλλέγονται και χρησιμοποιούνται σε ανωνυμοποιημένη, συγκεντρωτική μορφή σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας των μοντέλων και των προβλέψεων για την πανδημία σε επίπεδο ΕΕ. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) μπορούν να διαχειριστούν σε κεντρικό επίπεδο τις σχετικές εργασίες συλλογής δεδομένων και μοντελοποίησης.

2.

Δημιουργία πλαισίου για την ιχνηλάτηση επαφών και την προειδοποίηση, με τη χρήση εφαρμογών για φορητές συσκευές, που θα σέβονται το απόρρητο των δεδομένων: οι εφαρμογές για φορητές συσκευές οι οποίες προειδοποιούν τους πολίτες για αυξημένο κίνδυνο λόγω επαφής με άτομο που βρέθηκε θετικό στη νόσο COVID-19 είναι ιδιαίτερα σημαντικές στη φάση της άρσης των μέτρων ανάσχεσης, όταν ο κίνδυνος μόλυνσης αυξάνεται καθώς όλο και περισσότερα άτομα έρχονται σε επαφή μεταξύ τους. Όπως παρατηρήθηκε και σε άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν την πανδημία COVID-19, οι εν λόγω εφαρμογές μπορούν να συμβάλουν στη διακοπή των αλυσίδων λοιμώξεων και να μειώσουν τον κίνδυνο περαιτέρω μετάδοσης του ιού. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποτελούν σημαντικό στοιχείο στις στρατηγικές που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, συμπληρώνοντας άλλα μέτρα, όπως η αύξηση της ικανότητας διεξαγωγής δοκιμών. Η χρήση των εν λόγω εφαρμογών για φορητές συσκευές θα πρέπει να είναι προαιρετική για τα άτομα, να γίνεται με βάση τη συγκατάθεση των χρηστών και να συμμορφώνεται πλήρως με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Κατά τη χρήση των εφαρμογών ιχνηλάτησης, οι χρήστες θα πρέπει να διατηρούν τον έλεγχο των δεδομένων τους. Οι εθνικές υγειονομικές αρχές θα πρέπει να συμμετάσχουν στον σχεδιασμό του συστήματος. Η ιχνηλάτηση της άμεσης εγγύτητας μεταξύ των φορητών συσκευών θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε ανώνυμη και συγκεντρωτική βάση, χωρίς καμία παρακολούθηση των πολιτών, ενώ τα ονόματα των ατόμων που ενδέχεται να έχουν προσβληθεί δεν θα πρέπει να αποκαλύπτονται σε άλλους χρήστες. Οι εφαρμογές ιχνηλάτησης και προειδοποίησης για φορητές συσκευές θα πρέπει να υπόκεινται σε απαιτήσεις διαφάνειας, θα πρέπει να απενεργοποιούνται μόλις λήξει η κρίση COVID-19, ενώ όλα τα υπόλοιπα δεδομένα θα πρέπει να διαγράφονται. Λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων δικτύωσης, η ευρεία υιοθέτηση πανευρωπαϊκής εφαρμογής αναφοράς, ή τουλάχιστον της διαλειτουργικότητας και της ανταλλαγής αποτελεσμάτων μεταξύ των εφαρμογών αυτών, θα επιτρέψει την πιο αποτελεσματική προειδοποίηση των ενδιαφερομένων και την πιο αποδοτική παρακολούθηση της πολιτικής στον τομέα της δημόσιας υγείας. Στις 8 Απριλίου 2020, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση (7) με την οποία θεσπίζει διαδικασία με τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης («εργαλειοθήκη») για τη χρήση ψηφιακών μέσων που θα επιτρέπουν στους πολίτες να λαμβάνουν αποτελεσματικά και στοχευμένα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης (8). Η κοινή αυτή προσέγγιση θα συμπληρωθεί με κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής που θα προσδιορίζουν τις σχετικές αρχές προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων. Η εμπιστοσύνη στις εν λόγω εφαρμογές και η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων κατά τη χρήση των εφαρμογών είναι υψίστης σημασίας για την επιτυχία και την αποτελεσματικότητά τους.

3.

Διεύρυνση της ικανότητας διεξαγωγής εξετάσεων και εναρμόνιση των μεθόδων διεξαγωγής εξετάσεων: ελλείψει εμβολίου, ο πληθυσμός πρέπει να προστατεύεται όσο το δυνατόν περισσότερο από τη μετάδοση της νόσου. Ως εκ τούτου, η διαθεσιμότητα διεξαγωγής εξετάσεων σε μεγάλη κλίμακα, που θα μπορούν γρήγορα να παρέχουν αξιόπιστα αποτελέσματα είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας αλλά και προϋπόθεση για την άρση των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης στο μέλλον (και είναι επίσης σημαντική για την αποτελεσματικότητα των εφαρμογών ιχνηλάτησης επαφών όπως περιγράφεται ανωτέρω).

Η βελτίωση της διενέργειας διαγνωστικών εξετάσεων στα κράτη μέλη απαιτεί προσέγγιση με τρεις άξονες:

α)

Ανάπτυξη και αύξηση σταθερής ικανότητας διάγνωσης της νόσου COVID-19, σε νοσοκομεία και μέσω δομών παροχής πρωτοβάθμιας περίθαλψης, περίθαλψης σε επίπεδο κοινότητας και αποκεντρωμένων εγκαταστάσεων διεξαγωγής εξετάσεων, όπου θα έχουν πρόσβαση όλες οι ομάδες κινδύνου και όσοι φροντίζουν ευπαθή άτομα, καθώς και άτομα που παρουσιάζουν συμπτώματα ή είναι σε στενή επαφή με επιβεβαιωμένα κρούσματα.

β)

Δημιουργία κατάλληλων προγραμμάτων διεξαγωγής εξετάσεων, τα οποία θα διευκρινίζουν ποιες διαγνωστικές εξετάσεις (ή συνδυασμός αυτών) θα πρέπει να διενεργούνται σε ποιο στάδιο και θα ορίζουν προτεραιότητες διενέργειάς τους (για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας, τα άτομα που επιστρέφουν στον χώρο εργασίας τους, οι ηλικιωμένοι σε οίκους ευγηρίας κ.λπ.). Οι διαγνωστικές εξετάσεις θα πρέπει να είναι αποδεκτής ποιότητας και θα πρέπει να διενεργούνται με τρόπο που να εξασφαλίζει την αμοιβαία αποδοχή των δεδομένων τους εντός των κρατών μελών και μεταξύ αυτών. Η εισαγωγή ορολογικών εξετάσεων για την αξιολόγηση της επίκτητης ανοσίας του πληθυσμού αποτελεί μέρος μιας τέτοιας στρατηγικής.

γ)

Το ενδεχόμενο διάθεσης προϊόντων αυτοδιάγνωσης θα μπορούσε να εξεταστεί κατόπιν ενδεδειγμένης επικύρωσής τους και διασφάλισης της αξιοπιστίας τους. Ένα δημόσιο σημείο αναφοράς που θα λειτουργεί ως σύνδεσμος και θα παρέχει οδηγίες για τη χρήση τους και την παρακολούθησή τους θα επιτρέπει τις ατομικές διαγνωστικές εξετάσεις ατόμων με συμπτώματα COVID-19, ενώ παράλληλα θα αποφεύγεται η μόλυνση άλλων. Τα μέτρα αυτά θα μειώσουν την πίεση στα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Η ευθυγράμμιση των μεθοδολογιών διεξαγωγής εξετάσεων αποτελεί κρίσιμη συνιστώσα αυτής της προσέγγισης και απαιτεί ανταλλαγή εμπειριών για την επίτευξη συγκρίσιμων αποτελεσμάτων ανά την ΕΕ και εντός των περιφερειών των κρατών μελών. Η Επιτροπή παρουσιάζει κατευθυντήριες γραμμές για τις διάφορες διαγνωστικές εξετάσεις COVID-19 και τις επιδόσεις τους, βάσει διαβούλευσης με το ECDC, το οποίο ασχολήθηκε με τις εξετάσεις στο πλαίσιο της τακτικής επικαιροποιημένης αξιολόγησης κινδύνων στην οποία προέβη. Θα συνεχιστούν οι εργασίες για την εναρμόνιση των προσεγγίσεων όσον αφορά τις επιδόσεις των διαγνωστικών εξετάσεων σε επίπεδο ΕΕ. Η Επιτροπή θα διευκολύνει τη συλλογή όλων των σχετικών επιστημονικών μελετών και θα ενεργεί ως ενιαίο σημείο επαφής για την πρόσβαση των κρατών μελών και των ερευνητών στα δεδομένα και τα αποτελέσματα που προκύπτουν. Σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και σε συνεννόηση με το ECDC, θα δημιουργήσει δίκτυο εργαστηρίων αναφοράς COVID-19 ανά την ΕΕ, καθώς και πλατφόρμα υποστήριξης.

4.

Αύξηση της ικανότητας και της ανθεκτικότητας των συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης: η σταδιακή άρση ορισμένων μέτρων εγκλεισμού θα οδηγήσει αναπόφευκτα νέα κρούσματα. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι νέοι ασθενείς με COVID-19 να μπορούν να περιθάλπονται με τον ενδεδειγμένο τρόπο από τα συστήματα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και, ιδίως, σε περίπτωση ανάγκης, από τα νοσοκομεία. Η επαρκής δυναμικότητα των νοσοκομείων και η ισχυρή πρωτοβάθμια περίθαλψη, η προστασία της χρηματοδοτικής ικανότητας του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, το καλά εκπαιδευμένο και αποθεραπευμένο προσωπικό στον τομέα της υγείας και η εγγυημένη πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους θα είναι αποφασιστικής σημασίας για την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας κατά τη μετάβαση. Η Επιτροπή έχει κινητοποιήσει τα δημοσιονομικά μέσα της ΕΕ για την παροχή πρόσθετων πόρων —συμπεριλαμβανομένου προσωπικού— για τη στήριξη των συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης κατά την καταπολέμηση της κρίσης COVID-19 και, ως εκ τούτου, για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών (9).

5.

Συνέχιση της αύξησης της προσφοράς ιατρικού εξοπλισμού και μέσων ατομικής προστασίας: η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 οδήγησε σε μαζική αύξηση της ζήτησης για ιατρικό εξοπλισμό και μέσα ατομικής προστασίας, όπως οι αναπνευστήρες, τα διαγνωστικά μέσα (κιτ διενέργειας εξετάσεων) και οι μάσκες. Ωστόσο, η ζήτηση αυτή δεν καλύπτεται πάντα από επαρκή προσφορά. Οι πρώτες εβδομάδες της κρίσης χαρακτηρίστηκαν, ως εκ τούτου, από ανταγωνισμό μεταξύ των κοινών προμηθειών σε εθνικό, περιφερειακό και ενωσιακό επίπεδο, διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού, συμπεριλαμβανομένων των εξαγωγικών περιορισμών, και έλλειψη πληροφόρησης για τις ανάγκες των διαφόρων κρατών μελών. Τα προϊόντα ζωτικής σημασίας δεν φθάνουν στον προορισμό τους ή φθάνουν με σημαντική καθυστέρηση. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών μελών και των διεθνών εταίρων οδήγησε σε σημαντική αύξηση των τιμών. Το γεγονός αυτό ανέδειξε τη σημασία του συντονισμού για την εξασφάλιση επαρκών προμηθειών σε ολόκληρη την ΕΕ. Η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, ενεργεί αναλόγως (10). Η πλέον αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων μέσων ατομικής προστασίας θα πρέπει να βασίζεται στις εξελισσόμενες γνώσεις και συμβουλές (11).

Ο ιατρικός εξοπλισμός —όπως οι αναπνευστήρες— αξιολογείται και πιστοποιείται συνήθως από κοινοποιημένο οργανισμό σε εθνικό επίπεδο μέσω αξιολογήσεων της συμμόρφωσης ή μέσω αυτοπιστοποίησης. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Η Επιτροπή καλεί τους κοινοποιημένους οργανισμούς να δώσουν προτεραιότητα στον βασικό ιατρικό εξοπλισμό για την καταπολέμηση της νόσου COVID-19, βάσει καταλόγου που θα συμφωνηθεί με τα κράτη μέλη.

Όσον αφορά την αξιολόγηση της ασφάλειας και των επιδόσεων των ιατροτεχνολογικών προϊόντων και των μέσων ατομικής προστασίας, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές και να επιδιώκουν συναίνεση για κοινές προσεγγίσεις με τη βοήθεια των κοινοποιημένων οργανισμών, κατά περίπτωση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα ενιαίο σημείο επαφής για όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με τα μέσα ατομικής προστασίας και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα για τη σύνδεση των οργανισμών διεξαγωγής δοκιμών και των σχετικών αρχών εποπτείας της αγοράς.

Για την εξασφάλιση επαρκών προμηθειών εξοπλισμού και φαρμάκων ώστε να καταστεί δυνατή η άρση των μέτρων εγκλεισμού ενδέχεται να απαιτηθεί βαθμός συνεργασίας υψηλότερος από τον κανονικά επιτρεπόμενο μεταξύ των επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων και με ανταγωνιστές, σε ορισμένα οικοσυστήματα. Η Επιτροπή παρέχει και θα παρέχει, κατά περίπτωση, αντιμονοπωλιακή καθοδήγηση και διαβεβαιώσεις για τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων σε οικοσυστήματα για την υπέρβαση των ελλείψεων σε αγαθά και υπηρεσίες που απαιτούνται ώστε να καταστεί δυνατή η σταδιακή αποκλιμάκωση των μέτρων ανάσχεσης. Η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού θα διασφαλίζουν, μέσω του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ανταγωνισμού (ECN), τη συνεκτική εφαρμογή της εν λόγω καθοδήγησης στα αντίστοιχα μέτρα επιβολής.

6.

Η ανάπτυξη ενός ασφαλούς και αποτελεσματικού εμβολίου είναι ζωτικής σημασίας για την εξάλειψη της πανδημίας COVID-19. Ως εκ τούτου, η ανάπτυξη και η επίσπευση της διαδικασίας εισόδου του εμβολίου σε κυκλοφορία είναι ουσιαστικής σημασίας. Η Επιτροπή κινητοποιεί πρόσθετη χρηματοδότηση για την προώθηση της έρευνας για εμβόλιο. Με βάση τις διαθέσιμες επί του παρόντος πληροφορίες και την εμπειρία του παρελθόντος όσον αφορά τα χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης εμβολίων, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) εκτιμά ότι ενδέχεται να χρειαστεί ένα έτος για να είναι έτοιμο για έγκριση ένα εμβόλιο κατά της νόσου COVID-19 και να είναι διαθέσιμο σε επαρκείς ποσότητες ώστε να καταστεί δυνατή η ευρεία και ασφαλής χρήση του. Η Επιτροπή συνεργάζεται με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) για τον εξορθολογισμό των κανονιστικών μέτρων, από τις κλινικές δοκιμές έως τις άδειες κυκλοφορίας, ώστε να εξασφαλιστεί η επίσπευση της διαδικασίας και, παράλληλα, να κατοχυρωθεί η ασφάλεια. Θα κατευθύνει την ερευνητική κοινότητα και τη βιομηχανία ώστε να συνενώσουν τις δυνάμεις τους σε μεγάλες κλινικές δοκιμές και θα διερευνήσει τρόπους να στηρίξει την κλιμάκωση της παραγωγής εμβολίων σε μεσοπρόθεσμη βάση. Οι κοινές προμήθειες και η ίση πρόσβαση στα εμβόλια, μόλις θα είναι διαθέσιμα, θα καθοδηγούν τη δράση της Επιτροπής. Σε διεθνές επίπεδο, θα ενισχυθεί η συνεργασία, ιδίως για την προώθηση της πρόσβασης στο εμβόλιο.

7.

Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη ασφαλών και αποτελεσματικών θεραπευτικών αγωγών και φαρμάκων, μεταξύ άλλων ιδίως με την αναπροσαρμογή της χρήσης υφιστάμενων φαρμάκων που επί του παρόντος έχουν εγκριθεί για άλλες νόσους ή παθήσεις, θα μπορούσε να περιορίσει τις επιπτώσεις του ιού στην υγεία του πληθυσμού κατά τους επόμενους μήνες και να επιτρέψει στην οικονομία και την κοινωνία να ανακάμψουν νωρίτερα. Η ΕΕ χρηματοδοτεί την πρόσβαση στην υπερυπολογιστική και στην τεχνογνωσία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης για την επιτάχυνση της ταυτοποίησης των δυνάμει δραστικών μορίων μεταξύ υφιστάμενων φαρμάκων και ενώσεων. Οι κλινικές δοκιμές για τις εν λόγω θεραπευτικές αγωγές έχουν αρχίσει και, όπως και για τα εμβόλια, η Επιτροπή και ο EMA προετοιμάζονται για την επίσπευση των κανονιστικών μέτρων από την κλινική δοκιμή έως την άδεια κυκλοφορίας. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην πραγματοποίηση εκτεταμένων κλινικών δοκιμών, σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο μέτρο του δυνατού, καθώς οι τελευταίες είναι απαραίτητες για τη συλλογή των εμπεριστατωμένων στοιχείων που απαιτούνται. Οι κοινές προμήθειες για μεγάλης κλίμακας αγορές των δυνητικών θεραπειών της νόσου COVID-19 βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο προετοιμασίας.

6.   Συστάσεις

Με βάση τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και της συμβουλευτικής ομάδας για τη νόσο COVID-19, η Επιτροπή έχει καταρτίσει σειρά συστάσεων προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο σταδιακής άρσης των μέτρων ανάσχεσης:

1.

Η δράση θα είναι βαθμιαία, καθώς τα μέτρα θα αίρονται σε διαφορετικά στάδια και θα πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος μεταξύ των επιμέρους σταδίων (π.χ. ένας μήνας), δεδομένου ότι το αποτέλεσμα της άρσης τους μπορεί να μετρηθεί μόνο με την πάροδο του χρόνου.

2.

Τα γενικά μέτρα θα πρέπει προοδευτικά να αντικατασταθούν από στοχευμένα μέτρα. Αυτό θα επιτρέψει τη σταδιακή επιστροφή των κοινωνιών στην ομαλότητα, ενώ θα εξακολουθήσει να προστατεύεται ο πληθυσμός της ΕΕ από τον ιό. Παραδείγματος χάριν:

α)

Οι πλέον ευπαθείς ομάδες θα πρέπει να προστατεύονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα: μολονότι δεν υπάρχουν ακόμη πλήρη δεδομένα, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι και τα άτομα που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Τα άτομα με ψυχική ασθένεια αποτελούν άλλη μία πιθανή ευπαθή ομάδα. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης μέτρων για να συνεχιστεί η προστασία τους, ενώ θα πρέπει να αρθούν οι περιορισμοί που ισχύουν για άλλες ομάδες.

β)

Τα άτομα για τα οποία η διάγνωση είναι θετική ή τα άτομα με ήπια συμπτώματα θα πρέπει να παραμένουν σε καραντίνα και να υποβάλλονται σε κατάλληλη θεραπευτική αγωγή: αυτό θα συμβάλει στη διάσπαση των αλυσίδων μετάδοσης και θα περιορίσει την εξάπλωση της νόσου. Η Επιτροπή θα αναθέσει στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) να επικαιροποιεί τακτικά τις κατευθυντήριες γραμμές του σχετικά με τα κριτήρια για τον τερματισμό της καραντίνας (12).

γ)

Ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις θα πρέπει να αντικαταστήσουν τα υφιστάμενα γενικά απαγορευτικά μέτρα: η προσέγγιση αυτή θα επιτρέψει τη στόχευση των πηγών κινδύνου και, παράλληλα, θα διευκολύνει τη σταδιακή επανέναρξη των απαραίτητων οικονομικών δραστηριοτήτων (π.χ. εντατικός και τακτικός καθαρισμός και απολύμανση των μεταφορικών κόμβων και οχημάτων, των καταστημάτων και των χώρων εργασίας, αντί της πλήρους απαγόρευσης υπηρεσιών, και παροχή επαρκών μέτρων ή εξοπλισμού για την προστασία των εργαζομένων ή των πελατών).

δ)

Οι γενικού χαρακτήρα καταστάσεις έκτακτης ανάγκης με έκτακτες εξουσίες για τις κυβερνήσεις θα πρέπει σταδιακά να αντικατασταθούν από πιο στοχευμένες παρεμβάσεις των κυβερνήσεων σύμφωνα με τις συνταγματικές ρυθμίσεις τους. Με τον τρόπο αυτό, αφενός, θα διασφαλιστούν η δημοκρατική λογοδοσία και η διαφάνεια των μέτρων που λαμβάνονται και η ευρεία αποδοχή τους από το κοινό, και, αφετέρου, θα κατοχυρωθούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και ο σεβασμός του κράτους δικαίου.

3.

Η άρση των μέτρων θα πρέπει να αρχίσει με εκείνα που έχουν τοπικό αντίκτυπο και να επεκταθεί σταδιακά σε μέτρα με ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών ιδιαιτεροτήτων. Με τον τρόπο αυτό θα επιτραπούν η ανάληψη αποτελεσματικότερης δράσης, προσαρμοσμένης στις τοπικές συνθήκες, όπου αυτό είναι σκόπιμο, και η εκ νέου επιβολή περιορισμών, εάν είναι αναγκαίο, σε περίπτωση που προκύψει μεγάλος αριθμός νέων κρουσμάτων (π.χ. με την επιβολή ζώνης υγειονομικής απομόνωσης). Η προσέγγιση αυτή θα επιτρέψει πρώτα τη χαλάρωση των μέτρων που επηρεάζουν αμεσότερα τη ζωή των ανθρώπων. Τέλος, θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να λάβουν καλύτερα υπόψη τις περιφερειακές διαφορές όσον αφορά την εξάπλωση της νόσου COVID-19 στο έδαφός τους.

4.

Απαιτείται σταδιακή προσέγγιση για το άνοιγμα των εσωτερικών και εξωτερικών συνόρων μας, με την οποία θα αποκατασταθεί τελικά η ομαλή λειτουργία του χώρου Σένγκεν.

α)

Οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα θα πρέπει να αρθούν με συντονισμένο τρόπο: Η Επιτροπή συνεργάζεται συνεχώς με τα κράτη μέλη για τον περιορισμό των επιπτώσεων που θα έχει η επαναφορά των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και στην ελεύθερη κυκλοφορία (13). Καταβάλλει επίσης κάθε δυνατή προσπάθεια για να ελαχιστοποιηθεί ο αντίκτυπος της τρέχουσας κατάστασης στον τομέα των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των φορέων εκμετάλλευσης και των επιβατών. (14) Οι περιορισμοί στα ταξίδια και οι έλεγχοι στα σύνορα που εφαρμόζονται επί του παρόντος θα πρέπει να αρθούν μόλις η επιδημιολογική κατάσταση των παραμεθόριων περιφερειών συγκλίνει επαρκώς και εφόσον οι κανόνες κοινωνικής αποστασιοποίησης τηρούνται ευρέως και υπεύθυνα. Κατά το σταδιακό άνοιγμα των συνόρων θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στους διασυνοριακούς και εποχικούς εργαζομένους, ενώ θα πρέπει να αποφεύγεται κάθε διάκριση εις βάρος των μετακινούμενων εργαζομένων της ΕΕ. Τα γειτονικά κράτη μέλη θα πρέπει να παραμείνουν σε στενή επαφή για να διευκολύνουν αυτήν την προσέγγιση σε στενό συντονισμό με την Επιτροπή. Κατά τη μεταβατική φάση, θα πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες για τη διατήρηση της απρόσκοπτης ροής των εμπορευμάτων και τη διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού. Η χαλάρωση των μέτρων περιορισμού των ταξιδιών θα πρέπει πρώτα να εφαρμοστεί στις μετακινήσεις μεταξύ των περιοχών με συγκριτικά χαμηλή αναφερθείσα διασπορά του ιού. Το ECDC, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα τηρεί κατάλογο των περιοχών αυτών. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει επίσης λεπτομερέστερες οδηγίες για την προοδευτική αποκατάσταση των υπηρεσιών μεταφορών, της συνδεσιμότητας και της ελεύθερης κυκλοφορίας, αμέσως μόλις το επιτρέψει η υγειονομική κατάσταση, ενόψει επίσης και του προγραμματισμού των ταξιδιών θερινών διακοπών.

β)

Το άνοιγμα των εξωτερικών συνόρων και η πρόσβαση μη μονίμων κατοίκων της ΕΕ στην ΕΕ θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σε δεύτερο στάδιο, ενώ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η διασπορά του ιού εκτός της ΕΕ και οι κίνδυνοι επαναφοράς του. Για τη διασφάλιση των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης που λαμβάνουν τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν είναι αναγκαίο να επανεξετάζεται συνεχώς η ανάγκη περιορισμού των μη αναγκαίων μετακινήσεων στην ΕΕ. (15)

5.

Η οικονομική δραστηριότητα θα πρέπει να αποκατασταθεί σταδιακά, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι αρχές και οι επιχειρήσεις θα μπορέσουν να προσαρμοστούν καταλλήλως στις αυξανόμενες δραστηριότητες με ασφαλή τρόπο. Υπάρχουν πολλά μοντέλα (θέσεις εργασίας με σπάνιες διαπροσωπικές επαφές, θέσεις εργασίας που ενδείκνυνται για τηλεργασία, οικονομική σημασία, βάρδιες των εργαζομένων κ.λπ.). Όμως, δεν θα πρέπει να επιστρέψει ολόκληρος ο πληθυσμός στον τόπο εργασίας ταυτόχρονα. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις λιγότερο απειλούμενες ομάδες και στους τομείς που είναι θεμελιώδεις για τη διευκόλυνση της οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. μεταφορές). Καθώς η κοινωνική αποστασιοποίηση θα πρέπει να εξακολουθήσει να τηρείται ευρέως, η τηλεργασία πρέπει να ενθαρρύνεται. Στον τόπο εργασίας, θα πρέπει να τηρούνται οι κανόνες για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία που επιβάλλονται λόγω της πανδημίας.

Η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια λειτουργία ταχείας ειδοποίησης για τον εντοπισμό των διαταραχών της προσφοράς και της αξιακής αλυσίδας, με βάση, μεταξύ άλλων, υφιστάμενα δίκτυα όπως το Enterprise Europe Network (EEN), συνεργατικούς σχηματισμούς, εμπορικές ενώσεις, απεσταλμένους των ΜΜΕ, καθώς και άλλους παράγοντες, όπως οι κοινωνικοί εταίροι σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα επιδιωχθούν οι βέλτιστες διαθέσιμες λύσεις για την αντιμετώπιση αυτών των διαταραχών, οι οποίες μπορούν να οφείλονται στην ασύμμετρη άρση των μέτρων ανάσχεσης (εντός ή εκτός της ΕΕ), στην πτώχευση επιχειρήσεων ή στην παρέμβαση φορέων τρίτων χωρών.

6.

Οι συναθροίσεις θα πρέπει να επιτραπούν προοδευτικά. Κατά την εξέταση της καταλληλότερης αλληλουχίας των μέτρων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εστιάζουν στις ιδιαιτερότητες των διαφόρων κατηγοριών δραστηριοτήτων, όπως:

α)

Σχολεία και πανεπιστήμια (με ειδικά μέτρα όπως διαφορετικές ώρες μεσημβρινού γεύματος, αυξημένος καθαρισμός, μικρότερες αίθουσες διδασκαλίας, αυξημένη προσφυγή στην ηλεκτρονική μάθηση κ.λπ.)·

β)

Εμπορική δραστηριότητα (λιανική) με πιθανή διαβάθμιση (π.χ. μέγιστος επιτρεπόμενος αριθμός ατόμων κ.λπ.)·

γ)

Μέτρα κοινωνικής δράσης (εστιατόρια, καφετέριες κ.λπ.), με πιθανή διαβάθμιση (περιορισμένες ώρες λειτουργίας, μέγιστος επιτρεπόμενος αριθμός ατόμων κ.λπ.)·

δ)

Μαζικές συγκεντρώσεις (π.χ. φεστιβάλ, συναυλίες κ.λπ.).

Η βαθμιαία επαναφορά των υπηρεσιών μεταφορών θα πρέπει να προσαρμοστεί στη σταδιακή κατάργηση των ταξιδιωτικών περιορισμών και στη σταδιακή εισαγωγή συγκεκριμένων τύπων δραστηριοτήτων, λαμβανομένου παράλληλα υπόψη του επιπέδου κινδύνου στις εν λόγω περιοχές. Οι εξατομικευμένες μεταφορές χαμηλότερου κινδύνου (π.χ. ιδιωτικά αυτοκίνητα) θα πρέπει να επιτραπούν το συντομότερο δυνατόν, ενώ τα συλλογικά μέσα μεταφοράς θα πρέπει να αρχίσουν να λειτουργούν σταδιακά με εφαρμογή αναγκαίων μέτρων για την υγεία (π.χ. μείωση της πυκνότητας επιβατών στα οχήματα, μεγαλύτερη συχνότητα παροχής υπηρεσιών, παροχή εξοπλισμού ατομικής προστασίας στο προσωπικό των μεταφορών και/ή στους επιβάτες, χρήση προστατευτικών περιφραγμάτων, διάθεση υγρού καθαρισμού/απολύμανσης στους κόμβους μεταφορών και στα οχήματα κ.λπ.)

7.

Οι προσπάθειες για την πρόληψη της διασποράς του ιού θα πρέπει να συνεχιστούν: οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης θα πρέπει να εξακολουθήσουν να ενθαρρύνουν τον πληθυσμό να διατηρήσει τις αυστηρές πρακτικές υγιεινής που έχουν καθιερωθεί (χρήση απολυμαντικών, πλύσιμο χεριών, κώδικας συμπεριφοράς για τον βήχα/το φτέρνισμα, καθαρισμός επιφανειών υψηλής επαφής κ.λπ.). Οι κατευθυντήριες οδηγίες για την κοινωνική αποστασιοποίηση θα πρέπει να εξακολουθήσουν να ισχύουν. Θα πρέπει να παρέχονται πλήρεις πληροφορίες στους πολίτες σχετικά με την κατάσταση, ώστε να συμβάλλουν στην ανάσχεση της μετάδοσης του ιού με ατομικά μέτρα και με αίσθημα ευθύνης. Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες του ECDC (16), η χρήση μη ιατρικών μασκών προσώπου σε δημόσιους χώρους μπορεί να είναι χρήσιμη. Η χρήση μασκών προσώπου σε δημόσιους χώρους θα μπορούσε να εξεταστεί, ιδίως κατά την επίσκεψη σε πολυπληθείς, κλειστούς χώρους, όπως παντοπωλεία, εμπορικά κέντρα, ή κατά τη χρήση των δημόσιων μέσων μεταφοράς. Η χρήση μη ιατρικών μασκών προσώπου που κατασκευάζονται από διάφορα υφάσματα θα μπορούσε να εξεταστεί, ιδίως εάν —λόγω προβλημάτων προσφοράς και χρήσης κατά προτεραιότητα από τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας— δεν υπάρχουν διαθέσιμες για το κοινό ιατρικές μάσκες προσώπου. Ωστόσο, η χρήση μασκών προσώπου σε δημόσιους χώρους θα πρέπει να θεωρείται συμπληρωματικό μέτρο και όχι υποκατάστατο των καθιερωμένων προληπτικών μέτρων, όπως η τήρηση φυσικής απόστασης, ο κώδικας συμπεριφοράς για την αναπνοή, η σχολαστική υγιεινή των χεριών και η αποφυγή αγγίγματος του προσώπου, της μύτης, των οφθαλμών και του στόματος. Η χρήση ιατρικών μασκών προσώπου από τους εργαζομένους στον τομέα της υγείας πρέπει να έχει πάντα προτεραιότητα έναντι της χρήσης από την κοινότητα. Οι συστάσεις σχετικά με τη χρήση μασκών προσώπου στην ευρύτερη κοινότητα θα πρέπει να λαμβάνουν προσεκτικά υπόψη την έλλειψη στοιχείων, την κατάσταση όσον αφορά τον εφοδιασμό και τις ενδεχόμενες αρνητικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

8.

Η δράση θα πρέπει να παρακολουθείται συνεχώς και θα πρέπει να αναπτυχθεί κατάσταση ετοιμότητας για την επιστροφή σε αυστηρότερα μέτρα ανάσχεσης εάν καταστεί αναγκαίο, σε περίπτωση υπερβολικής αύξησης των ποσοστών λοίμωξης, καθώς και της εξέλιξης της διασποράς του ιού διεθνώς. Οι αποφάσεις σχετικά με το κατά πόσον ή πότε πρέπει να γίνει η επαναφορά αυστηρότερων μέτρων θα πρέπει να βασίζονται σε επίσημο σχέδιο με τη χρήση σαφών κριτηρίων. Η ετοιμότητα θα πρέπει να συνεπάγεται την ενίσχυση των συστημάτων υγείας, ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν πιθανές μελλοντικές εξάρσεις του ιού. Η Επιτροπή θα αναθέσει στο ECDC να παράσχει συμβουλές για μια κοινή προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά μελλοντικούς περιορισμούς της κυκλοφορίας των πολιτών, ενόψει πιθανής αναζωπύρωσης της νόσου, λαμβανομένων υπόψη των μέχρι τώρα διδαγμάτων.

7.   Συμπερασμα

Οι επιστημονικές συμβουλές, ο συντονισμός και η αλληλεγγύη στην ΕΕ αποτελούν τις βασικές αρχές σύμφωνα με τις οποίες τα κράτη μέλη θα άρουν επιτυχώς τα ισχύοντα μέτρα εγκλεισμού.

Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται προσεκτική, συντονισμένη και σταδιακή προσέγγιση. Πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή διάφορα συνοδευτικά μέτρα για τη μετάβαση σε μια τέτοια φάση. Η Επιτροπή έχει παράσχει και θα εξακολουθήσει να παρέχει εργαλεία σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και κατευθυντήριες οδηγίες, τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για την οικονομική απόκριση. Θα είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να στηρίξουν και να χρησιμοποιήσουν τα μέσα που είναι διαθέσιμα σε επίπεδο ΕΕ.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αναλύει την αναλογικότητα των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για να αντιμετωπίσουν την πανδημία COVID-19, καθώς εξελίσσεται η κατάσταση, και θα παρεμβαίνει για να ζητεί την άρση των μέτρων που κρίνονται δυσανάλογα, ιδίως όταν έχουν αντίκτυπο στην ενιαία αγορά.

Προκειμένου να εξορθολογιστούν οι προσπάθειες συντονισμού, η Επιτροπή θα είναι έτοιμη να αναπτύξει περαιτέρω κατευθυντήριες οδηγίες, όταν είναι αναγκαίο ή απαιτούμενο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταδιακή μετάβαση από τον γενικό περιορισμό. Όσο πιο συντονισμένη είναι μια τέτοια μετάβαση σε επίπεδο ΕΕ, τόσο πιο εύκολα θα αποφευχθούν οι πιο αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις μεταξύ των κρατών μελών και η εφαρμογή των μέτρων σε διάφορα κράτη μέλη θα ενισχυθεί αμοιβαία. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της ΕΕ θα λαμβάνουν υπόψη την εξέλιξη της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και τον αντίκτυπο στην ενιαία αγορά. Θα ενημερώνονται από την επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας και θα λαμβάνουν υπόψη τις συζητήσεις στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων ρυθμίσεων για την αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων.

Η Επιτροπή θα συνεργάζεται επίσης με τα κράτη μέλη για τη συζήτηση μέτρων και πρωτοβουλιών που θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του μέσου στήριξης έκτακτης ανάγκης (17), παρέχοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να υποβάλλουν αιτήματα. Με τον τρόπο αυτό, το μέσο στήριξης έκτακτης ανάγκης θα παράσχει οικονομική στήριξη από την ΕΕ για τη διαχείριση της σταδιακής μετάβασης από την κρίση.

Ο επιτυχής συντονισμός της άρσης των μέτρων ανάσχεσης σε επίπεδο ΕΕ θα έχει επίσης θετικό αντίκτυπο στην ανάκαμψη της ΕΕ. Υπάρχει ανάγκη για στρατηγικό σχεδιασμό της ανάκαμψης που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των πολιτών, βάσει του οποίου η οικονομία πρέπει να επιταχύνει τον ρυθμό της και να επανέλθει σε πορεία βιώσιμης ανάπτυξης, ενσωματώνοντας τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και αντλώντας όλα τα διδάγματα από την τρέχουσα κρίση για την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα της ΕΕ.


(1)  https://www.consilium.europa.eu/media/43086/26-vc-euco-statement-el.pdf

(2)  Υπηρεσίες της Επιτροπής· Seth Flaxman, Swapnil Mishra, Axel Gandy et al. Estimating the number of infections and the impact of non-pharmaceutical interventions on COVID-19 in 11 European countries («Εκτίμηση του αριθμού των λοιμώξεων και του αντικτύπου των μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων για τη νόσο COVID-19 σε 11 ευρωπαϊκές χώρες»). Imperial College London (2020).

(3)  Πέραν των μέτρων που ελήφθησαν σε εθνικό επίπεδο, η Επιτροπή έθεσε ταχέως σε εφαρμογή υποστηρικτικά μέτρα για τη διευκόλυνση των εθνικών δημόσιων δαπανών, π.χ. μέσω του προσωρινού πλαισίου για τη λήψη μέτρων κρατικής ενίσχυσης. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ θα επιτρέψει επίσης εθνικά επιλεκτικά μέτρα τόνωσης. Σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή έχει παράσχει οικονομική και χρηματοδοτική στήριξη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει παράσχει στήριξη νομισματικής πολιτικής. Για επισκόπηση της συντονισμένης οικονομικής αντίδρασης στην έξαρση της νόσου COVID-19, βλ. επίσης τις ανακοινώσεις της Επιτροπής COM(2020) 112 final της 13ης Μαρτίου 2020 και COM(2020) 143 final της 2ας Απριλίου 2020.

(4)  Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), “Coronavirus disease 2019 (COVID-19) in the EU/EEA and the UK – eighth update” («Η νόσος από κορονοϊό 2019 (COVID-19) στην ΕΕ / στον ΕΟΧ και στο Ηνωμένο Βασίλειο – όγδοη επικαιροποίηση»), 8 Απριλίου 2020, https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/covid-19-rapid-risk-assessment-coronavirus-disease-2019-eighth-update-8-april-2020.pdf

(5)  Στο πλαίσιο αυτό, στις 3 Απριλίου, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες για τη βοήθεια έκτακτης ανάγκης της ΕΕ για τη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης (C (2020) 2153 final). Στόχος των κατευθυντήριων οδηγιών είναι να διευκολύνουν τη συνεργασία των κρατών μελών για την παροχή βοήθειας στους ασθενείς που έχουν ανάγκη από ζωτικής σημασίας περίθαλψη, προσφέροντας διαθέσιμη δυναμικότητα νοσοκομειακών κλινών (καθώς και επαγγελματίες του τομέα της υγείας) για να ανακουφιστούν οι υπερβολικά βεβαρημένες εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης στα κράτη μέλη που έχουν ανάγκη, και με την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η λειτουργία των δικών τους συστημάτων υγείας.

(6)  Για παράδειγμα, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Αντασφάλισης Ανεργίας, το οποίο πρότεινε η Επιτροπή στις 2 Απριλίου (COM (2020) 139 final), θα στηρίξει όσους εργάζονται και θα προστατεύσει εκείνους που έχασαν τη δουλειά τους κατά τη διάρκεια της κρίσης, ενώ παράλληλα θα μειώσει τις πιέσεις που ασκούνται στα εθνικά δημόσια οικονομικά υπό τις παρούσες συνθήκες.

(7)  Σύσταση της 8ης Απριλίου 2020 σχετικά με μια κοινή εργαλειοθήκη της Ένωσης για τη χρήση της τεχνολογίας και των δεδομένων με σκοπό την καταπολέμηση της κρίσης COVID-19 και την έξοδο από αυτή, ιδίως όσον αφορά εφαρμογές για φορητές συσκευές και τη χρήση ανωνυμοποιημένων δεδομένων κινητικότητας [C(2020) 2296 final].

(8)  Η Επιτροπή είναι ενήμερη για τις λύσεις που έχουν αναπτυχθεί από ευρωπαϊκές κοινοπραξίες, όπως η Pan-European Privacy-Preserving Proximity Tracing (πανευρωπαϊκή ιχνηλάτηση εγγύτητας με προστασία της ιδιωτικής ζωής) (https://www.pepp-pt.org/).

(9)  Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει κινητοποιήσει το Μέσο Στήριξης Έκτακτης Ανάγκης. Το εν λόγω μέσο είναι το εργαλείο γενικού σκοπού της ΕΕ για την καταπολέμηση κρίσεων, το οποίο βασίζεται στην αρχή αλληλεγγύης και επιτρέπει την άνευ προηγουμένου ταχεία, ευέλικτη και άμεση στήριξη. Επιπλέον, η Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορονοϊού (CRII) προτείνει την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στα κράτη μέλη για τη λήψη μέτρων άμβλυνσης της πίεσης που ασκείται στα συστήματα υγείας τους και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους με σκοπό την ενίσχυση των ικανοτήτων αντιμετώπισης κρίσεων στα συστήματα υγείας.

(10)  Η Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για να εξαλειφθούν οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί ενδοενωσιακών εξαγωγών σύμφωνα με το συμπέρασμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι «η έκδοση της απόφασης για την έγκριση των εξαγωγών εξοπλισμού ατομικής προστασίας θα πρέπει να οδηγήσει στην πλήρη και αποτελεσματική άρση κάθε μορφής εσωτερικών απαγορεύσεων ή περιορισμών». Η Επιτροπή δημιούργησε ένα «κέντρο ανταλλαγής πληροφοριών για θέματα ιατρικού εξοπλισμού», το οποίο διευκολύνει τον εντοπισμό των διαθέσιμων προμηθειών, συμπεριλαμβανομένων των διαγνωστικών μέσων, και την αντιστοίχισή τους με τη ζήτηση από τα κράτη μέλη. Αυτό περιλαμβάνει επίσης τη συνεργασία με τη βιομηχανία για την αύξηση της παραγωγής από τους υπάρχοντες κατασκευαστές, καθώς επίσης τη διευκόλυνση των εισαγωγών και την ενεργοποίηση εναλλακτικών τρόπων παραγωγής εξοπλισμού. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει ένα σύστημα αναφοράς για να προσδιορίζουν τα κράτη μέλη τις ανάγκες τους σε ιατρικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένης της γεωγραφικής χαρτογράφησης. Η Επιτροπή υποστηρίζει τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εξοπλισμού προστασίας με ειδικά έγγραφα καθοδήγησης. Οι πληροφορίες σχετικά με τη διαθεσιμότητα και την ικανότητα των οργανισμών αξιολόγησης της συμμόρφωσης θα γνωστοποιούνται στους φορείς της αγοράς. Επιπλέον, η Επιτροπή διαχειρίζεται σε κεντρικό επίπεδο τη δημιουργία αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης μέσω του rescEU. Από κοινού με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή έχει ήδη εντείνει τις προσπάθειές της με τη δρομολόγηση δράσεων κοινών προμηθειών για διάφορα ιατρικά εφόδια, συμπεριλαμβανομένων διαγνωστικών μέσων. Επίσης, την 1η Απριλίου 2020, εξέδωσε οδηγίες σχετικά με τις επιλογές και τις δυνατότητες ευελιξίας που είναι διαθέσιμες στο πλαίσιο της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις όσον αφορά την αγορά προμηθειών, υπηρεσιών και έργων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της κρίσης (C(2020) 2078). Επιπλέον, στις 8 Απριλίου 2020, εξέδωσε προσωρινό πλαίσιο για την αξιολόγηση ζητημάτων αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας που αφορούν τη συνεργασία επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που απορρέουν από την τρέχουσα έξαρση της νόσου COVID-19, προκειμένου να διασφαλιστούν η προμήθεια και η κατάλληλη διανομή βασικών προϊόντων και υπηρεσιών που σπανίζουν κατά τη διάρκεια της έξαρσης της νόσου COVID-19 (C(2020) 3200). Την ίδια ημέρα, εξέδωσε επίσης κατευθυντήριες γραμμές για τη βέλτιστη και ορθολογική προμήθεια φαρμάκων ώστε να αποφευχθούν οι ελλείψεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 (C(2020) 2272 final).

(11)  Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου των Νόσων (ECDC) εξέδωσε, στις 8 Απριλίου 2020, συμβουλές για τη μείωση της μετάδοσης της νόσου COVID-19 από δυνητικά ασυμπτωματικά ή προσυμπτωματικά άτομα μέσω της χρήσης μάσκας προσώπου: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/using-face-masks-community-reducing-covid-19-transmission

(12)  Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), Guidance for discharge and ending isolation in the context of widespread community transmission of COVID-19 (Κατευθυντήριες γραμμές για τη χορήγηση εξιτηρίου και τη λήξη της απομόνωσης στο πλαίσιο της ευρείας μετάδοσης της νόσου COVID-19 στην κοινότητα) — πρώτη επικαιροποίηση, 8 Απριλίου 2020, https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/covid-19-guidance-discharge-and-ending-isolation-first%20update.pdf

(13)  Η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την άσκηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων κατά τη διάρκεια της έξαρσης της νόσου COVID-19 (C(2020) 2051 final).

(14)  Η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης για τις αεροπορικές εταιρείες (κανονισμός (ΕΕ) 2020/459 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Μαρτίου 2020 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 95/93 σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες) και εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες για τις πράσινες λωρίδες (C (2020) 1897 final τελικό) και τις εμπορευματικές αερομεταφορές ώστε να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στην ΕΕ (C (2020) 2010 final). Η Επιτροπή έχει επίσης εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα δικαιώματα των επιβατών (C (2020) 1830 final) και σχετικά με τους ναυτικούς, τους επιβάτες και άλλα πρόσωπα που επιβαίνουν σε πλοία (C (2020) 3100 final).

(15)  Στις 30 Μαρτίου, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή του προσωρινού περιορισμού των μη ουσιωδών μετακινήσεων στην ΕΕ (C (2020) 2050 final). Στις 8 Απριλίου εξέδωσε ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την αξιολόγηση της εφαρμογής του προσωρινού περιορισμού των μη ουσιωδών μετακινήσεων προς την ΕΕ (COM(2020)148).

(16)  https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/using-face-masks-community-reducing-covid-19-transmission

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/369, ΕΕ L 70 της 16.3.2016, σ. 1.


17.4.2020   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 126/12


ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

COVID-19: Οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή των σχετικών ενωσιακών διατάξεων στον τομέα του ασύλου και των διαδικασιών επιστροφής και σχετικά με την επανεγκατάσταση

(2020/C 126/02)

Ο ιός που προκαλεί τη νόσο COVID-19 έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη την υφήλιο και έχει οδηγήσει στη λήψη διαφόρων μέτρων για τη συγκράτηση του ρυθμού της μετάδοσης. Στις 10 Μαρτίου 2020, οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόνισαν την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης και στενής συνεργασίας με την Επιτροπή (1). Ειδικότερα, οι υπουργοί Υγείας και οι υπουργοί Εσωτερικών κλήθηκαν να διασφαλίσουν τον σωστό συντονισμό και να επιδιώξουν μια κοινή ευρωπαϊκή καθοδήγηση.

Η κλίμακα της παγκόσμιας απειλής που αντιμετωπίζουμε σήμερα υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για συντονισμό της ΕΕ, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί ο δυνητικός αντίκτυπος των μέτρων που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 16 Μαρτίου 2020, ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο, ζητώντας τον προσωρινό περιορισμό των μη αναγκαίων ταξιδιών προς την ΕΕ λόγω της νόσου COVID-19 (2). Οι εξαιρέσεις στους προσωρινούς αυτούς περιορισμούς επεκτείνονται στα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας ή τα οποία πρέπει να γίνουν δεκτά στην επικράτεια των κρατών μελών για άλλους ανθρωπιστικούς λόγους. Τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για την ανάσχεση και τον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης της νόσου COVID-19 θα πρέπει να βασίζονται σε εκτιμήσεις κινδύνου και σε επιστημονικές γνωμοδοτήσεις και πρέπει να παραμένουν αναλογικά. Κάθε περιορισμός στον τομέα του ασύλου, της επιστροφής και της επανεγκατάστασης πρέπει να είναι αναλογικός, να εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις και να λαμβάνει υπόψη την αρχή της μη επαναπροώθησης, καθώς και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Η πανδημία έχει άμεσες συνέπειες στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τους ενωσιακούς κανόνες ασύλου και επιστροφής, ενώ επηρεάζει αρνητικά και την επανεγκατάσταση. Η Επιτροπή αναγνωρίζει πλήρως τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη στην εφαρμογή των σχετικών ενωσιακών κανόνων στο τρέχον πλαίσιο. Κάθε μέτρο που λαμβάνεται στον τομέα του ασύλου, της επανεγκατάστασης και της επιστροφής θα πρέπει επίσης να λαμβάνει πλήρως υπόψη τα μέτρα προστασίας της υγείας που θεσπίζονται από τα κράτη μέλη στα εδάφη τους για την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου COVID-19.

Στο πλαίσιο αυτό, για να υποστηρίξει τα κράτη μέλη, η Επιτροπή εκπόνησε τις παρούσες οδηγίες (στο εξής: οδηγίες) με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex), με την επιφύλαξη της αρχής ότι μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να παρέχει αυθεντικές ερμηνείες του ενωσιακού δικαίου.

Οι οδηγίες δείχνουν πώς μπορεί να διασφαλιστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η συνέχιση των διαδικασιών, διασφαλίζοντας παράλληλα πλήρως την προστασία της υγείας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Ταυτόχρονα, υπενθυμίζουν τις θεμελιώδεις αρχές που πρέπει να εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται, ώστε η πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου να συνεχιστεί στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19. Συγκεκριμένα, όλες οι αιτήσεις για διεθνή προστασία πρέπει να καταχωρίζονται και να υποβάλλονται σε επεξεργασία, ακόμη και με κάποιες καθυστερήσεις. Πρέπει να εξασφαλίζεται η επείγουσα και αναγκαία περίθαλψη, μεταξύ άλλων και για τη νόσο COVID-19.

Εν προκειμένω, οι οδηγίες παρέχουν επίσης πρακτικές συμβουλές και προσδιορίζουν εργαλεία, μεταξύ άλλων με την επισήμανση αναδυόμενων βέλτιστων πρακτικών στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο υλοποίησης των διαδικασιών ασύλου και επιστροφής και τη συνέχιση των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την επανεγκατάσταση υπό τις τρέχουσες συνθήκες, δεδομένου ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει τις συγκεκριμένες επιπτώσεις που προκύπτουν από κατάσταση πανδημίας.

Για την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου COVID-19, τα μέτρα δημόσιας υγείας, όπως ο ιατρικός έλεγχος, η κοινωνική αποστασιοποίηση, η καραντίνα και η απομόνωση, θα πρέπει να εφαρμόζονται, όπως απαιτείται, για τους υπηκόους τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων διεθνή προστασία, των επανεγκατεστημένων προσώπων ή των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στην Ένωση, με την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω μέτρα είναι εύλογα, αναλογικά, και δεν εισάγουν διακρίσεις.

Σκοπός των πρακτικών οδηγιών που περιλαμβάνονται σε ολόκληρο το έγγραφο είναι να παράσχουν παραδείγματα σχετικά με το τι είναι εφικτό εντός των ορίων του κεκτημένου, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε κράτος μέλος, κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες εθνικές πρακτικές και τους διαθέσιμους πόρους.

Οι οδηγίες αφορούν ειδικότερα τα εξής θέματα:

Άσυλο: την καταχώριση και την υποβολή των αιτήσεων, τις λεπτομέρειες για τη διεξαγωγή συνεντεύξεων, και ζητήματα σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης της κράτησης, καθώς και τις διαδικασίες στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013 (στο εξής: κανονισμός του Δουβλίνου).

Επανεγκατάσταση: πρακτικές ρυθμίσεις με στόχο να συνεχιστούν, στον βαθμό που είναι εφικτό, οι προπαρασκευαστικές εργασίες, ώστε να καταστεί δυνατή η ομαλή επανέναρξη των επανεγκαταστάσεων μόλις αυτό καταστεί εκ νέου δυνατό.

Επιστροφή: πρακτικά μέτρα που θα μπορούσαν να διευκολύνουν τη διεξαγωγή των διαδικασιών επιστροφής στις τρέχουσες συνθήκες, με την υποστήριξη της οικειοθελούς επιστροφής και της επανένταξης, την προστασία των μεταναστών από ανεπιθύμητες συνέπειες των περιοριστικών μέτρων στις διεθνείς μετακινήσεις, τη διασφάλιση της πρόσβασης σε επαρκείς βασικές υπηρεσίες, καθώς και τη διευκρίνιση του υπό ποιες προϋποθέσεις η κράτηση των παράτυπων μεταναστών είναι λογική και αναλογική.

Η παροχή οδηγιών αποτελεί μια δυναμική άσκηση, η οποία ενδέχεται να χρειαστεί να εξελιχθεί. Θα συμπληρώνεται από δραστηριότητες των σχετικών οργανισμών της ΕΕ με τη μορφή ειδικών θεματικών συναντήσεων (3) για την παροχή συνδρομής στα κράτη μέλη με επιπλέον πρακτικές συμβουλές και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών. Επιπλέον, διατίθενται επίσης γενικές οδηγίες από την EASO σε διάφορα βασικά συγκεκριμένα ζητήματα, τα οποία καλύπτονται από τις παρούσες οδηγίες (4).

1.   Άσυλο

Τα μέτρα που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο για τον περιορισμό της κοινωνικής αλληλεπίδρασης μεταξύ του προσωπικού που ασχολείται με θέματα ασύλου και των αιτούντων άσυλο έχουν αντίκτυπο στις διαδικασίες ασύλου. Δεδομένου ότι οι εθνικές υγειονομικές αρχές μπορούν να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, με βάση την εκτίμηση του κινδύνου και τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις, για την ανάσχεση και τον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης της COVID-19, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι αναλογικά και σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, μεταξύ άλλων τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, ακόμη και αν υπάρχουν καθυστερήσεις, οι υπήκοοι τρίτων χωρών που υποβάλλουν αίτηση διεθνούς προστασίας πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν την αίτησή τους, η οποία πρέπει να καταχωριστεί από τις αρχές. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην κατάσταση των ευάλωτων ατόμων, των οικογενειών και των ανηλίκων (συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων ανηλίκων), ενώ όλοι οι αιτούντες διεθνή προστασία πρέπει να αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια, και να είναι τουλάχιστον σε θέση να έχουν πρόσβαση στα βασικά τους δικαιώματα και να τα ασκούν.

Όσον αφορά τις διαδικασίες ασύλου, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι μια κατάσταση όπως αυτή που προκύπτει από την πανδημία της COVID-19 δεν προβλέπεται στην οδηγία 2013/32/ΕΕ (στο εξής: οδηγία για τις διαδικασίες ασύλου), μπορεί να εξεταστεί η εφαρμογή κανόνων παρέκκλισης, όπως αυτοί που ορίζονται στην οδηγία, σε περίπτωση μεγάλου όγκου ταυτόχρονων αιτήσεων (5). Επιπλέον, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 603/2013 (στο εξής: κανονισμός Eurodac) προβλέπει ειδικά τη δυνατότητα αναβολής της συλλογής δακτυλικών αποτυπωμάτων λόγω μέτρων που λαμβάνονται για την προστασία της δημόσιας υγείας (6).

Όσον αφορά την ευθύνη για την εξέταση των αιτήσεων, υπάρχει περιθώριο ευελιξίας στον κανονισμό του Δουβλίνου, ιδίως όσον αφορά τις προσωπικές συνεντεύξεις, τις διαδικασίες επανένωσης των οικογενειών για τους ασυνόδευτους ανηλίκους και την εφαρμογή των ρητρών διακριτικής ευχέρειας.

Όσον αφορά τις συνθήκες υποδοχής, τα κράτη μέλη μπορούν να κάνουν χρήση της δυνατότητας, δυνάμει της οδηγίας 2013/33/ΕΕ (στο εξής: οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής), να θεσπίζουν κατ’ εξαίρεση, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και για εύλογο χρονικό διάστημα που θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν συντομότερο, διαφορετικές λεπτομέρειες όσον αφορά τις υλικές συνθήκες υποδοχής από τις κανονικά απαιτούμενες (7). Οι λεπτομέρειες αυτές πρέπει σε κάθε περίπτωση να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης. Τα μέτρα καραντίνας ή απομόνωσης για την πρόληψη της διασποράς της COVID-19 δεν ρυθμίζονται από το κεκτημένο της ΕΕ στον τομέα του ασύλου. Τα εν λόγω μέτρα μπορούν επίσης να επιβληθούν σε αιτούντες άσυλο σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, υπό την προϋπόθεση ότι είναι αναγκαία, αναλογικά και δεν εισάγουν διακρίσεις.

1.1.    Διαδικασίες ασύλου

Όσον αφορά την πρόσβαση στη διαδικασία διεθνούς προστασίας, δεδομένης της ανάγκης να εφαρμοστεί η κοινωνική αποστασιοποίηση και λόγω έλλειψης προσωπικού, αρκετά κράτη μέλη ανέφεραν κλείσιμο των υπηρεσιών ασύλου ή πρόσβαση μόνο μετά από προηγούμενη κοινοποίηση μέσω τηλεφώνου ή ηλεκτρονικών υπηρεσιών. Τα κράτη μέλη ανέφεραν επίσης περιορισμούς στην παροχή υπηρεσιών όσον αφορά την καταχώριση αιτήσεων διεθνούς προστασίας. Ορισμένα κράτη μέλη διευκρίνισαν ότι η καταχώριση των αιτήσεων αναστέλλεται εν γένει ή επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και/ή για ευάλωτα πρόσωπα.

Το άρθρο 6 παράγραφος 5 της οδηγίας για τις διαδικασίες ασύλου επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρατείνουν την προθεσμία για την καταχώριση των αιτήσεων σε δέκα εργάσιμες ημέρες, σε περίπτωση που οι ταυτόχρονες αιτήσεις από μεγάλο αριθμό υπηκόων τρίτων χωρών ή ανιθαγενών καθιστούν πολύ δύσκολη στην πράξη την τήρηση των εν λόγω προθεσμιών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν τον εν λόγω κανόνα παρέκκλισης για περιορισμένο χρονικό διάστημα όταν είναι πολύ δύσκολο στην πράξη να τηρούν οι εθνικές αρχές την προθεσμία των τριών ή έξι ημερών για την καταχώριση ως αποτέλεσμα της κατάστασης λόγω της COVID-19, γεγονός που, υπό το πρίσμα της γενικής σκοπιμότητας της νομοθεσίας και των διακυβευόμενων συμφερόντων, θα μπορούσε να έχει παρόμοιο αντίκτυπο με τη δυσκολία που προκύπτει από μεγάλο αριθμό ταυτόχρονων αιτήσεων, δεδομένου ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει τις ειδικές περιστάσεις που προκύπτουν ως αποτέλεσμα μιας κατάστασης πανδημίας. Σε κάθε περίπτωση, τυχόν περαιτέρω καθυστερήσεις στην καταχώριση των αιτήσεων δεν θα πρέπει να θίγουν τα δικαιώματα των αιτούντων που απορρέουν από την οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής και εφαρμόζονται από το στάδιο της υποβολής της αίτησης.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 τρίτο εδάφιο της οδηγίας για τις διαδικασίες ασύλου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν ώστε στο προσωπικό των αρχών που ενδέχεται να λαμβάνουν αιτήσεις διεθνούς προστασίας (όπως αστυνομία, συνοριοφυλακή, υπηρεσίες μετανάστευσης και προσωπικό κέντρων κράτησης) να παρέχονται πληροφορίες για τις αλλαγές που πραγματοποιούνται σε σχέση με την καταχώριση και την υποβολή των αιτήσεων. Σκοπός είναι το προσωπικό να μπορεί να παραπέμπει τις υποθέσεις προς καταχώριση και να ενημερώνει τους αιτούντες σχετικά με τον τόπο και τον τρόπο υποβολής αιτήσεων διεθνούς προστασίας.

Πρακτικές οδηγίες:

Το προσωπικό των αρχών που ενδέχεται να λαμβάνουν αιτήσεις διεθνούς προστασίας θα πρέπει να ενημερώνεται σχετικά με τυχόν προσωρινές αλλαγές στις διαδικασίες για την πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου λόγω των επιπτώσεων της COVID-19, όπως τις μειωμένες ώρες εργασίας των αρμόδιων αρχών για το άσυλο, τους περιορισμούς όσον αφορά την πρόσβαση του κοινού και τη δυνατότητα επικοινωνίας εξ αποστάσεως μέσω τηλεφώνου κ.λπ.

Οι πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω προσωρινές αλλαγές και ρυθμίσεις θα πρέπει να διατίθενται στο ευρύ κοινό, π.χ. μέσω του δημόσιου ιστοτόπου των αρμόδιων για το άσυλο αρχών, ώστε οι υπήκοοι τρίτων χωρών ή οι ανιθαγενείς να λαμβάνουν γνώση πριν από την υποβολή αίτησης διεθνούς προστασίας. Οι πληροφορίες αυτές θα ήταν επίσης χρήσιμες για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που ενδέχεται να βοηθούν τους αιτούντες.

Όπου εξακολουθεί να εξασφαλίζεται η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις των αρμόδιων για το άσυλο αρχών, οι σχετικές πληροφορίες θα πρέπει να εμφανίζονται κατά προτίμηση μέσω ενημερωτικών γραφημάτων και άλλων μορφών οπτικής επικοινωνίας, στο μέτρο του δυνατού.

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει διαφορετικά συστήματα για την καταχώριση των αιτούντων χωρίς οι τελευταίοι να έρχονται σε προσωπική επαφή με το αρμόδιο προσωπικό για θέματα ασύλου. Παράδειγμα ορθής πρακτικής αποτελεί η καταχώριση των αιτούντων σε ειδικούς θαλάμους εντός των εγκαταστάσεων της υπηρεσίας όπου οι πληροφορίες παρέχονται στη γλώσσα του αιτούντος και εξασφαλίζεται η συλλογή πληροφοριών.

Υποβολή αιτήσεων:

Σε ορισμένα κράτη μέλη είναι δυνατή η υποβολή αιτήσεων διεθνούς προστασίας μέσω ταχυδρομείου. Η Επιτροπή συνιστά, όπου είναι αναγκαίο, να είναι δυνατή η υποβολή αιτήσεων με τη χρήση εντύπου είτε μέσω συμβατικού ταχυδρομείου ή, κατά προτίμηση, μέσω διαδικτύου. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 4 της οδηγίας για τις διαδικασίες ασύλου, η αίτηση θεωρείται ότι έχει υποβληθεί μόλις οι αρμόδιες αρχές λάβουν το έντυπο.

Πρακτικές οδηγίες:

Η υποβολή των αιτήσεων μπορεί, όταν χρειάζεται και στο μέτρο του δυνατού, να οργανώνεται διαδικτυακά (με την υποβολή ηλεκτρονικού εντύπου μέσω του διαδικτύου). Στις περιπτώσεις αυτές, οι αιτούντες θα πρέπει να έχουν εύκολη πρόσβαση στο σωστό έντυπο το οποίο θα συμπληρωθεί ηλεκτρονικά.

Ως βασικό μέτρο διασφάλισης, όταν οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά ή ταχυδρομικά, οι αιτούντες θα πρέπει να έχουν απόδειξη ότι υπέβαλαν αίτηση ασύλου, όπως ηλεκτρονικό μήνυμα επιβεβαίωσης παραλαβής ή απόδειξη συστημένης επιστολής.

Ειδικά μέτρα θα πρέπει να ληφθούν για να εξασφαλιστεί η δυνατότητα των αιτούντων να ενημερώνονται, σε γλώσσα που κατανοούν ή θεωρείται ευλόγως ότι κατανοούν, σχετικά με τη διαδικασία που πρόκειται να ακολουθηθεί και σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Ειδικά μέτρα θα πρέπει, επίσης, να ληφθούν για να εξασφαλιστεί ότι παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις πιθανές συνέπειες για τους αιτούντες της μη συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις τους και της μη συνεργασίας τους με τις αρχές

Προσωπικές συνεντεύξεις:

Πολλά κράτη μέλη έχουν αναβάλει τις προσωπικές συνεντεύξεις. Άλλα κράτη μέλη πραγματοποιούν συνεντεύξεις με συγκεκριμένες ρυθμίσεις, όπως μέσω βιντεοδιάσκεψης ή με προστατευτικό τζάμι. Η Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν όσο είναι δυνατόν τις εν λόγω ειδικές προσωρινές ρυθμίσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι αρμόδιες αρχές εξασφαλίζουν τις αναγκαίες ρυθμίσεις σχετικά με τις εγκαταστάσεις, καθώς και διερμηνεία και πρόσβαση σε νομική συνδρομή και εκπροσώπηση.

Τα κράτη μέλη μπορούν να κάνουν χρήση του άρθρου 14 παράγραφος 2 στοιχείο β) της οδηγίας για τις διαδικασίες ασύλου και να παραλείπουν την προσωπική συνέντευξη, ανάλογα με τις περιστάσεις της υπόθεσης, ιδίως εάν υπάρχουν εύλογες ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι ο αιτών ενδέχεται να έχει προσβληθεί από τη νόσο COVID-19. Στις περιπτώσεις αυτές, καταβάλλονται εύλογες προσπάθειες ώστε να μπορεί ο αιτών να υποβάλει περαιτέρω πληροφορίες. Η απουσία προσωπικής συνέντευξης δεν επηρεάζει αρνητικά την απόφαση της αποφαινόμενης αρχής.

Επιπλέον, εφόσον επιτρέπεται από την εθνική νομοθεσία, μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο προκαταρκτικής εξέτασης του παραδεκτού μεταγενέστερης αίτησης μόνο βάσει γραπτών παρατηρήσεων, χωρίς να πραγματοποιείται προσωπική συνέντευξη σύμφωνα με το άρθρο 42 παράγραφος 2 στοιχείο β) της οδηγίας για τις διαδικασίες ασύλου.

Πρακτικές οδηγίες:

Οι προσωπικές συνεντεύξεις θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να πραγματοποιούνται εξ αποστάσεως μέσω βιντεοδιασκέψεων, εκτός εάν, λόγω ειδικών απαιτήσεων της διαδικασίας, η προσωπική συνέντευξη μέσω βιντεοδιάσκεψης δεν είναι κατάλληλη για τον αιτούντα (π.χ. άτομα που έχουν υποστεί ψυχικά τραύματα ή διώξεις λόγω φύλου, παιδιά, αιτούντες με προβλήματα ακοής). Επίσης, θα πρέπει να χρησιμοποιείται ταυτόχρονη εξ αποστάσεως διερμηνεία μέσω ειδικών τηλεφωνικών διαύλων.

Όταν οι αρχές οργανώνουν αίθουσες βιντεοδιασκέψεων, θα πρέπει να μεριμνούν και για την (εικονική) παρουσία νομικών συμβούλων, άλλων συμβούλων και προσώπων εμπιστοσύνης για τη στήριξη του αιτούντος. Θα πρέπει να παρέχεται ασφαλές περιβάλλον και μέριμνα για τη δημιουργία εμπιστευτικού πλαισίου. Στα μέτρα που αφορούν την εμπιστευτικότητα περιλαμβάνεται και η ασφάλεια της σύνδεσης.

Στις περιπτώσεις στις οποίες η βιντεοδιάσκεψη δεν είναι τεχνικά εφικτή ή δεν ενδείκνυται, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εφαρμόζουν τις αναγκαίες ρυθμίσεις για την τήρηση των φυσικών αποστάσεων και την κοινωνική αποστασιοποίηση, ώστε να διασφαλίζεται ο περιορισμός του κινδύνου μόλυνσης, όπως, για παράδειγμα, εγκαθιστώντας προστατευτικό τζάμι, με βάση τις προβλεπόμενες οδηγίες για την υγεία και την ασφάλεια. Ακόμη και για τις περιπτώσεις στις οποίες η βιντεοδιάσκεψη δεν είναι τεχνικά εφικτή, θα πρέπει να εξετάζονται όλα τα μέσα για την εξασφάλιση της ταυτόχρονης εξ αποστάσεως διερμηνείας.

Πρέπει να τηρούνται οι κανόνες της ΕΕ για τις απομαγνητοφωνήσεις και/ή τις μαγνητοσκοπήσεις των συνεντεύξεων. Παράλληλα με τη βιντεοδιάσκεψη, θα πρέπει να εξασφαλίζονται εναλλακτικοί τρόποι που θα επιτρέπουν στους αιτούντες να υποβάλλουν αποδεικτικά στοιχεία κατά τρόπο ο οποίος να εγγυάται την ασφάλεια και το απόρρητο των υποβαλλόμενων εγγράφων, για παράδειγμα από το δίκτυο υποδοχής ή τα τοπικά γραφεία ή τα αρμόδια υπουργεία. Για παράδειγμα, η αίθουσα της βιντεοδιάσκεψης θα μπορούσε να διαθέτει σαρωτή τον οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο αιτών για την αποστολή εγγράφων.

Εάν οι προσωπικές συνεντεύξεις διεξάγονται από απόσταση, το γεγονός αυτό, καθώς και άλλα πιθανά στοιχεία στρέβλωσης κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εξέταση της αίτησης. Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στον πρακτικό οδηγό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο: EASO Practical Guide: Evidence Assessment.

Αν οι υπεύθυνοι για τον χειρισμό των υποθέσεων τηλεργάζονται, είναι σημαντικό να έχουν πρόσβαση στους συνήθεις διαύλους ώστε να μπορούν να ζητούν συμβουλές από ανωτέρους τους, επόπτες και/ή εμπειρογνώμονες με χρήση ασφαλών συστημάτων επικοινωνίας τα οποία να εγγυώνται την ασφάλεια και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Προθεσμία για την περάτωση της διαδικασίας εξέτασης

Το άρθρο 31 παράγραφος 3 στοιχείο β) της οδηγίας για τις διαδικασίες ασύλου επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρατείνουν την εξάμηνη προθεσμία για την περάτωση της διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων κατά άλλους εννέα μήνες κατ’ ανώτατο όριο, αν μεγάλος αριθμός υπηκόων τρίτων χωρών ή ανιθαγενών αιτούνται ταυτόχρονα διεθνή προστασία, καθιστώντας στην πράξη πολύ δύσκολη την ολοκλήρωση της διαδικασίας εντός της εν λόγω προθεσμίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν τον εν λόγω κανόνα προσωρινής παρέκκλισης όταν είναι πολύ δύσκολο στην πράξη να τηρήσουν την εξάμηνη προθεσμία εξέτασης των αιτήσεων λόγω της πανδημίας COVID-19, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει, υπό το πρίσμα του γενικού σκοπού της νομοθεσίας και των διακυβευόμενων συμφερόντων, δυσκολίες στην περίπτωση μεγάλου αριθμού ταυτόχρονων αιτήσεων, λαμβανομένου υπόψη ότι οι ειδικές περιστάσεις που οφείλονται στην πανδημία δεν έχουν προβλεφθεί από τον συννομοθέτη.

1.2    Δουβλίνο

Μεταφορές βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου:

Η υπηρεσία EASO απέστειλε ερώτημα (8) στα κράτη μέλη σχετικά με το θέμα της εφαρμογής των μεταφορών βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου και στη συνέχεια η Επιτροπή υπέβαλε αίτημα για συγκεκριμένα στοιχεία. Με βάση τις απαντήσεις των κρατών μελών, από τις 30 Μαρτίου 2020 ο ανώτατος αριθμός υποθέσεων στις οποίες η τρέχουσα αδυναμία μεταφοράς αιτούντων προς το υπεύθυνο κράτος μέλος λόγω της πανδημίας COVID-19 είχε ως αποτέλεσμα τη μετατόπιση της ευθύνης μόλις υπερβαίνει τις 1 000 (9) από τις 25 Φεβρουαρίου 2020 κι έπειτα και αφορά 6 κράτη μέλη.

Με βάση τις απαντήσεις των κρατών μελών, υπολογίζεται ότι 25 κράτη μέλη θα έχουν 6 000 υποθέσεις κατ’ ανώτατο όριο για τις οποίες η ευθύνη μπορεί να μετατεθεί πριν από την 1η Ιουνίου 2020, εάν οι μεταφορές δεν επανέλθουν σε κανονικό ρυθμό λόγω της πανδημίας COVID-19. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και κράτη μέλη με υψηλούς αριθμούς υποθέσεων που εμπίπτουν στον κανονισμό του Δουβλίνου, δεν ήταν σε θέση να αφαιρέσουν τις υποθέσεις στις οποίες το άτομο έχει διαφύγει ή οι οποίες εκκρεμούν ακόμη σε διοικητικό επίπεδο ή ενώπιον δικαστηρίου ή να προσδιορίσουν τις μεμονωμένες προθεσμίες και, ως εκ τούτου, βασίζουν σε εκτιμήσεις τον αριθμό των υποθέσεων στις οποίες η ευθύνη μπορεί να μετατοπιστεί. Επομένως, ο αριθμός των υποθέσεων για τις οποίες αναμένεται να μετατοπιστεί η ευθύνη λόγω της πανδημίας COVID-19 κατά τους επόμενους δύο μήνες θα είναι σημαντικά χαμηλότερος.

Η στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών έχει θεμελιώδη σημασία για την καλή λειτουργία του συστήματος του Δουβλίνου. Η Επιτροπή ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να ξαναρχίσουν τις μεταφορές αμέσως μόλις αυτό είναι πρακτικά δυνατόν ενόψει των εξελίξεων. Η Επιτροπή και η υπηρεσία EASO έχουν προετοιμαστεί για να διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της διμερούς συνεργασίας, κατά περίπτωση.

Πριν από την εκτέλεση οποιασδήποτε μεταφοράς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάζουν την κατάσταση που σχετίζεται με τη νόσο COVID-19, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης που προκύπτει από την έντονη πίεση που ασκείται στο σύστημα υγείας στο υπεύθυνο κράτος μέλος. Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν για τη μη καθυστέρηση της εξέτασης των αιτήσεων, λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας κατάστασης.

Όταν δεν πραγματοποιείται μεταφορά στο υπεύθυνο κράτος μέλος εντός της ισχύουσας προθεσμίας, η ευθύνη μετατοπίζεται στο κράτος μέλος που ζήτησε τη μεταφορά σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του κανονισμού του Δουβλίνου. Καμία διάταξη του κανονισμού δεν επιτρέπει παρεκκλίσεις από τον εν λόγω κανόνα σε καταστάσεις όπως αυτή που οφείλεται στην πανδημία COVID-19.

Όσον αφορά τους ασυνόδευτους ανηλίκους, η διαδικασία οικογενειακής επανένωσης με μέλος της οικογένειας, αδελφό/-ή ή συγγενή θα μπορούσε να συνεχιστεί και μετά τη λήξη των προθεσμιών μεταφοράς που προβλέπονται στο άρθρο 29, εφόσον είναι προς το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και εφόσον η διάρκεια της διαδικασίας για την ανάθεση του ανηλίκου είχε ως αποτέλεσμα τη μη τήρηση της εν λόγω προθεσμίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 του εκτελεστικού κανονισμού του Δουβλίνου (10).

Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 2 του κανονισμού του Δουβλίνου, ένα κράτος μέλος μπορεί, ανά πάσα στιγμή προτού ληφθεί απόφαση επί της ουσίας μιας αίτησης, να ζητήσει από άλλο κράτος μέλος να αναλάβει αιτούντες με σκοπό την επανένωση συγγενικών προσώπων για ανθρωπιστικούς λόγους, βάσει ιδίως οικογενειακών ή πολιτισμικών κριτηρίων, ακόμα και όταν το άλλο κράτος μέλος δεν είναι καταρχήν υπεύθυνο. Ο κανόνας αυτός θα μπορούσε επίσης να εφαρμοστεί σε υποθέσεις στις οποίες ίσχυαν τα δεσμευτικά κριτήρια σχετικά με την οικογενειακή επανένωση, αλλά η αδυναμία πραγματοποίησης μεταφοράς λόγω της πανδημίας COVID-19 είχε ως αποτέλεσμα τη μη τήρηση των προθεσμιών μεταφοράς.

Δεδομένου ότι οι συννομοθέτες δεν έχουν προβλέψει τις ειδικές περιστάσεις που οφείλονται στην πανδημία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν την εν λόγω ρήτρα διακριτικής ευχέρειας, ακόμη και όταν ο στόχος δεν είναι η οικογενειακή επανένωση.

Τα κράτη μέλη μπορούν να συμφωνήσουν σε διμερή βάση και κατά περίπτωση ότι, μετά την επανέναρξη των μεταφορών βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου, τα κράτη μέλη που ήταν υπεύθυνα για τους αιτούντες πριν από την αναστολή θα δεχτούν να καταστούν εκ νέου υπεύθυνα για τους οικείους αιτούντες.

Η εφαρμογή του εν λόγω κανόνα θα πρέπει να απαιτεί τη συγκατάθεση του αιτούντος, όπως απαιτείται από το άρθρο 17 παράγραφος 2.

Οι διαδικασίες βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου

Συνεντεύξεις: Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού του Δουβλίνου, τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να διενεργούν προσωπική συνέντευξη αν ο αιτών έχει λάβει σχετικές πληροφορίες που αφορούν την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού (11) και έχει ήδη παράσχει τις σχετικές πληροφορίες για τον προσδιορισμό του υπεύθυνου κράτους μέλους με άλλα μέσα. Υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις, η παράλειψη αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως κατάλληλο μέτρο, ιδίως εάν υπάρχει υπόνοια ότι ο αιτών έχει προσβληθεί από τη νόσο COVID-19. Όταν παραλείπεται η συνέντευξη, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο αιτών να έχει τη δυνατότητα να υποβάλει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τον ορθό προσδιορισμό του υπεύθυνου κράτους μέλους πριν από τη λήψη απόφασης σχετικά με τη μεταφορά.

Προτεραιότητα στις υποθέσεις ασυνόδευτων ανηλίκων και επανένωσης οικογενειών: Στις περιπτώσεις στις οποίες οι διοικητικές αρχές των κρατών μελών προσαρμόζουν τις εργασιακές πρακτικές οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα έγκαιρης εξέτασης όλων των υποθέσεων που εμπίπτουν στον κανονισμό του Δουβλίνου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στην εξέταση υποθέσεων που αφορούν ασυνόδευτους ανηλίκους, άλλα ευάλωτα άτομα ή επανένωση οικογενειών.

Συνδεσιμότητα ΤΠ: Δεδομένης της υποχρέωσης των κρατών μελών να επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω του DubliNet και την περίπτωση προσαρμοσμένων εργασιακών πρακτικών που εφαρμόζονται από πολλά κράτη μέλη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάζουν, κατά προτεραιότητα, τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διατηρηθεί ή να καταστεί διαθέσιμη η σύνδεση με το DubliNet στο πλαίσιο των ρυθμίσεων τηλεργασίας, ώστε να είναι δυνατή η συνέχιση της εξέτασης των υποθέσεων που εμπίπτουν στον κανονισμό του Δουβλίνου, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των δεδομένων σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ.

Πρακτικές οδηγίες:

Οι συνεντεύξεις βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου θα πρέπει, όπου είναι απαραίτητο και στο μέτρο του δυνατού, να διεξάγονται εξ αποστάσεως, μέσω της χρήσης βιντεοδιάσκεψης με την απαραίτητη διερμηνεία εξ αποστάσεως. Η ανωτέρω γενική πρακτική καθοδήγηση σχετικά με τις προσωπικές συνεντεύξεις ισχύει και όσον αφορά τις συνεντεύξεις βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου. Τα κράτη μέλη που παραλείπουν τη συνέντευξη σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού του Δουβλίνου θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι, κατά τον χρόνο καταχώρισης της αίτησης, στο μέτρο του δυνατού, συλλέγονται από τον αιτούντα οι πληροφορίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή της διαδικασίας του Δουβλίνου. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν μια καθορισμένη ηλεκτρονική διεύθυνση που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο αιτών ως εναλλακτική λύση για την υποβολή εγγράφων και εναλλακτικών αποδεικτικών μέσων και στοιχείων, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται η προστασία των δεδομένων σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία. Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στον Πρακτικό οδηγό της EASO σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ: συνέντευξη και αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων (12) και στην Καθοδήγηση για τη διαδικασία του Δουβλίνου: επιχειρησιακά πρότυπα και δείκτες (13).

Για υποθέσεις που αφορούν ασυνόδευτους ανηλίκους και οικογενειακή επανένωση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δίνουν έμφαση στην αξιολόγηση των δυνατοτήτων εντοπισμού των μελών της οικογένειας και συλλογής της συγκατάθεσης κατά το στάδιο της καταχώρισης. Οι εθνικές αρχές μπορούν να επιλέξουν να ενημερώνουν την εθνική τους μονάδα του Δουβλίνου για τις υποθέσεις αυτές απευθείας μετά την καταχώριση ή στο τέλος της ημέρας, καταρτίζοντας κατάλογο υποθέσεων στις οποίες πρέπει να δοθεί προτεραιότητα.

Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να καταστήσουν το DubliNet διαθέσιμο σε επαρκή αριθμό προσωπικού που εργάζεται εξ αποστάσεως. Η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών πρέπει να γίνεται μέσω των εθνικών σημείων πρόσβασης (ΕΣΠ) των κρατών μελών και τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ασφαλή σύνδεση και ασφαλή πρόσβαση στο DubliNet. Κάθε μέλος του προσωπικού που εργάζεται εξ αποστάσεως και πρέπει να έχει πρόσβαση στο DubliNet θα πρέπει να διαθέτει συσκευές και εργαλεία που θα επιτρέπουν την ασφαλή πρόσβαση στο ΕΣΠ των κρατών μελών. Για παράδειγμα, μία από τις δυνατότητες είναι η διαμόρφωση VPN μεταξύ της συσκευής του μέλους του προσωπικού και του ΕΣΠ του κράτους μέλους που είναι εγκατεστημένο στο Γραφείο του Δουβλίνου. Ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (eu-LISA) μπορεί να στηρίξει τα κράτη μέλη και να μοιραστεί την εμπειρία του σε θέματα δικτύου ή ασφάλειας. Ελλείψει τεχνικής λύσης για το προσωπικό που τηλεργάζεται, η εθνική μονάδα του Δουβλίνου μπορεί να επιλέξει να διαθέτει προσωπικό ασφαλείας στο γραφείο, τηρώντας τις εθνικές κατευθυντήριες γραμμές υγείας και ασφάλειας για τη νόσο COVID-19.

1.3    Πρόβλεψη για τις συνθήκες υποδοχής για τους αιτούντες άσυλο

Ιατρικές εξετάσεις: Πολλά κράτη μέλη έχουν θεσπίσει αυστηρότερες ιατρικές εξετάσεις για τους αιτούντες και υποχρεωτική δοκιμή για τη νόσο COVID-19 για τους νεοαφιχθέντες. Σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής, τα κράτη μέλη μπορούν να προβαίνουν σε ιατρικές εξετάσεις των αιτούντων διεθνή προστασία για λόγους δημόσιας υγείας, προκειμένου να προσδιορίζουν τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν, με παράλληλο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αρχής της αναλογικότητας, της αναγκαιότητας και της μη εισαγωγής διακρίσεων.

Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη: Σύμφωνα με το άρθρο 19 της οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής, οι αιτούντες λαμβάνουν την απαραίτητη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η οποία περιλαμβάνει, τουλάχιστον, τις πρώτες βοήθειες και την αναγκαία θεραπεία ασθενειών και σοβαρών πνευματικών διαταραχών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι η εν λόγω ιατροφαρμακευτική περίθαλψη θα περιλαμβάνει, όπου είναι απαραίτητο, θεραπευτική αγωγή για τη νόσο COVID-19.

Καραντίνα/απομόνωση: Πολλά κράτη μέλη χρησιμοποιούν μέτρα καραντίνας ή απομόνωσης για την πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου COVID-19. Τα μέτρα αυτά δεν ρυθμίζονται από την οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής. Τα μέτρα καραντίνας ή απομόνωσης μπορούν να εφαρμόζονται σε σχέση με αιτούντες διεθνή προστασία βάσει του εθνικού δικαίου, υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω μέτρα είναι εύλογα, αναλογικά και δεν εισάγουν διακρίσεις. Αυτό σημαίνει, ειδικότερα, ότι ένα κράτος μέλος θα μπορούσε να εφαρμόζει μέτρα καραντίνας/απομόνωσης μόνο όσον αφορά τους αιτούντες διεθνή προστασία που φθάνουν στα σύνορά του, υπό τον όρο ότι εφαρμόζει μέτρα αυτού του είδους, αν και όχι απαραιτήτως πανομοιότυπα, όσον αφορά όλα τα πρόσωπα που φθάνουν από περιοχές που πλήττονται από την πανδημία, καθώς και κατάλληλα μέτρα σε σχέση με πρόσωπα που βρίσκονται ήδη στο έδαφός του.

Πρακτικές οδηγίες:

Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στον προσυμπτωματικό έλεγχο των αιτούντων που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σε περίπτωση μετάδοσης, όπως οι ηλικιωμένοι ή οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα, καθώς και των νεοαφιχθέντων σε εγκαταστάσεις στέγασης ή κράτησης.

Όπου κρίνεται απαραίτητο, θα μπορούσε να οριστεί καραντίνα 14 ημερών για όλους τους νεοαφιχθέντες σε ειδικά κέντρα άφιξης ή σε ειδικούς χώρους των εγκαταστάσεων υποδοχής και κράτησης. Οι αρχές θα μπορούσαν επίσης να ελέγχουν τη θερμοκρασία των υπηκόων τρίτων χωρών κατά την είσοδο και την έξοδό τους από τις εγκαταστάσεις με στόχο τον εντοπισμό συμπτωμάτων ασθένειας. Θα μπορούσε να καθιερωθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης σε ημερήσια βάση για την αξιολόγηση πιθανών υπόπτων κρουσμάτων.

Συνιστάται κάθε κέντρο υποδοχής να διαθέτει τουλάχιστον μία αίθουσα απομόνωσης για άτομα θετικά στη νόσο COVID-19, η οποία να τηρεί τα σχετικά πρότυπα για την απομόνωση.

Οι αιτούντες διεθνή προστασία που χρήζουν ειδικής ιατρικής περίθαλψης θα πρέπει να τοποθετούνται σε ειδικές εγκαταστάσεις φροντίδας ή να μεταφέρονται εκεί.

Αιτούντες και δικαιούχοι διεθνούς προστασίας με ιατρικό υπόβαθρο μπορεί να είναι σε θέση να παρέχουν στήριξη στο εθνικό σύστημα υγείας στο πλαίσιο της νόσου COVID-19. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να τους παρέχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας και να διευκολύνουν την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων ή του καθεστώτος τους.

Υλικές συνθήκες υποδοχής:

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν κλείσει ορισμένες εγκαταστάσεις, όπως κέντρα άφιξης, αλλά άνοιξαν άλλες εγκαταστάσεις, όπως καταφύγια έκτακτης ανάγκης. Ορισμένα κράτη μέλη μειώνουν επίσης το ποσοστό πληρότητας των εγκαταστάσεων και περιορίζουν την πρόσβαση ή τις επισκέψεις σε αυτές, ώστε να αποφεύγονται οι μετακινήσεις ανθρώπων.

Δυνάμει του ενωσιακού δικαίου, από τη στιγμή που ένα πρόσωπο υποβάλλει αίτηση, τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν ώστε οι υλικές συνθήκες υποδοχής να παρέχουν επαρκές βιοτικό επίπεδο για τους αιτούντες, κάτι το οποίο εγγυάται την επιβίωσή τους και προστατεύει τη σωματική και ψυχική υγεία τους.

Όταν οι συνθήκες υποδοχής παρέχονται σε συλλογικές εγκαταστάσεις υποδοχής, η Επιτροπή συνιστά να χρησιμοποιείται η πλήρης ικανότητα υποδοχής των κρατών μελών, ώστε να εξασφαλίζεται, στο μέτρο του δυνατού, επαρκής κοινωνική αποστασιοποίηση μεταξύ των αιτούντων, με παράλληλη απομόνωση εκείνων που διατρέχουν κίνδυνο. Τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν τόσο ως προληπτική δράση, όσο και ως δράση αντιμετώπισης σε σχέση με εκείνους που βρέθηκαν θετικοί, με ιδιαίτερη προσοχή στις ευπαθείς ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων με αναπηρία, των ηλικιωμένων ή των διαμενόντων με υφιστάμενα προβλήματα υγείας.

Πρακτικές οδηγίες:

Ενώ αναγνωρίζεται ότι ενδέχεται να είναι δύσκολο να εφαρμοστούν πλήρως τα πρωτόκολλα υγείας, οι αρχές υποδοχής θα πρέπει να ζητούν τεχνικές συμβουλές από τις αρμόδιες αρχές για τα πρωτόκολλα υγείας, τα οποία περιλαμβάνουν μέτρα τήρησης φυσικής απόστασης και κοινωνικής αποστασιοποίησης για τη μείωση της μετάδοσης. Το προσωπικό θα πρέπει να λαμβάνει την απαραίτητη κατάρτιση και ενημέρωση για την εφαρμογή των συμφωνημένων αλλαγών στα κέντρα υποδοχής όσον αφορά τη διαχείριση και τις σχετικές ροές εργασίας που προκύπτουν από τα νέα πρωτόκολλα υγείας.

Όταν τα κέντρα υποδοχής είναι υπερπλήρη, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να εφαρμοστούν τα πρωτόκολλα υγείας, οι αιτούντες θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να μεταφέρονται σε άλλες εγκαταστάσεις. Όταν υπάρχει πλεονάζουσα ικανότητα υποδοχής, το ποσοστό πληρότητας κάθε εγκατάστασης μπορεί να μειωθεί, ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι εξάπλωσης ασθενειών. Το προγραμματισμένο κλείσιμο ορισμένων κέντρων υποδοχής θα μπορούσε να αναβληθεί, προκειμένου να εξασφαλιστεί χαμηλότερο ποσοστό πληρότητας.

Για τη μείωση του ποσοστού πληρότητας, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να ενθαρρύνουν άτομα που διαθέτουν άλλες λύσεις στέγασης να εγκαταλείψουν τα κέντρα υποδοχής που παραμένουν ανοιχτά παρέχοντάς τους κουπόνια γευμάτων.

Οι κοινοί χώροι εστίασης είναι ένας από τους τόπους συνάντησης μεγάλων ομάδων διαμενόντων. Όπου κρίνεται σκόπιμο, η παράταση του ωραρίου λειτουργίας, η εφαρμογή βαρδιών ή το άνοιγμα μιας επιπλέον αίθουσας εντός ή εκτός του χώρου θα μπορούσε να μειώσει τον αριθμό των ατόμων που είναι παρόντα ταυτόχρονα και να καταστήσει δυνατή την τήρηση μεγαλύτερης απόστασης μεταξύ τους. Το ίδιο ισχύει και για εγκαταστάσεις που έχουν κοινά μαγειρεία για να μαγειρεύουν οι ίδιοι οι διαμένοντες.

Αντί για δραστηριότητες σε επίπεδο κοινότητας και ομάδας (ποδόσφαιρο, αίθουσα τηλεόρασης, μαθήματα γλώσσας), θα μπορούσαν να παρέχονται ευκαιρίες για τη χρήση των εγκαταστάσεων σε ατομική βάση ή για πυρηνικές οικογένειες μέσω του καθορισμού χρονοθυρίδων ή μέσω της μεταφοράς ορισμένων δραστηριοτήτων στο διαδίκτυο και την τηλεδιάσκεψη.

Όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα που ανήκουν σε ομάδες κινδύνου για τη νόσο COVID-19 θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε πιο εξατομικευμένες τοποθεσίες υποδοχής ή να ομαδοποιηθούν σε ξεχωριστό διάδρομο μακριά από τους διαμένοντες που δεν ανήκουν σε ομάδες κινδύνου. Θα πρέπει επίσης να παρέχεται ειδική προστασία στις ευπαθείς ομάδες, για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της διανομής τροφίμων, των πληρωμών για μικροέξοδα κ.λπ.

Συνιστάται στα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν τη συνέχεια της στήριξης ψυχικής υγείας και της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, ακόμη και αν η στήριξη αυτή παρέχεται εξ αποστάσεως, ως μέσο για τη μείωση του στρες, του άγχους και των εντάσεων που προκύπτουν από την κατάσταση.

Συνιστάται στα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα εντός των κέντρων υποδοχής για τον μετριασμό των κινδύνων που σχετίζονται με τη σεξουαλική βία και τη βία με βάση το φύλο, που ενδέχεται να αυξηθούν στο πλαίσιο των περιορισμών στις μετακινήσεις. Η πρόσβαση σε σχετικές υπηρεσίες υποστήριξης θα πρέπει να συνεχίσει να εξασφαλίζεται στο μέτρο του δυνατού.

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα επιβάλλονται άδικες ποινές λόγω της αδυναμίας πρόσβασης σε αρμόδιες αρχές, θα μπορούσαν να παραταθούν τόσο ορισμένες προθεσμίες όσο και η εγκυρότητα συναφών εγγράφων, για τους αιτούντες, και εγγράφων διαμονής, για τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας.

Προληπτικά μέτρα και μέτρα υγιεινής:

Όλα τα κράτη μέλη έχουν ήδη θεσπίσει ειδικά μέτρα υγιεινής και προβαίνουν σε τακτικές απολυμάνσεις εντός των εγκαταστάσεων υποδοχής. Η Επιτροπή συνιστά τη συνέχιση των εν λόγω προληπτικών μέτρων και μέτρων υγιεινής, καθώς και τη στόχευση των διαμενόντων, όπως επίσης και του προσωπικού που εργάζεται σε συλλογικές εγκαταστάσεις.

Πρακτικές οδηγίες:

Ενημερώνετε τους αιτούντες, σε γλώσσα που κατανοούν ή ευλόγως εικάζεται ότι κατανοούν, σχετικά με τα εθνικά μέτρα που λαμβάνονται για τον περιορισμό και την πρόληψη της εξάπλωσης του κορονοϊού. Για τον σκοπό αυτό, το ίδιο μήνυμα και περιεχόμενο που διαδίδεται στο ευρύ κοινό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως επικοινωνιακό προϊόν που προορίζεται για τους αιτούντες, μεταφρασμένο στις απαιτούμενες γλώσσες.

Ενημερώστε και ευαισθητοποιήστε τους αιτούντες ειδικά όσον αφορά την υγιεινή των χεριών, την κοινωνική αποστασιοποίηση, τον βήχα, την καραντίνα ή την απομόνωση, τα μέτρα υγιεινής, την αποφυγή συγκεντρώσεων, τη χρήση δημόσιων χώρων, τους επιβεβλημένους κανόνες συμπεριφοράς, τους περιορισμούς στις μετακινήσεις κ.λπ., καθώς και όσον αφορά το τι πρέπει να κάνουν εάν υποπτεύονται ότι ενδέχεται να έχουν μολυνθεί.

Οι επιφάνειες σε κοινόχρηστους χώρους που χρησιμοποιούνται συχνά, όπως οι τραπεζαρίες, συνιστάται να απολυμαίνονται πολλές φορές την ημέρα. Άλλοι κοινοί χώροι θα πρέπει επίσης να απολυμαίνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας.

Στην είσοδο της εγκατάστασης υποδοχής και σε καίρια σημεία σε όλη την εγκατάσταση θα μπορούσαν να εγκατασταθούν επιπλέον νιπτήρες. Τα κέντρα υποδοχής μπορούν επίσης να προσφέρουν στους διαμένοντες μάσκες ή τη δυνατότητα να έχουν τις δικές τους μάσκες, όπου αυτές είναι διαθέσιμες.

Οι μη αναγκαίες επισκέψεις σε κέντρα υποδοχής θα μπορούσαν να περιοριστούν σε προσωρινή βάση για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου COVID-19. Αυτό δεν θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή αδικαιολόγητων περιορισμών σε δικηγόρους, δικαστικούς συμπαραστάτες, στην Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και (για κλειστές εγκαταστάσεις) σε φορείς παρακολούθησης της κράτησης.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η κοινωνική αποστασιοποίηση, θα μπορούσε να δοθεί στο προσωπικό η δυνατότητα τηλεργασίας ή εργασίας σε βάρδιες, καθώς και πιο ευέλικτα συστήματα εργασίας.

Διαφορετικές λεπτομέρειες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής:

Ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν πιο περιορισμένες υπηρεσίες εντός των εγκαταστάσεων υποδοχής, για παράδειγμα, με την αναστολή ομαδικών δραστηριοτήτων και της εκ του σύνεγγυς παροχής συμβουλών.

Εάν, λόγω της νόσου COVID-19, η αρχή υποδοχής δεν διαθέτει επαρκές προσωπικό ή πόρους για να διασφαλίσει την επαρκή λειτουργία των διαθέσιμων εγκαταστάσεων υποδοχής, τα κράτη μέλη μπορούν να κάνουν χρήση της δυνατότητας που προβλέπεται στο άρθρο 18 παράγραφος 9 στοιχείο β) της οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής, προκειμένου να παρέχουν, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και για εύλογο χρονικό διάστημα το οποίο θα είναι όσο το δυνατόν μικρότερο, διαφορετικές λεπτομέρειες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής από εκείνες που απαιτούνται κανονικά. Σε κάθε περίπτωση, οι εν λόγω διαφορετικές συνθήκες καλύπτουν βασικές ανάγκες των αιτούντων, ιδίως όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, την επιβίωση, καθώς και τη σωματική ακεραιότητα και την αξιοπρέπεια.

Πρακτικές οδηγίες:

Όταν δεν είναι διαθέσιμα τακτικά κέντρα υποδοχής ή κέντρα άφιξης, θα μπορούσαν να συγκροτούνται καταφύγια έκτακτης ανάγκης. Σε όλες τις περιστάσεις, θα πρέπει να διασφαλίζονται οι βασικές ανάγκες και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια

Οι μη αναγκαίες υπηρεσίες, όπως οι ομαδικές δραστηριότητες και η διά ζώσης παροχή συμβουλών, θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να ανασταλούν, όταν αυτό χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η κοινωνική αποστασιοποίηση. Συνιστάται στα κράτη μέλη να θεσπίσουν διατάξεις για να διασφαλίσουν την εξ αποστάσεως επικοινωνία και παροχή συμβουλών, μεταξύ άλλων μέσω τηλεφωνικής γραμμής βοήθειας.

Εκπαίδευση των παιδιών:

Δυνάμει του άρθρου 14 της οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής, τα κράτη μέλη παρέχουν στα ανήλικα τέκνα των αιτούντων και στους ανηλίκους αιτούντες πρόσβαση σε εκπαίδευση, υπό προϋποθέσεις ανάλογες με αυτές που ισχύουν για τους δικούς τους υπηκόους.

Η παροχή συνεχούς πρόσβασης στην εκπαίδευση αποτελεί πρόκληση την οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι εθνικές αρχές λόγω των μέτρων που αποσκοπούν στην πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της COVID-19. Σ’ αυτό το πλαίσιο, διάφορα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή τη σχολική εκπαίδευση κατ’ οίκον ή άλλους τρόπους εκμάθησης εξ αποστάσεως. Στον βαθμό που οι εν λόγω ρυθμίσεις έχουν τεθεί στη διάθεση των υπηκόων, τα μέτρα που λαμβάνονται θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το μείζον συμφέρον του παιδιού, σύμφωνα με το άρθρο 23 της οδηγίας για τις συνθήκες υποδοχής, και, όσο το δυνατό περισσότερο, την ηλικία και τις ανάγκες των ανηλίκων στους οποίους απευθύνεται η εκπαίδευση. Η εκπαίδευση μπορεί να παρέχεται διά ζώσης στα κέντρα φιλοξενίας, όταν αυτό είναι συμβατό με τους κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης.

Πρακτικές οδηγίες:

Εξασφαλίζετε πρόσβαση στην κατ’ οίκον εκπαίδευση ή σε άλλους τρόπους εξ αποστάσεως μάθησης για τα ανήλικα παιδιά των αιτούντων και τους αιτούντες που είναι ανήλικοι, υπό προϋποθέσεις ανάλογες μ’ αυτές που ισχύουν για τα παιδιά που είναι υπήκοοι. Στην κατ’ οίκον εκπαίδευση θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται, για παράδειγμα: προγράμματα διαδικτυακής ή ηλεκτρονικής μάθησης με δασκάλους/καθηγητές οι οποίοι παρακολουθούν την πρόοδο σε ημερήσια ή εβδομαδιαία βάση· ανάθεση θεμάτων προς ανάγνωση και ασκήσεων για κατ’ οίκον μελέτη· διανομή ψυχαγωγικών και εκπαιδευτικών πακέτων· και ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκπομπές και podcast ακαδημαϊκού περιεχομένου.

Για τους σκοπούς της διαδικτυακής ή της ηλεκτρονικής μάθησης, ενδέχεται να χρειαστεί να αυξηθεί η πρόσβαση στο διαδίκτυο σε συλλογικές εγκαταστάσεις υποδοχής, μέσω της διαθεσιμότητας, αφενός, ασύρματου δικτύου (εάν οι γονείς διαθέτουν δικές τους συσκευές επικοινωνίας) και, αφετέρου, ηλεκτρονικών υπολογιστών που θα χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης.

Οι πάροχοι εκπαίδευσης, μεταξύ των οποίων και οι πάροχοι μαθημάτων γλωσσών ή άτυπης μάθησης (π.χ. οι ΜΚΟ) θα πρέπει να μπορούν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους στα κέντρα, εφόσον μπορούν να εξασφαλιστούν οι κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης και τα προληπτικά υγειονομικά μέτρα, ή εξ αποστάσεως με τη χρήση διαδικτυακών δομών.

Στον ιστότοπο του διοργανικού δικτύου για την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (Inter-Agency Network for Education in Emergencies) παρέχονται κατευθυντήριες γραμμές για το πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η εκπαίδευση στη διάρκεια της κρίσης λόγω της COVID-19 (https://inee.org/).

Αιτούντες που κρατούνται σύμφωνα με την οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής:

Όσον αφορά τους αιτούντες που κρατούνται βάσει των λόγων που προβλέπονται στην οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής, στο άρθρο 11 της εν λόγω οδηγίας προβλέπεται ότι «[η] υγεία, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής υγείας, των αιτούντων υπό κράτηση που είναι ευάλωτα άτομα αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των εθνικών αρχών» (όπως η νόσος COVID-19).

Πρακτικές οδηγίες:

Θα πρέπει να διατηρηθεί η πρόσβαση σε υπαίθριους χώρους για τους αιτούντες που βρίσκονται υπό κράτηση. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν μειώσει τον επιτρεπόμενο χρόνο παραμονής των κρατουμένων εκτός της εγκατάστασης κράτησης, έτσι ώστε οι διαμένοντες να έρχονται σε επαφή με λιγότερα άτομα από την κοινότητα. Κάθε περιορισμός, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού των επισκεπτών, πρέπει να εξηγείται προσεκτικά εκ των προτέρων, ενώ θα μπορούσαν να προβλεφθούν εναλλακτικά μέτρα για την επαφή με συγγενείς και φίλους, π.χ. μέσω τηλεφωνικών ή διαδικτυακών κλήσεων.

Θα μπορούσε επίσης να ληφθεί υπόψη η ενδεχόμενη ανάγκη για πρόσθετη ψυχολογική στήριξη, για διαφανή ενημέρωση και πληροφόρηση σχετικά με τη νόσο.

Στο έγγραφο καθοδήγησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας με τίτλο «Ετοιμότητα, πρόληψη και έλεγχος της νόσου COVID-19 σε φυλακές και άλλους χώρους κράτησης» (http://www.euro.who.int/en/health-topics/health-determinants/prisons-and-health/news/news/2020/3/preventing-covid-19-outbreak-in-prisons-a-challenging-but-essential-task-for-authorities) παρέχονται χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης πιθανών κρουσμάτων της νόσου σε χώρους κράτησης, ενώ παράλληλα τονίζονται τα στοιχεία που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα οποία θα πρέπει να τηρούνται κατά την αντιμετώπιση της COVID-19.

1.4    Κανονισμός Eurodac

Λήψη και διαβίβαση δακτυλικών αποτυπωμάτων:

Το άρθρο 9 παράγραφος 2 του κανονισμού Eurodac προβλέπει ότι, όταν δεν είναι δυνατό να ληφθούν τα δακτυλικά αποτυπώματα αιτούντος διεθνή προστασία λόγω μέτρων για τη διασφάλιση της υγείας του ή για την προστασία της δημόσιας υγείας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν και διαβιβάζουν τα εν λόγω δακτυλικά αποτυπώματα το συντομότερο δυνατό και το αργότερο εντός 48 ωρών αφότου εκλείψουν αυτοί οι λόγοι υγείας.

Θα πρέπει να λαμβάνονται το συντομότερο δυνατόν τα δακτυλικά αποτυπώματα όλων των υπηκόων τρίτων χωρών που υπάγονται στην υποχρέωση λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων, ενώ παράλληλα εξασφαλίζεται η προστασία της δημόσιας υγείας.

2.   Επανεγκατάσταση

Η κρίση λόγω COVID-19 έχει οδηγήσει στη σοβαρή διαταραχή των επιχειρήσεων επανεγκατάστασης: τα κράτη μέλη, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM) έχουν αναστείλει προσωρινά τις επιχειρήσεις επανεγκατάστασης. Επιπλέον, η UNHCR έχει αναστείλει τις επείγουσες ανθρωπιστικές εκκενώσεις με στόχο τη μετέπειτα επανεγκατάσταση. Για τους ίδιους λόγους, επί του παρόντος παρεμποδίζεται η πρόσβαση σε τρίτες χώρες που φιλοξενούν πρόσφυγες.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει το σημερινό δύσκολο πλαίσιο και τον αντίκτυπο που έχει στην πρακτική εφαρμογή των δεσμεύσεων που ανέλαβαν τα κράτη μέλη σχετικά με τις 29 500 θέσεις επανεγκατάστασης για το 2020. Παρόλα αυτά, η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να επιδεικνύουν αλληλεγγύη προς τα πρόσωπα που χρήζουν διεθνούς προστασίας και τις τρίτες χώρες που φιλοξενούν μεγάλο αριθμό προσφύγων. Ο αντίκτυπος της COVID-19 στην κατάσταση σ’ αυτές τις τρίτες χώρες μπορεί να καταστήσει ακόμα πιο πιεστική την ανάγκη επανεγκατάστασης.

Η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό σύμφωνα με τα έκτακτα υγειονομικά μέτρα που έχουν ληφθεί, να συνεχίσουν τις δραστηριότητες που συνδέονται με την επανεγκατάσταση στη διάρκεια της περιόδου κρίσης, ώστε να είναι προετοιμασμένα να ξεκινήσουν εκ νέου τις επανεγκαταστάσεις υπό ασφαλείς συνθήκες για όλους τους ενδιαφερόμενους, όταν αυτό είναι και πάλι δυνατό.

Δεδομένης της τρέχουσας διακοπής των επιχειρήσεων επανεγκατάστασης, η Επιτροπή θα στηρίξει τα κράτη μέλη όσον αφορά την υλοποίηση των δεσμεύσεων που ανέλαβαν για το 2020· ιδίως, θα είναι ευέλικτη όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής πέραν του 2020, ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη έχουν αρκετό χρόνο για να εφαρμόσουν πλήρως τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάληψης δεσμεύσεων για το 2020.

Πρακτικές οδηγίες:

Η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να εξετάσουν νέους τρόπους εργασίας για να κρατήσουν ενεργά τα προγράμματα επανεγκατάστασής τους. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν την πιθανότητα, σε στενή συνεργασία με την UNHCR, να δέχονται αιτήσεις επανεγκατάστασης βάσει φακέλου και να προβλέπουν συνεντεύξεις μέσω βίντεο με τη βοήθεια ταυτόχρονης εξ αποστάσεως διερμηνείας, καθώς και εξ αποστάσεως μέτρα προσανατολισμού πριν από την αναχώρηση, μόλις αυτά καταστούν εκ νέου δυνατά στις χώρες πρώτου ασύλου, μεταξύ άλλων και με τη χρήση του μηχανισμού στήριξης της επανεγκατάστασης της EASO στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι θα εξασφαλιστεί ότι μπορεί να συνεχιστεί η επιλογή των προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας και ότι τα επιλεγμένα πρόσωπα μπορούν να είναι έτοιμα να ταξιδέψουν στην επικράτεια των κρατών μελών μόλις αρθούν οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί.

Δεδομένου ότι ο προσωρινός περιορισμός των μη αναγκαίων ταξιδιών περιλαμβάνει εξαίρεση για τα πρόσωπα που χρήζουν διεθνούς προστασίας και για τα πρόσωπα που ταξιδεύουν για άλλους ανθρωπιστικούς λόγους, τα κράτη μέλη παροτρύνονται να διευκολύνουν τη συνεχή άφιξη ατόμων ή ομάδων ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας, τα οποία έχουν ήδη επιλεγεί για επανεγκατάσταση, όπου αυτό είναι πρακτικά εφικτό υπό τις παρούσες συνθήκες. Από αυτή την άποψη, απαιτείται η στενή συνεργασία με τον IOM και την UNHCR, μεταξύ άλλων και όσον αφορά τους ελέγχους υγείας πριν από την αναχώρηση και τα πιθανά μέτρα καραντίνας.

Τα κράτη μέλη παροτρύνονται επίσης να επανεξετάσουν τα επιχειρησιακά τους σχέδια για την επανεγκατάσταση ώστε να ληφθούν υπόψη οι πιθανές αυξημένες ανησυχίες για την υγεία, παραδείγματος χάριν παρέχοντας τη δυνατότητα διενέργειας δοκιμών για τη νόσο COVID-19 ή καθιερώνοντας ρυθμίσεις καραντίνας.

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως το δίκτυο επανεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους της EASO, χρησιμοποιώντας το ως βασικό φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών, την ανάπτυξη νέων τρόπων εργασίας και την από κοινού χάραξη στρατηγικών εξόδου από την τρέχουσα διακοπή των δραστηριοτήτων επανεγκατάστασης. Λόγω της πολυπλοκότητας των επιχειρήσεων επανεγκατάστασης, η στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών μπορεί να διευκολύνει την έγκαιρη και ομαλή επανέναρξη των επανεγκαταστάσεων. Η UNHCR και ο IOM θα συμμετέχουν στο έργο του δικτύου, όπου αυτό αρμόζει.

Όσον αφορά τα προγράμματα χορηγίας από ιδιώτες που συνδέονται με την επανεγκατάσταση, τα κράτη μέλη παροτρύνονται να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τις οργανώσεις-χορηγούς και τους μεμονωμένους χορηγούς, ώστε να τους ενημερώνουν για την πορεία των προγραμμάτων επανεγκατάστασης και των πιθανών μελλοντικών αφίξεων. Για τα κράτη μέλη που έχουν ήδη καταρτίσει προγράμματα χορηγίας από ιδιώτες, η επιλογή και ο έλεγχος των χορηγών θα πρέπει να συνεχιστεί ώστε να διευρυνθεί η μελλοντική διαθεσιμότητα των χορηγών.

3.   Επιστροφή

Η ενότητα αυτή αποσκοπεί στην παροχή καθοδήγησης για τη στήριξη των εθνικών αρχών κατά τον προσδιορισμό των πιθανών μέτρων που θα μπορούσαν να ληφθούν για να διασφαλιστούν, στο πλαίσιο της τρέχουσας πανδημίας COVID-19, η συνέχεια και η ασφάλεια των διαδικασιών επιστροφής των υπηκόων τρίτων χωρών στις χώρες καταγωγής ή διέλευσής τους.

Κατά τη διεξαγωγή δράσεων και διαδικασιών επιστροφής, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών πρέπει να λάβουν πλήρως υπόψη τα εθνικά μέτρα προστασίας της υγείας που αποσκοπούν στην πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου COVID-19, και να τα εφαρμόσουν με τρόπο αναλογικό και χωρίς διακρίσεις σε όλους τους παρανόμως διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάσταση και τις ανάγκες των ευάλωτων ατόμων. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση στην τρίτη χώρα όσον αφορά τα εθνικά μέτρα προστασίας της υγείας και τον αντίκτυπο της COVID-19.

Τα μέτρα που λαμβάνονται σε παγκόσμιο επίπεδο για την ανάσχεση της πανδημίας COVID-19 έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην επιστροφή των παράτυπων μεταναστών. Τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν πρακτικές δυσκολίες κατά τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων και επιχειρήσεων επιστροφής σε τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων λόγω της μειωμένης διαθεσιμότητας του προσωπικού των αρχών μετανάστευσης, το οποίο ενδέχεται να είναι επίσης επιφορτισμένο με την εφαρμογή μέτρων για τη δημόσια υγεία. Οι δυσκολίες αυτές συνδέονται κυρίως με προκλήσεις στην εφαρμογή μέτρων υγείας και ασφάλειας για την προστασία τόσο των παράτυπα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών όσο και του προσωπικού που εργάζεται για την επιστροφή.

Οι δυσκολίες αφορούν επίσης τη σημαντική μείωση της διαθεσιμότητας των εμπορικών πτήσεων και άλλων μεταφορικών μέσων, καθώς και τα περιοριστικά μέτρα εισόδου που έχουν ληφθεί από τρίτες χώρες με σκοπό τον περιορισμό της εξάπλωσης της COVID-19. Ο Frontex παρέχει τακτικές επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται από τους αερομεταφορείς και τις τρίτες χώρες μέσω της εφαρμογής ολοκληρωμένης διαχείρισης των επιστροφών (IRMA). Στο πλαίσιο αυτό, έχει βασική σημασία να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα για να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι όσον αφορά την υγεία όσων συμμετέχουν σε επιχειρήσεις, διαδικασίες και δραστηριότητες επιστροφής.

Παρά την προσωρινή διακοπή που έχουν προκαλέσει αυτά τα αναγκαία μέτρα, θα πρέπει να συνεχιστούν οι εργασίες για την επιστροφή, ιδίως με την υλοποίηση των δραστηριοτήτων εκείνων που μπορούν να εκτελεστούν παρά τα περιοριστικά μέτρα (π.χ. ταυτοποίηση, εκ νέου έκδοση εγγράφων, εγγραφή σε προγράμματα υποστηριζόμενης οικειοθελούς επιστροφής και σε προγράμματα επανένταξης), ώστε να υπάρχει ετοιμότητα όταν θα μπορέσουν να ξεκινήσουν εκ νέου οι επιχειρήσεις επιστροφής. Οι διαδικασίες επιστροφής θα πρέπει να συνεχιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο και τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι έτοιμα, και με την υποστήριξη του Frontex, να ξεκινήσουν εκ νέου τις διαδικασίες επιστροφής και να καλύψουν τις εκκρεμότητες όταν θα έχει τελειώσει η διακοπή που προκαλούν τα περιοριστικά μέτρα. Η Επιτροπή και ο Frontex θα στηρίξουν τις εθνικές αρχές στον συντονισμό των προσπαθειών τους.

Θα πρέπει να συνεχιστεί η ενεργός υποστήριξη και παρότρυνση της επιστροφής των παράτυπων μεταναστών που έχουν επιλέξει να εγκαταλείψουν την επικράτεια της ΕΕ οικειοθελώς, ενώ παράλληλα λαμβάνονται όλες οι απαραίτητες υγειονομικές προφυλάξεις. Τώρα περισσότερο από ποτέ, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις οικειοθελείς επιστροφές, καθώς μειώνουν τους κινδύνους των επιχειρήσεων επιστροφής όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια, μεταξύ άλλων ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους για τους παράτυπους μετανάστες και το εμπλεκόμενο προσωπικό συνοδείας.

Οι εθνικές αρχές αντιμετωπίζουν πρακτικές προκλήσεις όσον αφορά το πώς να διαχειριστούν την κράτηση πριν από την απομάκρυνση, ενώ παράλληλα εφαρμόζουν μέτρα για την πρόληψη και την προστασία από τον κίνδυνο μετάδοσης και εξάπλωσης της COVID-19.

Θα πρέπει να διατηρηθούν η στενή συνεργασία και οι επαφές με τρίτες χώρες όσον αφορά την ταυτοποίηση, την εκ νέου έκδοση εγγράφων και την επιστροφή των υπηκόων τους, ενώ παράλληλα αναγνωρίζονται πλήρως οι ανησυχίες τους και τα περιοριστικά μέτρα που έχουν λάβει, και λαμβάνονται όλα τα αναγκαία υγειονομικά μέτρα προφύλαξης. Οι τρίτες χώρες εξακολουθούν να έχουν υποχρέωση δυνάμει του διεθνούς δικαίου να δέχονται την επανεισδοχή των υπηκόων τους. Πολλές τρίτες χώρες προσπαθούν να διευκολύνουν και να οργανώσουν τον επαναπατρισμό των υπηκόων τους που είναι αποκλεισμένοι στο εξωτερικό, ενώ παράλληλα λαμβάνουν μέτρα προστασίας της υγείας τα οποία εφαρμόζουν κατά την άφιξη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν με τις αρχές των τρίτων χωρών ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα εν λόγω μέτρα για τη δημόσια υγεία τηρούνται πλήρως όταν οι παράτυποι μετανάστες επιστρέφουν στη χώρα καταγωγής τους, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις επιστροφής να μπορούν να διεξάγονται όσο το δυνατόν περισσότερο. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να υποστηρίξει τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους να συνεργαστούν με τις τρίτες χώρες όσον αφορά την επανεισδοχή.

Ο Frontex είναι έτοιμος να συνδράμει τα κράτη μέλη στην οργάνωση όλων των αεροπορικών επιχειρήσεων επιστροφής σε τρίτες χώρες, διευκολύνοντας ιδίως τον επαναπατρισμό τόσο αυτών που επιστρέφουν οικειοθελώς όσο και αυτών που επιστρέφουν αναγκαστικά, με τακτικές ή ναυλωμένες πτήσεις, καθώς και να προσφέρει τη βοήθεια που ενδεχομένως ζητήσουν οι εθνικές αρχές.

Παρά όλες τις εύλογες προσπάθειες, θα υπάρξουν περιπτώσεις στις οποίες δεν θα μπορούν να πραγματοποιηθούν οι επιστροφές λόγω των μέτρων που έχουν ληφθεί για την ανάσχεση της πανδημίας COVID-19. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη έχουν ευρεία διακριτική ευχέρεια να χορηγούν άδεια διαμονής ή άλλη άδεια που παρέχει δικαίωμα παραμονής σε παράτυπους μετανάστες για λόγους φιλευσπλαχνίας, ανθρωπισμού ή άλλους λόγους, όπως προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 της οδηγίας 2008/115/ΕΚ (στο εξής: οδηγία για την επιστροφή).

Διαδικασίες επιστροφής

Τα εθνικά μέτρα που έχουν ληφθεί για την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της COVID-19 περιορίζουν τις δυνατότητες που διαθέτουν οι αρχές επιστροφής για άμεσες επαφές με τους επιστρέφοντες και με τις αρχές των τρίτων χωρών.

Υπάρχει ανάγκη να μετριαστούν οι επιπτώσεις αυτών των περιορισμών, να εξασφαλιστεί ότι τα μέτρα που έλαβαν οι αρμόδιες αρχές κατά τις διοικητικές διαδικασίες, αφενός, βασίζονται στις ατομικές περιστάσεις κάθε παράτυπου μετανάστη και τις λαμβάνουν δεόντως υπόψη, και, αφετέρου, εγγυώνται το δικαίωμά τους για ακρόαση, σύμφωνα με τις γενικές αρχές του ενωσιακού δικαίου. Επομένως, για να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις αυτές, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να καταφεύγουν σε εναλλακτικά μέσα τα οποία δεν απαιτούν ή μειώνουν τη φυσική παρουσία του υπηκόου τρίτης χώρας.

Μια παρόμοια προσέγγιση ενθαρρύνεται επίσης σθεναρά προκειμένου να παραμείνουν ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας και συνεργασίας με τις αρχές τρίτων χωρών, σε μια περίοδο κατά την οποία το προξενικό προσωπικό γίνεται όλο και λιγότερο διαθέσιμο για διαδικασίες ταυτοποίησης και εκ νέου έκδοσης εγγράφων, λόγω των περιοριστικών μέτρων. Μ’ αυτόν τον τρόπο θα διευκολυνθεί η διασαφήνιση και η πρόοδος των διαδικασιών σε ατομικές περιπτώσεις, και, συνεπώς, η επιστροφή μόλις οι περιστάσεις το επιτρέψουν.

Παρά τους τρέχοντες περιορισμούς, οι οικειοθελείς επιστροφές παραμένουν η πλέον βιώσιμη επιλογή για τη στήριξη της αναχώρησης παράτυπων μεταναστών. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να προωθηθούν οι δυνατότητες οικειοθελούς επιστροφής, συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών για βοήθεια που στοχεύει στην επανένταξη, και να εξασφαλιστεί η συνέχεια των εθνικών προγραμμάτων επικουρούμενης οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης, ενώ παράλληλα λαμβάνεται υπόψη ο αντίκτυπος που έχει η COVID-19 στις τρίτες χώρες. Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που επιθυμούν να εγγραφούν σε τέτοια προγράμματα θα πρέπει να συνεχίσουν να είναι σε θέση να το πράττουν και οι δραστηριότητες παροχής συμβουλών για την επιστροφή και την επανένταξη θα πρέπει να συνεχιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο, με τη χρήση εργαλείων που προϋποθέτουν μηδενική ή μειωμένη φυσική εγγύτητα.

Πρακτικές οδηγίες:

Χρησιμοποιείτε βιντεοδιασκέψεις, γραπτές ανταλλαγές ή άλλους διαύλους εικονικής και εξ αποστάσεως επικοινωνίας για τη διενέργεια συνεντεύξεων, εξασφαλίζοντας παράλληλα την πρόσβαση σε διερμηνεία και νομική συνδρομή. Σε εθνικό επίπεδο, θα μπορούσαν να διατεθούν κατευθυντήριες γραμμές για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Χρησιμοποιείτε βιντεοδιασκέψεις και άλλα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα, όπως τα συστήματα διαχείρισης υποθέσεων επανεισδοχής, για να διατηρήσετε επαφές με τις προξενικές αρχές των τρίτων χωρών και για να σημειώσετε πρόοδο σε επιμέρους υποθέσεις.

Χρησιμοποιήστε την υποστήριξη του Frontex, όταν αυτό είναι δυνατό, για να ενισχύσετε τη διαθεσιμότητα και τη χρήση των βιντεοδιασκέψεων, καθώς και άλλων ηλεκτρονικών μέσων και διαύλων για την εικονική και εξ αποστάσεως επικοινωνία.

Χρησιμοποιείτε τις ικανότητες των επιχειρησιακών αξιωματικών-συνδέσμων μετανάστευσης και των αξιωματικών-συνδέσμων επιστροφής της ΕΕ σε τρίτες χώρες προς υποστήριξη των διαδικασιών ταυτοποίησης και εκ νέου έκδοσης εγγράφων.

Χρησιμοποιείτε διαδικτυακά έντυπα, τηλεφωνικές συνεντεύξεις και άλλες μορφές εξ αποστάσεως επικοινωνίας για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων παροχής συμβουλών για την επιστροφή και την επανένταξη και για την εγγραφή σε προγράμματα επικουρούμενης οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης. Παρατείνετε τις προθεσμίες για εγγραφή σε ανάλογα προγράμματα. Διατηρείτε στενές επαφές με τους παρόχους υπηρεσιών επανένταξης σε τρίτες χώρες. Εξετάστε το ενδεχόμενο να προσαρμόσετε τις δέσμες μέτρων επανένταξης που εκπονούνται από τα κράτη μέλη, σε περίπτωση που οι πάροχοι υπηρεσιών δεν είναι σε θέση να παρέχουν τις συνήθεις υπηρεσίες τους σε τρίτες χώρες.

Χρησιμοποιήστε τη χρηματοδοτική στήριξη από τον Frontex ώστε να πραγματοποιήσετε προσαρμογές στα εθνικά συστήματα διαχείρισης των υποθέσεων επιστροφής (REDAMAS) για την καταχώριση των αναγκαίων πληροφοριών σχετικά με τους επιστρέφοντες, με παράλληλη διασφάλιση της συμμόρφωσης προς τους κανόνες προστασίας των δεδομένων.

Προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης

Λόγω των σημαντικών περιορισμών που ισχύουν για τις εμπορικές πτήσεις και των περιοριστικών μέτρων που έχουν επιβάλει τρίτες χώρες σε σχέση με τις αφίξεις από την Ευρώπη, οι υπήκοοι τρίτων χωρών για τους οποίους έχουν εκδοθεί αποφάσεις επιστροφής με χορήγηση προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης ενδέχεται να μην είναι σε θέση να συμμορφωθούν με την απόφαση αυτή εντός του καθορισμένου χρονικού διαστήματος, παρά τις καλόπιστες προσπάθειες και προθέσεις τους. Κατά συνέπεια, οι υπήκοοι τρίτων χωρών ενδέχεται να υπόκεινται σε απαγόρευση εισόδου διότι δεν συμμορφώθηκαν με απόφαση επιστροφής, όπως απαιτείται από το άρθρο 11 παράγραφος 1 της οδηγίας για την επιστροφή. Ωστόσο, οι παράτυποι μετανάστες δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι και να υποστούν αρνητικές συνέπειες για μια κατάσταση που εκφεύγει από τον έλεγχό τους.

Για να αποφευχθεί μια τέτοια κατάσταση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να κάνουν χρήση της δυνατότητας που προβλέπεται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 της οδηγίας για την επιστροφή και να παρατείνουν την προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης για κατάλληλο χρονικό διάστημα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης, τη διάρκεια και τη φύση των περιοριστικών μέτρων και τη διαθεσιμότητα μεταφορικών μέσων προς την τρίτη χώρα επιστροφής.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να χορηγούν περίοδο οικειοθελούς αναχώρησης άνω των 30 ημερών κατά τη στιγμή της έκδοσης απόφασης επιστροφής, εάν, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις της περίπτωσης και ιδίως τη διαθεσιμότητα μεταφορικών μέσων προς την τρίτη χώρα επιστροφής, είναι σαφές εξαρχής ότι ο συγκεκριμένος υπήκοος τρίτης χώρας δεν θα είναι σε θέση να αναχωρήσει εντός 30 ημερών.

Όταν παρατείνεται η περίοδος οικειοθελούς αναχώρησης και αναστέλλεται προσωρινά η εκτέλεση της απόφασης, οι παράτυποι μετανάστες θα πρέπει να λαμβάνουν γραπτή βεβαίωση, όπως προβλέπεται στην οδηγία για την επιστροφή (άρθρο 14).

Όταν η περίοδος οικειοθελούς αναχώρησης δεν μπορεί να τηρηθεί λόγω της μη δυνατής μεταφοράς προς την τρίτη χώρα επιστροφής ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο που είναι ανεξάρτητος από τη βούληση του προσώπου και σχετίζεται με τα περιοριστικά μέτρα, τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να εκδίδουν απαγόρευση εισόδου ή θα πρέπει να την ανακαλούν σε περίπτωση που αυτή έχει ήδη εκδοθεί.

Πρακτικές οδηγίες:

Χρησιμοποιείτε, όπου είναι αναγκαίο και αναλογικό, τη δυνατότητα επιβολής ορισμένων υποχρεώσεων που αποσκοπούν στην αποφυγή του κινδύνου διαφυγής κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος που προβλέπεται μέχρι την οικειοθελή αναχώρηση, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 της οδηγίας για την επιστροφή, όπως η υποχρέωση παραμονής σε ορισμένο μέρος, η κατάθεση εγγράφων ταυτότητας ή ταξιδιού στις αρχές.

Όταν επιβάλλονται μέτρα που αποσκοπούν στην αποφυγή του κινδύνου διαφυγής, χρησιμοποιείτε μέτρα που να μειώνουν την κυκλοφορία σε δημόσιους χώρους και να διασφαλίζουν την κοινωνική αποστασιοποίηση, όπως η τακτική εμφάνιση ενώπιον των αρχών μέσω βιντεοκλήσεων, σύμφωνα με τους κανόνες προστασίας δεδομένων.

Εκπαίδευση των παιδιών

Σύμφωνα με την οδηγία για την επιστροφή, θα πρέπει να παρέχεται στους ανηλίκους πρόσβαση στο βασικό εκπαιδευτικό σύστημα, ανάλογα με τη διάρκεια της παραμονής τους, τόσο κατά το χρονικό διάστημα οικειοθελούς αναχώρησης όσο και κατά τα χρονικά διαστήματα για τα οποία αναβάλλεται η απομάκρυνση (άρθρο 14) και κατά τη διάρκεια της κράτησης (άρθρο 17).

Η παροχή πρόσβασης στο βασικό εκπαιδευτικό σύστημα για τους ανηλίκους που υπόκεινται σε διαδικασίες επιστροφής αποτελεί πρόκληση την οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι εθνικές αρχές λόγω των μέτρων που αποσκοπούν στην πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της COVID-19. Σ’ αυτό το πλαίσιο, διάφορα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή τη σχολική εκπαίδευση κατ’ οίκον ή άλλους τρόπους εκμάθησης εξ αποστάσεως. Αν αυτοί τρόποι εκμάθησης καθίστανται διαθέσιμοι για τους υπηκόους, τα μέτρα που λαμβάνονται θα πρέπει να λαμβάνουν πλήρως υπόψη το μείζον συμφέρον του παιδιού (άρθρο 5) και, στον βαθμό του δυνατού, την ηλικία και τις ανάγκες των ανηλίκων στους οποίους απευθύνεται η εκπαίδευση.

Πρακτικές οδηγίες:

Εξασφαλίζετε πρόσβαση στην κατ’ οίκον εκπαίδευση ή σε άλλους τρόπους εξ αποστάσεως μάθησης για τους ανηλίκους, υπό προϋποθέσεις ανάλογες μ’ αυτές που ισχύουν για τα παιδιά που είναι υπήκοοι του οικείου κράτους μέλους. Στην κατ’ οίκον εκπαίδευση θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται, για παράδειγμα: προγράμματα διαδικτυακής ή ηλεκτρονικής μάθησης με καθηγητές/δασκάλους οι οποίοι παρακολουθούν την πρόοδο σε ημερήσια ή εβδομαδιαία βάση· ανάθεση θεμάτων προς ανάγνωση και ασκήσεων για κατ’ οίκον μελέτη· διανομή ψυχαγωγικών και εκπαιδευτικών πακέτων· και ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκπομπές και podcast ακαδημαϊκού περιεχομένου.

Για τους σκοπούς της διαδικτυακής ή ηλεκτρονικής μάθησης, εξετάστε το ενδεχόμενο να αυξήσετε, εάν είναι αναγκαίο, την πρόσβαση στο διαδίκτυο και τη διαθεσιμότητα των ηλεκτρονικών υπολογιστών, οι οποίοι θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης.

Οι πάροχοι εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένων των παρόχων μαθημάτων γλωσσών ή άτυπης μάθησης, θα πρέπει να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους, στην περίπτωση που μπορούν να εξασφαλιστούν οι κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης και τα προληπτικά υγειονομικά μέτρα, ή εξ αποστάσεως με τη χρήση διαδικτυακών δομών.

Στον ιστότοπο του διοργανικού δικτύου για την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (Inter-Agency Network for Education in Emergencies) παρέχονται κατευθυντήριες γραμμές για το πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η εκπαίδευση στη διάρκεια της κρίσης λόγω της COVID-19 (https://inee.org/).

Υγειονομική περίθαλψη

Σύμφωνα με την οδηγία για την επιστροφή, οι υπήκοοι τρίτων χωρών έχουν πρόσβαση, στο μέτρο του δυνατού, σε επείγουσα υγειονομική περίθαλψη και κάθε απαραίτητη θεραπευτική αγωγή. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι, στο πλαίσιο της εν λόγω επείγουσας υγειονομικής περίθαλψης και απαραίτητης θεραπευτικής αγωγής, οι επιστρέφοντες έχουν πρόσβαση στην απαραίτητη υγειονομική περίθαλψη για την αντιμετώπιση της COVID-19.

Πρακτικές οδηγίες:

Ενημερώστε τους παράτυπους μετανάστες, σε γλώσσα που κατανοούν ή θεωρείται ευλόγως ότι κατανοούν, σχετικά με τα εθνικά μέτρα που λαμβάνονται για τον περιορισμό και την πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου COVID-19, μεταξύ άλλων όσον αφορά την υγιεινή των χεριών, την κοινωνική αποστασιοποίηση, τον βήχα, την καραντίνα ή την απομόνωση, τα μέτρα υγιεινής, την αποφυγή συναθροίσεων, τη χρήση δημόσιων χώρων, τους επιβεβλημένους κανόνες συμπεριφοράς, τους περιορισμούς στις μετακινήσεις και σε ποιες ενέργειες πρέπει να προβούν εάν υποπτεύονται ότι ενδέχεται να έχουν μολυνθεί.

Υγειονομικές εξετάσεις

Βάσει της εθνικής νομοθεσίας, τα κράτη μέλη μπορούν να διενεργούν ιατρικούς ελέγχους στους παράτυπα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών για λόγους δημόσιας υγείας, οι οποίοι θα πρέπει να συμμορφώνονται με την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης και τα θεμελιώδη δικαιώματα, ώστε να προσδιορίζονται τα κατάλληλα μέτρα προφύλαξης που πρέπει να εφαρμοστούν. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι η κατάσταση της υγείας των υπηκόων τρίτων χωρών λαμβάνεται δεόντως υπόψη στις διαδικασίες επιστροφής, σύμφωνα με το κεκτημένο της ΕΕ.

Οι ιατρικοί και προσυμπτωματικοί έλεγχοι των παράτυπων μεταναστών για τη νόσο COVID-19 μπορούν επίσης να διευκολύνουν την επανεισδοχή, καθώς παρέχονται διασφαλίσεις στις αρχές των τρίτων χωρών σχετικά με τον μειωμένο κίνδυνο μετάδοσης. Μπορούν να βοηθήσουν επίσης οι παραπομπές στις δυνατότητες καραντίνας σε τρίτες χώρες, τις οποίες διευκολύνουν διεθνείς εταίροι, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης.

Πρακτικές οδηγίες:

Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στον προσυμπτωματικό έλεγχο των υπηκόων τρίτων χωρών που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σε περίπτωση μετάδοσης, όπως οι ηλικιωμένοι ή οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα, καθώς και των νεοαφιχθέντων σε εγκαταστάσεις στέγασης ή κράτησης.

Όπου απαιτείται, μπορεί να επιβληθεί καραντίνα διάρκειας 14 ημερών στους νεοαφιχθέντες σε εγκαταστάσεις κράτησης ή στέγασης. Οι αρχές θα μπορούσαν επίσης να ελέγχουν τη θερμοκρασία των υπηκόων τρίτων χωρών κατά την είσοδο και την έξοδό τους από τις εγκαταστάσεις με στόχο τον εντοπισμό συμπτωμάτων ασθένειας. Θα μπορούσε να καθιερωθεί ένας μηχανισμός παρακολούθησης σε ημερήσια βάση για την αξιολόγηση πιθανών υπόπτων κρουσμάτων.

Παρέχετε στους επιστρέφοντες ιατρικό πιστοποιητικό για τη νόσο COVID-19, εφόσον ζητείται από την τρίτη χώρα επιστροφής· εφόσον υπάρχει η δυνατότητα, συνεργαστείτε με διεθνείς εταίρους για να παραπέμψετε τους επιστρέφοντες στις δυνατότητες καραντίνας σε τρίτες χώρες.

Πραγματοποιείτε τακτικά προσυμπτωματικούς ελέγχους στο προσωπικό που, κατά την εργασία του, έρχεται σε στενή επαφή με τους επιστρέφοντες.

Χρησιμοποιήστε τη χρηματοδοτική στήριξη από τον Frontex ώστε να πραγματοποιήσετε προσαρμογές στα εθνικά συστήματα διαχείρισης των υποθέσεων επιστροφής (REDAMAS) για να καταχωρίζετε κατά πόσον ένας παράτυπος μετανάστης έχει προσβληθεί ή κινδυνεύει να προσβληθεί, εφόσον η εθνική νομοθεσία προβλέπει την καταχώριση των πληροφοριών αυτών, με παράλληλη διασφάλιση της συμμόρφωσης προς τους κανόνες προστασίας των δεδομένων.

Κράτηση

Το άρθρο 15 παράγραφος 4 της οδηγίας για την επιστροφή ορίζει ότι η κράτηση με σκοπό την απομάκρυνση παύει αμέσως όταν καθίσταται πρόδηλο ότι δεν υφίσταται πλέον λογικά προοπτική απομάκρυνσης στη συγκεκριμένη περίπτωση. Οι προσωρινοί περιορισμοί που επέβαλαν τα κράτη μέλη και τρίτες χώρες για την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου COVID-19 δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται με τρόπο ώστε να συνάγεται αυτομάτως το συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται πλέον λογικά προοπτική απομάκρυνσης σε όλες τις περιπτώσεις. Διάφοροι παράγοντες μπορούν να ληφθούν υπόψη ώστε να καθοριστεί αν, σε κάθε περίπτωση, εξακολουθεί να υφίσταται λογικά προοπτική απομάκρυνσης.

Πρακτικές οδηγίες:

Πραγματοποιείτε εξατομικευμένες αξιολογήσεις προτού αποφασίσετε σχετικά με την απελευθέρωση κρατούμενων μεταναστών, λαμβάνοντας υπόψη τη μέγιστη περίοδο κράτησης, την περίοδο που ο επιστρέφων βρίσκεται ήδη υπό κράτηση και το κατά πόσον διεξάγονται επιμελώς οι διαδικασίες ταυτοποίησης / εκ νέου έκδοσης εγγράφων / επανεισδοχής.

Όταν ένας υπήκοος τρίτης χώρας αφήνεται ελεύθερος, χρησιμοποιείτε, όπου αυτό είναι αναγκαίο και αναλογικό, λιγότερο αναγκαστικά μέτρα από την κράτηση για την αποτροπή της διαφυγής, σύμφωνα με το άρθρο 15 της οδηγίας για την επιστροφή, όπως, για παράδειγμα, την υποχρέωση να παραμείνει σε ορισμένο μέρος ή να καταθέσει έγγραφα στις αρχές.

Στο μέτρο του δυνατού, λάβετε μέτρα ώστε να διασφαλίσετε ότι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που απελευθερώνονται μπορούν να συμμορφώνονται με τα εφαρμοζόμενα εθνικά μέτρα δημόσιας υγείας με στόχο την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της COVID-19.

Για να διασφαλίσετε ότι τα λιγότερο αναγκαστικά μέτρα συμμορφώνονται με τα εθνικά μέτρα δημόσιας υγείας που εφαρμόζονται για την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου COVID-19, χρησιμοποιείτε εναλλακτικά προς την κράτηση μέτρα, τα οποία να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τα εθνικά μέτρα για τη δημόσια υγεία, όπως η τακτική εμφάνιση ενώπιον των αρχών μέσω βιντεοκλήσεων, σύμφωνα με τους κανόνες προστασίας των δεδομένων.

Χρήση ειδικών εγκαταστάσεων κράτησης, συνθήκες κράτησης και κοινωνική αποστασιοποίηση

Για την προστασία των πολιτών από την εξάπλωση της COVID-19, οι εθνικές αρχές εφαρμόζουν όλο και περισσότερο την κοινωνική αποστασιοποίηση και άλλα μέτρα προφύλαξης. Το ίδιο συμβαίνει και στις εγκαταστάσεις κράτησης, όπου η υγεία και η ασφάλεια τόσο των κρατούμενων μεταναστών όσο και του προσωπικού μπορεί επίσης να διατρέχουν κίνδυνο και πρέπει να διατηρηθούν. Κατά συνέπεια, η πραγματική μέγιστη χωρητικότητα των ειδικών εγκαταστάσεων κράτησης ενδέχεται να μειωθεί σημαντικά προκειμένου να αποφευχθούν μολύνσεις.

Εάν τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση, για τους λόγους αυτούς, να παράσχουν κατάλυμα σε ειδικές εγκαταστάσεις κράτησης, μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλες κατάλληλες εγκαταστάσεις, εφόσον υπάρχουν οι διασφαλίσεις που προβλέπονται στην οδηγία για την επιστροφή και υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζονται η κοινωνική αποστασιοποίηση και άλλα προληπτικά μέτρα υγιεινής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν δεόντως υπόψη το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή σε περίπτωση ζευγαριών και οικογενειών με παιδιά, καθώς και την κατάσταση των ευάλωτων ατόμων.

Πρακτικές οδηγίες:

Εφαρμόζετε προληπτικά μέτρα και μέτρα υγιεινής στις εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων της κοινωνικής αποστασιοποίησης και της τακτικής απολύμανσης των κοινόχρηστων χώρων, και διασφαλίζετε τη διαθεσιμότητα επαρκούς ικανότητας απομόνωσης.

Στο έγγραφο καθοδήγησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγεία με τίτλο «Ετοιμότητα, πρόληψη και έλεγχος της νόσου COVID-19 σε φυλακές και άλλους χώρους κράτησης» (14) παρέχονται χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τους τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης πιθανών κρουσμάτων της νόσου σε χώρους κράτησης, ενώ παράλληλα τονίζονται τα στοιχεία που αφορούν σημαντικά ανθρώπινα δικαιώματα και τα οποία θα πρέπει να τηρούνται κατά την αντιμετώπιση της COVID-19.

Οι μη αναγκαίες επισκέψεις θα μπορούσαν να περιοριστούν ώστε να συγκρατηθεί και να προληφθεί η εξάπλωση της νόσου COVID-19· θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικά μέτρα, για παράδειγμα μέσω τηλεφώνου, διαδικτυακής επικοινωνίας ή άλλων εργαλείων. Αυτό δεν θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή αδικαιολόγητων περιορισμών σε δικηγόρους, δικαστικούς συμπαραστάτες και όργανα παρακολούθησης.

Οι μη αναγκαίες υπηρεσίες, όπως οι ομαδικές δραστηριότητες και η διά ζώσης παροχή συμβουλών, θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να ανασταλούν, όταν αυτό χρειάζεται για να εξασφαλιστεί η κοινωνική αποστασιοποίηση.


(1)  https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2020/03/10/statement-by-the-president-of-the-european-council-following-the-video-conference-on-covid-19/

(2)  COM (2020) 2050 final.

(3)  Στις 2 Απριλίου 2020, το δίκτυο διαδικασιών ασύλου της EASO πραγματοποίησε διαδικτυακή θεματική συνεδρίαση σχετικά με την οργάνωση προσωπικών συνεντεύξεων εξ αποστάσεως και στις 8 Απριλίου 2020 σχετικά με την εξ αποστάσεως υποβολή αιτήσεων ασύλου. Το δίκτυο επανεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους της EASO πραγματοποίησε επίσης διαδικτυακή συνάντηση για να συζητηθεί ο αντίκτυπος της COVID 19 σε επιχειρήσεις επανεγκατάστασης στα κράτη μέλη.

(4)  Πρακτικός οδηγός της EASO: Προσωπική συνέντευξη και Έγγραφο καθοδήγησης της EASO για τη διαδικασία ασύλου: Επιχειρησιακά πρότυπα και δείκτες και Έγγραφο καθοδήγησης της EASO για τον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο της υποδοχής

(5)  Άρθρο 6 και άρθρο 31 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ.

(6)  Άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 603/2013.

(7)  Άρθρο 18 της οδηγίας 2013/33/ΕΕ.

(8)  «Πρακτικό/τεχνικό επίπεδο για την παροχή επισκόπησης σχετικά με τον αντίκτυπο της νόσου COVID-19 στην πρακτική του Δουβλίνου».

(9)  Ορισμένα κράτη μέλη μπόρεσαν να δώσουν μόνο εκτίμηση.

(10)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1560/2003 της Επιτροπής, της 2ας Σεπτεμβρίου 2003, για τα μέτρα εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 343/2003 του Συμβουλίου για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας, ΕΕ L 222 της 5.9.2003, σ. 3, όπως τροποποιήθηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 118/2014 της Επιτροπής, της 30ής Ιανουαρίου 2014, ΕΕ L 39 της 8.2.2014, σ. 1.

(11)  Αναφέρεται στο άρθρο 4 του κανονισμού του Δουβλίνου.

(12)  EASO «Practical Guide on the implementation of the Dublin III Regulation: interview and evidence assessment».

(13)  EASO «Guidance on Dublin procedure: operational standards and indicators»

(14)  Διατίθεται στη διεύθυνση: http://www.euro.who.int/en/health-topics/health-determinants/prisons-and-health/news/news/2020/3/preventing-covid-19-outbreak-in-prisons-a-challenging-but-essential-task-for-authorities.