ISSN 1977-0901

doi:10.3000/19770901.C_2012.391.ell

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391

European flag  

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

55ό έτος
18 Δεκεμβρίου 2012


Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

 

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

 

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

 

Επιτροπή των Περιφερειών

 

97η σύνοδος ολομέλειας της 8ης, 9ης και 10ης Οκτωβρίου 2012

2012/C 391/01

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Ανάπτυξη μιας θαλάσσιας στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού

1

2012/C 391/02

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Λευκή Βίβλος — Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις

7

2012/C 391/03

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Αναθεωρημένη στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας

11

2012/C 391/04

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Ενεργειακός χάρτης πορείας για το 2050

16

2012/C 391/05

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και περιφερειακές απαντήσεις: η περίπτωση των παράκτιων περιφερειών

21

2012/C 391/06

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Περιφερειακές στρατηγικές για την κλιματική αλλαγή στην ΕΕ με βάση το παράδειγμα των ορεινών περιοχών

27

 

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

 

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

 

97η σύνοδος ολομέλειας της 8ης, 9ης και 10ης Οκτωβρίου 2012

2012/C 391/07

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο μετά το 2013

31

2012/C 391/08

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2014-2020)

37

2012/C 391/09

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Δέσμη μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις

49

2012/C 391/10

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ)

84

2012/C 391/11

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Παγκόσμια Ευρώπη: μια νέα προσέγγιση για τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης της ΕΕ

110

2012/C 391/12

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Επανεξέταση της οδηγίας για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα και τα ανοιχτά δεδομένα

120

2012/C 391/13

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Δέσμη μέτρων για την προστασία δεδομένων

127

2012/C 391/14

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα Δέσμη για την προστασία της νόμιμης οικονομίας

134

EL

 


I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Επιτροπή των Περιφερειών

97η σύνοδος ολομέλειας της 8ης, 9ης και 10ης Οκτωβρίου 2012

18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/1


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Ανάπτυξη μιας θαλάσσιας στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού»

2012/C 391/01

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση όσον αφορά την Ανάπτυξη μιας θαλάσσιας στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού και για την κατάρτιση ενός Ατλαντικού σχεδίου δράσης 2014-2020·

τονίζει ότι συμφωνεί με μια Ατλαντική στρατηγική, με την προϋπόθεση ότι ακολουθεί μια ευρύτερη προσέγγιση, ενσωματώνει πλήρως την εδαφική διάσταση, αναπτύσσει σαφείς δεσμούς μεταξύ ξηράς και θάλασσας και συμβάλλει στην επίτευξη των υπόλοιπων βασικών πολιτικών στόχων της ΕΕ· καλεί συνεπώς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αλλάξει τον τίτλο της στρατηγικής σε «Ολοκληρωμένη στρατηγική για την περιοχή του Ατλαντικού Ωκεανού»·

αναγνωρίζει ότι τα έργα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης για τον Ατλαντικό θα πρέπει να χρησιμοποιούν τις υπάρχουσες πηγές χρηματοδότησης σε επίπεδο ΕΕ (πόρους εντός και εκτός του Κοινού Στρατηγικού Πλαισίου (ΚΣΠ)) και άλλους πόρους από το εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και τον ιδιωτικό τομέα·

διαφωνεί με την πρόταση να καταργηθεί το Φόρουμ για τον Ατλαντικό μόλις υιοθετηθεί το Σχέδιο Δράσης και προτείνει να διατηρηθεί το Φόρουμ αυτό μέχρι το 2020, προκειμένου να επιβλέπει την εφαρμογή, να ελέγχει την πρόοδο και να συμβάλλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής·

πιστεύει ότι η δομή διακυβέρνησης πρέπει να μεγιστοποιεί τη συμβολή των πολυάριθμων ενδιαφερομένων μερών και των δυνητικών παραγόντων της στρατηγικής για τον Ατλαντικό και ζητεί να εφαρμοστεί πολυεπίπεδη προσέγγιση διακυβέρνησης στην εκπόνηση, εφαρμογή, αξιολόγηση και επανεξέταση του Σχεδίου Δράσης.

Εισηγητής

ο κ. Paul O’DONOGHUE (IE/ALDE), Μέλος του συμβουλίου της κομητείας του Kerry και της περιφερειακής αρχής του South West

Έγγραφο αναφοράς

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Ανάπτυξη μιας θαλάσσιας στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού»

COM(2011) 782 τελικό

I.   ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1.

εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση όσον αφορά την Ανάπτυξη μιας θαλάσσιας στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού και για την κατάρτιση ενός Ατλαντικού σχεδίου δράσης 2014-2020·

2.

θεωρεί ότι η περιοχή του Ατλαντικού υφίσταται τις συνέπειες από την έλλειψη ενός κοινού στρατηγικού οράματος για τη μελλοντική ανάπτυξή της και θεωρεί ότι η υπό εξέταση πρόταση αποτελεί πραγματική ευκαιρία για τη διαμόρφωση ενός στρατηγικού οράματος με επίκεντρο την εδαφική συνοχή και την ευημερία·

3.

επικροτεί τη συλλογιστική υπέρ μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής, δεδομένου ότι οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της περιοχής του Ατλαντικού υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα και απαιτούν μια πιο ολιστική, ολοκληρωμένη προσέγγιση. Ωστόσο, τονίζει ότι η στρατηγική πρέπει να δημιουργεί πραγματική προστιθέμενη αξία ως προς τα αποτελέσματα και την εφαρμογή·

4.

κατανοεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει την πρόταση αυτή ως «στρατηγική για τις θαλάσσιες λεκάνες», στο πλαίσιο του Ολοκληρωμένου τομέα θαλάσσιας πολιτικής (σε αντίθεση με την «μακρο-περιφερειακή στρατηγική»). Ωστόσο, τονίζει ότι η ΕτΠ συμφωνεί με μια Ατλαντική στρατηγική με την προϋπόθεση ότι ακολουθεί μια ευρύτερη προσέγγιση , ενσωματώνει πλήρως την εδαφική διάσταση, αναπτύσσει σαφείς δεσμούς μεταξύ ξηράς και θάλασσας και συμβάλλει στην επίτευξη των υπόλοιπων βασικών πολιτικών στόχων της ΕΕ·

5.

καλεί συνεπώς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αλλάξει τον τίτλο της στρατηγικής σε «Ολοκληρωμένη στρατηγική για την περιοχή του Ατλαντικού Ωκεανού» και θεωρεί σκόπιμη τη διαμόρφωση παρεμφερών στρατηγικών και για άλλες ευρωπαϊκές θαλάσσιες περιοχές (όπως π.χ. για την περιοχή της Βόρειας Θάλασσας), με βάση τις εμπειρίες από την περιοχή του Ατλαντικού·

6.

αναγνωρίζει τις ειδικές απαιτήσεις των εξόχως απόκεντρων περιοχών του Ατλαντικού και εκτιμά ότι η στρατηγική μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της συνοχής των πλαισίων πολιτικής της ΕΕ στις εν λόγω περιοχές·

7.

ζητά η στρατηγική του Ατλαντικού και το σχέδιο δράσης να προσδίδουν ισχυρή έμφαση στην απασχόληση, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τις επενδύσεις, και παράλληλα να συμβάλλουν στη βελτίωση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος·

8.

θεωρεί ότι, όσον αφορά τη γεωγραφική εμβέλεια, η στρατηγική πρέπει να χαρακτηρίζεται από ρεαλιστική προσέγγιση που να καθορίζει τα σύνορα της περιοχής με ευελιξία, έτσι ώστε να αντιμετωπίζονται διάφορα ζητήματα χωρίς τεχνητά όρια. Ωστόσο, ζητεί την επανεξέταση της γεωγραφικής εμβέλειας στα βόρεια σύνορα, προκειμένου να συνδεθεί στη στρατηγική και η Ισλανδία·

9.

εκφράζει την ανησυχία της διότι τα πολύτιμα διδάγματα από την ανάπτυξη των υφιστάμενων μακρο-περιφερειακών και άλλων διεθνών στρατηγικών (1) δεν συμπεριλαμβάνονται στις διεργασίες της στρατηγικής του Ατλαντικού, ιδίως όσον αφορά την διακυβέρνηση, την αναπτυξιακή πολιτική, την επικοινωνία, την ανάληψη ευθύνης, τους στόχους και την αξιολόγηση·

10.

τονίζει ότι το Φόρουμ του Ατλαντικού αναλαμβάνει το δύσκολο έργο να διαχειριστεί τις προσδοκίες των ενδιαφερομένων μερών, να διαμορφώσει διεργασίες για συμμετοχή στην κατάρτιση του σχεδίου δράσης και να θεσπίσει συνεκτικά πλαίσια για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή των μέτρων και των σχεδίων προτεραιότητας·

II.   ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

11.

δεν διαφωνεί με τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που έχει εντοπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά θεωρεί ότι το Σχέδιο Δράσης πρέπει να επικεντρωθεί στην επίτευξη απτών αποτελεσμάτων και να αντιμετωπίσει προκλήσεις όπου η προσέγγιση της σύμπραξης θα οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές απαντήσεις·

12.

υπογραμμίζει ότι τα θέματα του Σχεδίου Δράσης πρέπει να ευθυγραμμιστούν περισσότερο με εκείνα της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και των εμβληματικών πρωτοβουλιών της αλλά και να συνάδουν με τα θέματα του Κοινού Στρατηγικού Πλαισίου (ΚΣΠ) και τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις για τα Ταμεία ΚΣΠ·

13.

σε γενικές γραμμές, συμφωνεί με τις θεματικές ενότητες που ορίζει η Επιτροπή του Ατλαντικού Τόξου (CRPM) (2) ως εξής: (1) προσβασιμότητα και μεταφορές στην περιοχή του Ατλαντικού, (2) οικονομία και ναυτιλία, (3) κλίμα και περιβάλλον, (4) έρευνα και καινοτομία και (5) ελκυστικότητα των εδαφών·

14.

υπογραμμίζει τη σημασία που έχουν η αλιεία, η αλιεία οστρακοειδών, η υδατοκαλλιέργεια και η μεταποίηση και εμπορία των προϊόντων της θάλασσας για την περιοχή του Ατλαντικού και τον αριθμό των θέσεων εργασίας που εξαρτώνται από αυτές. Μια στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση σε αυτή την περιοχή πρέπει οπωσδήποτε να συνδράμει στην εδραίωση και την ενίσχυση αυτού του επαγγελματικού κλάδου·

15.

θεωρεί ότι το σχέδιο δράσης πρέπει να ανταποκρίνεται στην ανάγκη σχεδιασμένης προσέγγισης για το θαλάσσιο περιβάλλον στην περιοχή του Ατλαντικού και ότι προς τούτο απαιτούνται κοινός συντονισμός του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού (ΘΧΣ), διεργασίες θαλάσσιας διαχείρισης σε όλη την περιοχή καθώς και καλύτερος συντονισμός μεταξύ των θαλάσσιων και των χερσαίων πλαισίων σχεδιασμού·

16.

θεωρεί ότι οι παράκτιες ζώνες της περιοχής του Ατλαντικού είναι πολύ ελκυστικές, τόσο όσον αφορά την υποδοχή νέων μόνιμων πληθυσμών, όσο και εποχικές δραστηριότητες που σχετίζονται ιδίως με τη ναυσιπλοΐα, την αναψυχή, τον αθλητισμό και τον τουρισμό. Είναι σημαντικό οι περιοχές να προετοιμαστούν για να υποδεχθούν όσους μετακινηθούν, καθώς αυτές οι μετακινήσεις πληθυσμών ενδέχεται να ασκήσουν πιέσεις στην αγορά ακινήτων, στην οικονομία και στο περιβάλλον των παράκτιων περιοχών·

17.

τονίζει την ανάγκη να αξιοποιήσει η στρατηγική τα επιτεύγματα παλαιότερων και εν εξελίξει έργων χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ στην περιοχή του Ατλαντικού και να αξιολογήσει ό,τι έχει ήδη χρηματοδοτηθεί καθώς και ό,τι μπορεί να συμπληρωθεί μέσω του σχεδίου δράσης. Υπογραμμίζει ακόμη ότι όλα αυτά ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις σε ορισμένα προγράμματα και να αναδειχθεί η ανάγκη ενίσχυσης των προγραμμάτων έτσι ώστε να επιτευχθούν μεγαλύτερα και πιο απτά αποτελέσματα·

18.

συνηγορεί υπέρ μιας εξωτερικής διάστασης για το σχέδιο δράσης, προκειμένου να προωθηθούν στρατηγικοί στόχοι με τα ενδιαφερόμενα μέρη από την άλλη όχθη του Ατλαντικού Ωκεανού·

III.   ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΤΛΑΝΤΙΚΟ

19.

αναγνωρίζει ότι τα έργα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης για τον Ατλαντικό θα πρέπει να χρησιμοποιούν τις υπάρχουσες πηγές χρηματοδότησης σε επίπεδο ΕΕ (πόρους εντός και εκτός του Κοινού Στρατηγικού Πλαισίου (ΚΣΠ)) και άλλους πόρους από το εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και τον ιδιωτικό τομέα. Τονίζει ότι το ζήτημα αυτό εγείρει μια σειρά ερωτημάτων ως προς το πώς ακριβώς η στρατηγική θα συγκεντρώσει τη χρηματοδοτική στήριξη που απαιτείται για την εφαρμογή της , δεδομένου ότι η εκπόνηση του σχεδίου δράσης πραγματοποιείται παράλληλα με τη διαδικασία προγραμματισμού των διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ·

20.

τονίζει ότι για να αποδώσει το σχέδιο δράσης πρέπει να υπάρχει σαφής ευθυγράμμιση μεταξύ αυτού και της διαθέσιμης χρηματοδότησης και υπογραμμίζει ότι τούτο καθιστά ακόμη πιο αναγκαίο, αφενός, να ακολουθήσει η στρατηγική μια πιο ολοκληρωμένη εδαφική προσέγγιση και, αφετέρου, το σχέδιο δράσης να αντιστοιχεί άμεσα στους στόχους της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και να είναι συμβατό με τις κανονιστικές απαιτήσεις των διαφόρων ταμείων της ΕΕ·

Χρηματοδότηση από το Κοινό Στρατηγικό Πλαίσιο

21.

προτείνει το Φόρουμ για τον Ατλαντικό να συνεργαστεί με τις αρμόδιες διαχειριστικές αρχές των πέντε κρατών μελών ώστε να διασφαλιστεί ότι οι εθνικές συμφωνίες εταιρικής σχέσης θα αντικατοπτρίζουν επαρκώς τις προτεραιότητες της στρατηγικής του Ατλαντικού καθώς και ότι υπάρχει επαρκής συμπληρωματικότητα μεταξύ των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων και των μέτρων του Σχεδίου Δράσης. Ωστόσο, εκφράζει την ανησυχία ότι μια Στρατηγική που διαμορφώνεται στο εσωτερικό της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής θα αφήνει περιορισμένα περιθώρια ευθυγράμμισης με τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του ΚΣΠ, με εξαίρεση το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ)·

22.

επισημαίνει ότι για την εκπόνηση του σχεδίου δράσης θα πρέπει να τηρηθούν οι αρχές και οι στόχοι των Ταμείων, ιδίως εκείνων του Κοινού Στρατηγικού Πλαισίου·

23.

δεν συμφωνεί με τη διάθεση πόρων για το Ατλαντικό Σχέδιο Δράσης από κάθε επιχειρησιακό πρόγραμμα , λόγω της προταθείσας αυστηρής θεματικής συγκέντρωσης που επιβάλλεται στις Διαχειριστικές Αρχές·

24.

προτείνει, ωστόσο, να συνεργαστεί το Φόρουμ για τον Ατλαντικό με τις Διαχειριστικές Αρχές κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προγραμματισμού ώστε να προσδιοριστεί ο τρόπος χρηματοδότησης του σχεδίου δράσης, με σαφή ευθυγράμμιση προς τις επιλεγμένες θεματικές προτεραιότητες των σχετικών προγραμμάτων και με τα ειδικά κριτήρια επιλογής των έργων·

25.

υπογραμμίζει το δυναμικό που διαθέτουν ορισμένα στοιχεία των κανονισμών ΚΣΠ για τη στήριξη και την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής για τον Ατλαντικό, ιδίως η πολυταμειακή προσέγγιση . Θεωρεί, ακόμη, ότι η επίτευξη συνοχής μεταξύ της στρατηγικής και ορισμένων ολοκληρωμένων προσεγγίσεων στο ΚΣΠ (όπως η αστική διάσταση, οι ολοκληρωμένες εδαφικές επενδύσεις, τα κοινά σχέδια δράσης) έχει τη δυνατότητα, αν αναπτυχθεί σωστά, να προωθήσει την εμπειρία και την τεχνογνωσία των τοπικών αρχών ώστε να συμβάλουν στην επίτευξη βασικών στόχων της στρατηγικής για τον Ατλαντικό·

26.

προτείνει, επίσης στις ετήσιες εκθέσεις εφαρμογής για τα σχετικά προγράμματα να περιλαμβάνεται αξιολόγηση σχετικά με τον τρόπο που τα προγράμματα του ΚΣΠ συνεισφέρουν στους στόχους της στρατηγικής για τον Ατλαντικό και στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης·

Προγράμματα Εδαφικής Συνεργασίας

27.

θεωρεί ότι μελλοντικά προγράμματα εδαφικής συνεργασίας θα είναι ζωτικής σημασίας για την υλοποίηση βασικών πτυχών της στρατηγικής για τον Ατλαντικό και τονίζει ότι υπάρχουν περισσότερα από 10 προγράμματα εδαφικής συνεργασίας (διασυνοριακής, διεθνούς και διαπεριφερειακής) που λειτουργούν σήμερα στην περιοχή της προτεινόμενης στρατηγικής·

28.

υποστηρίζει τη συνέχιση του (διεθνούς) προγράμματος για την περιοχή του Ατλαντικού , με αύξηση της χρηματοδότησής του έτσι ώστε να συνάδει με ορισμένες από τις φιλοδοξίες της στρατηγικής για τον Ατλαντικό. Πιστεύει επίσης ότι το πρόγραμμα για την περιοχή του Ατλαντικού αποτελεί το κατάλληλο σχήμα με το οποίο μπορούν να διατυπώνονται ειδικές προσκλήσεις για "στρατηγικές πρωτοβουλίες" στο πλαίσιο της Στρατηγικής για τον Ατλαντικό (εμβληματικά έργα), καθώς και για τη χρηματοδότηση της πλατφόρμας υλοποίησης (βλέπε σημεία 40-41)·

29.

προτείνει στο Φόρουμ για τον Ατλαντικό να συνεργαστεί με το πρόγραμμα INTERACT για την υποστήριξη μέτρων ευαισθητοποίησης και να συμπεριλαμβάνει Διαχειριστικές Αρχές υφιστάμενων προγραμμάτων εδαφικής συνεργασίας σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας εκπόνησης του Ατλαντικού Σχεδίου Δράσης·

30.

υπογραμμίζει ότι η εν λόγω συνεργασία θα συμβάλλει στα εξής:

α)

κατά την ανάπτυξη του σχεδίου δράσης: εντοπισμός των διδαγμάτων για τη στρατηγική από τη διαχείριση του προγράμματος INTERREG, του αντικτύπου της στρατηγικής στην υλοποίηση του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων των συνεργειών και της συνεργασίας μεταξύ προγραμμάτων και τρόπων αποτελεσματικής διαχείρισης των έργων που εξαρτώνται από πολλά προγράμματα της στρατηγικής για τον Ατλαντικό·

β)

κατά τη διαδικασία προγραμματισμού: ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη στρατηγική μεταξύ των προγραμμάτων εδαφικής συνεργασίας, εντοπισμός σχετικών έργων για την επίτευξη στόχων της στρατηγικής, με τη χρήση προγραμμάτων συνεργασίας για την αντιμετώπιση των θεματικών ζητημάτων και με τη διευκόλυνση των ανταλλαγών μεταξύ προγραμμάτων·

Χρηματοδότηση από άλλα προγράμματα της ΕΕ

31.

εκφράζει την ανησυχία της ότι δεν υπάρχει επαρκής συνοχή με άλλα προγράμματα της ΕΕ, και ότι για το λόγο αυτό οι στόχοι της στρατηγικής για τον Ατλαντικό και οι απαιτήσεις χρηματοδότησης του σχεδίου δράσης δεν θα πληρούνται επαρκώς κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020·

32.

επισημαίνει, ως παράδειγμα, τα νέα «ολοκληρωμένα έργα» στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE+ (2014-2020) μεγαλύτερης διάρκειας και ευρύτερης εδαφικής κάλυψης για την καλύτερη εφαρμογή της πολιτικής για το περιβάλλον και το κλίμα, χωρίς όμως να περιλαμβάνουν τα έργα για το θαλάσσιο περιβάλλον (3). Θεωρεί ότι πρόκειται για χαμένη ευκαιρία ως προς την επίτευξη των στόχων της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής (ΟΘΠ) και της στρατηγικής για τον Ατλαντικό·

33.

επίσης, εκφράζει τη λύπη της διότι η περιοχή του Ατλαντικού δεν έχει συμπεριληφθεί στην χάραξη κεντρικών δικτύων στο πλαίσιο των διευρωπαϊκών δικτύων και ζητεί να δοθεί προτεραιότητα στη χρήση της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την αντιμετώπιση θεμελιωδών ζητημάτων προσβασιμότητας και ζητημάτων που προκύπτουν από τον περιφερειακό χαρακτήρα (στις μεταφορές, την ενέργεια και τις ΤΠΕ) στην περιοχή του Ατλαντικού·

34.

ζητεί να πληροφορηθεί τις προτάσεις του Φόρουμ για τον Ατλαντικό σχετικά με την βελτίωση της στόχευσης και της χρήσης των υπόλοιπων διαθέσιμων πόρων της ΕΕ καθώς και την αύξηση της ανάληψης πιστώσεων για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής. Προτείνει, για παράδειγμα, να προωθούνται μέσω του σχεδίου δράσης ερευνητικές συνεργασίες στην περιοχή του Ατλαντικού, ώστε να μεγιστοποιηθεί η στήριξη στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020·

Άλλες πηγές χρηματοδότησης

35.

ανησυχεί διότι δεν δίνεται έμφαση στην προσέλκυση χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα και, γενικότερα, στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής. Θεωρεί ότι πρόκειται για πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπιστεί από το Φόρουμ για τον Ατλαντικό μέσω των διεργασιών διαβούλευσης και των εξειδικευμένων επικοινωνιακών εκστρατειών·

36.

επισημαίνει ότι η παρούσα δημοσιονομική κρίση καθιστά απαραίτητο η περιοχή του Ατλαντικού να προσελκύσει διεθνείς επενδύσεις προκειμένου να αξιοποιηθούν οι υφιστάμενες ευκαιρίες (σε τομείς όπως οι θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα θαλασσινά και η υδατοκαλλιέργεια, οι θαλάσσιοι πόροι, η ανάπτυξη της ναυτιλίας και των λιμένων). Θεωρεί ότι η προώθηση της περιοχής του Ατλαντικού ως τόπου επενδύσεων και επιχειρηματικότητας πρέπει να αποτελέσει βασική συνιστώσα του σχεδίου δράσης·

37.

προτείνει, επίσης, να συνεργαστεί το Φόρουμ για τον Ατλαντικό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προκειμένου να αξιολογηθεί η δυνατότητα διαμόρφωσης εξειδικευμένου χρηματοδοτικού μέσου για τη διευκόλυνση της προετοιμασίας «κατάλληλων προγραμμάτων» με το συνδυασμό επιδοτήσεων και δανείων, μετοχικού κεφαλαίου και μηχανισμών επιχειρηματκών εγγυήσεων και με την βελτιωμένη υλοποίηση των έργων·

IV.   ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

38.

τονίζει ότι για να επιτύχει η στρατηγική για τον Ατλαντικό πρέπει να ενσωματώνεται σε μεγάλο βαθμό σε πολιτικές και διοικητικές δομές και υπογραμμίζει ότι προς τούτο απαιτείται:

α)

πολιτική βούληση, δέσμευση και ανάληψη ευθύνης,

β)

πολυεπίπεδη προσέγγιση διακυβέρνησης (ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο),

γ)

επαρκείς ανθρώπινοι πόροι και τεχνική βοήθεια.

Πτυχές της διακυβέρνησης

39.

πιστεύει ότι η δομή διακυβέρνησης πρέπει να μεγιστοποιεί τη συμβολή των πολυάριθμων ενδιαφερομένων μερών και των δυνητικών παραγόντων της στρατηγικής για τον Ατλαντικό και ζητεί να εφαρμοστεί πολυεπίπεδη προσέγγιση διακυβέρνησης στην εκπόνηση, εφαρμογή, αξιολόγηση και επανεξέταση του Σχεδίου Δράσης·

40.

ωστόσο, αναγνωρίζει ότι χωρίς ισχυρή πολιτική βούληση των κρατών μελών στο υψηλότερο επίπεδο, σε συνδυασμό με τις εθνικές διαδικασίες συντονισμού όλων των σχετικών τομέων πολιτικής, η στρατηγική για τον Ατλαντικό δεν θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες και δεν θα επιτύχει τους στόχους της. Επίσης, θεωρεί ότι το σχέδιο δράσης δεν θα τελεσφορήσει χωρίς την πλήρη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών φορέων και την εκ μέρους τους ανάληψη ευθύνης όσον αφορά τη στρατηγική·

41.

διαφωνεί με την πρόταση να καταργηθεί το Φόρουμ για τον Ατλαντικό μόλις υιοθετηθεί το Σχέδιο Δράσης και προτείνει να διατηρηθεί το Φόρουμ αυτό μέχρι το 2020, προκειμένου να επιβλέπει την εφαρμογή (μέσω μιας πλατφόρμας για την υλοποίηση (βλέπε σημεία 27, 41)), να ελέγχει την πρόοδο και να συμβάλλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής·

42.

προτείνει να αναπτυχθεί το ακόλουθο πρότυπο διακυβέρνησης της στρατηγικής για τον Ατλαντικό: (α) το Φόρουμ για τον Ατλαντικό (διασφαλίζοντας την πολιτική εποπτεία σε επίπεδο ΕΕ και ενσωματώνοντας μια Πλατφόρμα για την υλοποίηση ) να λειτουργεί ως σημείο επαφής για τη στρατηγική, να λαμβάνει μέτρα ενίσχυσης της ικανότητας, να παρέχει καθοδήγηση για την χάραξη των έργων και να προωθεί και να διαχειρίζεται την υλοποίηση του Σχεδίου Δράσης, (β) εθνικά και περιφερειακά συντονιστικά όργανα να προωθούν την πολιτική συνοχής και να ενθαρρύνουν τη δέσμευση των ενδιαφερομένων μερών και των δυνητικών υπεύθυνων υλοποίησης των έργων κατά την ανάπτυξη της στρατηγικής για τον Ατλαντικό·

Πτυχές της εφαρμογής

43.

τονίζει ότι η περιοχή του Ατλαντικού είναι ένας πολύπλοκος γεωγραφικός χώρος, με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά, πολιτισμούς και νοοτροπίες. Θεωρεί ότι, προκειμένου να επιτύχει η στρατηγική, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τη διεύρυνση και την εμβαθύνση του επιπέδου και της φύσης της συνεργασίας στην περιοχή του Ατλαντικού. Επίσης, πιστεύει ότι η στρατηγική για τον Ατλαντικό θα αποτελέσει το κοινό σημείο αναφοράς για την επίτευξη των εν λόγω στόχων αλλά θα πρέπει να περιλαμβάνει και ένα μέτρο υπέρ της οικοδόμησης ικανοτήτων για την προώθηση μιας ισχυρότερης δεοντολογίας συνεργασίας·

44.

πιστεύει ότι, μετά την υιοθέτηση του σχεδίου δράσης για τον Ατλαντικό, θα απαιτηθεί η σύσταση μονάδας πληροφορίας και επικοινωνίας , προκειμένου να βελτιωθεί η προβολή, να προωθηθεί η κατανόηση των στόχων, να προσελκυστεί ευρύτερη συμμετοχή (ιδίως από τον ιδιωτικό τομέα) και την πάροδο του χρόνου να προβληθούν τα επιτεύγματα της στρατηγικής,

45.

υπογραμμίζει τα δυνητικά οφέλη που μπορεί να προσφέρει ο κανονισμός ΕΟΕΣ για την διευκόλυνση της εφαρμογής της στρατηγικής·

46.

προτείνει τη θέσπιση μιας διυπηρεσιακής ειδικής ομάδας «Στρατηγική για τον Ατλαντικό» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να διασφαλίζει τη συνοχή με όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής και τη συμβατότητα μεταξύ των στόχων της στρατηγικής για τον Ατλαντικό, τα προγράμματα της ΕΕ και τις αιτήσεις χρηματοδότησης. Ακόμη, δεδομένου του οριζόντιου χαρακτήρα της στρατηγικής, θεωρεί ότι την προεδρία της ειδικής αυτής ομάδας πρέπει να αναλάβει η Γενική Γραμματεία·

V.   ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΤΛΑΝΤΙΚΟ - ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

47.

τονίζει ότι πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη συναίσθηση του επείγοντος στη διαδικασία υιοθέτησης του σχεδίου δράσης και προτείνει συχνότερες συνεδριάσεις του Φόρουμ για τον Ατλαντικό (Διοίκηση και διευθύνουσες επιτροπές), προκειμένου να διαμορφωθούν τα στάδια της διαδικασίας και να διασφαλιστεί η έγκαιρη δράση·

48.

προσβλέπει στο ότι το αναμενόμενο έγγραφο διαβούλευσης θα αποτελέσει τη βάση για μια ευρύτερη, πιο δομημένη διαδικασία κινητοποίησης και διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη στα τέλη του 2012 και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευρύνει και να εμβαθύνει χωρίς καθυστέρηση τις δεσμεύσεις, έτσι ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ των οποίων και το τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο, να αισθάνονται ότι αναλαμβάνουν επαρκείς ευθύνες στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης και να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία ακολουθεί πραγματική προσέγγιση «από τη βάση στην κορυφή» και με επίκεντρο τον πολίτη·

49.

εκφράζει την ανησυχία ότι τα προτεινόμενα θεματικά σεμινάρια, ένα ανά κράτος μέλος, δεν θα είναι επαρκή για να επιτευχθεί η δέσμευση των ενδιαφερομένων μερών υπέρ της στρατηγικής και η ανάληψη ευθύνης εκ μέρους τους. Προτείνει, συνεπώς, την οργάνωση πρόσθετων δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της στρατηγικής για τον Ατλαντικό προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με ένα στρατηγικό όραμα, να συζητηθούν οι πτυχές της διακυβέρνησης, να τεθούν στόχοι, να διαμορφωθούν επαληθεύσιμοι δείκτες επιτυχίας και να διασαφηνιστούν πτυχές της χρηματοδότησης. Προτείνει, επίσης, να κινητοποιήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις αντιπροσωπείες της στα διάφορα κράτη ώστε να επιτύχει ευρύτερη συμμετοχή στη διαδικασία του σχεδίου δράσης·

50.

υπογραμμίζει ότι το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα για την υιοθέτηση του Σχεδίου Δράσης πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες του προγράμματος χρηματοδότησης 2014-2020·

51.

συνιστά όπως στο πλαίσιο της διαδικασίας της στρατηγικής του Ατλαντικού υπάρξει πρώτα συμφωνία σχετικά με ένα στρατηγικό όραμα για την περιοχή του Ατλαντικού , το οποίο θα αποτελέσει το σημείο αναφοράς για το Ατλαντικό σχέδιο δράσης για την περίοδο 2014-2020 και προτείνει ότι αυτό το σχέδιο δράσης πρέπει:

να καθορίσει τις βασικές προτεραιότητες και τα μέτρα και να εντοπίσει τα εμβληματικά έργα, συμπεριλαμβανομένων των βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων δράσεων,

να καθορίσει σαφείς ρόλους και αρμοδιότητες για όλες τις πολιτικές και για τα ενδιαφερόμενα μέρη σε μια πολυεπίπεδη δομή διακυβέρνησης, με σαφή διαδικασία για την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής,

να συμπεριλάβει ένα μέτρο υπέρ της ανάπτυξης ικανοτήτων για την προώθηση ισχυρότερης δεοντολογίας συνεργασίας στην περιοχή,

να καθορίσει τους κύριους στόχους και μια σειρά δεικτών για τη μέτρηση της υλοποίησης και να υιοθετήσει μια προσέγγιση με βάση το αποτέλεσμα,

να καθορίσει μια διαδικασία αξιολόγησης και ενδιάμεσης ανασκόπησης των αποτελεσμάτων,

να συμπεριλάβει μια μονάδα πληροφοριών και επικοινωνίας , προκειμένου να βελτιωθεί η προβολή, να προωθηθεί η κατανόηση των στόχων και να επιτευχθεί ευρύτερη συμμετοχή στη Στρατηγική,

να προσδιορίσει τους πόρους , τόσο οικονομικούς όσο και ανθρώπινους, που απαιτούνται για την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης·

52.

ζητά η στρατηγική για την περιοχή του Ατλαντικού και η διαδικασία για την εκπόνηση σχεδίου δράσης να αποτελέσουν τμήμα της προτεινόμενης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησης της προστιθέμενης αξίας της μακρο-περιφερειακής προσέγγισης το 2013, όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο·

53.

προτείνει να εγκριθεί το σχέδιο δράσης από το Φόρουμ για τον Ατλαντικό και καλεί την επερχόμενη Ιρλανδική Προεδρία να δώσει προτεραιότητα στην υιοθέτηση Σχεδίου Δράσης από το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια της Προεδρίας της, με έμφαση στο αποτέλεσμα, την αξιόπιστη διαδικασία παρακολούθησης και συνεχούς αξιολόγησης και την προγραμματισμένη ενδιάμεση ανασκόπηση.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  Ιδίως η Έκθεση για την εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (EUSBSR), Ιούνιος 2011 (COM(2011) 381 final).

(2)  Θέση και προτάσεις της Επιτροπής του Ατλαντικού Τόξου σχετικά με την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την θέσπιση στρατηγικής για την περιοχή του Ατλαντικού Ωκεανού, όπως υιοθετήθηκαν από το Πολιτικό Προεδρείο στις 22 Μαρτίου 2012.

(3)  Βλ. σχέδιο γνωμοδότησης με θέμα "Πρόταση κανονισμού για το Πρόγραμμα για το Περιβάλλον και τη Δράση για το Κλίμα (LIFE)" CdR 86/2012.


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/7


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Λευκή Βίβλος — Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις»

2012/C 391/02

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

τονίζει ότι όλοι οι βασικοί φορείς, περιλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, οι οποίοι διαχειρίζονται επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα για την πλειοψηφία των εργαζόμενων στον δημόσιο τομέα, θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία διαβούλευσης για τη μεταρρύθμιση των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων·

υπογραμμίζει ότι ορισμένες πτυχές των συνταξιοδοτικών πολιτικών της ΕΕ και της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» αλληλοενισχύονται. Η επίτευξη του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης συμβάλλει επίσης στη γενική βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και συντάξεων. Οι επαρκείς συνταξιοδοτικές παροχές με τη σειρά τους αποτελούν ουσιαστική προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσον αφορά τον περιορισμό της φτώχειας, διότι οι ηλικιωμένοι στην ΕΕ εξακολουθούν να αποτελούν μία κοινωνικοοικονομικά ασθενή ομάδα. Παράλληλα με τη μεταρρύθμιση των συστημάτων συνταξιοδότησης, είναι απαραίτητο να ληφθούν και ορισμένα συνοδευτικά μέτρα για την αγορά εργασίας, ώστε να διασφαλίζεται και στο μέλλον ένα κατάλληλο επίπεδο συντάξεων·

λόγω των ανησυχιών αναφορικά με το ζήτημα της διαφάνειας καθώς και το ύψος των τελών και επιβαρύνσεων που σχετίζονται με τις διάφορες μορφές των ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων, συνιστά να καταρτισθεί μια συγκριτική μελέτη με σκοπό την εφαρμογή των βέλτιστων πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ·

Εισηγητής

Paul LINDQUIST (SE/EPP), μέλος του δημοτικού συμβουλίου του Lidingö

Έγγραφο αναφοράς

Λευκή Βίβλος - Ατζέντα για επαρκείς, ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις

COM(2012) 55 final

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εισαγωγή

1.

χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να εξετάσει τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα πολλών κρατών μελών·

2.

θεωρεί πολύ σημαντική την εξασφάλιση βιώσιμων και επαρκών συντάξεων, όχι μόνο για τις ευρωπαϊκές προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και για την κοινωνική προστασία και ευημερία των πολιτών της Ένωσης·

3.

θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ύπαρξη εξασφαλισμένων και επαρκών συντάξεων·

4.

τονίζει ότι οι κρατικές συντάξεις θα εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση της δέουσας σύνταξης για όλους τους συνταξιούχους·

5.

θεωρεί ότι ένα συνταξιοδοτικό σύστημα που βασίζεται σε επαρκή εισοδήματα που αποκομίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου συμβάλλει στην εξασφάλιση μακροπρόθεσμα βιώσιμων συντάξεων·

6.

τονίζει ότι τα συνταξιοδοτικά συστήματα αναπτύχθηκαν σε μακρό χρονικό διάστημα σύμφωνα με τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε κράτος μέλος. Η διαμόρφωση των κρατικών συνταξιοδοτικών συστημάτων αποτελεί συνεπώς καθήκον των μεμονωμένων κρατών μελών·

7.

τονίζει ότι όλοι οι βασικοί φορείς, περιλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, οι οποίοι διαχειρίζονται επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα για την πλειοψηφία των εργαζόμενων στον δημόσιο τομέα, θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία διαβούλευσης για τη μεταρρύθμιση των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων·

8.

τονίζει ότι σε πολλά κράτη μέλη, αρμόδιοι για τη διαμόρφωση των επαγγελματικών συντάξεων είναι οι κοινωνικοί εταίροι. Επομένως, οι ενδεχόμενες αλλαγές στον τομέα αυτόν πρέπει να συντελεσθούν κανονικά από τους ίδιους τους κοινωνικούς εταίρους·

9.

διαπιστώνει ότι η Λευκή Βίβλος βασίζεται στο άρθρο 153 ΣΛΕΕ και, κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη είναι κατ' αρχήν αρμόδια για τη διευθέτηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων τους, αν και η ΕΕ οφείλει να στηρίξει και να συμπληρώσει τις ενέργειές τους ως προς την κοινωνική προστασία. Η Λευκή Βίβλος δεν περιλαμβάνει ειδικές νομοθετικές προτάσεις και, συνεπώς, θεωρείται ότι δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα όσον αφορά τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Ωστόσο, η ΕτΠ τονίζει ότι οποιεσδήποτε μελλοντικές νομοθετικές προτάσεις για τις συντάξεις θα πρέπει να αναλυθούν προσεκτικά όσον αφορά τη συμμόρφωση προς την αρχή της επικουρικότητας·

10.

υπογραμμίζει ότι ορισμένες πτυχές των συνταξιοδοτικών πολιτικών της ΕΕ και της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» αλληλοενισχύονται. Η επίτευξη του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για υψηλότερα επίπεδα απασχόλησης συμβάλλει επίσης στη γενική βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και συντάξεων. Οι επαρκείς συνταξιοδοτικές παροχές με τη σειρά τους αποτελούν ουσιαστική προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσον αφορά τον περιορισμό της φτώχειας, διότι οι ηλικιωμένοι στην ΕΕ εξακολουθούν να αποτελούν μία κοινωνικοοικονομικά ασθενή ομάδα (1). Παράλληλα με τη μεταρρύθμιση των συστημάτων συνταξιοδότησης, είναι απαραίτητο να ληφθούν και ορισμένα συνοδευτικά μέτρα για την αγορά εργασίας, ώστε να διασφαλίζεται και στο μέλλον ένα κατάλληλο επίπεδο συντάξεων·

Μία ισορροπημένη σχέση μεταξύ εργασιακού βίου και σύνταξης

11.

υποστηρίζει τον στόχο της Επιτροπής να αυξηθεί το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης σύμφωνα με το αυξημένο προσδόκιμο επιβίωσης κατά περίπτωση. Αυτό μπορεί να συμβάλει στην οικονομική βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων και να απαιτήσει διαφορετικές πρακτικές λύσεις σε διαφορετικά κράτη μέλη·

12.

είναι της γνώμης ότι ένα ευέλικτο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης μπορεί να παρακινήσει περισσότερα άτομα να καθυστερήσουν τη συνταξιοδότησή τους από ό,τι ένα σταθερό όριο ηλικίας. Με αυτόν τον τρόπο καθίσταται δυνατή η επιμήκυνση του επαγγελματικού βίου, ανάλογα με τις ατομικές προϋποθέσεις κάθε εργαζόμενου·

13.

τονίζει τη σημασία της εντατικότερης συμμετοχής μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων (55 έως 64 ετών) στην αγορά εργασίας. Η σημαντική αύξηση του ποσοστού απασχόλησης (2) θα ήταν ιδιαιτέρως ωφέλιμη τόσο για την οικονομική ανάπτυξη όσο και για τη βελτίωση της βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών συστημάτων·

14.

διαπιστώνει ότι υπάρχει μεγάλη δυνατότητα αύξησης της απασχόλησης γυναικών, νέων και μεταναστών και, ως εκ τούτου, επιθυμεί να τονίσει τη σημασία που έχουν η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Εξίσου σημαντική είναι η βελτίωση των προϋποθέσεων των μεταναστών στη αγορά εργασίας·

15.

καλεί τα κράτη μέλη και τους εργοδότες να λάβουν μέτρα που να διευκολύνουν και να ενθαρρύνουν την παραμονή ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας·

16.

κατά περίπτωση δε, θα επιθυμούσε μεγαλύτερη αξιοποίηση της σταδιακής συνταξιοδότησης, τη σταδιακή μετάβαση από την πλήρη απασχόληση σε πλήρη συνταξιοδότηση·

17.

σημειώνει ότι με την αύξηση της ηλικίας αυξάνεται σημαντικά και η πιθανότητα περιορισμένης ικανότητας προς εργασία λόγω χρόνιων προβλημάτων υγείας ή αναπηριών (3). Επομένως, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να υφίστανται αποτελεσματικά μέτρα επανεκπαίδευσης και προσαρμογής που να καθιστούν δυνατή την αλλαγή επαγγελματικής σταδιοδρομίας και χώρου εργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου, καθώς και να προωθούνται κοινωνικά η δια βίου μάθηση και η ενεργός και υγιής γήρανση·

18.

θεωρεί ότι οι αρχές και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν περαιτέρω μέτρα, ώστε να προωθήσουν και να υποστηρίξουν την περαιτέρω απασχόληση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και για να περιορίσουν ή να καταργήσουν το χρονικό κενό μεταξύ της πραγματικής συνταξιοδότησης και της θεσμοθετημένης ηλικίας συνταξιοδότησης·

Επικουρικές συντάξεις

19.

θεωρεί ότι οι επαγγελματικές συντάξεις μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό συμπλήρωμα των κρατικών συντάξεων. Ως εκ τούτου, η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει τη διάδοση ορθών πρακτικών, ώστε να στηριχθεί η ανάπτυξη επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων στα κράτη μέλη και να επεκταθεί η συμβολή της σε ένα συνταξιοδοτικό σύστημα βασιζόμενο σε περισσότερους πυλώνες·

20.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στο γεγονός ότι οι εργαζόμενοι σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και οι λιγότερο καταρτισμένοι ή σε κατάσταση διαρθρωτικής αστάθειας και ατύπως εργαζόμενοι συχνά δεν λαμβάνονται υπόψη όσο οι υπόλοιποι εργαζόμενοι στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα·

21.

διαπιστώνει ότι η επαγγελματική συνταξιοδότηση διαφέρει από την ιδιωτική. Επίσης, υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων και των ασφαλιστικών προϊόντων. Περαιτέρω κανόνες φερεγγυότητας μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των δαπανών των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων, χωρίς αυτό να συνοδεύεται από βελτίωση των συνταξιοδοτικών όρων των εργαζόμενων·

22.

θεωρεί ότι οι κρατικές συντάξεις, ενδεχομένως σε συνδυασμό με τις επαγγελματικές συντάξεις, πρέπει να υπολογίζονται με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν οι πολίτες να διατηρήσουν ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο μετά τη συνταξιοδότησή τους, αλλά πρέπει να ενθαρρύνονται επίσης η ατομική αποταμίευση και οι συντάξεις του τρίτου πυλώνα·

23.

υπογραμμίζει τη δυνατότητα να προωθηθεί η άρση των εμποδίων στη μεγαλύτερη συμμετοχή του εργατικού δυναμικού. Οι επαγγελματικές συνταξιοδοτικές παροχές που εξαρτώνται από την ηλικία, όπως και αυτές που ισχύουν σε ανταποδοτικά συστήματα, καθιστούν σχετικά δαπανηρότερη την πρόσληψη και την περαιτέρω απασχόληση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας·

24.

επισημαίνει ότι σε επαγγελματικές συντάξεις απαιτείται συχνά μία ορισμένη διάρκεια απασχόλησης, ώστε να μπορούν να αναγνωρισθούν οι περίοδοι ασφάλισης. Παράλληλα, πολλοί νέοι εργαζόμενοι αλλάζουν σχετικά συχνά θέση εργασίας και χώρα απασχόλησης. Η ΕτΠ θεωρεί σημαντικό να συνυπολογίζονται τα ποσά που κατέβαλαν ως εισφορά οι εν λόγω εργαζόμενοι·

25.

επικροτεί την αρχή της μεταβίβασης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και αναμένει τις προτάσεις της Επιτροπής. Το ζήτημα είναι εξαιρετικά περίπλοκο διότι πρέπει να συνεκτιμηθεί η ποικιλομορφία των συνταξιοδοτικών συστημάτων στα διάφορα κράτη μέλη. Ειδικότερα, δεν πρέπει να περιοριστεί η προθυμία των εργοδοτών να χρηματοδοτούν τις επαγγελματικές συντάξεις. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται αυστηρά υπόψη οι φορολογικές επιπτώσεις, η νομοθεσία για την κατανομή των περιουσιακών στοιχείων κ.λπ.·

26.

λόγω των ανησυχιών αναφορικά με το ζήτημα της διαφάνειας καθώς και το ύψος των τελών και επιβαρύνσεων που σχετίζονται με τις διάφορες μορφές των ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων, συνιστά να καταρτισθεί μια συγκριτική μελέτη με σκοπό την εφαρμογή των βέλτιστων πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ·

Ισότητα των φύλων

27.

επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή υιοθέτησε τη σύσταση της ΕτΠ (4) να ληφθεί περισσότερο υπόψη το ζήτημα της ισότητας. Η εν λόγω πτυχή είναι ιδιαιτέρως σημαντική για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, διότι οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία σε πολλούς συναφείς τομείς απασχόλησης (5)·

28.

υποστηρίζει τη σύσταση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη να θεσπιστεί ίδια ηλικία συνταξιοδότησης για γυναίκες και άνδρες, ώστε να καταργηθούν οι διαφορές λόγω του φύλου και να καταστεί δυνατή η χορήγηση υψηλότερων συντάξεων στις γυναίκες·

29.

θεωρεί ότι, λόγω των μεγάλων διαφορών στο ποσοστό απασχόλησης γυναικών και ανδρών στην ηλικιακή ομάδα 55-64, απαιτείται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις πτυχές ισότητας όσον αφορά τον μακρότερο επαγγελματικό βίο και την ενεργό γήρανση, π.χ. με μέτρα για τον καλύτερο συνδυασμό της επαγγελματικής δραστηριότητας και των οικογενειακών καθηκόντων·

30.

επισημαίνει ότι η έλλειψη εναλλακτικών δυνατοτήτων μέριμνας δημιουργεί σε πολλά κράτη μέλη περαιτέρω επιβαρύνσεις ιδίως για τις γυναίκες, πράγμα που έχει συχνά ως αποτέλεσμα την πρόωρη συνταξιοδότησή τους·

31.

υπογραμμίζει ότι η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας θα έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερες απαιτήσεις για την πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας μέριμνα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους. Είναι σημαντικό να διαθέτουν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές κατάλληλα μέσα, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στο εν λόγω καθήκον·

32.

τονίζει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη, οι γυναίκες πλήττονται από χρόνιες ασθένειες ή παθήσεις σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες και αυτό συνδέεται με μειωμένη ικανότητα προς εργασία, ενώ σε άλλα κράτη μέλη είναι πιο πιθανόν να πλήττονται οι άνδρες. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές έχουν συνεπώς ιδιαίτερη ευθύνη να μεριμνούν ώστε να υπάρχει ένα καλό εργασιακό περιβάλλον για το προσωπικό τους·

33.

επισημαίνει ότι η δυνατότητα μερικής απασχόλησης π.χ. κατά τη διάρκεια της φροντίδας μικρών παιδιών, μπορεί να αποτελέσει για πολλούς –και ιδίως για τις γυναίκες– σημαντική προϋπόθεση για την παραμονή στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, δεν πρέπει να παραμένει κανείς σε καθεστώς μερικής απασχόλησης που δεν τον ικανοποιεί, επειδή αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις στο ύψος της μελλοντικής σύνταξης·

34.

παρατηρεί ότι, για να μην οδηγεί η υποχρεωτική γονική άδεια σε περικοπές στη σύνταξη, θα πρέπει να παροτρύνονται τα κράτη μέλη να αναζητούν δυνατότητες, ώστε τα εν λόγω χρονικά διαστήματα να λαμβάνονται υπόψη στο δικαίωμα συνταξιοδότησης. Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και για τις υποχρεώσεις στράτευσης·

Ενημέρωση

35.

επισημαίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να αποσκοπούν στη θέσπιση ενός συνταξιοδοτικού συστήματος που εξασφαλίζει μακροπρόθεσμη σταθερότητα. Οι μεταρρυθμίσεις θα είναι επιτυχείς μόνο εάν θεωρούνται δίκαιες, γεγονός που προϋποθέτει να ενημερώνονται οι πολίτες με ορθό τρόπο σχετικά με τα πραγματικά προβλήματα και τις δυνατές λύσεις·

36.

τονίζει ότι είναι σημαντικό να διατίθενται λεπτομερείς και πλήρεις πληροφορίες για τις συντάξεις, ώστε να διευκολύνονται οι πολίτες κατά τις αποφάσεις τους για τον προγραμματισμό της συνταξιοδότησής τους. Η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων εντός της ΕΕ έχει εξάλλου ως συνέπεια ότι όλο και περισσότεροι πολίτες της Ένωσης δημιουργούν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου συνταξιοδοτικά δικαιώματα σε διαφορετικές χώρες, γεγονός που αυξάνει περαιτέρω την ανάγκη για ολοκληρωμένη ενημέρωση·

37.

καλεί συνεπώς την Επιτροπή να εξετάσει την ανάπτυξη μίας κοινής διαδικτυακής πλατφόρμας για την παροχή σφαιρικής ενημέρωσης σχετικά με τις συντάξεις·

Διάφορα

38.

τονίζει ότι τα επαρκή συνταξιοδοτικά συστήματα είναι σημαντικά για την ευημερία των πολιτών και καθοριστικής σημασίας για την αποφυγή της οικονομικής επιβάρυνσης των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

39.

ζητά από την Επιτροπή να συνοδεύσει τα μελλοντικά της μέτρα στον εν λόγω τομέα με κατάλληλη ανάλυση των επιπτώσεων, στην οποία θα εξετάζονται ειδικά οι επιπτώσεις για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές·

40.

καλεί την Επιτροπή να εξετάσει αν είναι απαραίτητος ο συντονισμός στον τομέα αυτόν στα πλαίσια της νέας μεθόδου ανοιχτού συντονισμού, ώστε να προαχθεί τόσο η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων όσο και η βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων.

Βρυξέλλες, 10 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  CdR 319/2010 fin.

(2)  Σύμφωνα με την Eurostat, το εν λόγω ποσοστό, όπως επαναλαμβάνεται στη Λευκή Βίβλο, βρίσκεται κάτω από το 40 % σε πολλά κράτη.

(3)  Applica, CESEP και Alphametrics (2007), «Men and women with disabilities in the EU: Statistical analysis of the LFS ad hoc module and the EU-SILC» («Άνδρες και γυναίκες με αναπηρία στην ΕΕ: στατιστική ανάλυση του ειδικού εργαλείου ΕΕΔ και του EU-SILC»)

(4)  CdR 319/2010 fin.

(5)  Eurostat (2008): «Η ζωή των γυναικών και των ανδρών στην Ευρώπη: ένα στατιστικό πορτραίτο»


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/11


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Αναθεωρημένη στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας»

2012/C 391/03

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

τονίζει ότι η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής, ως η πρώτη ολοκληρωμένη μακροπεριφερειακή στρατηγική, αποτελεί μια καλή βάση προκειμένου να ελεγχθεί μέχρι ποίου βαθμού μια συγκεκριμένη στρατηγική, που καλύπτει μια ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, μπορεί στην πράξη να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και να προωθήσει την έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη·

επικροτεί τις προσπάθειες σύγκλισης των στόχων της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας με τους στόχους της στρατηγικής Ευρώπη 2020·

τονίζει ότι για να ενισχυθεί η οικονομική συνοχή και ανταγωνιστικότητα απαιτούνται ισχυρότεροι δεσμοί μεταξύ των φορέων της έρευνας, της καινοτομίας και των επιχειρήσεων. Οι περιφέρειες και τα πανεπιστήμια θα πρέπει επίσης να συνεργάζονται ευρέως σε όλη την μακροπεριφέρεια της Βαλτικής Θάλασσας προκειμένου να καταστούν υπόδειγμα ευφυών δικτύων εξειδίκευσης·

φρονεί πως θα πρέπει να δίδεται συνεχώς έμφαση στη στήριξη των πρωτοβουλιών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προώθηση μέτρων ενίσχυσηW της απασχόλησης και της τεχνογνωσίας καθώς και την τόνωση της ευημερίας και της ένταξης·

τονίζει ότι αν και πρόκειται για μια εσωτερική στρατηγική της ΕΕ, η συνεργασία με τρίτες χώρες, κυρίως με τη Ρωσία είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία της στρατηγικής·

επισημαίνει ότι οι δομές της Βόρειας Διάστασης θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότερο στο πλαίσιο της στενότερης συνεργασίας ΕΕ και Ρωσίας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας·

εκφράζει την ανησυχία της για την ελλιπή προβολή των δήμων και των περιφερειών στην εφαρμογή της στρατηγικής· προτείνει γι' αυτό να προβλέπεται ρητά τόσο στη στρατηγική όσο και στο αναθεωρημένο σχέδιο δράσης ότι κατά την υλοποίηση πρέπει να τηρείται η αρχή της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης·

υπογραμμίζει ότι η επιτυχία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών σε διάφορα μέρη της Ευρώπης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δέσμευση και τη συμβολή των τοπικών και περιφερειακών φορέων στην επίτευξη των στόχων·

τονίζει ότι η συμβολή των εθνικών προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων στην εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας πρέπει να διευκρινιστεί λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές μεταξύ των περιφερειών εντός των κρατών μελών και οι αναπτυξιακές τους ανάγκες.

Εισηγήτρια

η κ. Pauliina HAIJANEN (FI/EPP), Μέλος του δημοτικού συμβουλίου της πόλης Laitila

Έγγραφο αναφοράς

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας

COM(2012) 128 final

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1.

χαιρετίζει την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 23ης Μαρτίου 2012, και θεωρεί ότι τα μέτρα που προτείνει, όσον αφορά την καλύτερη στοχοθέτηση της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, την προσαρμογή των πολιτικών και της χρηματοδότησης, την αποσαφήνιση των ευθυνών των διαφόρων φορέων και τη βελτίωση της επικοινωνίας βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση·

2.

υπενθυμίζει ότι η στρατηγική της ΕΕ για τη Βαλτική Θάλασσα επιδιώκει τον συντονισμό των πολιτικών και τη βελτίωση της συνοχής μεταξύ των περιφερειών στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, για την επίλυση των κοινών προβλημάτων και την ενίσχυση της ευημερίας της περιοχής σε μόνιμη βάση. Η στρατηγική ασχολείται με θέματα τα οποία οι επιμέρους περιφέρειες και τα κράτη μέλη αδυνατούν να επιλύσουν. Καθοριστικής σημασίας είναι η συνεργασία και ο συντονισμός των δράσεων μεταξύ των κρατών μελών της μακροπεριφέρειας, των περιφερειών και των δήμων, της ΕΕ, των οργανώσεων συνεργασίας της Βαλτικής, των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων·

3.

επισημαίνει ότι η ΕτΠ στην γνωμοδότησή της για τον ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής Ευρώπη 2020 (CdR 72/2011 fin) χαρακτήρισε το δυναμικό της περιοχής της Βαλτικής πρωτοπόρο για την Ευρώπη·

4.

τονίζει ότι η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής, ως η πρώτη ολοκληρωμένη μακροπεριφερειακή στρατηγική, αποτελεί μια καλή βάση προκειμένου να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό μια συγκεκριμένη στρατηγική, που καλύπτει μια ευρύτερη γεωγραφική περιοχή, μπορεί στην πράξη να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και να προωθήσει την έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εμπειρίες αυτές πρέπει να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο, ιδιαίτερα στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής, λαμβανομένης υπόψη της επόμενης περιόδου προγραμματισμού·

5.

υπενθυμίζει τη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η υλοποίηση της στρατηγικής των μακροπεριφερειών δεν συνεπάγεται νέους κανόνες, ούτε τη δημιουργία νέων θεσμών ή την παροχή νέων χρηματοδοτήσεων· πιστεύει, ωστόσο, ότι θα πρέπει επίσης να υπάρχουν και «τρία ΝΑΙ»: κοινή συμφωνία για την εφαρμογή και την παρακολούθηση των υφιστάμενων κανόνων στη μακροπεριφέρεια, δημιουργία – υπό την ευθύνη των οργάνων της ΕΕ – πλατφόρμας, δικτύου ή εδαφικού πυρήνα των αυτοδιοικητικών αρχών και των κρατών μελών με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων πλευρών· συμφωνημένη χρήση των υφιστάμενων χρηματοδοτικών πόρων της Ένωσης για την ανάπτυξη και την εφαρμογή μακρο-περιφερειακών στρατηγικών·

Σημεία σύγκλισης μεταξύ της προσέγγισης που βασίζεται στη μακροπεριφερειακή στρατηγική και των στόχων της στρατηγικής Ευρώπη 2020

6.

επικροτεί τις προσπάθειες σύγκλισης των στόχων της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας με τους στόχους της στρατηγικής Ευρώπη 2020. Οι τρεις γενικοί στόχοι της στρατηγικής που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση – διάσωση της θάλασσας, σύνδεση της περιοχής και αύξηση της ευημερίας – συνάδουν με τους στόχους της στρατηγικής Ευρώπη 2020 για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Επιπλέον, από πλευράς εφαρμογής της στρατηγικής Ευρώπη 2020, είναι καθοριστικής σημασίας η στενότερη περιφερειακή συνεργασία σε δράσεις καινοτομίας·

7.

επισημαίνει ότι η υλοποίηση των εμβληματικών πρωτοβουλιών της στρατηγικής Ευρώπη 2020 σε συγκεκριμένες δραστηριότητες είναι σημαντική για την εφαρμογή της στρατηγικής για την περιοχή της Βαλτικής. Από τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής Ευρώπη 2020 πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη το Ψηφιακό Θεματολόγιο και η Ένωση Καινοτομίας, η προώθηση των στόχων των οποίων στην περιοχή της Βαλτικής θα πρέπει σήμερα να τεθεί ως προτεραιότητα στο αναθεωρημένο σχέδιο δράσης. Η στρατηγική της ΕΕ για τη συνεργασία στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και τα δίκτυα συνεργασίας που λειτουργούν σε αυτή παρέχουν μια εξαιρετική βάση για την ανάπτυξη των περιφερειακών στρατηγικών έρευνας και καινοτομίας όσον αφορά την έξυπνη εξειδίκευση·

8.

προτρέπει τα κράτη μέλη και τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς να προβληματιστούν σχετικά με το πώς ο αναθεωρημένος στόχος της αύξησης της ευημερίας στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής μπορεί να υλοποιηθεί στην πράξη μέσω συνεργασίας. Τα μέτρα που αποσκοπούν στην αύξηση της απασχόλησης και στην τεχνογνωσία καθώς και στην ενίσχυση της ευημερίας και της ένταξης πρέπει να περιγράφονται με σαφήνεια στο μελλοντικό σχέδιο δράσης. Το παρόν σχέδιο δράσης ελάχιστα συνδέεται με τα εμβληματικά σχέδια της στρατηγικής Ευρώπη 2020 για τις περιοχές αυτές·

9.

θεωρεί ότι ο βασικός στόχος της στρατηγικής Ευρώπη 2020 «χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη– με την ενίσχυση μιας οικονομίας με υψηλό ποσοστό απασχόλησης που εξασφαλίζει οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή» θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εφαρμογή της στρατηγικής για τη Βαλτική Θάλασσα, δεδομένου ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων περιφερειών της Βαλτικής Θάλασσας όσον αφορά τις δυνατότητες και την οικονομική ευημερία. Πρέπει επίσης να εξακολουθήσει η προώθηση μέτρων για τη βελτίωση του περιβάλλοντος και την υποστήριξη των εμβληματικών πρωτοβουλιών για την αειφόρο ανάπτυξη·

10.

τονίζει ότι στο μέλλον θα είναι πιο σημαντικό να εξεταστούν οι συνέργειες μεταξύ των διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων με σκοπό την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης 2020. Σε σχέση με το επικείμενο πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 για την έρευνα και την καινοτομία είναι σημαντικό να υπάρχει στενή και συντονισμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας με την ανάπτυξη των μέσων της πολιτικής συνοχής, έτσι ώστε να αναδειχθεί η περιφερειακή προοπτική και να ενθαρρυνθούν οι περιφέρειες να αυξήσουν την έρευνα και καινοτομική τους δραστηριότητα·

11.

επιθυμεί να τονίσει ότι η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας έχει παράσχει σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο, νέες δυνατότητες για την ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και του δυναμικού καινοτομίας καθώς και για την προώθηση της περιφερειακής έξυπνης εξειδίκευσης. Οι περιφέρειες και τα πανεπιστήμια θα πρέπει επίσης να συνεργάζονται ευρέως σε όλη την μακροπεριφέρεια της Βαλτικής Θάλασσας προκειμένου να καταστούν υπόδειγμα ευφυών δικτύων εξειδίκευσης, τα οποία επικεντρώνονται στα βασικά ζητήματα και στις δραστηριότητες της κάθε περιοχής και στην επίτευξη αριστείας και κρίσιμης μάζας μέσω της δικτύωσης. Εν προκειμένω, είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν και να ενισχυθούν τα συστήματα καινοτομίας τριπλού και τετραπλού έλικα, σε συνεργασία με την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον δημόσιο τομέα, τον ιδιωτικό τομέα καθώς και με τους πολίτες της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας·

12.

καλεί τα κράτη μέλη της περιοχής της Βαλτικής να ενθαρρύνουν τα ερευνητικά κέντρα της περιοχής τους να επικεντρώνονται σε τομείς της έρευνας που στηρίζουν την έξυπνη εξειδίκευση, και να μοιράζονται την εμπειρία τους στα πλαισια ενός ευρέος ερευνητικού δικτύου συνεργασίας της Βαλτικής. Θα ήταν σημαντικό να ενθαρρυνθούν οι τρίτες χώρες που συνορεύουν με την περιοχή της Βαλτικής να συμμετέχουν σε αυτό το δίκτυο συνεργασίας, για θέματα περιβάλλοντος και ενέργειας όπως για παράδειγμα στην κοινή λεκάνη απορροής·

13.

επιθυμεί να τονίσει ότι για να ενισχυθεί η οικονομική συνοχή και ανταγωνιστικότητα απαιτούνται ισχυρότεροι δεσμοί μεταξύ των φορέων της έρευνας, της καινοτομίας και των επιχειρήσεων. Πρέπει να εξασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή των επιχειρήσεων, της βιομηχανίας και των πανεπιστημίων σε κάθε έργο της στρατηγικής·

14.

συνιστά να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών όσον αφορά την καινοτομία και τους συνεργατικούς σχηματισμούς, καθώς και να προωθηθεί η εμπορική συνεργασία στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας με στόχο την ενίσχυση των ξένων επενδύσεων και του τουρισμού. Τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με τη σημαντική περιβαλλοντική διάσταση της στρατηγικής, αποτελούν ουσιαστικό βήμα προς την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης 2020 στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας·

15.

επισημαίνει ότι με βάση τα ανωτέρω, οι χώρες της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας θα πρέπει να εξετάσουν τα θέματα αυτά στο πλαίσιο των δικών τους εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων (ΕΠΜ) και ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετέχουν ενεργά σε αυτό το προπαρασκευαστικό έργο

16.

επισημαίνει ότι βασικός στόχος της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας είναι η μείωση της ρύπανσης και η βελτίωση της κατάστασης της πλέον μολυσμένης θάλασσας της Ευρώπης. Για τον λόγο, αυτό πρέπει να εξασφαλιστεί αρμονική κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των παράκτιων κρατών εντός και εκτός ΕΕ·

Η εξωτερική διάσταση της στρατηγικής και η σημασία της συνεργασίας

17.

τονίζει ότι, αν και πρόκειται για μια εσωτερική στρατηγική της ΕΕ, η συνεργασία με τρίτες χώρες, κυρίως με τη Ρωσία είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία της στρατηγικής·

18.

επιθυμεί να επισημάνει ότι το 2011 η Ρωσία ενέκρινε, σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τη στρατηγική για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της Βορειοδυτικής Ρωσίας, που συνορεύει με τη Βαλτική, έως το 2020. Η στρατηγική για τη Βορειοδυτική Ρωσία θέτει στόχους για την οικονομία, τις υποδομές και την υλικοτεχνική υποστήριξη της περιοχής. Εκφράζεται η ελπίδα ότι η στρατηγική αυτή θα προωθήσει τη στενότερη στρατηγική συνεργασία μεταξύ της ΕΕ, στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, και της Ρωσίας, ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος, της οικονομίας, των μεταφορών, της ενέργειας, του τουρισμού και της πολιτικής προστασίας·

19.

επισημαίνει ότι οι δομές της Βόρειας Διάστασης θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότερο στο πλαίσιο της στενότερης συνεργασίας ΕΕ και Ρωσίας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Η πολιτική για τη Βόρεια Διάσταση θεωρεί ολόκληρη τη βόρεια περιοχή ως ενιαία οντότητα, με στόχο την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων μηχανισμών συνεργασίας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και της Θάλασσας του Μπάρεντς·

20.

επικροτεί και υποστηρίζει τα συγκεκριμένα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για την ανάπτυξη απτής συνεργασίας ιδιαίτερα με την πόλη της Αγίας Πετρούπολης και την περιοχή του Λένινγκραντ. Ένα καλό παράδειγμα μιας τέτοιας εκ των κάτω προς τα άνω προσέγγισης είναι η λεγόμενη Διαδικασία του Turku, που αποτελεί κοινή πρωτοβουλία της πόλης Turku, στην περιοχή της Νοτιοδυτικής Φινλανδίας και των πόλεων του Αμβούργου και της Αγίας Πετρούπολης·

Η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και ο ρόλος των δήμων και των περιφερειών στην υλοποίηση της στρατηγικής

21.

εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής λαμβάνονται υπόψη οι θέσεις σχετικά με την ενίσχυση μιας αποφασιστικής αλλά ευέλικτης εφαρμογής και διαχείρισης της στρατηγικής, όπως ορίζεται στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για τη στρατηγική για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (CdR 255/2009 fin), ενώ διευκρινίζει τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των βασικών εκτελεστικών παραγόντων (Εθνικά σημεία επαφής (ΕΣΕ), Συντονιστές τομέων προτεραιότητας (ΣΤΠ), Επικεφαλής οριζόντιων δράσεων (ΕΟΔ), Επικεφαλής εμβληματικών έργων (ΕΕΕ)·

22.

εκτιμά ότι οι προτάσεις της Επιτροπής για τη διευκρίνιση και τη βελτίωση της δομής διαχείρισης της στρατηγικής βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση, εκφράζει όμως την ανησυχία της για την ελλιπή προβολή της συμβολής των δήμων και των περιφερειών στην εφαρμογή της στρατηγικής· προτείνει γι' αυτό να προβλεφθεί ρητά τόσο στη στρατηγική όσο και στο αναθεωρημένο σχέδιο δράσης ότι κατά την υλοποίηση πρέπει να τηρείται η αρχή της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης·

23.

υπογραμμίζει ότι η επιτυχία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών σε διάφορα μέρη της Ευρώπης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δέσμευση και τη συμβολή των τοπικών και περιφερειακών φορέων στην επίτευξη των στόχων. Ακόμη και η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα είναι ζωτικής σημασίας. Η εμφανής συμμετοχή και ο ηγετικός ρόλος των πολιτικών φορέων αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο της εφαρμογής της στρατηγικής σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες·

24.

εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι εξακολουθεί να είναι αναγκαία η ευρύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών φορέων στην εφαρμογή της στρατηγικής για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη όχι μόνο κατά την επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης της στρατηγικής, αλλά και κατά τον καθορισμό του ρόλου των διαφόρων φορέων. Επί του παρόντος, ένας μεγάλος αριθμός των συντονιστών τομέων προτεραιότητας, για παράδειγμα, αντιπροσωπεύει τα υπουργεία και άλλους κυβερνητικούς οργανισμούς. Τα εθνικά σημεία επαφής των κρατών μελών, ειδικότερα, πρέπει να υποχρεούνται να είναι σε τακτική επαφή με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και οργανώσεις·

Χρηματοδότηση και σύστημα εποπτείας και αξιολόγησης

25.

επισημαίνει ότι, παρόλο που η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας εγκρίθηκε όταν η τρέχουσα περίοδος προγραμματισμού της ΕΕ ήταν ήδη σε εξέλιξη, μέσα από διάφορα προγράμματα των Διαρθρωτικών Ταμείων κατέστη δυνατή η πραγματοποίηση μεγάλου αριθμού έργων που υποστηρίζουν τη στρατηγική. Τα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας που υλοποιήθηκαν στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας αποτέλεσαν βασικό χρηματοδοτικό μέσο ειδικότερα για την προώθηση σχεδίων σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο·

26.

επιθυμεί να επισημάνει την έλλειψη των κατάλληλων χρηματοδοτικών μέσων για τα διακρατικά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν πολλοί φορείς. Επειδή οι αποφάσεις χρηματοδότησης για κάθε εταίρο λαμβάνονται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές δημιουργείται πρόβλημα όταν χρησιμοποιούνται διάφορες πηγές χρηματοδότησης, με αποτέλεσμα τη σημαντική καθυστέρηση της εφαρμογής. Οι αποφάσεις χρηματοδότησης δεν αποτελούν αναγκαστικά αντικείμενο συντονισμού και ορισμένοι εταίροι στερούνται της ενίσχυσης, πράγμα που εμποδίζει την έναρξη του έργου·

27.

θεωρεί σημαντικό ότι τα σχέδια κανονισμών, που εξέδωσε η Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2011, υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη την πιθανή μακροπεριφερειακή στρατηγική για την κατάρτιση και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων, και τονίζει ότι το νέο διακρατικό πρόγραμμα των χωρών της Βαλτικής Θάλασσας πρέπει να συνάδει με τις προτεραιότητες της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Οι εργασίες προγραμματισμού για την επόμενη περίοδο πρέπει να ξεκινήσουν αρχές του 2014, έτσι ώστε να αποφευχθούν οι οποιεσδήποτε περιττές καθυστερήσεις στη συνέχιση των σχεδίων·

28.

τονίζει ότι η συμβολή των εθνικών προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων στην εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας πρέπει να διευκρινιστεί λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές μεταξύ των περιφερειών εντός των κρατών μελών και οι αναπτυξιακές τους ανάγκες. Ειδικότερα, η προώθηση της περιφερειακής έξυπνης εξειδίκευσης στο έργο του εθνικού προγράμματος παρέχει τεράστιες δυνατότητες για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής. Παρομοίως, η σύμβαση εταιρικής σχέσης μεταξύ του κράτους μέλους και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει αναφορά στη στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας·

29.

πιστεύει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση του έργου, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ως μέσο προώθησης της συνεργασίας, δεδομένου ότι αυτό θα συμβάλει στη μεγαλύτερη συμμετοχή τόσο των τοπικών και περιφερειακών φορέων όσο και των εκπροσώπων των οργανώσεων και της κοινωνίας των πολιτών·

30.

τονίζει ότι στο μέλλον έχει σημασία να προσανατολιστεί η χρηματοδότηση προς δράσεις που συμβάλλουν άμεσα στην εφαρμογή της στρατηγικής και να είναι δυνατός ο συνδυασμός διαφόρων μορφών χρηματοδότησης. Εκτός από τη δημόσια χρηματοδότηση, πρέπει να προωθηθεί η χρήση των υπηρεσιών που παρέχουν διάφορα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα καθώς και να υπογραμμιστεί ο ρόλος της ιδιωτικής χρηματοδότησης. Όσον αφορά τα σχέδια που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων πρέπει να αναπτυχθούν τεχνικές έτσι ώστε στα σχέδια να περιλαμβάνονται ολοένα και περισσότερο μέτρα διεθνούς συνεργασίας·

31.

επικροτεί τους δείκτες για την παρακολούθηση της εφαρμογής της στρατηγικής που προτείνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, αλλά τονίζει ότι το σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης πρέπει να είναι όσο το δυνατόν απλούστερο και να βασίζεται σε δείκτες που να απεικονίζουν ρεαλιστικά τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί μέσω της συνεργασίας με βάση τη στρατηγική. Η Επιτροπή των Περιφερειών δηλώνει ότι είναι έτοιμη να συμμετάσχει στη συζήτηση σχετικά με την κατάρτιση και την επιλογή των δεικτών·

Προώθηση της ροής των πληροφοριών και συμμετοχή των φορέων

32.

επισημαίνει ότι η εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών απαιτεί διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων, συνολική ανταλλαγή πληροφοριών και ανάπτυξη κοινών πρακτικών σε όλα τα επίπεδα. Ειδικότερα, η ροή των πληροφοριών πρέπει να βελτιωθεί τόσο μεταξύ των κρατών μελών της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας όσο και στο εσωτερικό τους. Αυτό θα συμβάλει στην ευρύτερη δέσμευση για την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής·

33.

τονίζει ότι η αύξηση της ροής των πληροφοριών σχετικά με τη στρατηγική θα συμβάλει στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του ευρέος κοινού για τις δραστηριότητες της ΕΕ. Οι ιστοσελίδες που έχουν δημιουργηθεί για τη στρατηγική καθώς και η δημόσια ακρόαση για την επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης της στρατηγικής συνιστούν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση·

34.

προτείνει στην Επιτροπή οι πληροφορίες σχετικά με προγράμματα χρηματοδότησης να συγκεντρώνονται και να δημοσιοποιούνται συστηματικά έτσι ώστε οι οικονομικές συμβουλές να παρέχονται κεντρικά τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Αυτή τη στιγμή η πρόκληση είναι ότι οι συντελεστές των σχεδίων δεν έχουν επαρκή πρόσβαση σε πληροφορίες. Οι γνώσεις σχετικά με τα κατάλληλα εργαλεία χρηματοδότησης θα πρέπει να διαδοθούν αποτελεσματικότερα, ώστε οι συντελεστές να μπορούν να επιλέγουν χωρίς πρόβλημα τα μέσα που αντιστοιχούν στις ανάγκες τους·

Συμπεράσματα

35.

διαπιστώνει ότι η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας έχει παράσχει στα κράτη μέλη, στις περιφέρειες και στους δήμους νέες δυνατότητες για την ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας και την προώθηση της έξυπνης περιφερειακής εξειδίκευσης. Η στρατηγική έχει επίσης τονώσει γενικά το ενδιαφέρον αλλά και τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών φορέων στη συνεργασία στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, έχει δε συμβάλει στην ενίσχυση και στην αύξηση νέων μορφών συνεργασίας·

36.

προτείνει η Επιτροπή των Περιφερειών να συνεχίσει να παρακολουθεί ενεργά την εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας στη βάση του αναθεωρημένου σχεδίου δράσης που αναμένεται να δημοσιευθεί τέλη του 2012 και να παρουσιάσει τις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματά της στην ευρύτερη συζήτηση για τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, ενόψει κυρίως της εφαρμογής της επόμενης περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 10 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/16


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Ενεργειακός χάρτης πορείας για το 2050»

2012/C 391/04

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ζητεί να αναγνωριστεί δεόντως ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και να υποστηριχθεί με επαρκείς πόρους και δεξιότητες, καθώς και με τα κατάλληλα εργαλεία διακυβέρνησης, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο, είτε άμεσα ως εταίροι σε βιώσιμα τοπικά ενεργειακά έργα είτε σε πολυάριθμες δραστηριότητες που σχετίζονται με τον σχεδιασμό νέων υποδομών, την αδειοδότηση, τις επενδύσεις, τις δημόσιες συμβάσεις, την παραγωγή ενέργειας και τον έλεγχο της κατανάλωσής της·

επαναλαμβάνει ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ολοκλήρωση των δικτύων διανομής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που παράγεται σε τοπικό επίπεδο από διάφορους αποκεντρωμένους πόρους, όπως η αιολική, η υδροηλεκτρική, η γεωθερμική, η ηλιακή ενέργεια και η βιομάζα, με αποτέλεσμα οι υποδομές μεταφοράς και διανομής να καθίστανται πιο έξυπνες (smart grids), αναγκαία προϋπόθεση ενός πραγματικού ανταγωνισμού που μπορεί να παράσχει πραγματικά οφέλη για στους τελικούς καταναλωτές·

τονίζει ότι, για να ικανοποιηθεί η αυξανόμενη ανάγκη για ευελιξία του ενεργειακού συστήματος, χρειάζονται κατάλληλες τεχνολογίες αποθήκευσης —π.χ. υδροαντλητικοί σταθμοί— σε όλα τα επίπεδα τάσης, οι οποίες να επιτρέπουν την αποθήκευση των πλεονασμάτων και τη μεταγενέστερη επιστροφή τους στο δίκτυο μέσω τεχνικών μεγάλης κλίμακας. Για τον σκοπό αυτόν χρειάζεται ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικών μέσων για την τεχνολογική έρευνα και προώθηση·

συνιστά να ενισχυθεί ο ρόλος των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην προώθηση της υιοθέτησης των καινοτομιών και στη διάδοση πληροφοριών και λύσεων για την κατανάλωση ενέργειας σε στρατηγικούς τομείς, όπως οι «έξυπνες πόλεις» (smart cities) που περιλαμβάνουν πολιτικές βιώσιμης κινητικότητας, οι έξυπνες υποδομές διανομής (smart grids) και οι αειφόρες οικοδομικές κατασκευές·

τονίζει την επείγουσα ανάγκη να εφαρμοστεί πλήρως μέχρι το 2014 η εσωτερική αγορά ενέργειας, η οποία θα συμβάλει στην εξασφάλιση του εφοδιασμού ενέργειας σε προσιτές τιμές, να αρθεί η ενεργειακή απομόνωση ορισμένων κρατών μελών μέχρι το 2015, να επιτευχθεί μία δίκαιη εξισορρόπηση των πόρων μεταξύ των περιφερειών και να σταθεροποιηθούν και να βελτιωθούν οι συνθήκες πλαισίωσης του ευρωπαϊκού ενεργειακού τομέα, προκειμένου να περιοριστεί το πρόσθετο κόστος της ενεργειακής μετάβασης.

Εισηγητής

ο κ. Ugo CAPPELLACCI (IT/PPE), Πρόεδρος της περιφέρειας της Σαρδηνίας

Έγγραφο αναφοράς

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Ενεργειακός χάρτης πορείας για το 2050

COM(2011) 885 final

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

A.   Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τον μετασχηματισμό των ενεργειακών συστημάτων

1.

συμφωνεί ότι είναι αναγκαίο να καθοριστεί επειγόντως μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα της ενέργειας που να συμβάλει με απτό τρόπο στην επίτευξη του στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2050, δηλαδή την απαλλαγή της ΕΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ο μετασχηματισμός του ενεργειακού συστήματος αποτελεί ευθύνη έναντι των μελλοντικών γενεών, αλλά και μια πραγματική ευκαιρία για την μεγέθυνση, την ανάπτυξη, την απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα και την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας στην Ευρώπη·

2.

χαιρετίζει τον ενεργειακό χάρτη πορείας για το 2050, ωστόσο θεωρεί ότι δεν είναι σαφής και επαρκώς λεπτομερής ώστε να καθοδηγήσει από σήμερα, και μετά το 2020, τις επιλογές των κρατών μελών, των περιφερειακών και των τοπικών αρχών και των επενδυτών σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο και να διαμορφώσει επαρκή ασφάλεια σχεδιασμού. Τονίζει ταυτόχρονα πως τώρα πρέπει να ακολουθήσουν αποφάσεις για συγκεκριμένα μέτρα. Π.χ., θα πρέπει να είναι εφικτή η εξέταση του ενδεχόμενου απαγόρευσης των ενισχύσεων που χορηγούνται από μεμονωμένα κράτη μέλη για τα ορυκτά καύσιμα·

3.

σημειώνει ότι από τον χάρτη πορείας απουσιάζει μια αξιολόγηση της κατάστασης ως προς τους στόχους που έχουν οριστεί για αυτή τη δεκαετία από την στρατηγική «Ενέργεια 2020», γεγονός που αποτελεί μειονέκτημα, διότι τούτη είναι απαραίτητη πριν από την θέσπιση των στόχων και του πολιτικού πλαισίου για το 2030 στο οποίο αναφέρεται το τελευταίο συμπέρασμα του χάρτη πορείας. Ακόμη, θεωρεί απαραίτητο να καθοριστούν ενδιάμεσα στάδια στη διαδικασία μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος το 2030 και το 2040, σύμφωνα με τους στόχους μείωσης των εκπομπών που προβλέπονται στον Χάρτη πορείας για τη μετάβαση σε μια ανταγωνιστική οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών το 2050  (1). Η διαδικασία με ενδιάμεσα στάδια θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη χρήση καυσίμων / πηγών ενέργειας, ικανών να συνοδεύουν βαθμιαία τον μετασχηματισμό, με παράλληλη εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας και ανεξαρτησίας. Θα διευκόλυνε επίσης την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της προόδου των μέτρων·

4.

εκτιμά ότι η «τεχνολογικά ουδέτερη» προσέγγιση που ακολουθείται στο έγγραφο δεν είναι κατάλληλη και πρέπει να επανεξεταστεί ούτως ώστε, μακροπρόθεσμα, να δίδεται προτεραιότητα σε τεχνολογίες, προσεγγίσεις και καύσιμα με σίγουρα αποτελέσματα και βιώσιμη και ασφαλή εφαρμογή, λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων εμπειριών και γνώσεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις καινοτόμες τεχνολογίες. Επιπλέον, ο μετασχηματισμός ενός βιώσιμου ενεργειακού συστήματος δεν μπορεί να διαχωριστεί από την εξέταση της μεταβαλλόμενης διαθεσιμότητας των πόρων που προκαλείται από την τρέχουσα οικονομική κρίση, ούτε από τις πιθανές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν·

5.

είναι πεπεισμένη για την αξία της αλληλεπίδρασης μεταξύ των περιβαλλοντικών και των κοινωνικών πολιτικών και της επακόλουθης ανάγκης να εξασφαλιστεί μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα η ισότιμη πρόσβαση όλων σε ασφαλή, βιώσιμη και οικονομικά προσιτή ενέργεια με όσο το δυνατόν πιο περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς και η πρόσβαση όλων στα μέσα ελέγχου της οικιακής κατανάλωσης και στα μέσα τοπικής παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε λογικές τιμές·

6.

ζητεί τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στη διαδικασία χάραξης πολιτικών όπως αυτή που αποβλέπει στην απαλλαγή της ενέργειας από τις ανθρακούχες εκπομπές, όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, τον έλεγχο της κατανάλωσης, την παραγωγή και τις νέες τεχνολογίες· την αναθεώρηση του χάρτη πορείας σύμφωνα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες των τοπικών αρχών, καθώς και την παροχή ανθρώπινων και οικονομικών πόρων και μέσων διαχείρισης προκειμένου οι τοπικές αρχές να διαδραματίσουν τον σημαντικό ρόλο τους·

Β.   Αξιολόγηση του εδαφικού αντικτύπου και κοινωνικές επιπτώσεις

7.

επισημαίνει ότι ο μετασχηματισμός των ενεργειακών συστημάτων θα απαιτήσει διαφορετικές προσπάθειες και θα έχει διαφορετικές συνέπειες για τις διάφορες περιφέρειες, ανάλογα με την ενεργειακή δομή και τους διαθέσιμους πόρους της καθεμίας, και ότι το ενδεχόμενο οικονομικό, χρηματοπιστωτικό και διοικητικό κόστος μιας ευρωπαϊκής δράσης στον τομέα της ενέργειας θα πρέπει να δικαιολογείται με βάση αναλυτική εκτίμηση των επιπτώσεων, στην οποία να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι συγκεκριμένες συνθήκες και ιδίως το θέμα της ενεργειακής απομόνωσης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο·

8.

συμφωνεί ότι η διαρθρωτική αλλαγή των ενεργειακών συστημάτων περιλαμβάνει την κατασκευή ή/και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, αλλά επισημαίνει την έλλειψη ομοιομορφίας του κόστους του μετασχηματισμού αυτού στις διάφορες περιοχές της Ευρώπης, με συνέπεια την απειλή της κοινωνικής συνοχής·

9.

συνιστά την ανάπτυξη μέσων για την εκτίμηση των συνεπειών του μετασχηματισμού των ενεργειακών συστημάτων σε τοπικό επίπεδο, είτε πρόκειται για οικονομικές είτε για κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες. Υπενθυμίζει, συνεπώς, τη σημασία που έχει η αύξηση της ποιότητας και της εμβέλειας των πλέον κοινών μακροοικονομικών δεικτών που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών, με την προσθήκη, αφενός, της θεματολογίας της ενέργειας υπό το πρίσμα της βιωσιμότητας και, αφετέρου, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής διάστασης, η οποία να αντανακλά τις μεταβολές στην κοινωνική συνοχή, στην πρόσβαση με λογικό κόστος σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, στην κατάσταση της υγείας, στη φτώχεια, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής ένδειας, στους φυσικούς πόρους και στην ποιότητα της ζωής γενικότερα·

Γ.   Ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών

10.

είναι πεπεισμένη ότι η επίτευξη παγκόσμιας εμβέλειας στόχων στον ενεργειακό τομέα απαιτεί πρωτοβουλίες που να υλοποιούνται σε τοπικό επίπεδο. Εν προκειμένω, υπογραμμίζει ότι η ύπαρξη των περιφερειακών στόχων έχει ήδη αποδειχθεί αποτελεσματική σε πολλές τοπικές και περιφερειακές συνθήκες, ως έκφραση μιας πολυεπίπεδης διακυβέρνησης του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος·

11.

υπογραμμίζει τη σημασία, στο νέο ενεργειακό σύστημα, της διασυνοριακής συνεργασίας και της αλληλεγγύης και συνεπώς της ανάγκης συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Απαιτείται προσπάθεια σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, που να μην διαχωρίζεται από τη στενή συνεργασία με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, καθώς και σαφής ορισμός των ρόλων και των μηχανισμών αλληλεπίδρασης·

12.

ζητεί να αναγνωριστεί δεόντως ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και να συνοδεύεται από επαρκείς πόρους και δεξιότητες, καθώς και από τα κατάλληλα εργαλεία διακυβέρνησης, δεδομένου ότι οι αρχές αυτές διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο, είτε άμεσα ως εταίροι σε βιώσιμα τοπικά ενεργειακά έργα είτε σε πολυάριθμες δραστηριότητες που σχετίζονται με τον σχεδιασμό νέων υποδομών, την αδειοδότηση, τις επενδύσεις, τις δημόσιες συμβάσεις, την παραγωγή ενέργειας και τον έλεγχο της κατανάλωσής της. Επιπλέον, ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, που συνιστάται στον χάρτη πορείας για τη διαχείριση της αλλαγής, απαιτεί λεπτομερή ενημέρωση και μεσολάβηση εκ μέρους των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, οι οποίες όχι μόνο θα πρέπει να αναγνωριστούν σαφώς, αλλά και να υποστηρίζονται αποτελεσματικά·

13.

συνιστά τη συνέχιση της υποστήριξης των θετικών δράσεων και συμπεριφορών που ήδη υπάρχουν σε τοπικό επίπεδο, με τη διεύρυνση του επιπέδου συμμετοχής και την ένταξη σε όλες τις μορφές συνεργασίας, π.χ. στο πλαίσιο του Συμφώνου των Δημάρχων ή άλλων διαπεριφερειακών, εθνικών ή διεθνών δομών, των οποίων ο ρόλος πρέπει να υποστηριχθεί κατά την προώθηση της αλλαγής, την τόνωση της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία δικτύων ενημέρωσης και συνεργασίας·

Δ.   Ενεργειακή απόδοση, εξοικονόμηση ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

14.

συμφωνεί ότι έχει πρωτεύουσα σημασία να υποστηριχθεί η εξοικονόμηση ενέργειας ούτως ώστε να μειωθεί η ενεργειακή ζήτηση, όχι μόνο μέσω της ευαισθητοποίησης, της διαπαιδαγώγησης και της αλλαγής συμπεριφοράς των πολιτών, αλλά και με την υποστήριξη της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών που εξασφαλίζουν αποδοτικότερη κατανάλωση των πόρων και μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση, καθώς και με την ενθάρρυνση από τα κράτη μέλη συστημάτων ενεργειακής αυτοτροφοδότησης, προκειμένου να προωθηθούν ο μέγιστος ορθολογισμός στη χρήση της ενέργειας, ένα διανεμημένο ενεργειακό σύστημα και η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με το είδος και τη χρήση της ενέργειας. Με στόχο την αποδέσμευση της οικονομικής ανάπτυξης από την κατανάλωση ενέργειας, επισημαίνει ότι η μείωση της κατανάλωσης, σε περίπτωση που προκύπτει από την αυξημένη αποτελεσματικότητα της διαδικασίας και την εξοικονόμηση ενέργειας, μπορεί να θεωρηθεί δείκτης ανάπτυξης και όχι ύφεσης και να είναι επωφελής για την οικονομία·

15.

επαναλαμβάνει τη θέση της ότι η στήριξη της ενεργειακής απόδοσης είναι ένα από τα ζωτικής σημασίας μέτρα για την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών που έχουν τεθεί για το 2050. Συμφωνεί με την ανάγκη να ληφθούν πιο φιλόδοξα μέτρα ενεργειακής απόδοσης και να χαραχθούν στρατηγικές που να εξασφαλίζουν τη βέλτιστη σχέση κόστους- απόδοσης και θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμη η θέσπιση σχετικού ευρωπαϊκού δεσμευτικού πλαισίου. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι επείγει η ανάληψη δράσεων σε τομείς που θα μπορούσαν άμεσα να συμβάλουν σημαντικά στην εξοικονόμηση ενέργειας, όπως η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων και η μια πιο βιώσιμη κινητικότητα·

16.

φρονεί ότι κατά τον προσδιορισμό και την υλοποίηση των επειγουσών δράσεων που απαιτούνται για τον ενεργειακό μετασχηματισμό, πρέπει να διασφαλίζεται, σε κάθε περίπτωση, η συνοχή των διαφόρων μέτρων με μια προοπτική βιωσιμότητας. Ειδικότερα, πρέπει να αξιολογείται εάν υπάρχει κίνδυνος η επίτευξη προόδου σε ένα τομέα να επιφέρει αρνητικές συνέπειες σε άλλους τομείς·

17.

τάσσεται υπέρ της δημιουργίας αξίας για την εξοικονόμηση ενέργειας μέσω αειφόρων μηχανισμών της αγοράς, όπως προβλέπεται στο Σχέδιο για την ενεργειακή απόδοση 2011  (2)·

18.

εκτιμά το γεγονός ότι η αύξηση του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό σε όλα τα σενάρια της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές ήδη για το 2030, και επιτυγχάνει σημαντικό προβάδισμα έναντι των άλλων τεχνολογιών για το 2050. Ωστόσο, είναι λυπηρό το γεγονός ότι κανένα από τα σενάρια του χάρτη πορείας δεν εξετάζει ολοκληρωμένες λύσεις για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, προκειμένου να αυξηθεί η βιωσιμότητα του μετασχηματισμού προς ένα σενάριο του ενεργειακού συστήματος χωρίς ορυκτές πηγές ενέργειας και για την πορεία προς την απαλλαγή του τομέα από τις ανθρακούχες εκπομπές. Εξάλλου, αν και στον χάρτη αναγνωρίζεται ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι ζωτικής σημασίας για τον τομέα της θέρμανσης και της ψύξης, η ΕτΠ εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη σε βάθος ανάλυσης του πρωταρχικού ρόλου που ο τομέας αυτός, με τις σημαντικές επιπτώσεις του στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση, θα μπορούσε να διαδραματίσει (i) στη διαδικασία απαλλαγής του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές μέχρι το 2050 και, κατ’ επέκταση, (ii) στη χάραξη σημερινών και των μελλοντικών ενεργειακών πολιτικών·

19.

υπενθυμίζει τις παρατηρήσεις της στο ψήφισμα CdR 7/2011 της 30ής Ιουνίου/1ης Ιουλίου 2011 όσον αφορά τις προτεραιότητες σε θέματα ενεργειακών υποδομών για το 2020 και μετέπειτα, σε σχέση με την προτεραιότητα που προσλαμβάνουν η προώθηση των δικτύων μεταφοράς της ενέργειας και η ολοκλήρωση των δικτύων διανομής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που παράγεται σε τοπικό επίπεδο από διάφορους αποκεντρωμένους πόρους όπως —μεταξύ άλλων— η αιολική, η υδροηλεκτρική, η γεωθερμική, η ηλιακή ενέργεια και η βιομάζα, με αποτέλεσμα οι υποδομές μεταφοράς και διανομής να καθίστανται πιο έξυπνες (smart grids), και αναγκαία προϋπόθεση ενός πραγματικού ανταγωνισμού που μπορεί να παράσχει πραγματικά οφέλη στους τελικούς καταναλωτές. Για να ικανοποιηθεί η αυξανόμενη ανάγκη για ευελιξία του ενεργειακού συστήματος, χρειάζονται κατάλληλες τεχνολογίες αποθήκευσης —π.χ. υδροαντλητικοί σταθμοί— σε όλα τα επίπεδα τάσης, οι οποίες να επιτρέπουν την αποθήκευση των πλεονασμάτων και τη μεταγενέστερη επιστροφή τους στο δίκτυο μέσω τεχνικών μεγάλης κλίμακας. Για τον σκοπό αυτόν χρειάζεται ανάπτυξη και εφαρμογή στρατηγικών μέσων για την τεχνολογική έρευνα και προώθηση·

E.   Συμβατικές ή μη πηγές ενέργειας (φυσικό αέριο, άνθρακας, πετρέλαιο) και πυρηνική ενέργεια

20.

συμφωνεί με την ανάγκη να διασφαλιστεί η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και η προστασία της ενεργειακής ασφάλειας. Εφιστά την προσοχή στη σημασία της εκ των προτέρων ύπαρξης συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών για τη μεταβατική φάση, κατά την οποία οι συμβατικές πηγές ενέργειας (φυσικό αέριο, άνθρακας, πετρέλαιο), με τις πλέον αποδοτικές και βιώσιμες μορφές τους από την άποψη της μείωσης των εκπομπών και με ιδιαίτερη έμφαση στις τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης του CO2, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν συνοδευτικό ρόλο στην πορεία προς την απαλλαγή του ενεργειακού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενώ θα αναπτύσσονται οι τεχνολογίες, οι υποδομές και οι συμπεριφορές που είναι απαραίτητες για την αλλαγή·

21.

εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με τη σημασία που αποδίδεται στη στρατηγική για τεχνολογίες που δεν είναι ακόμη διαθέσιμες σε εμπορική κλίμακα και συνιστά η προσφυγή στην αξιοποίηση μη συμβατικών πηγών φυσικού αερίου όπως το σχιστολιθικό φυσικό αέριο, καθώς και η χρήση τεχνολογιών των οποίων δεν μπορεί να εκτιμηθεί ή να ελεγχθεί πλήρως ο βαθμός επικινδυνότητας και οι οποίες μπορεί να έχουν διασυνοριακό χαρακτήρα, να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης και μελέτης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όσον αφορά τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς και, όπως στην περίπτωση του φυσικού σχιστολιθικού αερίου, λαμβανομένης υπόψη της ενδεχόμενης ανάγκης για ρύθμιση. Ως εκ τούτου, χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει την έρευνα των τεχνολογιών που μπορούν να συμβάλουν στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές των διαδικασιών μετασχηματισμού των ενεργειακών συστημάτων και προτείνει να προστεθεί η ανάλυση του κύκλου ζωής ως ουσιαστικό στοιχείο αξιολόγησης κατά τη λήψη των αποφάσεων·

22.

επικρίνει την αιτιώδη συνάφεια που απεικονίζεται στον χάρτη πορείας μεταξύ απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και πυρηνικής ενέργειας, καθώς και την υπόθεση ότι η πυρηνική ενέργεια θα συμβάλει στη μείωση του κόστους του συστήματος και των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας όταν αναγνωρίζεται ότι «το κόστος για την ασφάλεια και το κόστος για τον παροπλισμό των υφιστάμενων σταθμών και τη διάθεση των αποβλήτων μάλλον θα αυξηθούν». Για τον λόγο αυτό, η ΕτΠ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμων σεναρίων με βάση τις μη συμβατικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στο γεγονός ότι η αυξανόμενη ανησυχία της κοινής γνώμης όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια ενδέχεται να μειώσει την όρεξη για νέες ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα αυτό, οι οποίες θα χρειαστεί να αντικατασταθούν από περισσότερες κρατικές επιδοτήσεις ή υψηλότερες τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που θα πλήξει περισσότερο τα φτωχότερα μέλη των κοινωνιών μας·

ΣΤ.   Επενδύσεις και πρόσβαση στη χρηματοδότηση

23.

εκτιμά ότι ο καθορισμός ενός πλαισίου αναφοράς για τις επενδύσεις, τουλάχιστον μέχρι το 2030, μπορεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα του χάρτη πορείας και να δημιουργήσει συνθήκες μεγαλύτερης ασφάλειας στην αγορά, τόσο για τους ιδιώτες όσο και για τους θεσμικούς επενδυτές, ιδίως αν αναφέρεται και σε εθνικούς στόχους επενδύσεων στους οποίους να λαμβάνονται υπόψη τα σχέδια δράσης των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η μεγαλύτερη βεβαιότητα όσον αφορά τις επενδύσεις θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων του 2020, ιδίως της ενεργειακής απόδοσης και εξοικονόμησης, για τους οποίους απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες. Με τον τρόπο αυτό το πλαίσιο αναφοράς θα ωφεληθεί από την χαρτογράφηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο των ικανοτήτων των τομέων της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για τον προσανατολισμό των επενδύσεων, προκειμένου να ενισχυθεί η δυναμική ανάπτυξης και οι φορείς των τομέων αυτών·

24.

ζητά ειδικότερα να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι πόροι για την προώθηση αποκεντρωμένων επενδύσεων στη βιώσιμη ενέργεια που να συμβάλλουν στην αποτελεσματική χρήση των πόρων και στην ανάπτυξη μιας πράσινης οικονομίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο· να καθοριστεί ένα χρηματοδοτικό μέσο αποκεντρωμένης διαχείρισης ώστε να διευκολυνθεί η εφαρμογή των σχεδίων δράσης για τη βιώσιμη ενέργεια (ΣΔΒΕ)· να υποστηριχθούν (οικονομικά και κανονιστικά) οι μικροί περιφερειακοί παραγωγοί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, προκειμένου να διευκολυνθεί η ένταξή τους στο δίκτυο·

25.

συνιστά να επεκταθεί και να παραταθεί το επιτυχημένο πρόγραμμα «Ευφυής ενέργεια - Ευρώπη» και να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι όροι όσον αφορά την απολαβή σημαντικού μέρους της χρηματοδότησης που διατίθεται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής. Συγκεκριμένα, κρίνει μεταξύ άλλων αναγκαία, στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, την κατανομή των πόρων για τη διευκόλυνση της δημιουργίας τοπικών συμπράξεων για την αποκεντρωμένη ανάπτυξη τεχνολογιών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και υψηλής ενεργειακής απόδοσης, ειδικότερα δε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για τη δημιουργία ανθρώπινου κεφαλαίου ικανού να σχεδιάζει, να διαχειρίζεται και να παρέχει τεχνική βοήθεια σε σχέση με θέματα ενέργειας, τόσο από πλευράς λύσεων όσο και από πλευράς εφαρμογής τεχνολογιών και συνεργασιών·

26.

εκτιμά ότι οι τοπικές αρχές πρέπει να συνεχίσουν να απολαύουν απλούστερης πρόσβασης στη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τη βιώσιμη ενέργεια. Πρέπει να δίδεται προτεραιότητα στα έργα που ενσωματώνουν την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής, με την απλούστευση των διαδικασιών και την παροχή πρόσβασης σε μικρότερες οντότητες·

27.

τονίζει ότι τα εθνικά μέτρα από μόνα τους δεν αρκούν για να χρηματοδοτηθούν αποτελεσματικά οι ενεργειακές υποδομές και προτείνει, επομένως, να χορηγείται μεγαλύτερη χρηματοδοτική υποστήριξη στα έργα στον τομέα της ενέργειας, προκειμένου να προωθηθεί η χρήση λύσεων βασισμένων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ακόμη και όσον αφορά τη θέρμανση και την ψύξη των κτιρίων·

28.

προτείνει την ανάπτυξη μιας στρατηγικής για την υποστήριξη της δημιουργίας περιφερειακών συνεργατικών σχηματισμών και συμπράξεων, καθώς και της συνεργασίας υφιστάμενων συνεργατικών σχηματισμών και συμπράξεων που έχουν ήδη αποδείξει την αξία τους σε τοπικό επίπεδο, ως χρήσιμων εργαλείων για την ανάπτυξη των πράσινων ενεργειακών αγορών και της ενεργειακής απόδοσης, την κινητοποίηση επενδύσεων και τη δημιουργία επαγγελματικών γνώσεων και θέσεων εργασίας·

Ζ.   Έρευνα, καινοτομία και εφαρμογή

29.

συμφωνεί με την ανάγκη να αναληφθεί ισχυρή δέσμευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπέρ της καινοτομίας και της έρευνας, με την πεποίθηση ότι η ανάπτυξη αποτελεσματικότερων και λιγότερο δαπανηρών καινοτόμων τεχνολογιών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μεγαλύτερης ασφάλειας στον τομέα και να προσελκύσει κεφάλαια, μέσω μιας ορθολογικής κατανομής των πόρων στο πλαίσιο του νέου προγράμματος «Ορίζοντας 2020»·

30.

τονίζει ιδιαίτερα την ανάγκη συνοχής των στόχων και των προτεραιοτήτων μεταξύ του νέου προγράμματος ερευνών «Ορίζοντας 2020» και του ενεργειακού χάρτη πορείας για το 2050·

31.

πιστεύει ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί περισσότερο η καινοτομία και η έρευνα σε σχέση με τη μικρο-παραγωγή ενέργειας, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση της υδροηλεκτρικής ενέργειας των μικρότερων υδατορευμάτων, της αιολικής ενέργειας για ένα ή λίγα νοικοκυριά, της ηλιακής ενέργειας σε τοπική κλίμακα ή της παραγωγής θερμότητας από ιαματικές πηγές, εφόσον υπάρχουν·

32.

συνιστά μεγαλύτερη εστίαση της έρευνας και της ανάπτυξης στο δυναμικό της ενέργειας των ωκεανών (κυματική και παλιρροϊκή ενέργεια), η οποία προσφέρει τεράστιες δυνατότητες για ασφαλή και βιώσιμη παροχή ενέργειας·

33.

προτείνει να αναπτυχθούν μηχανισμοί αναπαραγωγής, στη βάση των υφιστάμενων βέλτιστων πρακτικών σε διάφορες περιοχές, ώστε να υποστηριχθεί η δημιουργία συνεργατικών σχηματισμών καινοτομίας, περιφερειακών πλατφορμών για την καινοτομία στον τομέα της ενέργειας ή άλλων μορφών συμπράξεων δημόσιου/ιδιωτικού τομέα μεταξύ των περιφερειακών αρχών, των πανεπιστημίων και της βιομηχανίας. Αυτές οι μορφές συμπράξεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία για την περιφερειακή ανάπτυξη και τις τοπικές οικονομίες εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα, προσβασιμότητα και αποδοτικότητα των καινοτομιών και των τεχνολογιών σε τοπικό επίπεδο·

34.

εκτιμά ότι οι πολιτικές στον τομέα της γεωργίας και της δασοκομίας θα επηρεαστούν σημαντικά από τον χάρτη πορείας και, συνεπώς, θα αποδειχθεί αναγκαίο να υποστηριχθούν έρευνες που θα επιτρέπουν τις προσαρμογές και τις εξελίξεις των τομέων αυτών σε βάση μεγαλύτερης βιωσιμότητας·

35.

συνιστά να ενισχυθεί ο ρόλος των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην προώθηση της υιοθέτησης των καινοτομιών και στη διάδοση πληροφοριών και λύσεων για την κατανάλωση ενέργειας σε στρατηγικούς τομείς, όπως οι «έξυπνες πόλεις» (smart cities) που περιλαμβάνουν πολιτικές βιώσιμης κινητικότητας, οι έξυπνες υποδομές διανομής (smart grids) και οι αειφόρες οικοδομικές κατασκευές·

36.

ζητεί να τονιστεί η σημασία της έρευνας και της κατάρτισης των επαγγελματιών, ιδίως εκ μέρους των κρατών μελών, προκειμένου να καταστεί εν συνεχεία δυνατή η αξιοποίηση ειδικευμένου προσωπικού και ενδεδειγμένων προγραμμάτων σπουδών που θα διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητα των τεχνολογιών του μέλλοντος, με στόχο να εισαχθούν καινοτομίες και να υλοποιηθούν στρατηγικά σχέδια·

H.   Εσωτερική και παγκόσμια αγορά

37.

τονίζει την επείγουσα ανάγκη να εφαρμοστεί πλήρως μέχρι το 2014 η εσωτερική αγορά ενέργειας, η οποία θα συμβάλει στην εξασφάλιση του εφοδιασμού ενέργειας σε προσιτές τιμές, να αρθεί η ενεργειακή απομόνωση ορισμένων κρατών μελών μέχρι το 2015, να επιτευχθεί μία δίκαιη εξισορρόπηση των πόρων μεταξύ των περιφερειών και να σταθεροποιηθούν και να βελτιωθούν οι συνθήκες πλαισίωσης του ευρωπαϊκού ενεργειακού τομέα, προκειμένου να περιοριστεί το πρόσθετο κόστος της ενεργειακής μετάβασης·

38.

συνιστά συνέχιση της ανάπτυξης του συστήματος εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα με τη ριζική τροποποίηση και της διαδικασίας δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών, η οποία, με τη σημερινή της μορφή, υπονομεύει τις ρυθμιστικές προθέσεις του ETS, διατηρώντας πολύ χαμηλή την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής. Στην τροποποίηση αυτή πρέπει να συνεκτιμηθεί η κατάσταση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις διεθνείς αγορές και η ανταγωνιστικότητα των οποίων θα μπορούσε να θιγεί από το φαινόμενο της μετατόπισης των ανθρακούχων εκπομπών (διαρροή άνθρακα) σε τρίτες χώρες.

Βρυξέλλες, 10 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  COM(2011) 112 final.

(2)  COM(2011) 109 final.


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/21


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και περιφερειακές απαντήσεις: η περίπτωση των παράκτιων περιφερειών»

2012/C 391/05

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

εκφράζει την πεποίθησή της ότι είναι επιτακτική ανάγκη, από οικονομικής και κοινωνικής άποψης, η προαγωγή της προσαρμογής των παράκτιων περιφερειών, δεδομένου και του μεγαλύτερου κόστους που συνεπάγεται η αδράνεια και παρά τη συνέχιση της κρίσης δημόσιου χρέους χρεών σε ορισμένες χώρες της ευρωζώνης· υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η μελλοντική ευρωπαϊκή στρατηγική προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή πρέπει να είναι αρκετά διεξοδική έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κάθε περιφέρειας·

αναγνωρίζει ότι αποκτά ουσιαστική σημασία η Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών (ΟΔΠΖ) ως μέσο διευκόλυνσης της ενσωμάτωσης των πολιτικών στις παράκτιες περιοχές, ιδίως για όσα ζητήματα που δεν έχουν ακόμα διευθετηθεί πλήρως, όπως η διάβρωση του εδάφους, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και οι οικολογικές υποδομές. Επίσης, με την ΟΔΠΖ ενθαρρύνεται η περιφερειακή συνεργασία των τοπικών φορέων μέσω π.χ. πρωτοβουλιών όπως η Χάρτα της Σαρδηνίας για τη Λεκάνη της Μεσογείου·

Επισημαίνει την ώθηση που θα μπορούσε να δώσει η χρήση μέσων ικανών να αξιολογούν τόσο το κόστος όσο και τα οφέλη της προσαρμογής στις τοπικές και περιφερειακές διαδικασίες που ακολουθούνται για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των επιτόπιων παρεμβάσεων, και να δημιουργήσει παράλληλα κατάλληλες συνθήκες για την εκπόνηση οικονομικά αποδοτικότερων στρατηγικών·

επαναλαμβάνει ότι κρίνει καθ' όλα σκόπιμη την τακτική συμμετοχή της σε διαβουλεύσεις επί των διαπραγματεύσεων σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και παγκοσμίως, για το κλίμα και άρα επιθυμεί: α) τη συμμετοχή της σε μια ευρωπαϊκή ομάδα εργασίας για την προσαρμογή, η οποία θα επικεντρώνεται σε περιοχές με μόνιμα μειονεκτήματα (συμπεριλαμβανομένων όσων οφείλονται στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής), άρα τις παράκτιες περιοχές, τα νησιά, τις ορεινές και τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες και β) την πιστοποίηση του οργάνου ως παρατηρητή των εργασιών της Επιτροπής για την Προσαρμογή

Γενικός εισηγητής

ο κ. Ugo CAPPELLACCI (IT/EPP), Περιφερειάρχης Σαρδηνίας

Έγγραφο αναφοράς

Αίτηση γνωμοδότησης της Κυπριακής Προεδρίας

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

A.   Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η κατά τόπους διάστασή της

1.

επισημαίνει ότι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η διαδικασία καθορισμού των τρόπων αυτής της προσαρμογής (αξιολόγηση προσαρμογής) (1)  (2) πρέπει να γίνουν με την ενεργό συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στο σκέλος του σχεδιασμού των μέτρων παρέμβασης όσο και στην ίδια την παρέμβαση. Υπογραμμίζει (3) συνεπώς εκ νέου τον βασικό ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, εκτιμά την αναγνώριση αυτού του ρόλου σε πανευρωπαϊκή (4) και παγκόσμια (5) κλίμακα και ζητά να αναγνωρίζεται ρητά και στη μελλοντική στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή·

2.

υπενθυμίζει ότι η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της είναι από τις βασικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τα προσεχή έτη. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η λήψη των αναγκαίων μέτρων για να περιορισθεί, στο μέτρο του δυνατού, η αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας (μετριασμός), αλλά και για να γίνουν οι κατάλληλες προετοιμασίες στις διάφορες βαθμίδες ενόψει των αλλαγών εκείνων που είναι αναπόφευκτες (προσαρμογή)·

3.

προσυπογράφει τα συμπεράσματα της Διάσκεψης του Ρίο +20, σύμφωνα με τα οποία η κλιματική αλλαγή αποτελεί παγκόσμια και άμεση προτεραιότητα και συμφωνεί ότι οι στρατηγικές περιορισμού του κινδύνου των φυσικών καταστροφών και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή πρέπει να ενσωματωθούν και να συντονιστούν καλύτερα (6). Επισημαίνει ωστόσο ότι μεγάλο μέρος της ευθύνης για την εκπλήρωση αυτής της προτεραιότητας αναλογεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες είναι αρμόδιες για την αντιμετώπιση και πρόληψη των καταστροφών και των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στην οικονομία, στις κοινωνικές δομές και στην πολιτισμική ταυτότητα του πληθυσμού που πλήττεται·

4.

σημειώνει ότι η προσαρμογή σε τοπικό επίπεδο δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσωρινή απάντηση σε ένα μεμονωμένο αίτημα, αλλά ως μια σταδιακή και βιώσιμη διευθέτηση περισσότερων και ποικιλοτρόπως αλληλένδετων ζητημάτων. Επομένως επιδοκιμάζει τη νομοθετική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2014 - 2020, σύμφωνα με την οποία η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος των συμπράξεων και των επιχειρησιακών προγραμμάτων υπό τα πέντε ταμεία του Κοινού στρατηγικού πλαισίου· τούτο δε με γνώμονα τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης και ομοίως με την προστασία του περιβάλλοντος, την αποδοτικότητα των πόρων, τον μετριασμό των καταστροφών και της πρόληψης / αντιμετώπισης των κινδύνων (7)·

5.

επισημαίνει ότι ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής ποικίλλει τόσο χωρικά όσο και χρονικά και ότι οι κοινές λύσεις προσαρμογής είναι σπανίως αποτελεσματικές. Επομένως, οι κοινές στρατηγικές και τα κοινά «αναμφιβόλως θετικά» μέτρα που εφαρμόζονται σε διάφορα κράτη μέλη πρέπει να ενταχθούν σε στρατηγικές που είναι προϊόν αξιολογήσεων τοπικής και περιφερειακής εμβέλειας και έχουν συγκεκριμένες μορφές παρεμβάσεων, κλίμακα (αναλογία) και σχέση κόστους-οφέλους·

6.

σημειώνει το μεγάλο κόστος των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, υπενθυμίζοντας επίσης ότι οι περιφερειακές αρχές επωμίστηκαν την περίοδο 1998 - 2015 περίπου το ένα τρίτο του κόστους για την προστασία των ευρωπαϊκών ακτών (8). Επαναλαμβάνει (9) δε ότι η χρηματοδότηση της προσαρμογής παραμένει καθοριστικός παράγοντας για την εφαρμογή της κατά τόπους.

B.   Συνάφεια και ιδιαιτερότητες της προσαρμογής στις παράκτιες περιφέρειες

7.

υπογραμμίζει την ευπάθεια των παράκτιων περιοχών  (10) στην κλιματική αλλαγή, οι οποίες ήδη υφίστανται ισχυρές πιέσεις λόγω της συγκέντρωσης οικονομικών δραστηριοτήτων, υποδομών και αστικών κέντρων. Το 12 % των παράκτιων περιφερειών της ΕΕ σε μια ακτίνα έως και 10 χλμ. από την ακτή δεν βρίσκεται περισσότερα από 5 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας και άρα είναι ιδιαίτερα ευπαθές στις πλημμύρες. Επίσης το 20 % των ακτών αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εξαιτίας της διάβρωσης του εδάφους με ετήσιες απώλειες εδάφους της τάξης των 15 τετραγωνικών χλμ (11). Εξάλλου, η διάβρωση θεωρείται η βασική αιτία (65 % επί του συνόλου) για την απώλεια παράκτιων οικοσυστημάτων την περίοδο 2000 – 2006 (12), ενώ σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, μέχρι το 2100 ενδέχεται να έχει εξαφανιστεί το 35 % των υδροβιότοπων της ΕΕ έναντι των μεγεθών του 1995 (13)·

8.

τονίζει πόσο πολύ διαφοροποιείται το είδος αντικτύπου από περιφέρεια σε περιφέρεια· στη Βαλτική το στοιχείο που ενδέχεται να επηρεαστεί περισσότερο από την αναμενόμενη αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας είναι η θαλάσσια πανίδα. Οι περιφέρειες της Βόρειας Θάλασσας και οι παράκτιες περιφέρειες του Ατλαντικού διατρέχουν τον σοβαρότατο κίνδυνο των πλημμυρών λόγω της ανόδου του επιπέδου της θάλασσας. Στη Μεσόγειο οι κυριότερες απειλές είναι η διάβρωση του εδάφους και η έλλειψη γλυκών υδάτων εξαιτίας της αυξανόμενης διείσδυσης αλμυρών υδάτων στα φρέατα και των παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας. Η διάβρωση συνιστά πρόβλημα και στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ οι περιφερειακές περιοχές κινδυνεύουν από όλα τα φαινόμενα: από τις πλημμύρες μέχρι την ξηρασία και ακραία καιρικά φαινόμενα όπως κυκλώνες (14). Συν τοις άλλοις, ο αντίκτυπος διαφέρει αναλόγως όχι μόνο με το επίπεδο ευπάθειας, αλλά και βάσει των δυνατοτήτων αντίδρασης του οικοσυστήματος και της δομής των ανθρωπογενών συστημάτων (π.χ. οργάνωση υγειονομικών συστημάτων, μηχανισμοί έγκαιρης πρόβλεψης ή περιορισμού του κινδύνου των φυσικών καταστροφών, συμπεριλαμβανομένων των τσουνάμι)·

9.

υπογραμμίζει τις πανευρωπαϊκές διαστάσεις του προβλήματος καθότι η ΕΕ διαθέτει 447 παράκτιες περιφέρειες ευρισκόμενες σε 22 κράτη μέλη και 6 κύριες θαλάσσιες λεκάνες. Το 41 % του πληθυσμού της ΕΕ διαβιεί σε αυτές τις περιφέρειες, δηλαδή το 41 % του συνολικού ενεργού πληθυσμού (15). Το 35 % του ΑΕγχΠ των 22 κρατών μελών με παράκτιες περιφέρειες ισούται με 3,5 τρισ. ευρώ και παράγεται σε μια περιοχή που απέχει έως και 50 χλμ. από τις ακτές, η δε αξία των οικονομικών αγαθών που βρίσκονται έως και 500 μέτρα από την ακτογραμμή εκτιμάται στο 0,5 - 1 τρισ. ευρώ (16). Όλα αυτά τα στοιχεία πιστοποιούν ακόμα περισσότερο τη σημασία των παράκτιων περιφερειών στην παραγωγή, καθώς και την οικονομική και κοινωνική αξία τους για την ανάπτυξη και τη συνοχή της περιοχής, αξίες οι οποίες πρέπει οπωσδήποτε να διατηρηθούν και να παγιωθούν στη διαδικασία της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή·

10.

εκφράζει την πεποίθησή της ότι είναι επιτακτική ανάγκη, από οικονομικής και κοινωνικής άποψης, η προαγωγή της προσαρμογής των παράκτιων περιφερειών, δεδομένου και του μεγαλύτερου κόστους που συνεπάγεται η αδράνεια και παρά τη συνέχιση της κρίσης των δημόσιων χρεών σε ορισμένες χώρες της ευρωζώνης. Πρόσφατες μελέτες (17) δείχνουν ότι η έλλειψη επιπρόσθετης προστασίας σε σχέση με το 1995 θα προκαλέσει συνολικά στην ΕΕ ετήσιες ζημιές της τάξης των 11,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2041-2070 και 17,4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2071-2100. Τα δε άτομα που είναι εκτεθειμένα ετησίως στον κίνδυνο των πλημμυρών ενδέχεται να αυξηθούν κατά 40 000 - 80 000 στις ίδιες περιόδους αναφοράς. Από την άλλη πλευρά, το ετήσιο κόστος της προσαρμογής εκτιμάται περίπου στο 1 δισ. ευρώ 2041-2070 και στο 0,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2071-2100, καταδεικνύοντας πόσο περισσότερα είναι τα οφέλη της προσαρμογής έναντι της λύσης της αδράνειας. Συν τοις άλλοις, στην ίδια μελέτη αναδεικνύεται η ανάγκη προσαρμογής ανεξαρτήτως της κλιματικής αλλαγής και ως συνέπεια της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης των παράκτιων περιφερειών και, άρα, η μεγαλύτερη αξία των αγαθών και των επενδύσεων που πρέπει να προστατευτούν.

11.

υπογραμμίζει επίσης αφ’ ενός μεν ότι το κόστος είτε των ζημιών είτε της προσαρμογής ποικίλλει αρκετά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο αναλόγως με το ΑΕγχΠ τους, αφ’ ετέρου δε ότι ιδίως τα νησιά –εξαιτίας των γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων τους– πρέπει να αντεπεξέλθουν σε ακόμα μεγαλύτερο κόστος για επιτόπιες παρεμβάσεις·

12.

υπογραμμίζει ότι στις παράκτιες περιφέρειες συναντούμε σημαντικά φυσικά ενδιαιτήματα, καθώς και ότι οι εν λόγω περιφέρειες συμβάλλουν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας  (18), του τοπίου και των ευαίσθητων οικοσυστημάτων όπως λ.χ. οι υδροβιότοποι και η εκμετάλλευση των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων, από τη διατήρηση των οποίων εξαρτάται το φυσικό κάλλος, η οικονομική βιωσιμότητα, καθώς και η πολιτισμική ταυτότητα αυτών των περιφερειών. Επισημαίνει επίσης τη σημαντική προστασία που παρέχει το δίκτυο NATURA 2000 στις παράκτιες (19) και θαλάσσιες περιοχές·

13.

υπογραμμίζει την περιπλοκότητα και την πολυθεματική διάσταση της προσαρμογής στις παράκτιες περιφέρειες. Μάλιστα, οι περιφέρειες αυτές βρίσκονται στο μεταίχμιο μεταξύ των χερσαίων συστημάτων (αστικά κέντρα, βιομηχανία, γεωργία, δάση, ποτάμια) και των αντίστοιχων θαλάσσιων (αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, λιμενικές δραστηριότητες, θαλάσσιες μεταφορές, τουρισμός). Επιπλέον, διαθέτουν διαχειριστικές αρμοδιότητες (π.χ. σχετικές με τους κινδύνους πλημμύρας, παροχής πόσιμου ύδατος και της χρήσης της γης) που συχνά ανατίθενται σε διάφορα διοικητικά επίπεδα (20).

Γ.   Η ενωσιακή προσέγγιση, επικουρικότητα και αναλογικότητα

14.

επικροτεί τη βούληση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να σχεδιάσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική ενωσιακής εμβέλειας και να καθορίσει τα κοινά μέσα για την προσαρμογή. Η ΕτΠ είναι πεπεισμένη ότι μια τέτοια ενωσιακή προσέγγιση του ζητήματος της προσαρμογής στην ήδη συντελούμενη όσο και στην επερχόμενη κλιματική αλλαγή μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την προσπάθεια των κρατών μελών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών, χωρίς να προσβάλλεται η αρχή της επικουρικότητας, δεδομένου μάλιστα ότι οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζονται στα εθνικά σύνορα·

15.

υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η μελλοντική ευρωπαϊκή στρατηγική προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή πρέπει να είναι αρκετά διεξοδική έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κάθε περιφέρειας ως προς: α) το είδος του αντικτύπου, β) τις οικονομικές συνθήκες (π.χ. τα επαπειλούμενα αγαθά και πόροι), γ) τον βαθμό κινδύνου και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, δ) την κοινωνική δομή (π.χ. την πληθυσμιακή πυκνότητα και τις δυνατότητες των ανθρωπογενών συστημάτων) και ε) τα δομικά χαρακτηριστικά (π.χ. ο περιφερειακός χαρακτήρας ή ύπαρξη μειονεκτημάτων όπως η αυξημένη ευπάθεια στην κλιματική αλλαγή που χαρακτηρίζει τις παράκτιες περιοχές και τα νησιά, πέραν των ορεινών (21) και των εξόχως απόκεντρων περιφερειών)·

16.

σημειώνει την ευκαιρία που παρέχεται μέσω της μελλοντικής στρατηγικής να καθοριστούν μέτρα προσαρμογής τα οποία, παράλληλα με τα χρηματοδοτικά μέσα, θα είναι επαρκώς ελαστικά προκειμένου να προσαρμόζονται αφ’ ενός αναλόγως με τις ιδιαιτερότητες των περιφερειών και αφ’ ετέρου στη συνεχή εξέλιξη της διαδικασίας προσαρμογής. Τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένα με τις παρεμβάσεις μετριασμού των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής προκειμένου να μην είναι στρεβλή η προσαρμογή και να αποφευχθεί η αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ή της ευπάθειας των περιοχών·

17.

υποστηρίζει ότι η δράση της ΕΕ στην προσαρμογή των παράκτιων περιφερειών πρέπει να εστιάζεται στις εξής πρωτοβουλίες: α) συντονισμός και συνεργασία των διαφόρων διοικητικών επιπέδων, εφόσον ο αντίκτυπος ή τα μέτρα εκτείνονται πέραν των εθνικών συνόρων, β) επιμόρφωση, γ) ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για την κάλυψη των κενών, τα οποία στην περίπτωση των παράκτιων περιφερειών προϋποθέτουν συχνά σύνθετες ενέργειες και πολυθεματικές δράσεις, δ) διάδοση της γνώσης, των θετικών πρακτικών και των επιτυχημένων παραδειγμάτων, ε) τεχνική και οικονομική υποστήριξη για την υλοποίηση ολοκληρωμένων τοπικών και περιφερειακών στρατηγικών προσαρμογής, στ) έρευνα και ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών προσαρμογής, ζ) καθορισμός και τεχνική / οικονομική υποστήριξη των προγραμμάτων διεθνικής συνεργασίας για την προσαρμογή σε επίπεδο μακροπεριφερειών·

18.

παρατηρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στον συντονισμό και στην αξιολόγηση των πολυάριθμων ερευνητικών και επενδυτικών έργων που συγχρηματοδοτούνται από τα ενωσιακά ταμεία, αποφεύγοντας επικαλύψεις, διευκολύνοντας τις συνέργειες και ευνοώντας της διάδοση και την εφαρμογή καλύτερων λύσεων και μέσων ευρείας κλίμακας. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να διασφαλίσει το συντονισμό των κοινών δράσεων μεταξύ των γειτονικών κρατών ή παράκτιων περιοχών και την υλοποίηση κοινών ερευνητικών και επενδυτικών σχεδίων·

19.

επαναλαμβάνει (22) την ανάγκη να υπάρξει μεγαλύτερη συνάφεια μεταξύ των ενωσιακών πολιτικών και δη της περιβαλλοντικής. Σημειώνει λ.χ. πώς θα μπορούσε να απειληθεί η εφαρμογή της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας και της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών από τις παρεμβάσεις προσαρμογής –ιδίως αν είναι δομικού χαρακτήρα. Επισημαίνει δε ότι είναι εν προκειμένω πολύ σημαντικό να ενεργοποιηθούν αποτελεσματικοί και διαφανείς μηχανισμοί τοπικής διαβούλευσης για τον καθορισμό παρεμβάσεων αποκατάστασης ή / και αποζημίωσης για όσα σημεία κοινοτικού ενδιαφέροντος πληγούν από αυτές τις παρεμβάσεις προσαρμογής·

20.

αναγνωρίζει ότι αποκτά ουσιαστική σημασία η Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών (ΟΔΠΖ) ως μέσο διευκόλυνσης της ενσωμάτωσης των πολιτικών στις παράκτιες περιοχές, ιδίως για όσα ζητήματα που δεν έχουν ακόμα διευθετηθεί πλήρως, όπως η διάβρωση του εδάφους, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και οι οικολογικές υποδομές. Επίσης, με την ΟΔΠΖ ενθαρρύνεται η περιφερειακή συνεργασία των τοπικών φορέων μέσω π.χ. πρωτοβουλιών όπως η Χάρτα της Σαρδηνίας για τη Λεκάνη της Μεσογείου (23). Επομένως τάσσεται υπέρ της διαδικασίας αναθεώρησης της σύστασης του 2002 στην οποία λαμβάνεται υπόψη το καλύτερα διαρθρωμένο ευρωπαϊκό πολιτικό πλαίσιο που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια για τη διαχείριση των θαλάσσιων και παράκτιων ζωνών (24). Εν προκειμένω ευελπιστεί ότι η αναθεώρηση αυτή θα δώσει την ευκαιρία να επικεντρωθεί περαιτέρω η ΟΔΠΖ στις διαδικασίες προσαρμογής·

21.

επιδοκιμάζει την προοπτική της σημαντικής αύξησης της ενωσιακής χρηματοδότησης μέσω του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2014 – 2020, με τουλάχιστον 20 % επί των συνολικών δαπανών να διοχετεύεται υπέρ δράσεων για το κλίμα, αλλά υπογραμμίζει την ανάγκη: α) να ληφθεί μέριμνα για μια δίκαιη και πραγματιστική αναλογικότητα των αρμοδιοτήτων χρηματοδότησης μεταξύ των διαφόρων διοικητικών επιπέδων – λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα οικονομική στενότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών και με σεβασμό προς τις αρχές της προσθετικότηταςς και της συμπληρωματικότητας και β) να διευκολυνθεί ο καθορισμός των εναλλακτικών πόρων·

22.

ως προς τούτο, προτείνει εκ νέου (25) μέρος των εσόδων του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου να διατεθεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές για την υλοποίηση των μέτρων προσαρμογής (και μετριασμού) στην κλιματική αλλαγή. Καλεί δε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδώσει συστάσεις για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα –μη εξαιρουμένων των ασφαλιστικών εταιρειών– στη στάθμιση και στον επιμερισμό των κινδύνων, καθώς και στην ευαισθητοποίηση όλων.

Δ.   Προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και την υποβολή προτάσεων για την προσαρμογή

23.

υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει η αξιολόγηση της διαδικασίας προσαρμογής να βασίζεται αποκλειστικά στο κριτήριο του κόστους, αλλά –κυρίως– και στις ευκαιρίες και στα οφέλη από τη μη λήψη μέτρων και επιμένει (26) να την θεωρεί ένα από τα δυνητικά μέσα ανάπτυξης ανταγωνιστικών και οικολογικών περιφερειακών οικονομιών. Ωστόσο τονίζει ότι προϋπόθεση είναι η ύπαρξη μιας τοπικής αυτοδιοίκησης που θα έχει επίγνωση των κινδύνων και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής· μιας αρχής αυτοδιοίκησης αρμόδιας να υιοθετεί τα αναγκαία μέτρα και ικανής τόσο να υλοποιεί τοπικά πολιτικές και παρεμβάσεις όσο και να έχει πρόσβαση στις δυνατότητες χρηματοδότησης·

24.

επισημαίνει μεν τον ενεργό ρόλο ορισμένων περιφερειών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά διαπιστώνει έναν γενικευμένο κίνδυνο εξαιτίας της μη συναίσθησης των διαστάσεων του προβλήματος. Επομένως, θεωρεί ουσιαστικό βήμα τη διεξαγωγή ενημερωτικών εκστρατειών που θα καταδεικνύουν τη σχέση αιτίας-αιτιατού της κλιματικής αλλαγής με κατά τόπους προβλήματα όπως η λειψυδρία, ο περιορισμός του αλιπέδου, τα κύματα καύσωνα, οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις. Παράλληλα, μέσω αυτών των εκστρατειών θα παρέχεται ενημέρωση και συγκεκριμένα παραδείγματα επιτυχούς χρήσης των διαθέσιμων μέσων για την προσαρμογή και τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής (27)·

25.

θεωρεί ζητούμενο θεμελιώδους σημασίας τη χρήση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για τη δημιουργία των ικανοτήτων και της ευελιξίας που απαιτούνται για την προσαρμογή, είτε στον δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Για παράδειγμα, κρίνεται σκόπιμη η ενίσχυση της τοπικής διακυβέρνησης με σκοπό την ενσωμάτωση των στρατηγικών προσαρμογής στις τομεακές πολιτικές αρμοδιοτήτων ή για την ανάπτυξη της κατάλληλης κατά τόπους νομοθεσίας. Από την άλλη πλευρά, πρέπει οι αρμοδιότητες σχεδιασμού και πραγματοποίησης έργων του ιδιωτικού τομέα να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες των ολοκληρωμένων και πολυθεματικών πολιτικών (28)·

26.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βελτιώσει και να αναπτύξει –βασιζόμενη στην πείρα της από μεμονωμένα έργα– τα εξής: α) μέσα «χαρτογράφησης» προκειμένου για τη συγκέντρωση δεδομένων και πληροφοριών γεωγραφικού χαρακτήρα και χρήσιμης κλίμακας, υποστηρικτικά προς τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, β) ένα σαφές και κοινό πλαίσιο αναφοράς για την εκτίμηση της ευπάθειας, του αντικτύπου και των διαγραφόμενων κινδύνων και γ) κατευθυντήριες γραμμές για τη χάραξη τοπικών στρατηγικών προσαρμογής των παράκτιων περιφερειών με γνώμονα τον –αναγκαίο– πολυθεματικό χαρακτήρα των παρεμβάσεων και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης στις εν λόγω περιοχές·

27.

συγκεκριμένα, κρίνει σκόπιμη τη δημιουργία δεικτών ευπάθειας για τις παράκτιες περιφέρειες καθώς και εργαλείων –βασισμένων σε αυτούς τους δείκτες– για την ανάλυση του βαθμού ευπάθειας. Αυτοί οι δείκτες, σε συνδυασμό με την υπολογισμό της χρονικής στιγμής εκδήλωσης των φαινομένων και τις ενδείξεις της ικανότητας προσαρμογής μπορούν να διευκολύνουν τον εντοπισμό και τον καθορισμό των προτεραιοτήτων επιτόπιας παρέμβασης προκειμένου για τη συγκέντρωση των σχετικών δυνάμεων εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο·

28.

επικροτεί την ανάπτυξη ενημερωτικών διαύλων όπως η CLIMATE-ADAPT, αλλά υπογραμμίζει την ευκαιρία διευκόλυνσης της πρόσβασης των τελικών χρηστών στο περιεχόμενό τους με γνώμονα τις αρχές ενός Ενιαίου συστήματος πληροφοριών για το περιβάλλον (29) (π.χ. με τη μετάφραση των πληροφοριών σε αρκετές γλώσσες). Επίσης, κρίνει σκόπιμη τη δημιουργία στον εν λόγω δίαυλο ενός τμήματος αφιερωμένου στη χρηματοδότηση της προσαρμογής σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα, καθώς και μιας βάσης δεδομένων για τις επενδύσεις·

29.

σημειώνει τη σημασία της ευρείας αξιοποίησης της έρευνας αφ’ ενός μεν φροντίζοντας αυτή να ανταποκρίνεται περισσότερο στις ανάγκες της κατά τόπους πολιτικής (λ.χ. με την εφαρμογή στρατηγικών προσαρμογής και τη λήψη οικονομικά αποδοτικών μέτρων εναρμονισμένων με τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου), αφ’ ετέρου δε με τη δημιουργία ή την προαγωγή –εφόσον υφίσταται ήδη– μηχανισμών διαλόγου ή / και συμπράξεων μεταξύ των επιστημονικών, πολιτικών παραγόντων και –στο μέτρο του δυνατού– της κοινωνίας πολιτών (λ.χ. μέσω της κοινής τους συμμετοχής σε ενωσιακά έργα

30.

επαναλαμβάνει (30) πόσο καθοριστικός είναι για τις παράκτιες περιφέρειες τόσο ο συντονισμός των πολιτικών που αποφασίζονται, όσο και η διεξαγωγή ερευνών με στόχο την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων στις γειτονικές ή διασυνοριακές περιοχές προκειμένου να μην μετατοπίζεται απλώς το πρόβλημα από τον ένα τόπο στον άλλο. Χάρη σε μια κοινή προσπάθεια καθορισμού αυτών των μέτρων και στη συμμετοχή όλων των άμεσα ενδιαφερομένων μπορούν να πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις συναφείς με τις ανάγκες του κάθε τόπου·

31.

θεωρεί ότι το κόστος της προσαρμογής και η αδυναμία να γίνουν κατανοητές οι δυνατότητες και τα δυνητικά οφέλη συνιστούν διόλου αμελητέο εμπόδιο για την εκπόνηση τοπικών στρατηγικών, πολλώ δε μάλλον για την εφαρμογή τους. Επισημαίνει, συνεπώς, την ώθηση που θα μπορούσε να δώσει η χρήση μέσων ικανών να αξιολογούν τόσο το κόστος όσο και τα οφέλη της προσαρμογής στις τοπικές και περιφερειακές διαδικασίες που ακολουθούνται για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των επιτόπιων παρεμβάσεων, και να δημιουργήσει παράλληλα κατάλληλες συνθήκες για την εκπόνηση οικονομικά αποδοτικότερων στρατηγικών·

32.

εκφράζει τη βεβαιότητα ότι οι ικανότητες, η επίγνωση της κατάστασης και η ικανή επιστημονική υποστήριξη δεν επαρκούν ελλείψει διαθέσιμων κονδυλίων σε τοπική ή περιφερειακή κλίμακα για την ανάληψη αποτελεσματικών δράσεων. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ κρίνει αναγκαίο να παγιωθούν μορφές άμεσης χρηματοδότησης των επιτόπιων δράσεων με τη βοήθεια: μέσων συμπράξεων (π.χ. το LIFE+ και το πρόγραμμα Ορίζοντας 2020), μέσων της αγοράς (π.χ. η καταβολή αντιτίμου για τις υπηρεσίες που παρέχουν τα οικοσυστήματα ή για τα κέρδη από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου), καθώς και φορολογικών μέσων (παροχή κινήτρων)·

33.

παρατηρεί ότι πρέπει να αντισταθμιστεί η ελάχιστη ευελιξία των παρεμβάσεων προσαρμογής π.χ. προκρίνοντας αντιστρέψιμες στρατηγικές με ήπια μέτρα αντί άλλων πιο «σκληροπυρηνικών» (λ.χ. ένα σύστημα ειδοποίησης αποτελεσματικότερο σε σχέση με τα μεγάλα έργα οριακής απόδοσης) ή προάγοντας την ανάπτυξη «οικολογικών υποδομών» με σκοπό την αποκατάσταση των φυσικών ενδιαιτημάτων, στοιχείο που αποτελεί τη βάση, άλλωστε, της προσαρμογής του οικοσυστήματος στην κλιματική αλλαγή·

34.

προς τούτο, σημειώνει ότι η ΟΔΠΖ έχει καταστεί υποχρεωτική για τα μεσογειακά κράτη μέλη από τον Μάρτιο του 2011 οπότε και τέθηκε σε ισχύ το Πρωτόκολλο για την ΟΔΠΖ της Διάσκεψης της Βαρκελώνης. Στο εν λόγω Πρωτόκολλο γίνεται ειδική αναφορά στην πρόκριση του οικοσυστήματος ως κριτηρίου για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης των ακτών (31). Συν τοις άλλοις, η ΕτΠ επισημαίνει ότι οι πολιτικές με κριτήριο το οικοσύστημα προβάλλονται ως οικονομικά αποδοτικές εναλλακτικές στις τεχνολογικές λύσεις προσαρμογής και μετριασμού στην ενωσιακή στρατηγική για την βιοποικιλότητα (32) και προσβλέπει στη συμβολή της μελλοντικής ενωσιακής στρατηγικής για τις οικολογικές υποδομές στη διαδικασία προσαρμογής των παράκτιων περιφερειών.

E.   Θεσμική συμβολή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και διεθνής συνεργασία

35.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε προκαταρκτική διαβούλευση με τους εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η πρόταση για τη χάραξη μιας ενωσιακής στρατηγικής προσαρμογής θα σέβεται την αρχή της αναλογικότητας, καθώς και ότι θα δίνεται αρκετή έμφαση και προσοχή στη λεπτομέρεια σε τοπικό επίπεδο· τούτο δε ιδίως όσον αφορά τις πιο ευαίσθητες περιοχές, δηλαδή τις παράκτιες, τις ορεινές και τις νησιωτικές·

36.

εκφράζει τη βεβαιότητα ότι μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη ενημερωτικών διαύλων όπως η CLIMATE-ADAPT και η OURCOAST προκειμένου να διευκολύνει, από την πλευρά της, την προσαρμογή του περιεχομένου αυτών των διαύλων στις ανάγκες και στις ιδιαιτερότητες του κάθε τόπου, αυξάνοντας έτσι τα οφέλη από την προβολή των θέσεων των τοπικών και περιφερειακών αρχών·

37.

επαναλαμβάνει (33) ότι κρίνει καθ' όλα σκόπιμη την τακτική συμμετοχή της σε διαβουλεύσεις επί των διαπραγματεύσεων σε επίπεδο ΕΕ, αλλά και παγκοσμίως, για το κλίμα και άρα επιθυμεί: α) τη συμμετοχή της σε μια ευρωπαϊκή ομάδα εργασίας για την προσαρμογή, η οποία θα επικεντρώνεται σε περιοχές με μόνιμα μειονεκτήματα (συμπεριλαμβανομένων όσων οφείλονται στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής), άρα τις παράκτιες περιοχές, τα νησιά, τις ορεινές και τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες και β) την πιστοποίηση του οργάνου ως παρατηρητή των εργασιών της Επιτροπής για την Προσαρμογή (34)·

38.

είναι πεπεισμένη ότι απαιτείται περισσότερη αλληλεγγύη και επικοινωνία μεταξύ των περιφερειών έτσι ώστε να μην μείνουν ανεκμετάλλευτες οι γνώσεις και η πείρα των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε ζητήματα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, τόσο σε ευρωπαϊκή όσο και σε παγκόσμια κλίμακα. Επομένως επικροτεί τις πρωτοβουλίες υπέρ της ανάληψης κοινής δράσης (π.χ. η Χάρτα του Ντέρμπαν για την Προσαρμογή) των τοπικών και περιφερειακών αρχών, υπέρ καινοτόμων συμπράξεων (π.χ. η Κατά τόπους προσέγγιση της κλιματικής αλλαγής (35)) ή υπέρ της δημιουργίας ενός δικτύου διαμοιρασμού, συνεργασίας και ανταλλαγής οικολογικών τεχνολογιών (π.χ. το Κέντρο και Δίκτυο Τεχνολογίας για το Κλίμα (36)).

Βρυξέλλες, 10 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  "Managing the Risks of Extreme Events and Disasters to Advance Climate Change Adaptation" («Διαχείριση των κινδύνων ακραίων φαινομένων και καταστροφών για την προώθηση τις προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή»), ειδική έκθεση των ομάδων εργασίας Ι και ΙΙ της Διακυβερνητικής επιτροπής για την κλιματική αλλαγή (IPCC), 2012.

(2)  Αξιολόγηση προσαρμογής (στην κλιματική αλλαγή): η μέθοδος καθορισμού των επιλογών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και η εκτίμησή τους με κριτήρια όπως η διαθεσιμότητα, τα οφέλη, η αποτελεσματικότητα, η αποδοτικότητα και ο βαθμός του εφικτού· προσαρμογή (στην κλιματική αλλαγή): στα ανθρωπογενή συστήματα, η διαδικασία προετοιμασίας ενόψει των τρεχουσών ή αναμενόμενων κλιματικών συνθηκών και στις συνέπειές τους προκειμένου να μετριαστούν οι επιπλοκές ή να αξιοποιηθούν οι επωφελείς αλλαγές· στα φυσικά συστήματα, η διαδικασία προσαρμογής στο κλίμα και στις επιδράσεις του. Οι ανθρώπινες παρεμβάσεις ενδέχεται να διευκολύνουν την προσαρμογή στις αναμενόμενες κλιματικές συνθήκες (ορισμοί από το γλωσσάριο της προαναφερθείσας έκθεσης της IPCC).

(3)  CdR 118/2007 fin, CdR 72/2009 fin.

(4)  COM(2007) 354 fin· COM(2009) 147 fin· Μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ της ΕτΠ και του UNEP (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον), 21 Ιουνίου 2012.

(5)  Συμφωνίες της Κανκούν 2010: http://cancun.unfccc.int/.

(6)   στις 19 Ιουνίου 2012.

(7)  COM(2011) 615 τελικό/2 της 14/3/2012.

(8)  «Η οικονομική διάσταση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στις παράκτιες περιοχές της ΕΕ», Policy Research Corporation (2009).

(9)  CdR 72/2009 fin.

(10)  Οι παράκτιες περιφέρειες ορίζονται ως εδαφικές οντότητες τρίτου τύπου (NUTS3) που είτε διαθέτουν ακτογραμμή είτε το ήμισυ περίπου του πληθυσμού τους διαβιεί το πολύ 50 χλμ. από τη θάλασσα. Ακόμα και το Αμβούργο θεωρείται παράκτια περιφέρεια –αν και δεν πληροί αυτά τα κριτήρια– λόγω της βαθιάς επιρροής της θάλασσας.

(11)  Πηγή: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος και έργο Eurosion στο «Η οικονομική διάσταση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στις παράκτιες περιοχές της ΕΕ», Policy Research Corporation (Οργανισμός Έρευνας Πολιτικών) (2009).

(12)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2010), «Δέκα μηνύματα για το 2010 – Παράκτια οικοσυστήματα»].

(13)  Brown S., Nicholls R.J., Vafeidis A., Hinkel J. και Watkiss P. (2011). Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επιστημών εκτιμά την απώλεια υδροβιότοπων λόγω της κλιματικής αλλαγής στο 17 % στις ακτές του Ατλαντικού, στο 31 - 100 % στις ακτές της Μεσογείου και στο 84 - 98 % στις ακτές της Βαλτικής, πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ Περιβάλλοντος (2012), LIFE και η διαχείριση των ακτών).

(14)  «Η οικονομική διάσταση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στις παράκτιες περιοχές της ΕΕ», Policy Research Corporation (2009),.

(15)  Eurostat regional yearbook 2011 (Περιφερειακή επετηρίδα της Eurostat για το 2011) κεφάλαιο 13 - Παράκτιες περιφέρειες.

(16)  «Η οικονομική διάσταση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στις παράκτιες περιοχές της ΕΕ», Policy Research Corporation (2009).

(17)  ClimateCost (the Full Costs of Climate Change / «Το πλήρες κόστος της κλιματικής αλλαγής»): http://www.climatecost.cc/home.html. Brown S., Nicholls R.J., Vafeidis A., Hinkel J. και Watkiss P. (2011). Τα στοιχεία αναφέρονται στην υπόθεση της «σταθεροποίησης» (van der Linden και Mitchell, 2009: Lowe κ.ά., 2009a), σύμφωνα με την οποία η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα έχει φτάσει τα 18 εκ. το 2050 και τα 26 εκ. το 2080, η δε άνοδος της θερμοκρασίας δεν θα ξεπεράσει τους 2 °C σε σχέση με τα επίπεδα προ βιομηχανικής εποχής· με άλλα λόγια υποτίθεται ότι θα τελεσφορήσουν οι πολιτικές που εφαρμόζονται επί του παρόντος σε παγκόσμια κλίμακα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Με αυτή την υπόθεση επιτυγχάνεται η βέλτιστη σχέση κόστους-οφέλους.

(18)  Στα παραρτήματα της οδηγίας για την διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας παρατίθενται 50 τύποι φυσικών ενδιαιτημάτων και 150 είδη (εκτός των πτηνών) που προτιμούν τα παράκτια οικοσυστήματα [πηγή: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2010), «Δέκα μηνύματα για το 2010 – Παράκτια οικοσυστήματα»].

(19)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2010), «Δέκα μηνύματα για το 2010 - Τα παράκτια οικοσυστήματα».

(20)  «Η οικονομική διάσταση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στις παράκτιες περιοχές της ΕΕ», Policy Research Corporation (2009).

(21)  CdR 89/2012 fin.

(22)  CdR 118/2007 fin.

(23)  Η εν λόγω Χάρτα συνομολογήθηκε στην πόλη Αλγκέρο της Σαρδηνίας τον Ιούλιο του 2008 και σε αυτήν καθορίζονται οι αρχές και οι στόχοι ενός διαύλου διαλόγου και ανταλλαγής πρωτοβουλιών στην περιοχή της Μεσογείου (ICZM Mediterranean Dialogue).

(24)  Συγκεκριμένα η ανακοίνωση «Μια ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση» [COM(2007) 574 τελικό] και η Οδηγία 2008/56/ΕΚ περί πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής για το θαλάσσιο περιβάλλον.

(25)  CdR 269/2011 fin, CdR 5/2011 fin, CdR 245/2010 fin και CdR 72/2009 fin.

(26)  CdR 118/2007 fin.

(27)  Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προϊόντος αφιερωμένου στην ενημερωτική εκστρατεία "Making Cities Resilient – My City is Getting Ready" («Πώς μπορούν οι πόλεις να γίνουν πιο ανθεκτικές – Η πόλη μου ετοιμάζεται») www.unisdr.org/campaign είναι το φυλλάδιο με τίτλο How To Make Cities More Resilient («Πώς μπορούν οι πόλεις να γίνουν πιο ανθεκτικές»), με κύριο αποδέκτη τους άρχοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το συγκεκριμένο φυλλάδιο περιλαμβάνει μια διαρθρωμένη εισαγωγή στον περιορισμό του κινδύνου και στη δυνατότητα αντίδρασης και περιέχει παραδείγματα θετικών πρακτικών και τα επί του παρόντος διαθέσιμα μέσα.

(28)  CdR 72/2009 fin.

(29)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η πορεία προς το Ενιαίο Σύστημα Πληροφοριών για το Περιβάλλον (ΕΣΠΠ-SEIS) COM(2008) 46 τελικό.

(30)  CdR 118/2007 fin.

(31)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2010), «10 μηνύματα για το 2010 - Τα παράκτια οικοσυστήματα».

(32)  COM(2011) 244 final.

(33)  CdR 269/2011 fin.

(34)  Η Επιτροπή για την Προσαρμογή (Adaptation Committee) συστάθηκε στο πλαίσιο των Συμφώνων του Κανκούν για να παράσχει στα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή τεχνική υποστήριξη, καθοδήγηση, συνεργασία και να μοιραστεί γνώσεις και θετικές πρακτικές.

(35)  Κατά τόπους προσέγγιση της κλιματικής αλλαγής (TACC)

(36)  Κέντρο και Δίκτυο Τεχνολογίας για το Κλίμα (Climate Technology Centre and Network): http://unfccc.int/ttclear/jsp/CTCN.jsp.


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/27


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Περιφερειακές στρατηγικές για την κλιματική αλλαγή στην ΕΕ με βάση το παράδειγμα των ορεινών περιοχών»

2012/C 391/06

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

επισημαίνει ότι οι ορεινές περιοχές είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην κλιματική αλλαγή και επαναλαμβάνει ότι ενδείκνυται να προαχθεί η ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή σε ένα ευρύτερο σχέδιο ενδυνάμωσης της ατομικής και συλλογικής αντοχής το οποίο θα πρέπει να συνεκτιμά όλα τα κρίσιμα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και ενεργειακά προβλήματα που είναι αναπόφευκτα αλληλένδετα·

υπενθυμίζει ότι το 2013 η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόκειται να αποκτήσει μια στρατηγική προσαρμογής, και θεωρεί μείζονος σημασίας να διαθέτει η εν λόγω γενική στρατηγική περιφερειακή και τοπική διάσταση, όπως ορίζεται στο άρθρο 174 της ΣΛΕΕ και να συμπεριληφθεί στην ευρωπαϊκή στρατηγική προσαρμογής ένα κεφάλαιο ειδικά αφιερωμένο στις ορεινές περιοχές·

τονίζει ότι η αναμενόμενη επιδείνωση της ευπάθειας των ορεινών περιοχών κατά τις επόμενες δεκαετίες επιβάλλει την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και την καθιέρωση ενός ικανοποιητικού συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών. Κρίνεται σημαντικό τα κονδύλια που προορίζονται για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή να συμπεριληφθούν ρητά στον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020. Είναι αναγκαία η χάραξη πολιτικών για τη βελτίωση της πρόσβασης και της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας στις ιδιαίτερα μειονεκτούσες περιοχές·

τονίζει ότι πολλές ορεινές περιοχές έχουν ήδη αρχίσει να αναπτύσσουν στρατηγικές προσαρμογής, με αποτέλεσμα να απαιτείται επειγόντως ο συντονισμός των στόχων τους και η εξέταση των αποτελεσμάτων τους. Κρίνεται επίσης σκόπιμη η εναρμόνιση των περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών που είναι σήμερα διάσπαρτες μεταξύ πολυάριθμων ενώσεων, ερευνητικών ιδρυμάτων και διοικήσεων των ορεινών περιοχών.

Εισηγητής

ο κ. Luciano CAVERI (IT/ALDE), Σύμβουλος της Αυτόνομης Περιφέρειας της Valle D'Aosta

Έγγραφα αναφοράς

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενικές παρατηρήσεις

1.

επισημαίνει ότι τα τελευταία χρόνια συσσωρεύθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ευρεία επιστημονική βιβλιογραφία, καθώς και μεγάλος αριθμός πολιτικών εγγράφων και επιστημονικών έργων, βάσει των οποίων καταδεικνύεται ότι οι ορεινές περιοχές είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στην κλιματική αλλαγή διότι συγκεντρώνουν, σε μια έκταση περιορισμένων διαστάσεων, διαφορετικά περιβάλλοντα ως προς το υψόμετρο, την έκθεση και την επίδραση των ατμοσφαιρικών ρευμάτων. Ακόμη και η Διακυβερνητική Ομάδα για τις Κλιματικές Μεταβολές (IPCC) συγκαταλέγει τις ορεινές περιοχές ανάμεσα στις περιοχές που διατρέχουν μείζονα κλιματικό κίνδυνο, τις λεγόμενες θερμές κηλίδες (hot spots). Επιπλέον στο Κεφάλαιο 13 της Ατζέντας 21 (Σύνοδος Κορυφής του Ρίο για τη Γη, 1992) το οποίο είναι ειδικά αφιερωμένο στις ορεινές περιοχές, και πιο συγκεκριμένα στο σημείο 4, αναφέρεται ότι οι περιοχές αυτές «είναι οι πιο ευαίσθητες στην κλιματική αλλαγή»· η εν λόγω διαπίστωση παραμένει επίκαιρη, ακόμη και στο πλαίσιο της Διάσκεψης Ρίο+20 τον Ιούνιο του 2012. Σε όλη την Ευρώπη, οι δασικές ζώνες βρίσκονται κυρίως στις ορεινές περιοχές. Κατά συνέπεια, συμβάλλουν σημαντικά στη δέσμευση CO2 και γενικότερα στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, αμβλύνοντας τις ανεπιθύμητες συνέπειες της ρύπανσης και προσφέροντας πολύτιμους πόρους από άποψη υδάτων και φυσικού τοπίου. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στην κλιματική αλλαγή. Οι ορεινές περιοχές, από κοινού με τις παράκτιες, αποτελούν τις σημαντικότερες τουριστικές ζώνες λόγω των κλιματικών συνθηκών τους, της βιοποικιλότητας, του πλούσιου φυσικού τοπίου, των υδάτινων πόρων, των πολιτισμικών και αρχιτεκτονικών πτυχών τους, των παραδόσεων και των εθίμων τους·

2.

υπογραμμίζει ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλη την επικράτεια της ΕΕ, αλλά και όλο τον κόσμο· ωστόσο, οι συγκεκριμένες επιπτώσεις της σε μια περιοχή και άρα οι απαραίτητες προετοιμασίες και λύσεις για την αντιμετώπισή τους εξαρτώνται από πλήθος διαφορετικών παραγόντων. Επομένως οποιαδήποτε μέτρα για τον μετριασμό του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής πρέπει να λαμβάνονται σε συνάρτηση με τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στην κάθε περιοχή. Υπό αυτό το πρίσμα, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές που εκπροσωπούνται στην ΕτΠ αποτελούν σημαντικούς εταίρους για την εξεύρεση και την εφαρμογή των κατάλληλων λύσεων·

3.

υπενθυμίζει ότι η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της συγκαταλέγονται στις βασικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν τα επόμενα έτη οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην ΕΕ. Υπό αυτή την έννοια, πρωταρχικές προτεραιότητες αποτελούν τόσο η λήψη των αναγκαίων μέτρων προκειμένου να περιοριστεί, όσο γίνεται, η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη (μετριασμός), όσο και η προετοιμασία σε διαφορετικά επίπεδα ενόψει αυτών των αναπόφευκτων αλλαγών (προσαρμογή)·

4.

τονίζει ότι οι ορεινές περιοχές αποτελούν «θησαυροφυλάκια» βιοποικιλότητας τα οποία απειλούνται από την ταχεία αλλαγή του κλίματος: επί του συνόλου των περιοχών του προγράμματος Natura 2000, ποσοστό 43 % αντιστοιχεί σε ορεινές περιοχές, ενώ τα 118 από τα 1.148 είδη που αναφέρονται στα Παραρτήματα ΙΙ και IV της οδηγίας για τα ενδιαιτήματα έχουν σχέση με το ορεινό περιβάλλον (1)·

5.

υπογραμμίζει ότι οι κλιματικές μεταβολές, οι οποίες γίνονται μετά βίας αντιληπτές στις πεδινές περιοχές, επιτείνονται στις ορεινές περιοχές και προσλαμβάνουν μορφή έγκαιρης προειδοποίησης για την εξέλιξη του κλίματος σε ευρεία κλίμακα, παρέχοντας μια εξαιρετική πηγή παρατήρησης στην επιστημονική έρευνα και ένα πεδίο δοκιμών για τη διαμόρφωση και την αξιολόγηση των πολιτικών προσαρμογής·

6.

υπενθυμίζει ότι οι κλιματικές μεταβολές συντελούνται ήδη και επιφέρουν τα εξής: μεγιστοποίηση του υδρογεωλογικού κινδύνου (πλημμύρες, κατολισθήσεις) και αύξηση της ευπάθειας ατόμων και υποδομών· μείωση της διαθεσιμότητας του νερού, ιδίως το καλοκαίρι (ακόμη και σε παρακείμενες μη ορεινές περιοχές)· διαφοροποίηση των προτύπων ροής των ποταμών (στις αλπικές περιοχές αναμένεται ότι θα αυξηθεί η συχνότητα εμφάνισης πλημμυρών τον χειμώνα και φαινομένων ξηρασίας το καλοκαίρι)· συρρίκνωση των παγετώνων (από το 1850 ο όγκος των αλπικών παγετώνων συρρικνώθηκε σχεδόν κατά δύο τρίτα, με ραγδαία επιδείνωση του φαινομένου μετά από το 1985)· τήξη των αενάως παγωμένων εδαφών (permafrost)· μείωση της διάρκειας της χιονοκάλυψης, κυρίως σε υψόμετρα κάτω των 1.500 μ.· τροποποίηση της συχνότητας των χιονοστιβάδων· επαπειλούμενους κινδύνους για τη βιοποικιλότητα και τη μετανάστευση ζώων και φυτών· οικονομικές αλλαγές τόσο στον χειμερινό και θερινό τουρισμό όσο και στην παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας· αβεβαιότητα στη γεωργική παραγωγή και ζημίες στη δασοκομία. Η ευαισθησία του αλπικού περιβάλλοντος έναντι των εν λόγω ταχέως μεταβαλλόμενων κλιματικών συνθηκών καθιστά τις Άλπεις «περιοχή με μόνιμο φυσικό μειονέκτημα». Η άνοδος της θερμοκρασίας που παρατηρείται κατά τα τελευταία 150 χρόνια στην περιοχή των Άλπεων (+ 1,5 °C) αντιστοιχεί στο διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου που είναι + 0,7 °C (2). Η ευπάθεια των αλπικών υδάτινων πόρων μελετήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) το 2009 (3)·

7.

επισημαίνει ότι οι παραδόσεις και οι πολιτισμοί των ορεινών περιοχών βασίζονται στην εξαιρετικά σημαντική έννοια της συνειδητοποίησης των περιβαλλοντικών ορίων και δυνατοτήτων. Η σχέση με τους αυστηρούς φυσικούς περιορισμούς και τις δυνατότητες της εκάστοτε περιοχής κατέστησε, με την πάροδο του χρόνου, δυνατό τον καθορισμό κριτηρίων βιωσιμότητας και ορθολογικής χρήσης των πόρων. Αυτές οι θεμελιώδεις αξίες μπορούν να ενσωματωθούν σε ένα σύγχρονο όραμα με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία γνώσεων και στη διαμόρφωση αναπτυξιακών προτύπων προς όφελος όχι μόνον των ίδιων των ορεινών περιοχών, αλλά και των διαφόρων απομακρυσμένων περιοχών· σε πολλές περιπτώσεις, οι αξίες αυτές μπορούν επίσης να προσλάβουν οικουμενική χροιά (όπως στην περίπτωση του προτύπου αγροτικής/αστικής συνεργασίας RURBAN – TCUM/ΕΕ ΓΔ REGIO)·

8.

τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή θα αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη πρόκληση για την προσαρμοστική μας ικανότητα από οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα χρειάστηκε ποτέ να αντιμετωπίσει το ανθρώπινο είδος, αλλά αποτελεί ωστόσο μία μόνον επί μέρους ένδειξη μιας πιο σύνθετης περιβαλλοντικής κρίσης και κρίσης της ανθρωπότητας που αφορά επίσης τα εξής:

τη διαθεσιμότητα των ανανεώσιμων φυσικών πόρων (νερό, δάση, αλιευτικοί πόροι, απώλεια βιομάζας)·

την ποιοτική και ποσοτική μείωση των αγαθών και των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων·

τη μείωση της βιοποικιλότητας·

τον εύθραυστο χαρακτήρα της παραγωγής τροφίμων (υψηλό ενεργειακό κόστος των τροφίμων από πλευράς ορυκτών καυσίμων, μείωση της καλλιεργήσιμης γης, έλλειψη ισορροπίας στους κύκλους του άνθρακα, του αζώτου και του φωσφόρου)·

τη μείωση της διαθεσιμότητας ορυκτών πόρων·

τη μείωση της διαθεσιμότητας φθηνής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα (συρρίκνωση των αποθεμάτων πετρελαίου)·

τη ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα, των υδάτων, του εδάφους και τη συσσώρευση μη βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων·

τη δημογραφική αύξηση και τα μεταναστευτικά ρεύματα (που οφείλονται, μεταξύ άλλων, και στις κλιματικές μεταβολές)·

9.

υπογραμμίζει ότι τα προβλήματα αυτά θα προκαλέσουν διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις ανάλογα με τις γεωγραφικές περιοχές. Δυστυχώς όμως, ένα εκ των λιγοστών σχεδίων που ασχολούνται με την ανάλυση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην ευρωπαϊκή οικονομία, το σχέδιο PESETA (2009) του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν συμπεριλαμβάνει τις ορεινές περιοχές·

10.

σημειώνει ότι στη Λευκή Βίβλο σχετικά με την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος [COM(2009) 147 τελικό), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τις διαφορετικές κλιματικές επιπτώσεις που υφίστανται οι περιφέρειες και το γεγονός ότι η επιτυχής έκβαση οποιασδήποτε στρατηγικής προσαρμογής καθιστά επιβεβλημένη τη συνεργασία μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης. Η προσαρμογή συνιστά μακρόπνοη δυναμική διαδικασία που απαιτεί την εδραίωση στενών σχέσεων μεταξύ φορέων χάραξης πολιτικής, ερευνητών, τεχνικών εμπειρογνωμόνων, επιχειρηματιών και τοπικών ιθυνόντων·

11.

επιδοκιμάζει το γεγονός ότι την Άνοιξη του 2012 δρομολογήθηκε η δημόσια διαβούλευση για την προετοιμασία της ευρωπαϊκής στρατηγικής προσαρμογής που προβλέπεται για το 2013 και εγκαινιάστηκε η Πλατφόρμα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή (CLIMATE-ADAPT), η οποία αποτελεί χρήσιμο μέσο τόσο για τη συλλογή παραδειγμάτων βέλτιστων πρακτικών όσο και για τον περιφερειακό και αστικό σχεδιασμό, συμπεριλαμβανομένης επίσης μιας ενότητας αφιερωμένης στα βουνά·

Στόχοι

12.

επαναλαμβάνει ότι ενδείκνυται να προαχθεί η ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή σε ένα ευρύτερο σχέδιο ενδυνάμωσης της ατομικής και συλλογικής αντοχής το οποίο θα πρέπει να συνεκτιμά όλα τα κρίσιμα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και ενεργειακά προβλήματα που είναι αναπόφευκτα αλληλένδετα·

13.

υπενθυμίζει ότι το 2013 η Ευρωπαϊκή Ένωση πρόκειται να αποκτήσει μια στρατηγική προσαρμογής, και θεωρεί μείζονος σημασίας να διαθέτει η εν λόγω γενική στρατηγική περιφερειακή και τοπική διάσταση, όπως ορίζεται στο άρθρο 174 της ΣΛΕΕ. Ευκταίο θα ήταν να συμπεριληφθεί στην ευρωπαϊκή στρατηγική προσαρμογής ένα κεφάλαιο ειδικά αφιερωμένο στις ορεινές περιοχές·

14.

κρίνει επίσης σημαντικό η ευρωπαϊκή στρατηγική προσαρμογής να περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο για τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, των οποίων τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι περιορισμοί αναγνωρίζονται στο άρθρο 349 της ΣΛΕΕ·

15.

τονίζει ότι η αναμενόμενη επιδείνωση της ευπάθειας των ορεινών περιοχών κατά τις επόμενες δεκαετίες επιβάλλει την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και την καθιέρωση ενός ικανοποιητικού συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών. Κρίνεται σημαντικό τα κονδύλια που προορίζονται για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή να συμπεριληφθούν ρητά στον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020·

16.

ζητεί, όσον αφορά τα νέα κρίσιμα ζητήματα που απορρέουν από τις κλιματικές μεταβολές, τη χάραξη πολιτικών για τη βελτίωση της πρόσβασης και της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας στις ιδιαίτερα μειονεκτούσες περιοχές·

17.

υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τους πόρους που διατίθενται για τον σκοπό αυτό, παρά στην προσαρμογή. Αν δεν επιτύχουμε σημαντική παγκόσμια μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, όπως προβλέπει η Σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή, θα αποδειχθεί ανέφικτο να προληφθούν η μελλοντική αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, η αλλαγή του κλίματος και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία θα έχουν επιπτώσεις για τις τοπικές κοινότητες·

18.

επισημαίνει ότι ενδείκνυται επίσης ο καθορισμός στενά αλληλένδετων δράσεων για την επίλυση των ήδη υφιστάμενων και τη διευθέτηση των μελλοντικών προβλημάτων σε τομείς που καλύπτονται ήδη από τον προγραμματισμό της ΕΕ, με παράλληλη υπόδειξη των επιλεγόμενων δράσεων ως αντικείμενο για την άσκηση της ευρωπαϊκής τοπικής δημοκρατίας σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, επιδιώκοντας μεταξύ άλλων τα εξής:

α)

την επίτευξη της μέγιστης ενεργειακής απόδοσης των νέων κτιρίων και την ανακαίνιση των ήδη υφιστάμενων·

β)

τη συντήρηση και υποστήριξη των οικοδομικών προτύπων των ορεινών περιοχών και της υπαίθρου, με την κατάρτιση Σχεδίων Χωροταξίας και Φυσικών Πόρων που θα επιτρέπουν τη χωροταξική ανάπτυξη χωρίς κερδοσκοπία επί των γαιών. Έτσι θα αποφευχθεί η υποβάθμιση των υφιστάμενων τοπίων, οικοσυστημάτων, βιοτόπων και προστατευόμενων περιοχών και θα αποτραπεί η ρύπανση των υδάτινων πόρων και του εδάφους, ενώ θα ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη υπεύθυνου τουρισμού και κατά συνέπεια η διατήρηση του πληθυσμού στις ορεινές περιοχές·

γ)

την εισαγωγή της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιοχής (ηλιακή, θερμική και φωτοβολταϊκή ενέργεια, αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια, βιομάζα) για την επίτευξη ενεργειακής αυτάρκειας, όπου αυτό είναι δυνατό· υπάρχει ανάγκη, αφενός, ολοκληρωμένων περιφερειακών σχεδίων στον τομέα της ενέργειας και, αφετέρου, διαχείρισης των δυνατοτήτων άντλησης των υδροηλεκτρικών ταμιευτήρων σε συνάρτηση με τις δυνατότητες αποθήκευσης της παραγόμενης φωτοβολταϊκής ενέργειας·

δ)

την προώθηση των ενεργειακών ελέγχων σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα·

ε)

τη μείωση των ροών ενέργειας και υλικών στις τοπικές κοινότητες με διατήρηση του ίδιου βιοτικού επιπέδου (π.χ.: "Επιχείρηση 2000 W", ETH Ζυρίχη)·

στ)

τον περιορισμό του όγκου των αποβλήτων και τη μέγιστη δυνατή ανακύκλωση, καθώς και την παροχή κινήτρων για την οικιακή λιπασματοποίηση από οργανικά απόβλητα·

ζ)

την επανενεργοποίηση των τοπικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων: ποιοτική γεωργία και κτηνοτροφία κυρίως για την υποστήριξη της επιτόπιας κατανάλωσης και του εμπορίου για τους τουρίστες· τη ρητή υποστήριξη της γεωργίας συντήρησης (χωρίς ή με ελάχιστη άροση του εδάφους) και της οικολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας·

η)

την κανονιστική ρύθμιση της διαχείρισης των δασών σε σχέση με την απομάκρυνση της ξυλώδους βιομάζας για ενεργειακούς και κατασκευαστικούς σκοπούς και την επίδειξη προσοχής στις πιέσεις που ασκούνται λόγω των κλιματικών μεταβολών· τη διαστασιολόγηση των μονάδων παραγωγής θερμότητας με χρήση βιομάζας που δεν πρέπει να υπερβαίνει την ετήσια παραγωγική ικανότητα των δασών· τη διαφύλαξη των προστατευόμενων δασών· τη στήριξη αειφόρου δασοκομίας για την παραγωγή ξυλείας και βιομάζας ως οικονομικού πόρου για αυτές τις περιοχές·

θ)

τον εκτεταμένο περιορισμό της χρήσης της γης για την κατασκευή κτιρίων και υποδομών·

ι)

τη μείωση των αναγκών κινητικότητας μέσω της ενίσχυσης των δικτύων ηλεκτρονικών υπολογιστών και των ΤΠΕ, των ηλεκτρονικών υπηρεσιών και της τηλεργασίας (συμβάλλοντας επίσης στην ανανέωση του πληθυσμού των εγκαταλελειμμένων ορεινών περιοχών και στην εποικοδομητικότερη αξιοποίηση του τουρισμού)·

ια)

την προαγωγή του περιβαλλοντικά υπεύθυνου και βιώσιμου τουρισμού· τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τουρισμού· την προώθηση του αγροτουρισμού·

ιβ)

την προώθηση μιας οικολογικής και καινοτόμου οικονομίας στις ορεινές περιοχές: ενέργεια, ηλεκτρονικά συστήματα, συστήματα ελέγχου και εποπτείας, επιστημονική έρευνα και πόλοι πανεπιστημιακής κατάρτισης·

ιγ)

την εστίαση στην παιδεία και στον πολιτισμό: ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με τον επείγοντα χαρακτήρα της κλιματικής αλλαγής που καθιστά ζωτικής σημασίας την εφαρμογή, αφενός, ορθών πολιτικών για το κλίμα και, αφετέρου, της στρατηγικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή· προς το σκοπό αυτό απαιτείται να προαχθεί η διάδοση των περιβαλλοντικών ζητημάτων στο πλαίσιο των σχολικών προγραμμάτων αλλά και με τη βοήθεια διαφόρων δράσεων ενημέρωσης του κοινού, όπως είναι η δημιουργία «θυρίδων προσαρμογής» με σκοπό τόσο τη χάραξη περιφερειακών στρατηγικών δεόντως προσαρμοσμένων στις εκάστοτε τοπικές συνθήκες όσο και την ενημέρωση των πολιτών. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί το αυστραλιανό "Victorian Centre for Climate Change Adaptation Research" (Βικτοριανό Ερευνητικό Κέντρο για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή – VCCCAR - www.vcccar.org.au) που ενσωματώνει σε τοπικό επίπεδο την ευρύτερη εθνική πολιτική που διαμορφώνεται από το "National Climate Change Adaptation Research Facility" (Εθνική Μονάδα Ερευνών για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή – (NCCARF - www.nccarf.edu.au). (NCCARF - www.nccarf.edu.au)·

ιδ)

την ενθάρρυνση προγραμμάτων πολιτικής προστασίας και πρόληψης των κινδύνων της κλιματικής αλλαγής, μέσω κατάλληλων υποδομών, συστημάτων πρόβλεψης και έγκαιρης προειδοποίησης για μετεωρολογικά και υδρολογικά φαινόμενα, ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών με τον πληθυσμό και δοκιμαστικών ασκήσεων για την πρόληψη των ζημιών και τη διάσωση των πολιτών·

19.

τονίζει ότι πολλές ορεινές περιοχές έχουν ήδη αρχίσει να αναπτύσσουν στρατηγικές προσαρμογής, με αποτέλεσμα να απαιτείται επειγόντως ο συντονισμός των στόχων τους και η εξέταση των αποτελεσμάτων τους. Κρίνεται επίσης σκόπιμη η εναρμόνιση των περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών που είναι σήμερα διάσπαρτες μεταξύ πολυάριθμων ενώσεων, ερευνητικών ιδρυμάτων και διοικήσεων των ορεινών περιοχών·

20.

κρίνει σκόπιμη την παρακολούθηση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων με τη βοήθεια δεικτών για την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων και των επιδόσεων που επιτυγχάνονται, ενιαίας βάσης δεδομένων για την άντληση πληροφοριών σχετικά με τα διάφορα έργα, καθώς και ενεργειακού μητρώου·

21.

επισημαίνει εν κατακλείδι ότι οι αιτίες και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα πρέπει να αντιμετωπιστούν σε όλα τα επίπεδα, σε πολλές γεωγραφικές κοινότητες και σε παγκόσμια κλίμακα. Ειδικότερα, οι φτωχότερες κοινότητες του πλανήτη είναι συχνά οι πρώτες που πλήττονται από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και χρειάζονται ειδική βοήθεια. Οι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών θα πρέπει να διατεθούν για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, βάσει των προτεραιοτήτων που έχουν καθοριστεί στις συμφωνημένες στρατηγικές και τις διεθνείς συμβάσεις, και να χρησιμοποιηθούν στο επίπεδο όπου θα έχουν τον μέγιστο δυνατό αντίκτυπο. Ως εκ τούτου, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των δράσεων μετριασμού της αλλαγής του κλίματος και προσαρμογής σε αυτήν, ούτως ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως τα οφέλη που απορρέουν από την εμπειρογνωσία και την πείρα τους, καθώς και από την εγγύτητά τους στους πολίτες.

Βρυξέλλες, 10 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), "Europe's ecological backbone: Recognising the true value of our mountains" (Η οικολογική ραχοκοκαλιά της Ευρώπης: Αναγνώριση της πραγματικής αξίας των βουνών μας), Έκθεση αριθ. 6/2010.

(2)  ΚΚΕρ/ΠΟΥ, "Impacts of Europe's changing climate" (Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ευρώπη), έκθεση αριθ. 4/2008: http://www.eea.europa.eu/publications/eea_report_2008_4.

(3)  ΕΟΠ, "Regional climate change and adaptation. The Alps facing the challenge of changing water resources" (Περιφερειακή κλιματική αλλαγή και προσαρμογή. Οι Άλπεις αντιμέτωπες με την πρόκληση της διαφοροποίησης των υδάτινων πόρων), Έκθεση αριθ. 8/2009.


III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

97η σύνοδος ολομέλειας της 8ης, 9ης και 10ης Οκτωβρίου 2012

18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/31


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο μετά το 2013»

2012/C 391/07

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

εκφράζει τις επιφυλάξεις της όσον αφορά την υπόθεση εργασίας που οδηγεί σε αναβολή της συμφωνίας για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) πέραν των αρχών του 2013·

επισημαίνει το γεγονός ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος των δημοσίων επενδύσεων στα κράτη μέλη εξαρτώνται από τα διαρθρωτικά ταμεία και υπενθυμίζει τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα κράτη μέλη στα πλαίσια του Συμφώνου ανάπτυξης και απασχόλησης που συνήφθη κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 28ης και 29ης Ιουνίου 2012·

με βάση την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, της 6ης Ιουλίου 2012, υποστηρίζει το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα με το οποίο ο προσεχής προϋπολογισμός πρέπει να αντιπροσωπεύει 1,14 % του ΑΕΕ της ΕΕ, (συμπεριλαμβανομένης της ένταξης της Κροατίας)·

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι μεγάλη πλειονότητα των θεμάτων που περιλαμβάνονται στο διαπραγματευτικό πλαίσιο του Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένης οιασδήποτε μορφής μακροοικονομικών προϋποθέσεων, είναι θέματα για τα οποία απαιτείται συναπόφαση και όχι διαδικασία έγκρισης·

κατακρίνει το γεγονός ότι η μέθοδος κατανομής των εθνικών πιστώσεων και οι ανώτατοι συντελεστές σε θέματα των πολιτικών συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης έχουν περιληφθεί στο διαπραγματευτικό πλαίσιο του Συμβουλίου· εκτιμά ότι πρόκειται για τομέα που υπόκειται σε συναπόφαση και υποχρεωτική διαβούλευση με την ΕτΠ, η οποία επιφυλάσσεται να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υποβάλλει νομοθετική πρόταση για την οποία η ΕτΠ θα κληθεί να γνωμοδοτήσει·

εκφράζει την ικανοποίησή της για την τρέχουσα μέθοδο διαπραγμάτευσης στο Συμβούλιο, χάρη στην οποία οι πτυχές των δαπανών και των πόρων εξετάζονται από κοινού εντός του διαπραγματευτικού πλαισίου, και επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για δύο νέους ίδιους πόρους, στηριζόμενους αντίστοιχα στον ΦΠΑ και στον νέο φόρο επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ)·

υποστηρίζει πλήρως την πρόταση του Συμβουλίου να μετατραπεί η πολιτική συνοχής σε υπο-τομέα μάλλον παρά να οριστεί γι’ αυτήν επιμέρους ανώτατο όριο και επαναλαμβάνει το αίτημά της για αύξηση του προϋπολογισμού της πολιτικής αυτής καθώς και την υποστήριξή της στην πρόταση σύστασης νέας κατηγορίας περιφερειών, των περιφερειών «μετάβασης»·

χαιρετίζει την πρόταση του Συμβουλίου να ενταχθούν τα προγράμματα Galileo, ITER και GMES στον τομέα 1 και επαναλαμβάνει το αίτημά της να ενταχθεί στο ΠΔΠ το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (ΕΤΠ).

Γενική εισηγήτρια

η κ. Mercedes BRESSO (IT/PSE), Μέλος του περιφερειακού συμβουλίου του Πεδεμοντίου

Έγγραφα αναφοράς

Τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020

COM(2012) 388 final

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Θεματολόγιο απλούστευσης για το ΠΔΠ 2014-2020

COM(2012) 42 final

Ι.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1.

λαμβάνει γνώση της τροποποιημένης πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020, που εξέδωσε η Επιτροπή στις 6 Ιουλίου 2012, όπου λαμβάνεται υπόψη η προσχώρηση της Κροατίας καθώς και υπολογισμοί βάσει των πλέον πρόσφατων στατιστικών (2007-2009)·

2.

χαιρετίζει την υιοθέτηση, στις 13 Ιουνίου 2012, από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ), ψηφίσματος σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και τους ίδιους πόρους και εκφράζει την ικανοποίησή της για την έμφαση που δίδεται στο ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνιστά πράγματι κατά 94 % προϋπολογισμό επενδύσεων και ότι οι διοικητικές δαπάνες του είναι αναλογικά πολύ χαμηλές· τονίζει τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και το αποτέλεσμα μόχλευσης των επενδύσεων αυτών μέσω της δημόσιας και ιδιωτικής συγχρηματοδότησης σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο· επισημαίνει τον αναντικατάστατο ρόλο που διαδραματίζει ο προϋπολογισμός της ΕΕ ως σταθερός πολυετής δημόσιος πόρος για τη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης·

Τρέχουσες διοργανικές διαπραγματεύσεις

3.

εκφράζει εντονότατες ανησυχίες για τις εξελίξεις της διαπραγμάτευσης στο Συμβούλιο —όσον αφορά το συνολικό ύψος του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ), το περιεχόμενο των πολιτικών και τους πόρους—, οι οποίες ενδέχεται μάλιστα να θέσουν σε κίνδυνο τη διατήρηση των ταμείων για κάθε μία από τις τρεις κατηγορίες περιφερειών που καθορίζονται στα πλαίσια της πολιτικής συνοχής. Ελπίζει, λοιπόν, ότι η διαπραγμάτευση θα έχει θετική έκβαση έως την έκτακτη σύνοδο της ΕΕ της 22ας και 23ης Νοεμβρίου 2012· θα μπορούσαν έτσι να ξεπεραστούν τα αδιέξοδα ανάμεσα στους δύο συν-νομοθέτες, να αποφευχθούν καθυστερήσεις επιβλαβείς για την Ευρωπαϊκή Ένωση και να επιτευχθεί η εμπρόθεσμη υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη·

4.

επ’ αυτού, τονίζει την προφανή ασυνέπεια ανάμεσα στις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα κράτη μέλη στα πλαίσια του Συμφώνου ανάπτυξης και απασχόλησης —που συνήφθη κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 28ης και 29ης Ιουνίου 2012— και ορισμένες από τις θέσεις που υποστηρίζουν στις διαπραγματεύσεις·

5.

υπενθυμίζει ότι η σοβαρότητα της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που πλήττει την ΕΕ καθιστά εξαιρετικά επείγουσα την έναρξη του προγραμματισμού το 2014, καθώς μόνον αυτή θα προσφέρει τη δυνατότητα χορήγησης ευρωπαϊκών πόρων, καίριων για την υλοποίηση των επενδύσεων στα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τους δήμους·

6.

τονίζει τη συρρίκνωση του ύψους του προϋπολογισμού της ΕΕ σε σχέση με τους εθνικούς προϋπολογισμούς, τη στιγμή που οι αρμοδιότητες και τα καθήκοντα που εκχωρούνται στην Ένωση έχουν διευρυνθεί δυνάμει της Συνθήκης της Λισαβόνας, ιδίως δε όσον αφορά την εξωτερική δράση (άρθρο 27 παρ. 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση), την κλιματική αλλαγή (άρθρο 191 ΣΛΕΕ), την ενέργεια (άρθρο 194 ΣΛΕΕ), τον αθλητισμό (άρθρο 165 ΣΛΕΕ), το διάστημα (άρθρο 189 ΣΛΕΕ), τον τουρισμό (άρθρο 195 ΣΛΕΕ) και την πολιτική προστασία (άρθρο 196 ΣΛΕΕ)·

7.

επισημαίνει το γεγονός ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος των δημοσίων επενδύσεων στα κράτη μέλη εξαρτώνται από τα διαρθρωτικά ταμεία, τα οποία αντιπροσωπεύουν σε 13 κράτη μέλη πάνω από το 30 % και σε 6 κράτη μέλη πάνω από το 60 % των δημόσιων επενδύσεων·

8.

αναγνωρίζει ότι οι Συνθήκες (άρθρο 312 ΣΛΕΕ) προβλέπουν ειδικές διατάξεις για την περίπτωση μη υιοθέτησης του ΠΔΠ πριν από τη λήξη, στο τέλος του 2013, των νομικών βάσεων όλων των πολυετών προγραμμάτων δαπανών της ΕΕ – εξαιρουμένου του πρώτου πυλώνα της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ). Υπογραμμίζει ότι μεταξύ των ειδικών διατάξεων της Συνθήκης υπάρχει η νομική υποχρέωση για τα μέρη της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής να συνεχίσουν τη διαπραγμάτευση. Τονίζει, ωστόσο, ότι οι επιλογές είτε υιοθέτησης νέων τομεακών προγραμμάτων χωρίς κανονισμό ΠΔΠ είτε παράτασης της διάρκειας των υφιστάμενων προγραμμάτων θα αποδειχθούν εξαιρετικά περίπλοκες·

9.

εκφράζει τις επιφυλάξεις της όσον αφορά την υπόθεση εργασίας που οδηγεί σε αναβολή της συμφωνίας για το ΠΔΠ πέραν των αρχών του 2013, καθότι θα καθιστούσε αδύνατο τον προγραμματισμό και την κατανομή των πιστώσεων του κοινού στρατηγικού πλαισίου μετά το 2014 και, συνεπώς, θα είχε αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της Ευρώπης· πιστεύει ότι μια αναβολή της συμφωνίας για το ΠΔΠ πέρα από τις αρχές του 2013 θα έθετε επίσης υπό αμφισβήτηση την προγραμματική περίοδο 2014-2020, που προτείνουν μέχρι σήμερα η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, και θα απαιτούσε την επανεξέταση ειδικότερα της επιλογής που πρότεινε αρχικά η ΕτΠ, δηλαδή μια περίοδο προγραμματισμού 5+5 ετών μετά από μια μεταβατική περίοδο ενός ή δύο ετών·

10.

επαναλαμβάνει την προηγούμενη θέση της σύμφωνα με την οποία η ΕΕ οφείλει να διαθέτει αξιόπιστο προϋπολογισμό ύψους τουλάχιστον 1 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ), προκειμένου να είναι σε θέση να υλοποιήσει μείζονες στόχους της Ένωσης, σύμφωνα τόσο με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσο και με τις ανάγκες του τοπικού και περιφερειακού επιπέδου· υπενθυμίζει ότι, το 2000, το Συμβούλιο έθεσε ως ανώτατο όριο για τους ίδιους πόρους το 1,29 % του ΑΕΕ για τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και το 1,23 % για τις πιστώσεις πληρωμών· υπογραμμίζει ότι, έκτοτε, η διαφορά μεταξύ των ανώτατων ορίων για τους ίδιους πόρους και των ορίων για το ΠΔΠ διευρύνεται σταθερά και ανέρχεται σήμερα σε 25 %· επίσης, τονίζει ότι το ΠΔΠ θέτει μόνο ανώτατα όρια δαπανών, ενώ ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ παρέμεινε πάντα σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από τα όρια αυτά, όσον αφορά τόσο τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων όσο και τις πιστώσεις πληρωμών· κατά συνέπεια, με βάση την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, της 6ης Ιουλίου 2012, υποστηρίζει το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα με το οποίο ο προσεχής προϋπολογισμός πρέπει να αντιπροσωπεύει 1,14 % του ΑΕΕ της ΕΕ, (συμπεριλαμβανομένης της ένταξης της Κροατίας)·

11.

χαιρετίζει το γεγονός ότι, στο διαπραγματευτικό πλαίσιο της 18ης Σεπτεμβρίου 2012, καταργείται η πρόταση να τεθεί τέλος στο πρόγραμμα επισιτιστικής βοήθειας για τους φτωχούς· αποδοκιμάζει ωστόσο την αβεβαιότητα που περιβάλλει το θέμα της εγγραφής του προγράμματος αυτού στον προϋπολογισμό και επαναλαμβάνει τη θέση της υπέρ της διατήρησής του στο τμήμα 2 του ΠΔΠ·

12.

χαιρετίζει ορισμένες πτυχές της θεματικής έκθεσης της Κυπριακής Προεδρίας (30 Αυγούστου 2012), ωστόσο εκφράζει την έντονη ανησυχία της σχετικά με τις προτάσεις προς συζήτηση για την πολιτική συνοχής, ιδίως δε σχετικά με την επιλεξιμότητα, το εύρος και την εμβέλεια των «διχτυών ασφαλείας» για τις περιφέρειες και τα κράτη μέλη· απορρίπτει δε τις δυσανάλογες τροποποιήσεις που προβλέπονται για τις περιφέρειες μετάβασης και τις πιο ανεπτυγμένες περιφέρειες·

Τομείς συναπόφασης

13.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι μεγάλη πλειονότητα των θεμάτων που περιλαμβάνονται στο διαπραγματευτικό πλαίσιο του Συμβουλίου (έκδοση της 19ης Ιουνίου 2012), ειδικότερα δε τα σημεία 21 έως 47 και 53 έως 78, είναι θέματα για τα οποία απαιτείται συναπόφαση και όχι διαδικασία έγκρισης και τονίζει ότι το ΕΚ πρέπει να έχει πλήρη συμμετοχή στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις·

14.

κατακρίνει το γεγονός ότι η μέθοδος κατανομής των εθνικών πιστώσεων και οι ανώτατοι συντελεστές σε θέματα των πολιτικών συνοχής και αγροτικής ανάπτυξης έχουν περιληφθεί στο διαπραγματευτικό πλαίσιο του Συμβουλίου (σημεία 30 έως 45), αλλά δεν εμφανίζονται στην πρόταση κανονισμού περί καθορισμού κοινών διατάξεων για τα Ταμεία που καλύπτονται από το κοινό στρατηγικό πλαίσιο· εκπλήσσεται εξάλλου με το γεγονός ότι το σημείο 35 του διαπραγματευτικού πλαισίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2012 αποδίδει στους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» τη λειτουργία κατανομής των διαρθρωτικών πόρων μεταξύ των κρατών μελών. Εγείρεται συνεπώς το ερώτημα κατά πόσο οι στόχοι αυτοί είναι πραγματικά αναγκαίοι για την περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά και ουσιαστικά ερωτήματα όσον αφορά τη διακυβέρνηση και τη μεθοδολογία, καθώς η αναδιανεμητική αυτή λειτουργία δεν προβλεπόταν όταν τέθηκαν οι στόχοι αυτοί, το 2010·

15.

εκτιμά ότι, σύμφωνα με το άρθρο 177 της ΣΛΕΕ, όχι μόνο πρόκειται για τομέα που υπόκειται σε συναπόφαση, αλλά επιπλέον για τομέα υποχρεωτικής διαβούλευσης με την ΕτΠ, η οποία κατά συνέπεια, προκειμένου να υπεραμυνθεί των προνομίων της όπως ορίζονται στο άρθρο 263 τρίτο εδάφιο της ΣΛΕΕ, θα αξιολογήσει περαιτέρω το νομικό πλαίσιο του ζητήματος και επιφυλάσσεται να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υποβάλλει νομοθετική πρόταση για την οποία η ΕτΠ θα κληθεί να γνωμοδοτήσει·

16.

δίδοντας συνέχεια στις γνωμοδοτήσεις που έχει υιοθετήσει από τις αρχές του 2012 για τις διάφορες νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επαναλαμβάνει τα εξής:

α.

Όσον αφορά τον υποτομέα 1β και τα Ταμεία που καλύπτονται από το κοινό στρατηγικό πλαίσιο (ΚΣΠ), υποστηρίζει τα εξής: την πρόταση σύστασης νέας κατηγορίας περιφερειών, των περιφερειών «μετάβασης», καθώς και την ανάγκη να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη και μοναδική κατάσταση των εξόχως απόκεντρων περιφερειών κατά την πρόσβαση στους πόρους, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 349 της ΣΛΕΕ (σημείο 25 του διαπραγματευτικού πλαισίου)· τον ορισμό ανώτατου ορίου 300 km για την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία, με εξαίρεση τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες για τις οποίες δεν εφαρμόζεται το κριτήριο της απόστασης (σημείο 27, αυτόθι)· τη θέσπιση, για τις περιφέρειες που δεν θα υπόκεινται πλέον στον στόχο της σύγκλισης, ενός «διχτυού ασφαλείας» ύψους τουλάχιστον ίσου με τα δύο τρίτα της στήριξης που δικαιούνταν κατά την περίοδο 2007-2013 (σημείο 44, αυτόθι)· τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τα ποσοστά συγχρηματοδότησης, με εξαίρεση την αύξηση σε 85 % για τα προγράμματα βάσει του στόχου «ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία», αν και υποστηρίζει την αύξηση του ποσοστού συγχρηματοδότησης για τη διαπεριφερειακή συνεργασία στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες από 50 % σε 85 % (σημείο 46, αυτόθι)· τη διατήρηση του προγράμματος επισιτιστικής βοήθειας για άτομα σε κατάσταση ανέχειας εντός του τομέα 2 του ΠΔΠ και όχι την υπαγωγή του στο πεδίο δράσης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου εντός του τομέα 1 (σημείο 48, αυτόθι)· τη θέσπιση ποσοστού συγχρηματοδότησης προσαυξημένου κατά 10 εκατοστιαίες μονάδες για τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν προσωρινές δημοσιονομικές δυσχέρειες (σημείο 47, επιλογή α, αυτόθι)· τη δημιουργία ενός ΚΣΠ για τα δύο Διαρθρωτικά Ταμεία, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ) (σημείο 65, αυτόθι)· τον ορισμό των ποσοστών προχρηματοδότησης σε 2 % για το 2014, 3 % για το 2015 και 3 % για το 2016 (σημείο 75, αυτόθι)· τον ορισμό του μη ανακτήσιμου ΦΠΑ ως επιλέξιμης δαπάνης για τον υπολογισμό της συνεισφοράς από τα Ταμεία του ΚΣΠ (σημείο 78, επιλογή γ, αυτόθι)·

β.

Όσον αφορά τον τομέα 2, υποστηρίζει τα εξής: την ταχύτερη σύγκλιση, με ακριβές χρονοδιάγραμμα για τη σύγκλιση μεταξύ κρατών μελών (σημείο 53, αυτόθι)· τον καθορισμό ανώτατου ορίου 200 000 ευρώ για τις άμεσες ενισχύσεις, αντί των 300 000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της οικολογικής διάστασης και τη σταδιακή απομείωση που θα αρχίζει από 100 000 ευρώ, αντί των 200 000 ευρώ (σημείο 54, αυτόθι)· τον καθορισμό ποσοστού 30 % για την οικολογική διάσταση (σημείο 56, αυτόθι)· τη δυνατότητα μεταφοράς κονδυλίων από τον 1ο προς τον 2ο πυλώνα (σημείο 57, αυτόθι), αλλά απορρίπτει οιαδήποτε μεταφορά προς την αντίθετη κατεύθυνση, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες επανεξισορρόπησης μεταξύ των δύο πυλώνων της ΚΓΠ (σημείο 58, αυτόθι)· υποστηρίζει επίσης την υπαγωγή των περιφερειών μετάβασης στον κανονισμό για την αγροτική ανάπτυξη (σημείο 62, αυτόθι), ενώ αντιτάσσεται στη δημιουργία, όπως προτείνεται, ενός νέου αποθεματικού για την αντιμετώπιση κρίσεων στον κλάδο της γεωργίας (σημείο 64, αυτόθι)·

17.

όσον αφορά τους πόρους που προβλέπονται για τον στόχο της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας, επαναλαμβάνει την πρότασή της να διανέμονται ανά πρόγραμμα συνεργασίας και όχι ανά κράτος μέλος. Ζητά, συνεπώς, αναθεώρηση του σημείου 40 του διαπραγματευτικού πλαισίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2012, διότι, όπως έχουν τα πράγματα επί του παρόντος, η διαπραγμάτευση αποκλειστικά για την κατανομή των πόρων που αφορούν τις συνιστώσες της διασυνοριακής και της διεθνικής συνεργασίας έχει ως αποτέλεσμα να θεωρείται η διαπεριφερειακή συνεργασία απλώς το υπόλοιπο των δύο άλλων συνιστωσών·

18.

υποστηρίζει την πρόταση περί συχνότερης προσφυγής σε δάνεια και όχι κατά κύριο λόγο σε μη επιστρεπτέες επιδοτήσεις, προκειμένου να ενισχυθεί η προσωπική δέσμευση των δικαιούχων· φρονεί επίσης ότι οι επιστροφές των δανείων θα πρέπει στη συνέχεια να αναδιατίθενται, με τη χρήση μηχανισμών κεφαλαίων κίνησης·

Νέοι ίδιοι πόροι

19.

επαναλαμβάνει την επιθυμία της για μεταρρύθμιση του ισχύοντος συστήματος για τους ίδιους πόρους, ώστε να μειωθούν οι άμεσες εισφορές των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ, με παράλληλη αύξηση των ιδίων πόρων της ΕΕ που διατίθενται για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων (1) και να καλυφθεί η ανάγκη κατάργησης των ισχυουσών δημοσιονομικών διορθώσεων και εξαιρέσεων· συνεπώς, εκτιμά ότι, για λόγους διαφάνειας, ισορροπίας και βιωσιμότητας, το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει οπωσδήποτε να στηριχθεί σε μια συμφωνία σχετικά με νέους ίδιους πόρους, όπως έχει δηλώσει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο·

20.

εκφράζει την ικανοποίησή της για την τρέχουσα μέθοδο διαπραγμάτευσης στο Συμβούλιο, χάρη στην οποία οι πτυχές των δαπανών και των πόρων εξετάζονται από κοινού εντός του διαπραγματευτικού πλαισίου, και επαναλαμβάνει ότι υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για δύο νέους ίδιους πόρους, στηριζόμενους αντίστοιχα στον ΦΠΑ και στον νέο φόρο επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ)·

21.

επί του προκειμένου, ζητά από ορισμένα κράτη μέλη να μην ζημιώνουν τον πληθυσμό τους, τις επιχειρήσεις τους και τους ΟΤΑ αρνούμενα να δεσμευθούν υπέρ του νέου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, εφόσον η άρνησή τους θα οδηγήσει στην εφαρμογή ενισχυμένης συνεργασίας και τη δημιουργία μιας Ευρώπης δύο ταχυτήτων από δημοσιονομική άποψη·

22.

εκτιμά ότι ο ΦΧΣ, εάν εφαρμοσθεί βάσει ενισχυμένης συνεργασίας, είναι δυνατόν από νομική άποψη να χρησιμεύσει ως βάση για νέο ίδιο πόρο της ΕΕ, καθώς θα μπορούσαν τα συμμετέχοντα κράτη να μεταφέρουν στον προϋπολογισμό της ΕΕ ένα μέρος των σχετικών εσόδων. Ωστόσο, η μεταφορά αυτή θα πρέπει να αφαιρείται από τη συνεισφορά τους στον προϋπολογισμό της ΕΕ βάσει του ΑΕΕ, χωρίς να επηρεάζονται οι κανόνες που εφαρμόζονται για τον υπολογισμό της εθνικής συνεισφοράς των μη συμμετεχόντων κρατών·

23.

επαναλαμβάνει ότι τάσσεται υπέρ της απλούστευσης του εξαιρετικά περίπλοκου συστήματος εκπτώσεων και διορθωτικών μέτρων και της αντικατάστασης του ισχύοντος συστήματος εκπτώσεων από έναν γενικό διορθωτικό μηχανισμό·

Μακροοικονομικοί όροι

24.

εκφράζει την έκπληξή της για το γεγονός ότι η υποτιθέμενη «τεχνική» τροποποίηση της πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνει ένα εξαιρετικά καίριο στοιχείο: την επέκταση των μακροοικονομικών προϋποθέσεων από το Ταμείο Συνοχής αποκλειστικά, στο σύνολο των πέντε Ταμείων του Κοινού Στρατηγικού Πλαισίου (βλ. άρθρο 8 της τροποποιημένης πρότασης)·

25.

επαναλαμβάνει την σαφή και κατηγορηματική αντίθεσή της σε οποιαδήποτε μορφή μακροοικονομικών προϋποθέσεων και δεν κρίνει εύστοχη την επιλογή της επέκτασης των προϋποθέσεων αυτών σε όλες τις γραμμές του προϋπολογισμού, όπως ζητούν ορισμένα κράτη μέλη·

26.

υπενθυμίζει ότι πρόκειται για τομέα που υπάγεται σε διαδικασία συναπόφασης και πρέπει να αποφασιστεί στα πλαίσια του κανονισμού περί θέσπισης κοινών διατάξεων για τα πέντε Ταμεία του ΚΣΠ·

Διάρθρωση, διάρκεια και ευελιξία του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου

27.

υποστηρίζει πλήρως την πρόταση του Συμβουλίου να μετατραπεί η πολιτική συνοχής σε υπο-τομέα μάλλον παρά να οριστεί γι’ αυτήν επιμέρους ανώτατο όριο, επιμένει όμως να μην υπαχθεί το χρηματοδοτικό μέσο «Συνδέοντας την Ευρώπη» στον προτεινόμενο υπο-τομέα, λόγω της διαφορετικής του φύσεως· εξακολουθεί να θεωρεί λυπηρό ότι δεν αξιοποιήθηκε η ευκαιρία για να συγκεντρωθούν σε ένα και τον αυτό τομέα όλες οι χρηματοδοτήσεις της ΕΕ υπέρ της εδαφικής ανάπτυξης (δηλαδή, τα πέντε Ταμεία του ΚΣΠ)·

28.

επαναλαμβάνει το αίτημά της για ευελιξία στο εσωτερικό του εκάστοτε τομέα και για δημιουργία ενός αποθεματικού ευελιξίας, στο οποίο θα μεταφέρονται οι πιστώσεις ή τα περιθώρια που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί στα μέσα της περιόδου, αντί να επιστρέφονται στα κράτη μέλη· φρονεί ότι ένα τέτοιο αποθεματικό ευελιξίας θα μπορούσε να χρησιμεύει ιδίως για μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παρεμβάσεις που θα επιτρέπουν την πρόληψη των ασύμμετρων κλονισμών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

29.

επισημαίνει και πάλι ότι η υπό εξέταση πρόταση προβλέπει «αξιολόγηση» της εκτέλεσης του δημοσιονομικού πλαισίου το 2016 και δηλώνει εκ νέου ότι, αντ’ αυτής, θα ήταν προτιμότερο να διενεργηθεί πλήρης ενδιάμεση αναθεώρηση το 2017 (μέρος της οποίας θα συνιστά η προτεινόμενη αξιολόγηση)·

Καθορισμός ανώτατων ορίων για τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις πληρωμές

30.

όσον αφορά το ύψος των κονδυλίων των κύριων υπο-τομέων του ΠΔΠ, επαναλαμβάνει τα εξής:

α.

την υποστήριξή της προς τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το χρηματοδοτικό μέσο «Συνδέοντας την Ευρώπη» (50 δις ευρώ), το πρόγραμμα Ορίζων 2020 (80 δις ευρώ), τους δύο πρώτους πυλώνες της ΚΓΠ (372 δις ευρώ σε σταθερές τιμές), το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» (1,6 δις ευρώ) και τα μέσα χρηματοδότησης της εξωτερικής δράσης της ΕΕ (70 δις ευρώ)·

β.

το αίτημά της για αύξηση του προϋπολογισμού που διατίθεται για την πολιτική συνοχής (σε επίπεδο τουλάχιστον ίσο με το προβλεπόμενο στις δημοσιονομικές προοπτικές 2007-2013, σε σταθερές τιμές), για το ΕΤΘΑ και για το πρόγραμμα LIFE, καθώς και το αίτημά της για αναπροσαρμογή του προϋπολογισμού μεταξύ των δύο πυλώνων της ΚΓΠ, υπέρ της αγροτικής ανάπτυξης·

Προγράμματα εκτός πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου

31.

επαναλαμβάνει το αίτημά της να διατηρηθεί το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση (ΕΤΠ) και να ενταχθεί στο ΠΔΠ, όμως, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επιμένει ότι, λόγω του αστάθμητου χαρακτήρα του, θα πρέπει να εγγραφεί στον προϋπολογισμό με πιστώσεις ανώτερες από το ανώτατο όριο του σχετικού τίτλου. Επίσης, αντιτάσσεται στη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του ώστε να περιλάβει την αντιστάθμιση των επιπτώσεων των διμερών ή πολυμερών εμπορικών συμφωνιών επί της γεωργικής δραστηριότητας (σημείο 95, αυτόθι)·

32.

χαιρετίζει την πρόταση του Συμβουλίου να ενταχθούν τα προγράμματα Galileo, ITER και GMES στον τομέα 1 του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (παράρτημα Ι, αυτόθι), όπως ζητούσε και η ίδια στη γνωμοδότησή της για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο μετά το 2013·

33.

επιμένει να μεταφερθούν επίσης εντός του ΠΔΠ οι πιστώσεις που αντιστοιχούν στους προαναφερόμενους μηχανισμούς αποθεματικού·

Θεματολόγιο απλούστευσης

34.

εκτιμά ότι το ζήτημα της βελτίωσης της ποιότητας των δαπανών, την οποία επικαλούνται και τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προς το παρόν δεν λαμβάνει ικανοποιητική λύση, δεδομένου ότι εκφράζεται με προσθήκη νέων διαδικασιών ελέγχου, με αύξηση της πολυπλοκότητας των διαδικασιών, με υπερβολική έμφαση στην ποσοτική επίδοση και απορρόφηση, εις βάρος της ποιότητας των στρατηγικών, και, τέλος, καταλήγει σε αυξανόμενο συγκεντρωτισμό που αποβαίνει εις βάρος των κατώτερων επιπέδων διακυβέρνησης έναντι των ανώτερων·

35.

ευελπιστεί ότι η ανακοίνωση περί ποιότητας των δαπανών, την οποία έχει αναγγείλει η Επιτροπή, θα προσφέρει τη δυνατότητα διαφοροποίησης του καταλογισμού των δαπανών δημοσίων επενδύσεων βάσει του Συμφώνου σταθερότητας·

36.

διαμαρτύρεται για την κατά κόρον προσφυγή σε κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις της Επιτροπής, όπως προτείνεται π.χ. για τις ενδεικτικές δράσεις του Κοινού Στρατηγικού Πλαισίου, η οποία θα οδηγήσει στον αποκλεισμό της ΕτΠ από τη συμβουλευτική διαδικασία και τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, ενώ μπορεί να πρόκειται για τομείς που έχουν καθοριστική σημασία για τους ΟΤΑ·

37.

αντιθέτως, δηλώνει ότι συμφωνεί πλήρως με την Επιτροπή ότι η απλούστευση σε επίπεδο ΕΕ δεν είναι δυνατόν να αποφέρει αποτελέσματα εάν δεν συνοδεύεται από αντίστοιχες προσπάθειες σε εθνικό και υπο-εθνικό επίπεδο, τονίζει δε ότι οι κύριες προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν σε εθνικό επίπεδο·

38.

χαιρετίζει τον εξορθολογισμό των προγραμμάτων που προτείνεται βάσει του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, ειδικότερα δε την μείωση του αριθμού των προτεινόμενων δημοσιονομικών προγραμμάτων και την ομαδοποίηση προγραμμάτων και υπο-προγραμμάτων σε πολλούς τομείς·

39.

ζητά στενότερη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην υλοποίηση των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

II.   ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ

Τροπολογία 1

COM(2012) 388 final

Αιτιολογική σκέψη 3

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Ειδικοί μηχανισμοί, όπως το Αποθεματικό Επείγουσας Βοήθειας, το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Μηχανισμός Ευελιξίας, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, το Αποθεματικό για τις κρίσεις στον γεωργικό τομέα και το Περιθώριο για απρόβλεπτες ανάγκες είναι απαραίτητα για να μπορεί η Ένωση να αντιδράσει σε συγκεκριμένες απρόβλεπτες περιστάσεις ή για να μπορούν να χρηματοδοτηθούν σαφώς προσδιορισμένες δαπάνες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο των διαθέσιμων ανώτατων ορίων ενός ή περισσότερων τομέων όπως καθορίζονται στο δημοσιονομικό πλαίσιο. Συνεπώς, πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα εγγραφής στον προϋπολογισμό πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων πάνω από τα ανώτατα όρια που καθορίζονται στο δημοσιονομικό πλαίσιο όπου είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν οι ειδικοί μηχανισμοί.

(3) Ειδικοί μηχανισμοί, όπως το Αποθεματικό Επείγουσας Βοήθειας, το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Μηχανισμός Ευελιξίας, και το Περιθώριο για απρόβλεπτες ανάγκες είναι απαραίτητα για να μπορεί η Ένωση να αντιδράσει σε συγκεκριμένες απρόβλεπτες περιστάσεις ή για να μπορούν να χρηματοδοτηθούν σαφώς προσδιορισμένες δαπάνες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο των διαθέσιμων ανώτατων ορίων ενός ή περισσότερων τομέων όπως καθορίζονται στο δημοσιονομικό πλαίσιο. Συνεπώς, πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα εγγραφής στον προϋπολογισμό πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων πάνω από τα ανώτατα όρια που καθορίζονται στο δημοσιονομικό πλαίσιο όπου είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν οι ειδικοί μηχανισμοί.

Αιτιολογία

Δεδομένου ότι το μεν ΕΤΠ πρέπει να ενταχθεί στο ΠΔΠ, ενώ η σύσταση αποθεματικού για τις κρίσεις στον γεωργικό τομέα θα πρέπει να απορριφθεί εις όφελος μιας πραγματικής ρύθμισης, τα δύο αυτά χρηματοδοτικά μέσα πρέπει να διαγραφούν από τον κατάλογο.

Τροπολογία 2

COM(2012) 388 final

Άρθρο 8

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Εφόσον αρθεί η αναστολή των δημοσιονομικών δεσμεύσεων που αφορούν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο Συνοχής, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας στο πλαίσιο των μακροοικονομικών προϋποθέσεων σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, το Συμβούλιο αποφασίζει, σύμφωνα με τη Συνθήκη και τηρώντας τη σχετική βασική πράξη, για τη μεταφορά στα επόμενα οικονομικά έτη των δεσμεύσεων που έχουν ανασταλεί. Οι δεσμεύσεις του έτους ν που έχουν ανασταλεί δεν μπορούν να επανεγγραφούν στον προϋπολογισμό πέραν του οικονομικού έτους ν+2.

Εφόσον αρθεί η αναστολή των δημοσιονομικών δεσμεύσεων που αφορούν το Ταμείο Συνοχής στο πλαίσιο των μακροοικονομικών προϋποθέσεων σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, το Συμβούλιο αποφασίζει, σύμφωνα με τη Συνθήκη και τηρώντας τη σχετική βασική πράξη, για τη μεταφορά στα επόμενα οικονομικά έτη των δεσμεύσεων που έχουν ανασταλεί. Οι δεσμεύσεις του έτους ν που έχουν ανασταλεί δεν μπορούν να επανεγγραφούν στον προϋπολογισμό πέραν του οικονομικού έτους ν+2.

Αιτιολογία

Οι διατάξεις που αφορούν τις μακροοικονομικές προϋποθέσεις πρέπει να εξακολουθήσουν να αφορούν αποκλειστικά το Ταμείο Συνοχής, όπως ισχύει από την ίδρυσή του.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  Βλ. σημείο 65 της γνωμοδότησης της ΕτΠ με θέμα «Νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο μετά το 2013», που υιοθετήθηκε κατά την 93η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Δεκεμβρίου 2011 (ΕΕ C 54 της 23.2.2012, σ. 40).


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/37


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2014-2020)»

2012/C 391/08

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

χαιρετίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2014-2020) ως δέσμευση για την αναγνώριση της ανταγωνιστικότητας ως βασικού και μείζονος παράγοντα για την εξασφάλιση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και περισσότερων θέσεων εργασίας στην ΕΕ·

εφιστά την προσοχή στις πολυάριθμες υπάρχουσες πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη, για παράδειγμα τα τοπικά κέντρα για τις μικρές επιχειρήσεις, οι μικροπιστώσεις που χορηγούνται από τις τοπικές ή τις περιφερειακές αρχές ή ακόμα η δωρεάν παροχή συμβουλών από εμπειρογνώμονες για τη δημιουργία μικρών επιχειρήσεων, που συχνά παρέχουν τη βάση για την επιτυχία των νεοσύστατων μικροεπιχειρήσεων·

εφιστά την προσοχή στις ανάγκες των νέων επιχειρηματιών, για τους οποίους η επιχειρηματικότητα αποτελεί συχνά τη μόνη δυνατότητα επαγγελματικής ανάπτυξης και οι οποίοι είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν μια ριψοκίνδυνη δραστηριότητα, συχνά για να την αναπτύξουν σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά, με απώτερη πρόθεση να είναι ανταγωνιστικοί και στην παγκόσμια·

επισημαίνει ότι η επίτευξη ανταγωνιστικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο δεν είναι εφικτή παρά μόνο με τη διευθέτηση των ατελειών της ευρωπαϊκής αγοράς, που καθιστούν τις ευρωπαϊκές ΜμΕ λιγότερο ανταγωνιστικές απέναντι στις ομολόγους τους από τον υπόλοιπο κόσμο. Πρέπει να αυξηθεί η συμμετοχή των ΜμΕ στην υλοποίηση ευρωπαϊκών έργων και να βελτιωθεί η θέση τους στις σχέσεις με τις μεγάλες επιχειρήσεις, που είναι συχνά οι γενικοί ανάδοχοι αυτών των έργων. Για τον σκοπό αυτό υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι για τις ΜμΕ να ενωθούν σε δίκτυα επιχειρήσεων.

Εισηγητής

ο κ. Witold KROCHMAL (PL/EA), Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου και της Τοπικής Αρχής του Wołów

Έγγραφο αναφοράς

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2014-2020)

COM(2011) 834 final

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1.

χαιρετίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (2014-2020) ως δέσμευση για την αναγνώριση της ανταγωνιστικότητας ως βασικού και μείζονος παράγοντα για την εξασφάλιση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης και περισσότερων θέσεων εργασίας στην ΕΕ·

2.

φρονεί πως ο προτεινόμενος κανονισμός συμπληρώνει παλαιότερες πρωτοβουλίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Αναγνωρίζει τον ρόλο των ΜμΕ στο οικονομικό σύστημα της ΕΕ και επισημαίνει τις ελλείψεις και τις διακυμάνσεις του περιβάλλοντος των ΜμΕ, οι οποίες μπορούν να καθυστερήσουν ή ακόμη και να περιορίσουν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και της ανταγωνιστικότητάς τους·

3.

υπογραμμίζει ότι η θέση της ΕτΠ υποστηρίζεται από την έρευνα που διεξήγαγε η Πλατφόρμα παρακολούθησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» με τίτλο «Περιφέρειες και πόλεις ευνοϊκές προς τις ΜΜΕ» (1) με τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών·

4.

αναγνωρίζει ότι η αντιμετώπιση των ελλείψεων της αγοράς αποτελεί πρωτίστως αρμοδιότητα των κρατών μελών και των περιφερειών, φρονεί όμως ότι η ΕΕ μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένα πεδία μέσω της διάδοσης ορθών πρακτικών, της διασφάλισης της εύρυθμης λειτουργίας της ενιαίας αγοράς και της βελτίωσης των συνθηκών του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ΜμΕ, να είναι βιώσιμα ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο, γεγονός που συνεπάγεται στροφή προς μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και αποδοτικής χρήσης των πόρων·

5.

φρονεί ότι το πρόγραμμα θα ενισχύσει σημαντικά την εμπιστοσύνη στον ευρωπαϊκό επιχειρηματικό τομέα τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην παγκόσμια αγορά. Η αυξημένη εμπιστοσύνη στις αγορές θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την επιχειρηματικότητα και σε πιο επεκτατική πολιτική των υφιστάμενων επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των ΜμΕ, οι οποίες αποτελούν μείζονα πηγή οικονομικής ανάπτυξης (58 % του κύκλου εργασιών της ΕΕ) και απασχόλησης (67 % των θέσεων εργασίας του ιδιωτικού τομέα, στον οποίο δημιούργησαν το 85 % των νέων θέσεων εργασίας κατά την περίοδο 2002-2010)·

6.

κρίνει ότι ορθώς το πρόγραμμα τονίζει τη σημασία του τουρισμού, τομέα ο οποίος σχετίζεται με μεγάλο αριθμό ΜμΕ στην ΕΕ και όπου απασχολείται πολύ μεγάλος αριθμός ατόμων·

7.

τονίζει τη σημασία της στήριξης των επιχειρήσεων και των ΜμΕ στα διάφορα στάδια της ανάπτυξής τους, είτε πρόκειται για νεοσυσταθείσες επιχειρήσεις είτε για ήδη λειτουργούσες είτε για επιχειρήσεις υπό αναδιάρθρωση, δεδομένου ότι η στήριξη αυτή τονώνει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή και στη διεθνή αγορά·

8.

αναγνωρίζει ότι μία εκ των κυριότερων προϋποθέσεων για την επιτυχία του προγράμματος είναι η προώθηση και ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος και της επιχειρηματικής ηθικής στην κοινωνία της ΕΕ, εξ ου και επιδοκιμάζει τη δυνατότητα συμμετοχής στον διαγωνισμό για τα Ευρωπαϊκά Βραβεία Επιχειρηματικότητας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και σε άλλες αντίστοιχες πρωτοβουλίες·

9.

τονίζει ότι κάθε χρόνο τρεις περιφέρειες της Ευρώπης λαμβάνουν τα "ευρωπαϊκά βραβεία περιφερειακής επιχειρηματικότητας", σε αναγνώριση των ευνοϊκών συνθηκών που παρέχουν στις ΜμΕ·

10.

εκτιμά ότι η προώθηση της επιχειρηματικότητας θα πρέπει να ξεκινά ήδη από το σχολείο, με την ανάπτυξη θετικής στάσης απέναντι στην επιχειρηματικότητα και με την προώθηση της οικονομικής ανεξαρτησίας. Αυτό θα επιτρέψει στους φοιτητές να αποφασίζουν συνειδητά το είδος της εργασίας που επιθυμούν να ασκήσουν όταν πρόκειται να εισέλθουν στην αγορά εργασίας. Προκειμένου οι απόφοιτοι να μπορούν να αρχίζουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα με τα προσόντα που θα έχουν αποκτήσει, αφού θα υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ζήτησης των υπηρεσιών τους, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η κατάρτιση να μην είναι αντίθετη προς τις ανάγκες της αγοράς·

11.

ζητά την ενσωμάτωση όλων των επιχειρηματικών τάσεων και εξελίξεων στα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης δεδομένης της σημασίας της συνεχούς επιμόρφωσης των επιχειρηματιών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας·

12.

εφιστά την προσοχή στις ανάγκες των νέων επιχειρηματιών, για τους οποίους η επιχειρηματικότητα αποτελεί συχνά τη μόνη δυνατότητα επαγγελματικής ανάπτυξης και οι οποίοι είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν μια ριψοκίνδυνη δραστηριότητα, συχνά για να την αναπτύξουν σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά, με απώτερη πρόθεση να είναι ανταγωνιστικοί και στην παγκόσμια·

13.

εφιστά την προσοχή στις πολυάριθμες υπάρχουσες πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη, για παράδειγμα τα τοπικά κέντρα για τις μικρές επιχειρήσεις, οι μικροπιστώσεις που χορηγούνται από τις τοπικές ή τις περιφερειακές αρχές ή ακόμα η δωρεάν παροχή συμβουλών από εμπειρογνώμονες για τη δημιουργία μικρών επιχειρήσεων, που συχνά παρέχουν τη βάση για την επιτυχία των νεοσύστατων μικροεπιχειρήσεων·

14.

εφιστά επίσης την προσοχή στη θέση των γυναικών επιχειρηματιών, καθώς και ειδικών ομάδων του πληθυσμού – συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων των μεταναστών και εκπατρισμένων επιχειρηματιών – για τις οποίες χρειάζεται ειδική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεών τους, με συνεκτίμηση των υφιστάμενων σχετικών πολιτικών της ΕΕ·

15.

καλεί τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να εφαρμόσουν το πρόγραμμα· εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στην ανάγκη εξάλειψης ή μείωσης της γραφειοκρατίας και των εμποδίων στην εξωτερική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, για την απλοποίηση των εγγράφων σύναψης συμβάσεων και της κατάργησης της υποχρέωσης παροχής τραπεζικών εγγυήσεων για τα έργα μικρής κλίμακας·

Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της ΕΕ

16.

επισημαίνει ότι η επίτευξη ανταγωνιστικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο δεν είναι εφικτή παρά μόνο με τη διευθέτηση των ατελειών της ευρωπαϊκής αγοράς, που καθιστούν τις ευρωπαϊκές ΜμΕ λιγότερο ανταγωνιστικές απέναντι στις ομολόγους τους από τον υπόλοιπο κόσμο. Πρέπει να αυξηθεί η συμμετοχή των ΜμΕ στην υλοποίηση ευρωπαϊκών έργων και να βελτιωθεί η θέση τους στις σχέσεις με τις μεγάλες επιχειρήσεις, που είναι συχνά οι γενικοί ανάδοχοι αυτών των έργων. Για τον σκοπό αυτό υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι για τις ΜμΕ να ενωθούν σε δίκτυα επιχειρήσεων·

17.

υπενθυμίζει ότι η ΕΕ, από κοινού με τα κράτη μέλη, πρέπει να διασφαλίσει την αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς και να βελτιώσει το επιχειρηματικό περιβάλλον, εξαλείφοντας ή περιορίζοντας τις δυσκολίες πρόσβασης των ΜμΕ σε χρηματοδότηση, τη μειωμένη ικανότητα επέκτασής τους σε αγορές πέραν της χώρας προέλευσής τους τόσο εντός της ενιαίας αγοράς όσο και εκτός αυτής, καθώς και τις υπερβολικές φορολογικές και γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις. Παράλληλα με αυτές τις προϋποθέσεις, πρέπει να εξασφαλιστεί πρόσβαση στη γνώση και στις νέες, καινοτόμους τεχνολογίες και συνεργασία με τις τοπικές σχολές επαγγελματικής κατάρτισης και τους τοπικούς ακαδημαϊκούς κύκλους, οι οποίοι πρέπει να λαμβάνουν υπόψη στα προγράμματά τους τις ΜμΕ, ως κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής οικονομίας·

18.

εκφράζει την άποψη ότι το πρόγραμμα πρέπει να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εντονότερη συμμετοχή των ΜμΕ σε έργα, σχέδια και προγράμματα της ΕΕ στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας και μάλιστα με τη σύσταση συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η ενεργότερη συμμετοχή σε ερευνητικά σχέδια αυξάνει τις ικανότητες των επιχειρήσεων και κατ' επέκταση τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους.

Στην πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζοντας 2020» τονίζεται ιδιαίτερα η ανάγκη στενότερης συμμετοχής των ΜμΕ σε ερευνητικά σχέδια. Μέσω της στενότερης συμμετοχής τους, οι ΜμΕ, οι οποίες κατέχουν σε ορισμένες περιπτώσεις παγκοσμίως ηγετική θέση, αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες και σε γνώση·

19.

φρονεί ότι μόνο με μια τέτοια προσέγγιση θα μπορέσουν οι επιχειρήσεις και οι ΜμΕ να αναπτυχθούν κατά τρόπο που θα λαμβάνει υπόψη τις δεσμεύσεις για μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, με τη χρήση των τελευταίων περιβαλλοντικών τεχνολογιών που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής·

20.

επικροτεί τον προτεινόμενο προϋπολογισμό του προγράμματος που ανέρχεται σε 2,522 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα παρατηρεί ότι το ποσό των 1,4 δισ. ευρώ, που διατίθεται για χρηματοδοτικά μέσα που θα στηρίξουν άμεσα τις επιχειρήσεις και τις ΜμΕ, δεν αντιπροσωπεύει παρά το 56 % του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος. Σε περίπτωση που η ζήτηση για χρηματοοικονομικά μέσα είναι υψηλότερη από τη λογικά αναμενόμενη, θα πρέπει οι αλλαγές στα ποσοστά των επιχορηγήσεων να αποφασίζονται από την επιτροπή στην οποία εκπροσωπούνται όλες οι χώρες-δικαιούχοι του Προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (COSME), σύμφωνα με τις διατάξεις του Άρθρου 16 του σχεδίου Κανονισμού. Το εναπομένον τμήμα του προϋπολογισμού, το οποίο θα διατεθεί για δραστηριότητες στήριξης του περιβάλλοντος των ΜμΕ, είναι εκείνο που εγγυάται την αποδοτική και αποτελεσματική χρήση των πόρων για το σύνολο του προγράμματος καθ’ όλη την περίοδο 2014-2020·

21.

θεωρεί ορθή τη διάθεση του 1,7 % του προϋπολογισμού του προγράμματος για τη διοικητική του υποστήριξη, καθώς αυτά τα κονδύλια θα εξασφαλίσουν την αποδοτική λειτουργία του προγράμματος χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά τον προϋπολογισμό·

22.

είναι της γνώμης ότι τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό του προγράμματος δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις πρωτοβουλίες σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, αλλά θα πρέπει να στηρίζουν και να ενισχύουν αυτές τις πρωτοβουλίες προσδίδοντάς τους ευρωπαϊκή διάσταση μέσω του αποτελεσματικού συντονισμού και της εξάλειψης των διασυνοριακών φραγμών στη συνεργασία των ιδιωτικών φορέων ή των δημόσιων αρχών. Αυτή η συνεργασία πρέπει να ενθαρρυνθεί μέσω «οριζόντιας» δικτύωσης αντί «κάθετης» συγκέντρωσης·

23.

θεωρεί ότι η παρεχόμενη υποστήριξη πρέπει να δικαιολογείται πλήρως από τους στόχους του προγράμματος και να έχει θετικές συνέπειες σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω συγκεντρωτικών και πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων καθώς και με την αξιοποίησή τους·

24.

υπογραμμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την αποτελεσματικότητα, από τις οποίες πηγάζει η βιώσιμη αύξηση των εσόδων, από την ικανότητα των επιχειρήσεων να αξιοποιούν πλήρως ευκαιρίες όπως η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά και από θεσμικές λύσεις που δημιουργούν συνθήκες βιώσιμης ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στα εγχειρήματα που ενισχύουν τους παράγοντες που επηρεάζουν περισσότερο τη βιώσιμη ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και των ΜμΕ·

25.

εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στο πρόγραμμα βάσει πρωτοκόλλων συμφωνιών σύνδεσης και άλλων συμφωνιών πρέπει να θεωρείται ως ευκαιρία διεύρυνσης του πεδίου δράσης των επιχειρήσεων που λειτουργούν στον χώρο της ΕΕ και απόκτησης εμπειριών από τη λειτουργία των επιχειρήσεων έξω από την αγορά της ΕΕ. Θα πρέπει επίσης να επιτραπεί η συμμετοχή και άλλων τρίτων χωρών στο πρόγραμμα· η χρηματοδότησή τους θα πρέπει να πηγάζει από άλλα προγράμματα συνεργασίας κρατών μελών της ΕΕ με τρίτα κράτη·

26.

υπογραμμίζει τη σημασία της ανάπτυξης της επιχειρηματικής εκπαίδευσης ιδίως μέσω της συνεχούς κατάρτισης, η οποία θα πρέπει να γίνει προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης δεξιοτήτων και νοοτροπιών, καθώς και της ενσωμάτωσης της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, που θα επιτρέψουν την αντιμετώπιση των προκλήσεων της σύγχρονης παγκόσμιας αγοράς με σεβασμό στις πατροπαράδοτες ευρωπαϊκές επιχειρηματικές αρχές·

27.

θεωρεί ότι οι προσπάθειες για την προώθηση της επιχειρηματικότητας και την ανάπτυξη μιας φιλικής προς τις επιχειρήσεις νοοτροπίας θα πρέπει να καλύπτουν επίσης τους επιχειρηματίες που ξεκινούν την επαγγελματική τους ζωή επιλέγοντας τον δρόμο της αυτοαπασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων επίσης των γυναικών που αναλαμβάνουν αυτή την προσπάθεια και τον κίνδυνο·

28.

φρονεί ότι τα μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜμΕ σε χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένης της διευκόλυνσης μετοχικού κεφαλαίου και της διευκόλυνσης εγγύησης δανείων, θα πρέπει να συμπληρώνουν τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα της πολιτικής για τη συνοχή, ενώ θα πρέπει να είναι δυνατός ο συνδυασμός τους και με άλλα ειδικά καθορισμένα χρηματοδοτικά μέσα των κρατών μελών·

29.

υπογραμμίζει τη σημασία της δυνατότητας διασυνοριακής πίστωσης και δανεισμού, που επιτρέπει στις ΜμΕ να αξιοποιήσουν το τεράστιο δυναμικό της ενιαίας αγοράς, πράγμα που θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρηματικών πρωτοβουλιών, π.χ. στον τομέα του τουρισμού·

30.

εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στον ρόλο της «Διευκόλυνσης μετοχικού κεφαλαίου για την ανάπτυξη» (Εquity Facility for Growth – EFG), η οποία επικεντρώνεται σε ταμεία παροχής επιχειρηματικών κεφαλαίων. Τονίζει ότι οι διαχειριστές του προγράμματος θα πρέπει να βοηθούν ώστε —έπειτα από κατάλληλη αξιολόγηση του κινδύνου— να παρέχεται στήριξη σε όσο το δυνατόν περισσότερες ΜμΕ και ιδίως σε εκείνες που θα είχαν ελάχιστες πιθανότητες να λάβουν στήριξη σύμφωνα με τις κανονικές τραπεζικές διαδικασίες, αλλά μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση του συνολικού δυναμικού των ΜμΕ και στη σημαντική μείωση της ανεργίας·

31.

διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με το δανειακό όριο της διευκόλυνσης εγγύησης δανείων και παροτρύνει την Επιτροπή να προσδιορίσει ποια κριτήρια χρησιμοποιήθηκαν για τον καθορισμό του εν λόγω ορίου, καθώς το πρόγραμμα ΠΑΚ δεν ορίζει κανένα όριο. Επισημαίνει ότι τα δάνεια για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, για τις επενδύσεις ή τη μεταβίβαση επιχειρήσεων αφορούν συχνά πολύ υψηλότερα ποσά από το καθορισμένο όριο και εκφράζει την ανησυχία ότι αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε μια κατάσταση στην οποία υψηλότερα δάνεια θα εξασφαλίζονταν στο πλαίσιο του προγράμματος "Ορίζοντας 2020", παρόλο που υποτίθεται ότι αυτό χρησιμοποιείται μόνο για προγράμματα καινοτομίας·

32.

επομένως, απευθύνει έκκληση για επιστροφή στο προηγούμενο πρόγραμμα-πλαίσιο ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας, το οποίο δεν καθόριζε όρια·

33.

θεωρεί θεμιτή την κατά περίπτωση προσέγγιση των διαπραγματεύσεων με ιδρύματα που αναζητούν χρηματοδότηση επιμερισμού κινδύνου για τον δανεισμό τους, τόσο σε σχέση με το μέγεθος του δανεισμού, που εξαρτάται από το ποσό του εγγυημένου κινδύνου του χαρτοφυλακίου, όσο και σε σχέση με τη διάρκειά του·

34.

ζητεί να παρακολουθούνται συνεχώς σε σχέση με τον μεταβαλλόμενο κίνδυνο τόσο τα χρηματοδοτικά μέσα παροχής επιχειρηματικού κεφαλαίου όσο και τα ταμεία για την κάλυψη των χρεωστικών χαρτοφυλακίων των ΜμΕ·

Διαχείριση του προγράμματος

35.

κρίνει κατάλληλη τη μεταβίβαση της έμμεσης διαχείρισης του προγράμματος στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) και στους εκτελεστικούς οργανισμούς, με συνεχή παρακολούθηση του προγράμματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτή η μορφή διαχείρισης εγγυάται την αξιοποίηση των θετικών εμπειριών που έχει αποκτήσει το ΕΤΕ σε διάστημα άνω των δέκα ετών στη στήριξη των ΜμΕ·

36.

θεωρεί επίσης σημαντικό να αξιοποιηθούν οι σχετικές εμπειρίες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και του δικτύου Enterprise Europe που διαθέτει εμπειρία στη διεθνοποίηση ΜμΕ και εκτός της ΕΕ·

37.

πιστεύει ότι, για να διασφαλισθεί η επιτυχής εφαρμογή του προγράμματος και επομένως η αποτελεσματικότητά του, πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και οργανισμούς που διαχειρίζονται το πρόγραμμα, για τη διευκόλυνση της ροής πληροφοριών σε κάθε τομέα της εφαρμογής του·

38.

θεωρεί σημαντικές τις εμπειρίες από τη διεθνοποίηση ΜμΕ εκτός της ΕΕ και τη μεταβίβαση των σχετικών πληροφοριών, η οποία θα βοηθήσει τις ΜμΕ να μειώσουν το κόστος συναλλαγών που συνδέεται με διασυνοριακές δραστηριότητες. Πρόκειται για τομέα που μπορεί να αναπτυχθεί από εμπειρογνώμονες των οργάνων της ΕΕ, με τη συνεργασία των εθνικών και των περιφερειακών αρχών·

39.

επισημαίνει τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων διάδοσης πληροφοριών για τις ΜμΕ. Ωστόσο, η ΕτΠ δεν επιθυμεί να προτείνει τη μορφή που θα πρέπει να λάβουν αυτές οι οργανώσεις ούτε τον τρόπο λειτουργίας τους. Τα θέματα αυτά θα πρέπει να διευθετηθούν στο πλαίσιο πολυμερών συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ κρατών και περιφερειών·

40.

προτείνει να διεξάγεται η άμεση διαχείριση του προγράμματος πρωτίστως σε περιφερειακό επίπεδο, με τη στήριξη και την εποπτεία των εθνικών αρχών. Σε αυτό το επίπεδο διαχείρισης θα πρέπει επίσης να αναπτυχθεί σύστημα παρακολούθησης των κινδύνων που συνδέονται με τα υλοποιούμενα έργα·

41.

προτείνει επίσης να αποτελεί και η παρακολούθηση των έργων μέρος της αξιολόγησης της υλοποίησης βάσει των δεικτών επίτευξης μεσοπρόθεσμων στόχων που παρατίθενται στο Παράρτημα Ι της πρότασης. Η παρακολούθηση θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει ενημέρωση για την εφαρμογή, στο πλαίσιο του προγράμματος, μέτρων που σχετίζονται με την προστασία του κλίματος και άλλες πολιτικές της ΕΕ·

42.

τονίζει ότι αυτές οι δραστηριότητες πρέπει να διαθέτουν συνοχή και να συνάδουν με τις δραστηριότητες παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι εκπρόσωποι της οποίας, από κοινού με αυτούς του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), θα πραγματοποιούν τους επιτόπιους ελέγχους, εξακριβώσεις και επιθεωρήσεις·

43.

φρονεί ότι οι στρατηγικές λογιστικού ελέγχου πρέπει να αποσκοπούν στην αντικειμενική αξιολόγηση της εφαρμογής του προγράμματος και να μην αποτελούν βάρος για τους δικαιούχους του. Τα συστήματα παρακολούθησης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα στάδια υλοποίησης των έργων, ώστε να μην έχουν αρνητικό αντίκτυπο στον ρυθμό της εφαρμογής και να μην οδηγούν σε υπερβολικό πρόσθετο κόστος·

Τρέχουσες απειλές για την επιτυχία του προγράμματος

44.

εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, δεδομένης της τρέχουσας δημοσιονομικής κατάστασης σε πολλές χώρες, οι εθνικές κυβερνήσεις αναζητούν τα απλούστερα δυνατά μέσα ενίσχυσης των δημοσιονομικών τους εσόδων μέσω της αύξησης διαφόρων εισφορών που αυξάνουν το κόστος εργασίας, πράγμα που μπορεί στην πράξη να οδηγήσει στην κατάρρευση των ΜμΕ ή στη μετάβασή τους στην παραοικονομία. Ζητούμε, κατά συνέπεια, την προστασία των ΜμΕ, καθώς αυτή η πολιτική που περιγράφεται ανωτέρω θα καθυστερήσει την ανάκαμψη από την οικονομική κρίση και ενδέχεται να ακυρώσει πρακτικά την προστιθέμενη αξία του προγράμματος. Οι ΜμΕ αποτελούν ένα αποτελεσματικό μέσο μείωσης της ανεργίας·

45.

φρονεί ότι ο διοικητικός φόρτος που συνδέεται με τη σύσταση νέων επιχειρήσεων και οι φορολογικές επιβαρύνσεις των υφιστάμενων επιχειρήσεων δυσχεραίνουν τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, ιδίως δε των ΜμΕ, σε πολλές χώρες της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή των Περιφερειών απευθύνει έκκληση να μειωθεί κατά 25 % η καθαρή διοικητική επιβάρυνση σε όλη τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ μέχρι το 2020. Κρίνει δε σκόπιμο να εξεταστεί η δυνατότητα άρσης ενός ευρέος φάσματος φραγμών που αντιμετωπίζουν οι ενδιαφερόμενοι στον τομέα των ΜμΕ·

46.

το πρόγραμμα πρέπει να παρέχει πρόσθετη επιβράβευση στις χώρες και τις περιφέρειες που ευνοούν περισσότερο την ανάπτυξη ΜμΕ και σε συστήματα που επιτρέπουν στις ΜμΕ να αναπτυχθούν, να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να επεκταθούν σε αγορές του εξωτερικού, προκειμένου να στηριχθούν αυτές οι δραστηριότητες. Η προώθηση θετικών νοοτροπιών αποσκοπεί στην ενθάρρυνση των ενδεδειγμένων τάσεων στις διάφορες χώρες και περιφέρειες·

47.

ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταβάλει κάθε προσπάθεια για να βελτιωθεί η πρόσβαση σε πληροφορίες για την ανάπτυξη των αγορών στις ταχέως αναπτυσσόμενες χώρες, τους τρόπους επένδυσης σε αυτές, τα ισχύοντα νομικά συστήματα και τα τοπικά έθιμα που διέπουν την επιχειρηματική δραστηριότητα·

48.

πιστεύει ότι οι πληροφορίες για τις αγορές του εξωτερικού πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμες από τις ΜμΕ, δηλαδή προσιτές, ακριβείς και άμεσα διαθέσιμες. Πέρα από τα κέντρα πληροφόρησης των ΜμΕ, οι διπλωματικές αντιπροσωπείες της ΕΕ σε αυτές τις περιοχές του κόσμου πρέπει να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο προς τον σκοπό αυτό·

49.

υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος μεταξύ των πολιτών της ΕΕ απαιτεί αλλαγές στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, κάτι που αποτελεί μακροπρόθεσμη δραστηριότητα. Ελλοχεύει, συνεπώς, ο κίνδυνος να μην μπορέσουν να επιτευχθούν οι μεσοπρόθεσμοι και οι μακροπρόθεσμοι στόχοι·

50.

εφιστά την προσοχή στο ενδεχόμενο υπερβολικής νομικής ρύθμισης των δραστηριοτήτων των ΜμΕ σε ευρωπαϊκό, εθνικό ή τοπικό επίπεδο, η οποία μπορεί να περιπλέξει άσκοπα τις διαδικασίες που συνδέονται τόσο με τις ίδιες τις δραστηριότητες όσο και με την εξασφάλιση στήριξης από διάφορα προγράμματα, με αρνητικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα των ΜμΕ. Η μείωση της γραφειοκρατίας και ο περιορισμός των εμποδίων που συνδέονται με τη δημιουργία και την ανάπτυξη μιας επιχείρησης πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα.

ΙΙ.   ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ

Τροπολογία 1

COM(2011) 834 final

Αιτιολογική σκέψη (1)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

(1)

Η Επιτροπή ενέκρινε την ανακοίνωση με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (2) τον Μάρτιο του 2010 (στο εξής "η στρατηγική «Ευρώπη 2020» "). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την ανακοίνωση τον Ιούνιο του 2010. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» αποτελεί απόκριση στην οικονομική κρίση και στόχος της είναι να προετοιμάσει την Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία. Θεσπίζει πέντε φιλόδοξους στόχους για το κλίμα και την ενέργεια, την απασχόληση, την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη, οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν έως το 2020, και προσδιορίζει τους βασικούς παράγοντες ανάπτυξης, στόχος των οποίων είναι να καταστεί η Ευρώπη πιο δυναμική και ανταγωνιστική. Η στρατηγική τονίζει επίσης τη σημασία της ενίσχυσης της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα υψηλά επίπεδα απασχόλησης, μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων και της ενέργειας, και κοινωνική συνοχή

(1)

Η Επιτροπή ενέκρινε την ανακοίνωση με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (2) τον Μάρτιο του 2010 (στο εξής "η στρατηγική «Ευρώπη 2020» "). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε την ανακοίνωση τον Ιούνιο του 2010. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» αποτελεί απόκριση στην οικονομική κρίση και στόχος της είναι να προετοιμάσει την Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία. Θεσπίζει πέντε φιλόδοξους στόχους για το κλίμα και την ενέργεια, την απασχόληση, την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη, οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν έως το 2020, και προσδιορίζει τους βασικούς παράγοντες ανάπτυξης, στόχος των οποίων είναι να καταστεί η Ευρώπη πιο δυναμική και ανταγωνιστική. Η στρατηγική τονίζει επίσης τη σημασία της ενίσχυσης της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας, επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα υψηλά επίπεδα απασχόλησης, μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων και της ενέργειας, και κοινωνική συνοχή.

Τροπολογία 2

COM(2011) 834 final

Αιτιολογική σκέψη (6)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

(6)

Θα πρέπει να θεσπιστεί ένα πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (στο εξής «το πρόγραμμα»), προκειμένου να συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης, και ιδίως των ΜΜΕ, στην πρόοδο της κοινωνίας της γνώσης και στην ανάπτυξη που βασίζεται σε ισορροπημένη οικονομική μεγέθυνση.

(6)

Θα πρέπει να θεσπιστεί ένα πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις ΜΜΕ (στο εξής «το πρόγραμμα»), προκειμένου να ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης, και ιδίως των ΜΜΕ, και ανάπτυξη .

Αιτιολογία

Η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα δεν θα πρέπει αποτελούν χωριστούς στόχους. Αντ 'αυτού, πρέπει να θεωρείται ότι η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από τη βιωσιμότητα. Σύμφωνα με την Έκθεση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα του 2010, η βιώσιμη ανταγωνιστικότητα αντανακλά την ικανότητα επίτευξης και διατήρησης της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, σύμφωνα με τους στόχους της αειφόρου ανάπτυξης.

Τροπολογία 3

COM(2011) 834 final

Αιτιολογική σκέψη (18)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

(18)

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ής Ιουνίου 2010 με τίτλο «Η Ευρώπη, ο πρώτος τουριστικός προορισμός στονκόσμο – ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό» (3), η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του τον Οκτώβριο του 2010, ο τουρισμός είναι σημαντικός κλάδος της οικονομίας της Ένωσης. Οι επιχειρήσεις του συγκεκριμένου κλάδου συνεισφέρουν σημαντικά στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕγχΠ) της Ένωσης και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και εμφανίζουν σημαντικές δυνατότητες για την ανάπτυξη επιχειρηματικής δραστηριότητας, καθώς σε αυτόν δραστηριοποιούνται κυρίως ΜΜΕ. Η συνθήκη της Λισαβόνας αναγνωρίζει τη σημασία του τουρισμού αναφέροντας τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες της Ένωσης στον τομέα αυτό, οι οποίες συμπληρώνουν τις δράσεις των κρατών μελών. Υπάρχει σαφής προστιθέμενη αξία για την πρωτοβουλία της Ένωσης στον κλάδο του τουρισμού σε επίπεδο Ένωσης, ιδίως για την παροχή δεδομένων και ανάλυσης, την ανάπτυξη διεθνικών στρατηγικών προώθησης και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

(18)

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 30ής Ιουνίου 2010 με τίτλο «Η Ευρώπη, ο πρώτος τουριστικός προορισμός στον κόσμο – ένα νέο πλαίσιο πολιτικής για τον ευρωπαϊκό τουρισμό» (4), η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματά του τον Οκτώβριο του 2010, ο τουρισμός είναι σημαντικός κλάδος της οικονομίας της Ένωσης. Οι επιχειρήσεις του συγκεκριμένου κλάδου συνεισφέρουν σημαντικά στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕγχΠ) της Ένωσης και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και εμφανίζουν σημαντικές δυνατότητες για την ανάπτυξη επιχειρηματικής δραστηριότητας, καθώς σε αυτόν δραστηριοποιούνται κυρίως ΜΜΕ. Η συνθήκη της Λισαβόνας αναγνωρίζει τη σημασία του τουρισμού αναφέροντας τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες της Ένωσης στον τομέα αυτό, οι οποίες συμπληρώνουν τις δράσεις των κρατών μελών. σαφή προστιθέμενη αξία , ιδίως για την παροχή δεδομένων και ανάλυσης, την ανάπτυξη και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

Τροπολογία 4

COM(2011) 834 final

Αιτιολογική σκέψη (20)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

(20)

Το πρόγραμμα θα πρέπει να συμπληρώνει άλλα προγράμματα της Ένωσης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι κάθε μέσο πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με τις δικές του ειδικές διαδικασίες. Έτσι, τα ίδια επιλέξιμα έξοδα δεν πρέπει να χρηματοδοτούνται δύο φορές. Με στόχο την επίτευξη προστιθέμενης αξίας και σημαντικού αντικτύπου της χρηματοδότησης της Ένωσης, θα πρέπει να αναπτυχθούν στενές συνέργειες μεταξύ του προγράμματος, άλλων προγραμμάτων της Ένωσης και των διαρθρωτικών ταμείων

(20)

Το πρόγραμμα θα πρέπει να συμπληρώνει άλλα προγράμματα της Ένωσης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι κάθε μέσο πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με τις δικές του ειδικές διαδικασίες. Έτσι, τα ίδια επιλέξιμα έξοδα δεν πρέπει να χρηματοδοτούνται δύο φορές. Με στόχο την επίτευξη προστιθέμενης αξίας και σημαντικού αντικτύπου της χρηματοδότησης της Ένωσης, θα πρέπει να αναπτυχθούν στενές συνέργειες μεταξύ του προγράμματος άλλων προγραμμάτων της Ένωσης και των διαρθρωτικών ταμείων

Τροπολογία 5

COM(2011) 834 final

Αιτιολογική σκέψη (24)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

(24)

Η Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και τα πρωτόκολλα συμφωνιών σύνδεσης προβλέπουν τη συμμετοχή των οικείων χωρών σε προγράμματα της Ένωσης. Η συμμετοχή τρίτων χωρών πρέπει να είναι εφικτή, όταν οι συμφωνίες και οι διαδικασίες προβλέπουν κάτι τέτοιο.

(24)

Η Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και τα πρωτόκολλα συμφωνιών σύνδεσης προβλέπουν τη συμμετοχή των οικείων χωρών σε προγράμματα της Ένωσης. Η συμμετοχή τρίτων χωρών πρέπει να είναι εφικτή, όταν οι συμφωνίες και οι διαδικασίες προβλέπουν κάτι τέτοιο.

Τροπολογία 6

COM(2011) 834 final

Άρθρο 2 (1)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 2

Γενικοί στόχοι

Άρθρο 2

Γενικοί στόχοι

1.   Το πρόγραμμα συμβάλλει στην επίτευξη των γενικών στόχων που περιγράφονται κατωτέρω, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις συγκεκριμένες ανάγκες των ΜΜΕ σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο:

1.   Το πρόγραμμα συμβάλλει στην επίτευξη των γενικών στόχων που περιγράφονται κατωτέρω, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις συγκεκριμένες ανάγκες των ΜΜΕ σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο:

(α)

ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων στον κλάδο του τουρισμού·

(α)

ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης,

(β)

ενθάρρυνση επιχειρηματικής νοοτροπίας και προώθηση της ίδρυσης και της ανάπτυξης ΜΜΕ.

(β)

ενθάρρυνση επιχειρηματικής νοοτροπίας προώθηση της ίδρυσης και της ανάπτυξης ΜΜΕ.

Αιτιολογία

Δεδομένου ότι η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται μακροπρόθεσμα από τη βιωσιμότητα και ότι οι πολιτικές πρέπει να βασίζονται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα δεν θα πρέπει αποτελούν ανεξάρτητους στόχους.

Στην πολιτική πρωτοβουλία «Small Business Act για την Ευρώπη» τονίζεται η ανάγκη να δημιουργηθεί μια νοοτροπία υπεράσπισης και ενθάρρυνσης των επιχειρηματιών, στην οποία θα τονίζονται και θα εκτιμώνται οι προσπάθειές τους και η ικανότητά τους να ξεπερνούν τις δυσκολίες.

Τροπολογία 7

COM(2011) 834 final

Άρθρο 2 (2)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 2

Γενικοί στόχοι

Άρθρο 2

Γενικοί στόχοι

2.   Η επίτευξη των στόχων της παραγράφου 1 μετράται από τους ακόλουθους δείκτες:

2.   Η επίτευξη των στόχων της παραγράφου 1 μετράται από τους ακόλουθους δείκτες:

(α)

ποσοστό ανάπτυξης του κλάδου της βιομηχανίας της Ένωσης σε σχέση με την αύξηση του συνολικού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕγχΠ),

(α)

ποσοστό ανάπτυξης του κλάδου της βιομηχανίας της Ένωσης σε σχέση με την αύξηση του συνολικού Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕγχΠ),

(β)

Αύξηση της παραγωγής του τομέα της μεταποίησης στις οικολογικές βιομηχανίες της Ένωσης,

(β)

Αύξηση της παραγωγής του τομέα της μεταποίησης στις οικολογικές βιομηχανίες της Ένωσης ,

(γ)

μεταβολές στον διοικητικό φόρτο των ΜΜΕ,

(γ)

μεταβολές στον διοικητικό φόρτο των ΜΜΕ,

(δ)

ανάπτυξη των ΜΜΕ από άποψη προστιθέμενης αξίας και αριθμού υπαλλήλων,

(δ)

(ε)

και το ποσοστό ανανέωσης των ΜΜΕ.

ανάπτυξη των ΜΜΕ από άποψη προστιθέμενης αξίας και αριθμού υπαλλήλων,

 

()

και το ποσοστό ανανέωσης των ΜΜΕ.

Τροπολογία 8

COM(2011) 834 final

Άρθρο 3 (1)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 3

Ειδικοί στόχοι

Άρθρο 3

Ειδικοί στόχοι

1.   Οι ειδικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

1.   Οι ειδικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

(α)

βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων στον κλάδο του τουρισμού·

(α)

βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για τη ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης·

(β)

προώθηση της επιχειρηματικότητας, μεταξύ άλλων σε συγκεκριμένες ομάδες-στόχους·

(β)

προώθηση της επιχειρηματικότητας, μεταξύ άλλων σε συγκεκριμένες ομάδες-στόχους·

(γ)

βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση υπό μορφή μετοχικού κεφαλαίου και δανείων·

(γ)

βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση υπό μορφή μετοχικού κεφαλαίου και δανείων·

(δ)

βελτίωση της πρόσβασης σε αγορές εντός της Ένωσης και παγκοσμίως.

(δ)

βελτίωση της πρόσβασης σε αγορές εντός της Ένωσης και παγκοσμίως.

Τροπολογία 9

COM(2011) 834 final

Άρθρο 6 (1)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

1.   Η Επιτροπή στηρίζει δράσεις για τη βελτίωση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων της Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα, η συνοχή και η συνεκτικότητα των εθνικών πολιτικών που προωθούν την ανταγωνιστικότητα, τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων στην Ευρώπη.

1.   Η Επιτροπή στηρίζει δράσεις για τη βελτίωση ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης, ιδίως των ΜΜΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα, η συνοχή και η συνεκτικότητα των εθνικών πολιτικών που προωθούν τη ανταγωνιστικότητα, και ανάπτυξη των επιχειρήσεων στην Ευρώπη.

Τροπολογία 10

COM(2011) 834 final

Άρθρο 6 (2) (α)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

(…)

(…)

2.   Η Επιτροπή μπορεί να στηρίζει δράσεις με σκοπό την ανάπτυξη νέων στρατηγικών ανταγωνιστικότητας. Οι εν λόγω δράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

2.   Η Επιτροπή μπορεί να στηρίζει δράσεις με σκοπό την ανάπτυξη νέων στρατηγικών ανταγωνιστικότητας. Οι εν λόγω δράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

α)

μέτρα για τη βελτίωση του σχεδιασμού, της εφαρμογής και της αξιολόγησης πολιτικών που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικότητας στις καταστροφές, και για τη διασφάλιση της ανάπτυξης κατάλληλων υποδομών, ομάδων και δικτύων επιχειρήσεων παγκόσμιας κλάσης, πλαισίου προϋποθέσεων και ανάπτυξης βιώσιμων προϊόντων, υπηρεσιών και διαδικασιών·

α)

μέτρα για τη βελτίωση του σχεδιασμού, της εφαρμογής και της αξιολόγησης πολιτικών που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικότητας στις καταστροφές, και για τη διασφάλιση της ανάπτυξης κατάλληλων υποδομών, ομάδων και δικτύων επιχειρήσεων παγκόσμιας κλάσης, πλαισίου προϋποθέσεων και ανάπτυξης βιώσιμων προϊόντων, υπηρεσιών και διαδικασιών

Αιτιολογία

Σε ό,τι αφορά τη στήριξη των προσπαθειών των ΜΜΕ, έχει προτεραιότητα να τους δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι θα αποκομίσουν όφελος αν ενώσουν τις δυνάμεις τους για την ανάπτυξη συγκεκριμένων δράσεων, οι οποίες αλλιώς θα ήταν ανέφικτες ή λιγότερο αποδοτικές. Η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων έχει αναδειχθεί ως μία από τις πιο αποτελεσματικές και πιο άμεσα αποδοτικές δράσεις.

Τροπολογία 11

COM(2011) 834 final

Άρθρο 6 (2) (γ)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

γ)

στήριξη για την ανάπτυξη πολιτικής για τις ΜΜΕ και τη συνεργασία μεταξύ υπευθύνων διαμόρφωσης πολιτικής, ιδίως με σκοπό τη βελτίωση της ευκολίας πρόσβασης των ΜΜΕ στα προγράμματα και στα μέτρα.

γ)

στήριξη για την ανάπτυξη πολιτικής για τις ΜΜΕ και τη συνεργασία μεταξύ υπευθύνων διαμόρφωσης πολιτικής, ιδίως με σκοπό τη βελτίωση της ευκολίας πρόσβασης των ΜΜΕ στα προγράμματα και στα μέτρα .

Τροπολογία 12

COM(2011) 834 final

Άρθρο 6 (2) (δ)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

Άρθρο 6

Δράσεις για τη βελτίωση του πλαισίου προϋποθέσεων για την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων της Ένωσης

[…]

[…]

 

Αιτιολογία

Δεδομένου του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν στο πλαίσιο των στρατηγικών στόχων για την ανάπτυξη του τομέα του τουρισμού, προτείνεται να συμπεριληφθούν αυτού του τύπου τα μέτρα, σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», η οποία περιλαμβάνει μεταξύ των προτεραιοτήτων της την έξυπνη ανάπτυξη (η οποία προϋποθέτει την ανάπτυξη μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση και την καινοτομία).

Τροπολογία 13

COM(2011) 834 final

Άρθρο 8 (1)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 8

Δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση

Άρθρο 8

Δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση

1.   Η Επιτροπή υποστηρίζει δράσεις οι οποίες στοχεύουν στη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση κατά τις φάσεις σύστασης και ανάπτυξής τους, και οι οποίες είναι συμπληρωματικές προς τη χρήση από τα κράτη μέλη χρηματοδοτικών μέσων για τις ΜΜΕ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Για να εξασφαλίζεται η συμπληρωματικότητα, οι δράσεις αυτές αναπτύσσονται σε στενό συντονισμό με τις δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής και σε εθνικό επίπεδο. Στόχος των εν λόγω δράσεων είναι να τονώσουν τη χρηματοδότηση τόσο με μετοχικά κεφάλαια όσο και με δάνεια.

1.   Η Επιτροπή υποστηρίζει δράσεις οι οποίες στοχεύουν στη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση κατά τις φάσεις σύστασης και ανάπτυξής τους, και οι οποίες είναι συμπληρωματικές προς τη χρήση από τα κράτη μέλη χρηματοδοτικών μέσων για τις ΜΜΕ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Για να εξασφαλίζεται η συμπληρωματικότητα, οι δράσεις αυτές αναπτύσσονται σε στενό συντονισμό με τις δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, και σε εθνικό επίπεδο. Στόχος των εν λόγω δράσεων είναι να τονώσουν τη χρηματοδότηση τόσο με μετοχικά κεφάλαια όσο και με δάνεια.

Τροπολογία 14

COM(2011) 834 final

Άρθρο 8 (2)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Άρθρο 8

Δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση

Άρθρο 8

Δράσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση

2.   Στο πλαίσιο των δράσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, η Επιτροπή αναπτύσσει μέτρα, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς, για τη βελτίωση της διασυνοριακής και της πολυεθνικής χρηματοδότησης, βοηθώντας με τον τρόπο αυτό τις ΜΜΕ να διεθνοποιήσουν τις δραστηριότητές τους τηρώντας τις διατάξεις της ενωσιακής νομοθεσίας.

2.   Στο πλαίσιο των δράσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, η Επιτροπή αναπτύσσει μέτρα, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς, για τη βελτίωση της διασυνοριακής και της πολυεθνικής χρηματοδότησης, βοηθώντας με τον τρόπο αυτό τις ΜΜΕ να διεθνοποιήσουν τις δραστηριότητές τους τηρώντας τις διατάξεις της ενωσιακής νομοθεσίας.

Τροπολογία 15

COM(2011) 834 final

Παράρτημα II – Η διευκόλυνση εγγύησης δανείων (LGF)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Η διευκόλυνση εγγύησης δανείων (LGF)

Τροπολογία 16

COM(2011) 834 final

Παράρτημα II (3)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία

Διευκόλυνση εγγύησης δανείων (LGF)

Διευκόλυνση εγγύησης δανείων (LGF)

 

3.

Εκτός από τα δάνεια που περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο τιτλοποίησης, η LGF καλύπτει δάνεια έως το ποσό των 150 000 ευρώ και με ελάχιστη διάρκεια 12 μήνες. Η LGF είναι σχεδιασμένη κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τον αριθμό και τα ποσά των δανείων μέσω των οποίων υποστηρίζονται οι καινοτόμες ΜΜΕ

3.

LGF δάνεια. Η LGF είναι σχεδιασμένη κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τον αριθμό και τα ποσά των δανείων μέσω των οποίων υποστηρίζονται οι καινοτόμες ΜΜΕ

Αιτιολογία

Το νέο ανώτατο όριο δεν έχει νόημα, αφού ελάχιστα έργα (ή κανένα) δεν θα υπερβαίνουν αυτή τη γραμμή του προϋπολογισμού. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να διατηρηθεί το παλιό σύστημα, χωρίς ανώτατο όριο.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2012

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Ramón Luis VALCÁRCEL SISO


(1)  http://portal.cor.europa.eu/europe2020/news/Pages/InvitationtoparticipateintheSurveyonSME-friendlyRegionsandCities.aspx

(2)  COM (2010) 2020 final.

(3)  COM(2010) 352 final.

(4)  .


18.12.2012   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 391/49


Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Δέσμη μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις»

2012/C 391/09

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

πιστεύει ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο θα πρέπει να δίδει περισσότερη προσοχή στη σχέση κόστους-οφέλους κατά την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων. Αυτό που ενδιαφέρει πρωτίστως την αναθέτουσα αρχή που ξεκινά μια διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης είναι η αγορά ορισμένων προμηθειών, υπηρεσιών ή έργων και οι κανόνες πρέπει να διασφαλίζουν ότι η διαδικασία καταλήγει όντως σε μια συναλλαγή που είναι ικανοποιητική για τον αγοραστή, για τον πωλητή και για τους πολίτες. Είναι βέβαιο ότι οι απλοί και κατανοητοί κανόνες συμβάλλουν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στην προώθηση του διασυνοριακού εμπορίου·

λυπάται για το γεγονός ότι ορισμένες από τις νέες προτάσεις είναι δυσνόητες και υπερβολικά λεπτομερείς,, πέραν του ότι προσθέτουν και πολυάριθμες νέες διατάξεις. Αν και ορισμένες από τις διατάξεις που προστίθενται διευκολύνουν την ανάθεση των συμβάσεων, άλλες νέες διατάξεις συνεπάγονται πρόσθετο διοικητικό φόρτο για τις αναθέτουσες αρχές, τη στιγμή που η νομική σταθερότητα είναι αναγκαία για την ομαλή ροή της διαδικασίας·

πιστεύει πως η ανάπτυξη απλούστερων αλλά εξίσου αποτελεσματικών διατάξεων για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων είναι απόλυτα εφικτή, όπως καταδεικνύεται, μεταξύ άλλων, από τη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (ΣΔΣ) του ΠΟΕ, που είναι πολύ πιο απλή από τους αντίστοιχους κανόνες της ΕΕ. Ζητά από την Επιτροπή να αυξήσει σημαντικά τα κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών. Δεδομένου του εξαιρετικά μικρού ποσοστού των διασυνοριακών δημόσιων συμβάσεων και του διοικητικού φόρτου που συνεπάγεται το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις αναθέτουσες αρχές και τους προσφέροντες, δεν είναι σκόπιμο να διατηρηθούν τα κατώτατα όρια σε τόσο χαμηλό επίπεδο·

επισημαίνει ότι η πρόταση έρχεται σε αντίθεση με το δικαίωμα των κρατών μελών να οργανώνουν κατά το δοκούν το διοικητικό τους σύστημα και παραβιάζει την αρχή της επικουρικότητας. Είναι σημαντικό να τηρούνται οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Κάθε προτεινόμενο μέτρο της ΕΕ πρέπει να είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων του και ταυτόχρονα πιο αποτελεσματικό από τα αντίστοιχα εθνικά μέτρα.

Εισηγήτρια

Η κ. Catarina SEGERSTEN LARSSON (SE/EPP), μέλος του περιφερειακού συμβουλίου Värmland

Έγγραφα αναφοράς

Γνωμοδότηση με θέμα τη δέσμη μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις, με αναφορά:

στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών

COM(2011) 895 final

και στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις

COM(2011) 896 final

Ι.   ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1.

σημειώνει ότι στην «Πράσινη Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής δημόσιων συμβάσεων της ΕΕ – Προς μία αποτελεσματικότερη αγορά δημοσίων συμβάσεων» (COM(2011) 15 final) θίγεται μεγάλος αριθμός θεμάτων που σχετίζονται με τις δημόσιες συμβάσεις·

2.

εξέδωσε τον Μάιο του 2011 γνωμοδότηση σχετικά με την Πράσινη Βίβλο, στην οποία τόνιζε, μεταξύ άλλων, την ιδιαίτερη σημασία της συμμετοχής των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και ότι οι ισχύουσες διατάξεις είναι υπερβολικά λεπτομερείς και ότι θα πρέπει να υπάρχουν περισσότερες δυνατότητες συνεκτίμησης περιβαλλοντικών θεμάτων, επιβολής κοινωνικών απαιτήσεων και χρήσης των δημόσιων συμβάσεων για την προώθηση της καινοτομίας. Επίσης, η ΕτΠ τάχθηκε υπέρ της διατήρησης της διάκρισης μεταξύ υπηρεσιών τύπου Α και Β, της καθιέρωσης ευρωπαϊκού διαβατηρίου δημοσίων συμβάσεων, της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της διαδικασίας με διαπραγμάτευση και της βελτίωσης των συμφωνιών-πλαισίων·

ΙΙ.   ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΑΠΤΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

3.

σημειώνει ότι οι προτάσεις για την τροποποίηση των οδηγιών περί δημοσίων συμβάσεων περιέχουν πολυάριθμες νέες και λεπτομερείς διατάξεις, σε σύγκριση με τις ισχύουσες οδηγίες. Στόχος ορισμένων διατάξεων είναι η διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ. Εξαιρούνται ορισμένες μορφές συνεργασίας μεταξύ των αρχών. Δίδεται μεγαλύτερη έμφαση στο περιβάλλον, στις κοινωνικές πτυχές, στην καινοτομία και στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις. Ένα άλλο νέο στοιχείο αποτελεί η πρόταση για την κατάργηση της διάκρισης μεταξύ των υπηρεσιών τύπου Α και Β και την καθιέρωση ενός νέου συστήματος ανάθεσης των συμβάσεων που αφορούν κοινωνικές υπηρεσίες. Επίσης, προτείνονται διατάξεις για την εποπτεία της ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, καθώς και για την παροχή συμβουλών·

4.

είχε επισημάνει ήδη κατά την επεξεργασία των υφιστάμενων οδηγιών περί δημοσίων συμβάσεων ότι είναι απαραίτητο να απλουστευτεί σημαντικά το νομικό πλαίσιο. Το ισχύον σύστημα δημιουργεί, λόγω της πολυπλοκότητας και της ασάφειας των διατάξεων, πολυάριθμα προβλήματα που οδηγούν σε δικαστικές προσφυγές. Το γεγονός αυτό μπορεί να ερμηνευτεί και ως ένδειξη έλλειψης εμπιστοσύνης έναντι των αναθετουσών αρχών. Επιπροσθέτως, η ΕτΠ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τίθενται στο επίκεντρο οι διαδικαστικές πτυχές της ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων και όχι το αποτέλεσμα από άποψη κοινής ωφελείας·

5.

πιστεύει ότι, κατά την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων, το ρυθμιστικό πλαίσιο θα πρέπει να δίδει περισσότερη προσοχή στη σχέση κόστους-οφέλους. Αυτό που ενδιαφέρει πρωτίστως την αναθέτουσα αρχή που ξεκινά μια διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης είναι η αγορά ορισμένων προμηθειών, υπηρεσιών ή έργων και οι κανόνες πρέπει να διασφαλίζουν ότι η διαδικασία καταλήγει όντως σε μια συναλλαγή που είναι ικανοποιητική για τον αγοραστή, για τον πωλητή και για τους πολίτες. Είναι βέβαιο ότι οι απλοί και κατανοητοί κανόνες συμβάλλουν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στην προώθηση του διασυνοριακού εμπορίου·

6.

λυπάται για το γεγονός ότι ορισμένες από τις νέες προτάσεις είναι δυσνόητες και υπερβολικά λεπτομερείς, πέραν του ότι προσθέτουν και πολυάριθμες νέες διατάξεις. Αν και ορισμένες από τις διατάξεις που προστίθενται διευκολύνουν την ανάθεση των συμβάσεων, άλλες νέες διατάξεις συνεπάγονται πρόσθετο διοικητικό βάρος για τις δημόσιες αναθέτουσες αρχές, τη στιγμή που η νομική σταθερότητα είναι αναγκαία για την ομαλή ροή της διαδικασίας·

7.

επισημαίνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 4, της ΣΕΕ, το περιεχόμενο και η μορφή της δράσης της Ένωσης δεν υπερβαίνουν τα απαιτούμενα για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών. Το προτεινόμενο επίπεδο ακρίβειας έρχεται σε αντίφαση με την σκοπούμενη απλούστευση των κανόνων για την ανάθεση των συμβάσεων και επιβαρύνει τις αναθέτουσες αρχές –και πάνω απ’ όλα τους μικρούς οργανισμούς τοπικής και περιφερειακής διοίκησης– με έναν απαράδεκτο διοικητικό φόρτο·

8.

φρονεί ότι θα μπορούσε να είχε υιοθετηθεί ένα πιο εύχρηστο νομικό πλαίσιο με απλούστερες και λιγότερες διατάξεις, οι οποίες θα συμπληρώνονται, αν χρειάζεται, με κατευθυντήριες γραμμές βασιζόμενες στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να προσαρμόζεται διαρκώς, χωρίς να χρειάζεται τροποποίηση των οδηγιών·

9.

πιστεύει πως η ανάπτυξη απλούστερων αλλά εξίσου αποτελεσματικών διατάξεων για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων είναι απόλυτα εφικτή, όπως καταδεικνύεται, μεταξύ άλλων, από τη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (ΣΔΣ) του ΠΟΕ, που είναι πολύ πιο απλή από τους αντίστοιχους κανόνες της ΕΕ. Ζητά από την Επιτροπή να αυξήσει σημαντικά τα κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών. Δεδομένου του εξαιρετικά μικρού ποσοστού των διασυνοριακών δημόσιων συμβάσεων και του διοικητικού φόρτου που συνεπάγεται το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις αναθέτουσες αρχές και για τους προσφέροντες, δεν είναι σκόπιμο να διατηρηθούν τα κατώτατα όρια σε τόσο χαμηλό επίπεδο. Η Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις που συνάφθηκε πρόσφατα αντικαθιστά τη Συμφωνία του 1994. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί τώρα την Επιτροπή να αναδιαπραγματευτεί τη συμφωνία που συνάφθηκε τον Δεκέμβριο 2011, ώστε να αυξηθούν αισθητά τα κατώτατα όρια·

10.

θεωρεί εξαιρετικά σημαντικό να διατυπωθούν οι διατάξεις κατά τρόπο που να καταδεικνύονται με σαφήνεια οι δυνατότητες ανάθεσης έργων με τη μορφή υπεργολαβίας, ώστε οι ΜΜΕ να μπορούν εύκολα να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς για δημόσιες συμβάσεις. Και σε αυτήν την περίπτωση ένα απλούστερο νομικό πλαίσιο θα διευκόλυνε την κατάσταση, δεδομένου ότι οι ΜΜΕ δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες νομικών ειδικευμένων στην ανάθεση συμβάσεων ή άλλων εμπειρογνωμόνων. Οι επιχειρήσεις γνωρίζουν πολύ καλά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προσφέρουν, αλλά δεν διαθέτουν ειδικές γνώσεις όσον αφορά τις διαδικασίες ανάθεσης κρατικών συμβάσεων. Προτείνονται ορισμένες διατάξεις που αποσκοπούν στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων, όπως εκείνες για την υποβολή των εγγράφων και το ευρωπαϊκό διαβατήριο για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων, πράγμα που είναι θετικό. Αντιθέτως, η ΕτΠ δεν υποστηρίζει την πρόταση να καταστεί υποχρεωτική η υποδιαίρεση των συμβάσεων σε τμήματα, ούτε η δικαιολόγηση από την αναθέτουσα αρχή γιατί δεν προέβη σε τέτοια υποδιαίρεση·

11.

σημειώνει την πρόταση να εξαιρούνται από την εφαρμογή των κανόνων οι συμβάσεις που ανατίθενται σε ελεγχόμενες επιχειρήσεις ή η συνεργασία για την από κοινού εκτέλεση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας των αναθετουσών αρχών που συμμετέχουν, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της οδηγίας. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις των εξαιρέσεων για τη συνεργασία στην ίδια επιχείρηση καθώς και για τη συνεργασία μεταξύ των αναθετουσών αρχών είναι όμως πάρα πολύ στενά διαμορφωμένες, δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη και συνεπάγονται, ως εκ τούτου, την παρέμβαση της προτεινόμενης οδηγίας στις εσωτερικές διοικητικές ρυθμίσεις των κρατών μελών·

12.

στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο, πρότεινε να εφαρμόζεται η διαδικασία με διαπραγμάτευση με τους ίδιους όρους που ισχύουν για τον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφελείας και επιμένει σε αυτή την άποψη. Δεν είναι κατανοητό γιατί οι αρχές που δραστηριοποιούνται στον «παραδοσιακό» τομέα θα πρέπει να θεωρούνται λιγότερο ικανές να διεξάγουν διαπραγματεύσεις από ό,τι οι αναθέτουσες αρχές στον τομέα των κοινωφελών υπηρεσιών. Οι αναθέτουσες δημόσιες αρχές δεν προμηθεύονται μόνον συνήθη προϊόντα, αλλά και πολύ πολύπλοκα προϊόντα, όπως συστήματα ΤΠ ή ιατροτεχνικά βοηθήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως και στην περίπτωση πολυάριθμων πολύπλοκων υπηρεσιών, ενδείκνυται η διαδικασία με διαπραγμάτευση·

13.

πιστεύει ότι η διεύρυνση της χρήσης της διαδικασίας με διαπραγμάτευση θα διευκόλυνε τις ΜΜΕ, διότι προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία. Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν συχνά οι επιχειρήσεις αυτές είναι οι δυσκολίες κατά την τροποποίηση ή τη συμπλήρωση των προσφορών τους. Οι σχετικές διατάξεις θα πρέπει να είναι λιγότερο ανελαστικές·

14.

ιδιαίτερα την προβληματίζει η ανάθεση συμβάσεων για τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνιών (συστήματα ΤΠΕ), κατά την οποία δεν είναι πάντα εύκολο να συναφθούν συμπληρωματικές συμβάσεις, π.χ. στην περίπτωση πρόσθετων αδειών ή νέων ενοτήτων. Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να είναι τεχνικού χαρακτήρα, αλλά να έχουν σχέση και με το κόστος·

15.

σημειώνει ότι προτείνεται ένα απλούστερο σύστημα, με βάση τις διατάξεις του ΠΟΕ, για τις τοπικές και περιφερειακές αναθέτουσες αρχές σε σχέση με την προκήρυξη διαγωνισμού προμηθειών με την ανταγωνιστική διαδικασία. Εάν χρησιμοποιήσουν αυτή τη δυνατότητα, δεν χρειάζεται να δημοσιεύσουν χωριστή διακήρυξη διαγωνισμού πριν ξεκινήσουν τη διαδικασία ανάθεσης. Η πρόταση αυτή είναι λογική, διότι παρουσιάζει πλεονεκτήματα τόσο για τις αρχές όσο και για τις επιχειρήσεις.

16.

στη γνωμοδότησή της για την Πράσινη Βίβλο, είχε ταχθεί υπέρ της διατύπωσης των διατάξεων των συμφωνιών-πλαισίων κατά τρόπο που να συνάδει με την ισχύουσα οδηγία περί των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, ως αφετηρία για ελαστικότερες διατάξεις. Αντ’ αυτού, η Επιτροπή προτείνει δυστυχώς μία τροποποίηση της εν λόγω οδηγίας, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα εξίσου πολύπλοκο ρυθμιστικό πλαίσιο, όπως αυτό που ισχύει για τον «παραδοσιακό» τομέα. Επίσης πρέπει να τονισθεί ρητά ότι, όσον αφορά προϊόντα και υπηρεσίες για την κάλυψη ατομικών αναγκών, όπως π.χ. το βοηθητικό υλικό για άτομα με αναπηρίες, οι συμβάσεις θα πρέπει να συντάσσονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε ο ενδιαφερόμενος πολίτης να μπορεί να επιλέγει έναν προμηθευτή μεταξύ αυτών που αναφέρονται στη συμφωνία-πλαίσιο·

17.

τάσσεται υπέρ των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων και επιδοκιμάζει τη σχετική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι ηλεκτρονικές συμβάσεις διευκολύνουν τόσο τους αγοραστές όσο και τους πωλητές. Η προτεινόμενη διετής προθεσμία για την υποχρεωτική κατάθεση και παραλαβή προσφορών σε ηλεκτρονική μορφή είναι ωστόσο υπερβολικά σύντομη, ιδιαίτερα για τις μικρές επιχειρήσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να εναπόκειται στις αναθέτουσες αρχές να ορίζουν την προθεσμία, λόγω των μεγάλων διαφορών που υπάρχουν σε αυτόν τον τομέα, τόσο μεταξύ των κλάδων όσο και μεταξύ των κρατών μελών για τις οποίες μόνον οι αναθέτουσες αρχές έχουν ολοκληρωμένη εικόνα. Δεν είναι, ωστόσο, κατανοητό για ποιον λόγο πρέπει να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες και συντομότερες χρονικές προθεσμίες για την εφαρμογή αυτής της διάταξης από τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές, ιδίως όταν πρόκειται για αρχές τοπικού ή περιφερειακού επιπέδου·

18.

επιπλέον, τονίζει ότι είναι απολύτως αναγκαίο να αναθεωρήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το σύστημα κωδικών αναφοράς του κοινού λεξιλογίου για τις δημόσιες συμβάσεις (CPV - Common Procurement Vocabulary). Η αναζήτηση όρων στο σύστημα είναι δύσκολη, οι έννοιες είναι συχνά διφορούμενες και εν μέρει στερούνται λογικής. Ένα αποτελεσματικό σύστημα κωδικών αναφοράς στο CPV θα διευκόλυνε τις ηλεκτρονικές συμβάσεις·

19.

σύμφωνα με την ΕτΠ, η σημερινή διάκριση σε υπηρεσίες τύπου Α και Β πρέπει οπωσδήποτε να διατηρηθεί και τα προτεινόμενα άρθρα 74-76 σχετικά με κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες θα πρέπει να διαγραφούν. Οι υπηρεσίες αυτές έχουν πολύ μικρή σημασία σε διασυνοριακό επίπεδο. Το προτεινόμενο μοντέλο για τις κοινωνικές υπηρεσίες δεν αντισταθμίζει τα μειονεκτήματα που προκύπτουν από την κατάργηση της ειδικής λύσης για τις υπηρεσίες τύπου Β. Δεν πρέπει να εξαιρεθούν μόνο οι κοινωνικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες υγείας· η προσωπική εμπιστοσύνη διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο και στην περίπτωση των νομικών υπηρεσιών, πράγμα που σημαίνει ότι είναι δύσκολη η ανάθεση μιας σύμβασης με τη συνηθισμένη μέθοδο του διαγωνισμού. Επίσης, οι υπηρεσίες τροφοδοσίας και οι υπηρεσίες επαγγελματικής κατάρτισης σχετίζονται συχνά πολύ στενά με τις κοινωνικές υπηρεσίες, ενώ το ίδιο ισχύει και για τις υπηρεσίες καθαριότητας, φροντίδας στο σπίτι κλπ., που παρέχονται σε ηλικιωμένους και ανάπηρους πολίτες·

20.

υποστηρίζει ότι οι δημόσιες αρχές μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», αξιοποιώντας την αγοραστική τους δύναμη, ιδίως στο πλαίσιο των εμβληματικών πρωτοβουλιών «Ένωση καινοτομίας» και «Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους»·

21.

επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στις προτεινόμενες οδηγίες δίνεται ιδιαίτερο βάρος στη δυνατότητα συνεκτίμησης περιβαλλοντικών ή κοινωνικών όρων, αν και οι σχετικές διατάξεις δεν θα είναι πάντα εύκολο να εφαρμοστούν, όπως οι διατάξεις του άρθρου 67 σχετικά με το κόστος κύκλου ζωής. Θα πρέπει να επαφίεται στις αναθέτουσες δημόσιες αρχές να αποφασίζουν αν και ποιοι όροι θα επιβληθούν, δεδομένου ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες μπορεί να διαφέρουν παντελώς και δεδομένης της ανάγκης να εξασφαλιστεί η δυνατότητα οι πολιτικοί στόχοι να καθορίζονται βάσει πολιτικών επιλογών στο τοπικό και στο περιφερειακό επίπεδο. Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ της αγοράς τσιμέντου και της αγοράς μαγνητικών τομογράφων, για παράδειγμα. Η ΕτΠ επισημαίνει, ωστόσο, ότι πρέπει σε κάθε περίπτωση να υφίσταται ουσιώδης σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης, προκειμένου να προληφθούν οι αδιαφανείς και αυθαίρετες αποφάσεις ανάθεσης και να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων·

22.

σύμφωνα με την ΕτΠ, κατά την ανάθεση μιας σύμβασης πρέπει να προβλέπεται η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να επιλέγει με βάση τη φθηνότερη ή την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Για πολλά τυποποιημένα προϊόντα, όπως τα καύσιμα, η τιμή είναι το μόνο ρεαλιστικό κριτήριο· το ίδιο ισχύει και για πολλά σύνθετα προϊόντα, όπως ορισμένα φάρμακα, η ποιότητα των οποίων έχει ήδη ελεγχθεί για να τους χορηγηθεί επίσημη έγκριση πώλησης. Η προμήθεια με βάση τη φθηνότερη τιμή σαφώς δεν σημαίνει ότι δεν τίθενται ποιοτικές απαιτήσεις. Σε αυτού του είδους τις διαδικασίες, οι ποιοτικές απαιτήσεις καθίστανται υποχρεωτικές και, στη συνέχεια, γίνεται δεκτή η προσφορά που τις πληροί στη χαμηλότερη τιμή. Η προμήθεια με βάση τη χαμηλότερη τιμή ευνοεί, εξάλλου, τις μικρές επιχειρήσεις που έχουν χαμηλό διοικητικό κόστος και μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικές τιμές. Αντίθετα, ο ανταγωνισμός με βάση κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια μπορεί να αποκλείσει πολλές μικρές επιχειρήσεις από την αγορά. Προκαλεί σύγχυση το γεγονός ότι στην πρόταση γίνεται λόγος περί «χαμηλότερου κόστους», αντί «χαμηλότερης τιμής». Ο όρος «χαμηλότερο κόστος» σχετίζεται μάλλον με την πιο συμφέρουσα οικονομικά προσφορά και δείχνει ότι, εκτός από την τιμή, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και άλλα δεδομένα. Για λόγους σαφήνειας, η διατύπωση της ισχύουσας οδηγίας πρέπει να διατηρηθεί·

23.

σημειώνει ότι η Επιτροπή προτείνει, επιπλέον, νέους κανόνες που αφορούν τις σχέσεις με τους υπεργολάβους και τις τροποποιήσεις των συμβάσεων κατά τη διάρκεια ισχύος τους. Η ΕτΠ υποστηρίζει ότι αυτά τα ζητήματα θα πρέπει να εξακολουθήσουν στο μέλλον να μην ρυθμίζονται με βάση τη συγκεκριμένη οδηγία. Τα θέματα αυτά υπάγονται κατά κύριο λόγο στο εθνικό δίκαιο των συμβάσεων. Από την άλλη πλευρά, θα ήταν ίσως σκόπιμο να αποτελέσουν αντικείμενο ερμηνευτικών ανακοινώσεων·

24.

σημειώνει ότι η Επιτροπή προτείνει μια σειρά εκτενών διατάξεων για τις εθνικές εποπτικές αρχές και την υποστήριξη της διαδικασίας ανάθεσης συμβάσεων. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το θέμα αυτό δεν εξετάζεται καθόλου στην Πράσινη Βίβλο. Σύμφωνα με το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 2 σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, η Επιτροπή προβαίνει σε ευρείες διαβουλεύσεις πριν υποβάλει πρόταση νομοθετικής πράξης. Κατά τις διαβουλεύσεις αυτές πρέπει να συνεκτιμάται, κατά περίπτωση, η περιφερειακή και τοπική διάσταση των προβλεπομένων δράσεων, εκτός αν πρόκειται για εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις. Η δημιουργία εθνικών εποπτικών αρχών έχει βέβαια μεγάλη σημασία για το τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο διακυβέρνησης. Αυτό ισχύει ιδίως για τα κράτη μέλη όπου οι υποεθνικές αρχές έχουν νομοθετικές αρμοδιότητες·

25.

επισημαίνει ότι η πρόταση έρχεται σε αντίθεση με το δικαίωμα των κρατών μελών να οργανώνουν κατά το δοκούν το διοικητικό τους σύστημα και παραβιάζει την αρχή της επικουρικότητας. Είναι σημαντικό να τηρούνται οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Κάθε προτεινόμενο μέτρο της ΕΕ πρέπει να είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων του και ταυτόχρονα πιο αποτελεσματικό από τα αντίστοιχα εθνικά μέτρα. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι το προτεινόμενο σύστημα θα ήταν πιο αποτελεσματικό από ό,τι είναι οι δράσεις ενός κράτους μέλους σύμφωνα με το αντίστοιχο εθνικό σύστημα. Οι υφιστάμενες κυβερνητικές και δικαστικές δομές θα πρέπει να είναι σε θέση να αναλάβουν τα νέα καθήκοντα επιβολής χωρίς την απαίτηση να συσταθούν σε κάθε κράτος μέλος νέα χωριστά όργανα εποπτείας. Επιπλέον, το μοντέλο που προτείνει η Επιτροπή φαίνεται να συνδυάζει διαφορετικά καθήκοντα με τρόπο που αντίθετο προς την παραδοσιακή διάκριση των εξουσιών μεταξύ δημόσιων και δικαστικών αρχών.

ΙΙΙ.   ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ

Τροπολογία 1

COM(2011) 896 final

Αιτιολογική σκέψη 14

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

(14)

Υπάρχει σημαντική έλλειψη ασφάλειας δικαίου σχετικά με το κατά πόσον η συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών θα πρέπει να καλύπτεται από τους κανόνε ς περί δημόσιων συμβάσεων. Η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ερμηνεύεται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη, ακόμη και μεταξύ αναθετουσών αρχών. Κατά συνέπεια, κρίνεται αναγκαίο να αποσαφηνιστεί σε ποιες περιπτώσεις οι συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ αναθετουσών αρχών δεν υπόκεινται στην εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων. Η εν λόγω αποσαφήνιση θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές που έχουν διατυπωθεί στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου Το γεγονός ότι οι συμβαλλόμενοι σε μια συμφωνία είναι οι ίδιοι αναθέτουσες αρχές δεν αποκλείει από μόνο του την εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων. Εντούτοις, η εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων δεν θα πρέπει να παρεμποδίζει το δικαίωμα των δημόσιων αρχών να αποφασίζουν πώς θα διοργανώσουν τον τρόπο διεκπεραίωσης των καθηκόντων τους όσον αφορά την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Συνεπώς, οι συμβάσεις που ανατίθενται σε ελεγχόμενες οντότητες ή η συνεργασία για την από κοινού εκτέλεση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας των αναθετουσών αρχών που συμμετέχουν θα πρέπει να εξαιρούνται από την εφαρμογή των κανόνων, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της παρούσας οδηγίας. Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να στοχεύει στη διασφάλιση ότι τυχόν εξαιρούμενες συνεργασίες δημόσιου-δημόσιου τομέα δεν προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού έναντι των ιδιωτικών οικονομικών φορέων. Ούτε η συμμετοχή αναθέτουσας αρχής ως προσφέρουσας σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης θα πρέπει να προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού.

(14)

Υπάρχει σημαντική έλλειψη ασφάλειας δικαίου σχετικά με το κατά πόσον η συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών θα πρέπει να καλύπτεται από τους κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων. Η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ερμηνεύεται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη, ακόμη και μεταξύ αναθετουσών αρχών. Κατά συνέπεια, κρίνεται αναγκαίο να αποσαφηνιστεί σε ποιες περιπτώσεις οι συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ αναθετουσών αρχών δεν υπόκεινται στην εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων. Η εν λόγω αποσαφήνιση θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές που έχουν διατυπωθεί στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου Το γεγονός ότι οι συμβαλλόμενοι σε μια συμφωνία είναι οι ίδιοι αναθέτουσες αρχές δεν αποκλείει από μόνο του την εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων. Εντούτοις, η εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων δεν θα πρέπει να παρεμποδίζει το δικαίωμα των δημόσιων αρχών να αποφασίζουν πώς θα διοργανώσουν τον τρόπο διεκπεραίωσης των καθηκόντων τους όσον αφορά την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Συνεπώς, οι συμβάσεις που ανατίθενται σε ελεγχόμενες οντότητες ή η συνεργασία για την από κοινού εκτέλεση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας των αναθετουσών αρχών που συμμετέχουν θα πρέπει να εξαιρούνται από την εφαρμογή των κανόνων, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της παρούσας οδηγίας. Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να στοχεύει στη διασφάλιση ότι τυχόν εξαιρούμενες συνεργασίες δημόσιου-δημόσιου τομέα δεν προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού έναντι των ιδιωτικών οικονομικών φορέων. Ούτε η συμμετοχή αναθέτουσας αρχής ως προσφέρουσας σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης θα πρέπει να προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Αιτιολογία

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι τα διάφορα είδη συνεργασίας μεταξύ δημόσιων υπηρεσιών δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Τροπολογία 2

COM(2011) 896 final

Αιτιολογική σκέψη 46

Σχέδιο γνωμωοδότησης

Τροπολογία

(46)

Οι αναθέτουσες αρχές μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν εξαιρετικές περιστάσεις τις οποίες ήταν αδύνατον να προβλέψουν όταν ανέθεταν τη σύμβαση. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται ένας βαθμός ευελιξίας για την προσαρμογή της σύμβασης στις εν λόγω περιστάσεις, χωρίς νέα διαδικασία ανάθεσης σύμβασης. Η έννοια των απρόβλεπτων περιστάσεων αναφέρεται σε περιστάσεις που δεν θα ήταν δυνατόν να προβλεφθούν, παρά την ευλόγως επιμελή προετοιμασία της αρχικής ανάθεσης από την αναθέτουσα αρχή, λαμβάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα μέσα, τη φύση και τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου έργου, τις ορθές πρακτικές στον σχετικό τομέα και την ανάγκη διασφάλισης της κατάλληλης σχέσης μεταξύ των πόρων που δαπανώνται για την προετοιμασία της ανάθεσης και της προβλεπόμενης αξίας της. Εντούτοις, αυτό δεν ισχύει σε περιπτώσεις όπου η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της συνολικής δημόσιας σύμβασης, για παράδειγμα μέσω της αντικατάστασης των έργων, των προμηθειών και των υπηρεσιών που πρόκειται να παρασχεθούν με κάτι διαφορετικό ή μέσω της θεμελιώδους αλλαγής του είδους της δημόσιας σύμβασης, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια κατάσταση, μπορεί να υποτεθεί ότι θα επηρεαστεί το αποτέλεσμα.

(46)

Οι αναθέτουσες αρχές μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν εξαιρετικές περιστάσεις τις οποίες ήταν αδύνατον να προβλέψουν όταν ανέθεταν τη σύμβαση. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται ένας βαθμός ευελιξίας για την προσαρμογή της σύμβασης στις εν λόγω περιστάσεις, χωρίς νέα διαδικασία ανάθεσης σύμβασης. Η έννοια των απρόβλεπτων περιστάσεων αναφέρεται σε περιστάσεις που δεν θα ήταν δυνατόν να προβλεφθούν, παρά την ευλόγως επιμελή προετοιμασία της αρχικής ανάθεσης από την αναθέτουσα αρχή. Εντούτοις, αυτό δεν ισχύει σε περιπτώσεις όπου η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της συνολικής δημόσιας σύμβασης, για παράδειγμα μέσω της αντικατάστασης των έργων, των προμηθειών και των υπηρεσιών που πρόκειται να παρασχεθούν με κάτι διαφορετικό ή μέσω της θεμελιώδους αλλαγής του είδους της δημόσιας σύμβασης, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια κατάσταση, μπορεί να υποτεθεί ότι θα επηρεαστεί το αποτέλεσμα.

Αιτιολογία

Η αξιολόγηση των απρόβλεπτων περιστάσεων που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις δεν μπορεί να λάβουν υπόψη τους πόρους που διαθέτουν οι αναθέτουσες αρχές, ούτε τη σχέση τους με τη συνολική προβλεπόμενη αξία ενός έργου. Οι πόροι που διαθέτουν οι αναθέτουσες αρχές και η αξιολόγηση των πόρων αυτών δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής, κατά δε την εκτίμηση του τελικού αποτελέσματος της διαδικασίας ανάθεσης δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες που σχετίζονται με την οργάνωση και το προσωπικό της αναθέτουσας αρχής. Οι αναθέτουσες αρχές σε τοπικό επίπεδο μπορεί να καθορίζουν το δικό τους ανθρώπινο δυναμικό και τις μεθόδους εργασίας, ανεξάρτητα από τον τρόπο σύναψης των δημόσιων συμβάσεων. Ο εν λόγω μηχανισμός αξιολόγησης πρέπει να αφαιρεθεί από τις αιτιολογικές σκέψεις, δεδομένου ότι αντιβαίνει στο δίκαιο της ΕΕ.

Τροπολογία 3

COM(2011) 895 final

Άρθρο 1

COM(2011) 896 final

Άρθρο 1

Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κανόνες σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων από τις αναθέτουσες αρχές, όσον αφορά τόσο δημόσιες συμβάσεις όσο και διαγωνισμούς μελετών, η αξία των οποίων εκτιμάται ότι δεν υπολείπεται των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στο άρθρο 4.

1.   Η παρούσα οδηγία θεσπίζει κανόνες σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων από τις αναθέτουσες αρχές, όσον αφορά τόσο δημόσιες συμβάσεις όσο και διαγωνισμούς μελετών, η αξία των οποίων εκτιμάται ότι δεν υπολείπεται των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στο άρθρο 4.

2.   Δημόσια σύμβαση κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας είναι η αγορά ή άλλης μορφής απόκτηση έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών από μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές από οικονομικούς φορείς που επιλέγονται από τις εν λόγω αναθέτουσες αρχές, ανεξαρτήτως του κατά πόσον τα έργα, οι προμήθειες ή οι υπηρεσίες έχουν σκοπό δημοσίου συμφέροντος.

2.   Δημόσια σύμβαση κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας είναι η αγορά ή άλλης μορφής απόκτηση έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών από μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές από οικονομικούς φορείς που επιλέγονται από τις εν λόγω αναθέτουσες αρχές

Ένα σύνολο έργων, προμηθειών ή/και υπηρεσιών, ακόμη και αν αγοράζονται μέσω διαφορετικών συμβάσεων, αποτελεί μία μόνο δημόσια σύμβαση κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, εάν οι συμβάσεις αποτελούν μέρος ενός ενιαίου έργου.

.

 

   

 

 

 

 

   

 

   

 

 

 

 

   

 

 

 

   

Αιτιολογία

Η αγορά έργων, προμηθειών και υπηρεσιών που δεν αποσκοπούν στο δημόσιο συμφέρον δεν πρέπει να καλύπτεται από τις οδηγίες περί δημοσίων συμβάσεων.

Κάθε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης θα πρέπει να βασίζεται σε μία και μόνο σύμβαση, και όχι σε ένα έργο, καθώς το έργο μπορεί να περιέχει επίσης στοιχεία που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Οι κανόνες για τις σχέσεις μεταξύ των δημοσίων αρχών πρέπει να μεταφερθούν από το άρθρο 11 (του COM(2011) 896) και το άρθρο 21 (του COM(2011) 895) στο άρθρο 1, καθώς δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Η νομολογία του ΔΕΕ (C-107/98 Teckal) αναφέρεται στο κύριο μέρος των δραστηριοτήτων, όχι στο 90 %. Έτσι, πρέπει να αποφευχθεί το ενδεχόμενο στενότερης ερμηνείας της νομολογίας του ΔΕΕ.

Το άρθρο 11 (του COM(2011) 896) και το άρθρο 21 (του COM(2011) 895) θα πρέπει να διαγραφούν ως συνέπεια των προτεινόμενων τροποποιήσεων.

Τροπολογία 4

COM(2011) 896 final

Άρθρο 4

Ποσά των κατώτατων ορίων

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις των οποίων η εκτιμώμενη αξία εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) είναι ίση προς ή ανώτερη από τα ακόλουθα κατώτατα όρια:

Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις των οποίων η εκτιμώμενη αξία εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) είναι ίση προς ή ανώτερη από τα ακόλουθα κατώτατα όρια:

α)

5 000 000 ευρώ για τις δημόσιες συμβάσεις έργων·

α)

5 000 000 ευρώ για τις δημόσιες συμβάσεις έργων·

β)

130 000 ευρώ για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που ανατίθενται από κεντρικές κυβερνητικές αρχές και για διαγωνισμούς μελετών που διοργανώνονται από τις εν λόγω αρχές· σε περίπτωση που οι δημόσιες συμβάσεις προμηθειών συνάπτονται από τις αναθέτουσες αρχές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της άμυνας, το εν λόγω κατώτατο όριο ισχύει μόνο για τις συμβάσεις που αφορούν τα οριζόμενα στο παράρτημα ΙΙΙ προϊόντα·

β)

130 000 ευρώ για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που ανατίθενται από κεντρικές κυβερνητικές αρχές και για διαγωνισμούς μελετών που διοργανώνονται από τις εν λόγω αρχές· σε περίπτωση που οι δημόσιες συμβάσεις προμηθειών συνάπτονται από τις αναθέτουσες αρχές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της άμυνας, το εν λόγω κατώτατο όριο ισχύει μόνο για τις συμβάσεις που αφορούν τα οριζόμενα στο παράρτημα ΙΙΙ προϊόντα·

γ)

200 000 ευρώ για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που ανατίθενται από μη κεντρικές αναθέτουσες αρχές και για διαγωνισμούς μελετών που διοργανώνονται από τις εν λόγω αρχές·

γ)

1 000 000 ευρώ για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που ανατίθενται από μη κεντρικές αναθέτουσες αρχές και για διαγωνισμούς μελετών που διοργανώνονται από τις εν λόγω αρχές·

δ)

500 000 ευρώ για δημόσιες συμβάσεις για κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα XVI.

Αιτιολογία

Με το ισχύον κατώτατο όριο των 1,5 εκατ. κορωνών Δανίας για τα αγαθά και τις υπηρεσίες, είναι σχεδόν ανύπαρκτο το διασυνοριακό εμπόριο. Το 2009 μόλις το 1,4 % των συμβάσεων αφορούσε διασυνοριακές συμβάσεις. Προτείνεται να αυξηθούν τα κατώτατα όρια για τα αγαθά και τις υπηρεσίες και να διαγραφεί το στοιχείο δ) της πρώτης παραγράφου του άρθρου 4. Κατά τη νέα διαπραγμάτευση της Συμφωνίας του ΠΟΕ, η Επιτροπή θα πρέπει τουλάχιστον να δώσει προτεραιότητα στη σημαντική αύξηση των κατώτατων ορίων για τις δημόσιες συμβάσεις. Λαμβανομένου υπόψη του εξαιρετικά μικρού ποσοστού των διασυνοριακών δημόσιων συμβάσεων και ενόψει του διοικητικού φόρτου που συνεπάγεται το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις αναθέτουσες αρχές και τους προμηθευτές, δεν είναι σκόπιμο να διατηρηθούν τα κατώτατα όρια σε τόσο χαμηλό επίπεδο.

Τροπολογία 5

COM(2011) 895 final

Άρθρο 19

COM(2011) 896 final

Άρθρο 10

Ειδικές εξαιρέσεις για συμβάσεις υπηρεσιών

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

[…]

[…]

γ)

υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού·

γ)

υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού·

 

 

·

 

·

 

·

 

·

 

·

δ)

χρηματοοικονομικές υπηρεσίες σχετικές με την έκδοση, την αγορά, την πώληση ή τη μεταβίβαση τίτλων ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων, κατά την έννοια της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, καθώς και υπηρεσίες και πράξεις κεντρικών τραπεζών που εκτελούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας·

δ)

χρηματοοικονομικές υπηρεσίες σχετικές με την έκδοση, την αγορά, την πώληση ή τη μεταβίβαση τίτλων ή άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων, κατά την έννοια της οδηγίας 2004/39/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, καθώς και υπηρεσίες και πράξεις κεντρικών τραπεζών που εκτελούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας·

ε)

συμβάσεις απασχόλησης·

ε)

συμβάσεις απασχόλησης·

 

[…]

 

ζ)

Αιτιολογία

γα)

Οι υπηρεσίες που σχετίζονται με τη νομική εκπροσώπηση από δικηγόρο και άλλες νομικές υπηρεσίες συνδέονται στενά με το εκάστοτε εθνικό νομικό σύστημα, πράγμα που αποκλείει κατά κανόνα το διασυνοριακό στοιχείο. Επιπλέον, οι υπηρεσίες αυτές βασίζονται σε μια ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αντικειμενική παράμετρος μιας διαδικασίας σύναψης συμβάσεων.

γβ)

Όσον αφορά την εθνική ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών διάσωσης, δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κριτήρια όπως η οικονομική αποτελεσματικότητα.

δ)

Η εξαίρεση των αποκλειστικών δικαιωμάτων που προβλέπεται στο άρθρο 18 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ και στα άρθρα 24 και 25 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ θα πρέπει να διατηρηθεί, όπως και η εξαίρεση των πράξεων προμήθειας χρημάτων ή κεφαλαίων στις αναθέτουσες αρχές που προβλέπεται σήμερα στο άρθρο 16 (δ). Τα κράτη μέλη χρειάζονται αυτές τις διατάξεις.

ζ)

Οι Ευρωπαϊκές Συνθήκες παρέχουν ρητώς στα κράτη μέλη το δικαίωμα να μεταβιβάζουν αποκλειστικά δικαιώματα, πράγμα που, ως εκ τούτου, πρέπει να αντικατοπτρίζεται στις διατάξεις για τις δημόσιες συμβάσεις.

Τροπολογία 6

COM(2011) 896 final

Άρθρο 15

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

 

Αιτιολογία

Η προσθήκη αποσκοπεί στη διευκρίνιση του κειμένου από την άποψη της ελευθερίας που παρέχει η νομοθεσία περί ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων σε ό,τι αφορά τη μεταβίβαση καθηκόντων και αρμοδιοτήτων.

Τροπολογία 7

COM(2011) 895 final

Άρθρο 21

COM(2011) 896 final

Άρθρο 11

Σχέσεις μεταξύ δημόσιων αρχών

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Μια σύμβαση που ανατίθεται από μια αναθέτουσα αρχή σε άλλο νομικό πρόσωπο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, εάν πληρούνται οι κατωτέρω σωρευτικές προϋποθέσεις:

   

α)

η αναθέτουσα αρχή ασκεί επί του εν λόγω νομικού προσώπου έλεγχο ανάλογο εκείνου που ασκεί επί των δικών της υπηρεσιών·

β)

τουλάχιστον το 90 % των δραστηριοτήτων του εν λόγω νομικού προσώπου διεξάγονται για την ελέγχουσα αναθέτουσα αρχή ή για άλλα νομικά πρόσωπα που υπόκεινται στον έλεγχο της εν λόγω αναθέτουσας αρχής·

γ)

δεν υπάρχει ιδιωτική συμμετοχή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο.

Μια αναθέτουσα αρχή θεωρείται ότι ασκεί έλεγχο επί ενός νομικού προσώπου ανάλογο με τον έλεγχο που ασκεί στα τμήματά της κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου στοιχείο α), όταν ασκεί αποφασιστική επιρροή τόσο στους στρατηγικούς στόχους όσο και στις σημαντικές αποφάσεις του υπό έλεγχο νομικού προσώπου.

2.   Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται επίσης σε περίπτωση που μια υπό έλεγχο οντότητα, η οποία είναι αναθέτουσα αρχή, αναθέτει μια σύμβαση στην οντότητα που την ελέγχει ή σε άλλο νομικό πρόσωπο που τελεί υπό τον έλεγχο της ίδιας αναθέτουσας αρχής, εφόσον δεν υπάρχει ιδιωτική συμμετοχή στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ανατίθεται η δημόσια σύμβαση.

   

3.   Μια αναθέτουσα αρχή, η οποία δεν ασκεί έλεγχο σε ένα νομικό πρόσωπο κατά την έννοια της παραγράφου 1, μπορεί εντούτοις να αναθέσει μια δημόσια σύμβαση χωρίς να εφαρμόσει τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας σε νομικό πρόσωπο το οποίο ελέγχει από κοινού με άλλες αναθέτουσες αρχές, υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

   

α)

οι αναθέτουσες αρχές ασκούν από κοινού επί του εν λόγω νομικού προσώπου έλεγχο ανάλογο εκείνου που ασκούν επί των δικών τους υπηρεσιών·

β)

τουλάχιστον το 90 % των δραστηριοτήτων του εν λόγω νομικού προσώπου διεξάγονται για τις ελέγχουσες αναθέτουσες αρχές ή για άλλα νομικά πρόσωπα που υπόκεινται στον έλεγχο των ίδιων αναθετουσών αρχών·

γ)

δεν υπάρχει ιδιωτική συμμετοχή στο ελεγχόμενο νομικό πρόσωπο.

Για τους σκοπούς του στοιχείου α), θεωρείται ότι οι αναθέτουσες αρχές ελέγχουν από κοινού ένα νομικό πρόσωπο εφόσον πληρούνται οι κατωτέρω σωρευτικές προϋποθέσεις:

α)

τα όργανα λήψης αποφάσεων του υπό έλεγχο νομικού προσώπου απαρτίζονται από εκπροσώπους όλων των αναθετουσών αρχών που συμμετέχουν·

β)

οι εν λόγω αναθέτουσες αρχές είναι σε θέση να ασκούν από κοινού αποφασιστική επιρροή στους στρατηγικούς στόχους και τις σημαντικές αποφάσεις του υπό έλεγχο νομικού προσώπου·

γ)

το υπό έλεγχο νομικό πρόσωπο δεν επιδιώκει τυχόν συμφέροντα που αποκλίνουν από αυτά των δημόσιων αρχών που είναι συνδεδεμένες με αυτό·

δ)

το υπό έλεγχο νομικό πρόσωπο δεν αποκομίζει κέρδη, εκτός της επιστροφής των πραγματικών εξόδων από τις δημόσιες συμβάσεις με τις αναθέτουσες αρχές.

4.   Μια συμφωνία που συνάπτεται μεταξύ δύο ή περισσότερων αναθετουσών αρχών δεν θεωρείται δημόσια σύμβαση κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 6 της παρούσας οδηγίας εφόσον πληρούνται οι κατωτέρω σωρευτικές προϋποθέσεις:

   

α)

η συμφωνία καθιερώνει ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των συμμετεχουσών αναθετουσών αρχών, με στόχο την από κοινού διεξαγωγή των καθηκόντων τους παροχής δημόσιας υπηρεσίας και συνεπάγεται αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις των μερών·

β)

η συμφωνία διέπεται αποκλειστικά από λόγους δημοσίου συμφέροντος·

γ)

οι συμμετέχουσες αναθέτουσες αρχές δεν εκτελούν ελεύθερα στην αγορά πάνω από το 10 % του κύκλου εργασιών των δραστηριοτήτων τους που είναι σχετικές με το περιεχόμενο της συμφωνίας·

δ)

η συμφωνία δεν αφορά χρηματοοικονομικές μεταβιβάσεις μεταξύ των συμμετεχουσών αναθετουσών αρχών, εκτός από αυτές που αντιστοιχούν στην επιστροφή των πραγματικών δαπανών των έργων, των υπηρεσιών ή των προμηθειών·

ε)

δεν υπάρχει ιδιωτική συμμετοχή σε καμία από τις εμπλεκόμενες αναθέτουσες αρχές.

5.   Η απουσία ιδιωτικής συμμετοχής που αναφέρεται στις παραγράφους 1 έως 4 επαληθεύεται κατά τη στιγμή ανάθεσης της σύμβασης ή σύναψης της συμφωνίας.

   

Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 1 έως 4 παύουν να ισχύουν από τη στιγμή που λαμβάνει χώρα κάποια ιδιωτική συμμετοχή, γεγονός που συνεπάγεται ότι οι υπό εξέλιξη συμβάσεις πρέπει να ανοίξουν στον ανταγωνισμό μέσω των συνήθων διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων.

Αιτιολογία

Η διαγραφή του άρθρου 11 και του άρθρου 21, αντίστοιχα, είναι συνέπεια της τροπολογίας 3.

Τροπολογία 8

COM(2011) 895 final

Άρθρο 31

COM(2011) 896 final

Άρθρο 17

Συμβάσεις ανατιθέμενες κατ’ αποκλειστικότητα

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Τα κράτη μέλη μπορούν να παραχωρούν κατ’ αποκλειστικότητα το δικαίωμα συμμετοχής στις διαδικασίες ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων σε προστατευόμενα εργαστήρια και οικονομικούς φορείς που έχουν ως κύριο σκοπό την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη εργαζομένων με αναπηρία και μειονεκτούντων εργαζομένων, ή να προβλέπουν την εκτέλεση των συμβάσεων αυτών στο πλαίσιο προγραμμάτων προστατευόμενης απασχόλησης, εφόσον περισσότεροι από το 30 % των εργαζομένων στα εργαστήρια αυτά, στους οικονομικούς φορείς ή στα προγράμματα είναι εργαζόμενοι με αναπηρία ή μειονεκτούντες εργαζόμενοι.

Τα κράτη μέλη μπορούν να παραχωρούν κατ’ αποκλειστικότητα το δικαίωμα συμμετοχής στις διαδικασίες ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων σε προστατευόμενα εργαστήρια και οικονομικούς φορείς που έχουν ως κύριο σκοπό την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη εργαζομένων με αναπηρία και μειονεκτούντων εργαζομένων, ή να προβλέπουν την εκτέλεση των συμβάσεων αυτών στο πλαίσιο προγραμμάτων προστατευόμενης απασχόλησης, εφόσον 30 % των στα εργαστήρια αυτά, στους οικονομικούς φορείς ή στα προγράμματα είναι εργαζόμενοι με αναπηρία ή μειονεκτούντες εργαζόμενοι.

Στη διακήρυξη διαγωνισμού γίνεται μνεία της παρούσας διάταξης.

Στη διακήρυξη διαγωνισμού γίνεται μνεία της παρούσας διάταξης.

Αιτιολογία

Πρόκειται για νέα διάταξη, γι’ αυτό και χρειάζεται να διευκρινιστεί ποιες ομάδες καλύπτει, κυρίως επειδή υπερβαίνει τα αναφερόμενα στο άρθρο 19.

Τροπολογία 9

COM(2011) 895 final

Άρθρο 34

COM(2011) 896 final

Άρθρο 19 (7)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, το αργότερο 2 έτη μετά την ημερομηνία που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 1, όλες οι διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων δυνάμει της παρούσας οδηγίας εκτελούνται μέσω ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας, και ιδίως μέσω ηλεκτρονικής υποβολής, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του παρόντος άρθρου.

Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι όλες οι διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων δυνάμει της παρούσας οδηγίας εκτελούνται μέσω ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας, και ιδίως μέσω ηλεκτρονικής υποβολής, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του παρόντος άρθρου.

Αιτιολογία

Δεδομένου ότι οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές τόσο για τις αναθέτουσες αρχές —ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο— όσο και για τους προμηθευτές στους διάφορους τομείς, θα ήταν πιο σωστό να παρακινηθούν τα κράτη μέλη να συνεργαστούν ενεργά για την προετοιμασία των ηλεκτρονικών διαδικασιών για την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων παρά να προβάλλονται απαιτήσεις με σύντομη προθεσμία.

Τροπολογία 10

COM(2011) 896 final

Άρθρο 24

Επιλογή διαδικασιών

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Κατά την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεών τους, οι αναθέτουσες αρχές εφαρμόζουν τις εθνικές διαδικασίες, προσαρμοσμένες ούτως ώστε να συμμορφώνονται με την παρούσα οδηγία, εφόσον, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 30, έχει δημοσιευθεί διακήρυξη διαγωνισμού σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.

1.   Κατά την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεών τους, οι αναθέτουσες αρχές εφαρμόζουν τις εθνικές διαδικασίες, προσαρμοσμένες ούτως ώστε να συμμορφώνονται με την παρούσα οδηγία, εφόσον, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 30, έχει δημοσιευθεί διακήρυξη διαγωνισμού σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.

Τα κράτη μέλη ορίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να εφαρμόζουν ανοικτές ή κλειστές διαδικασίες, όπως ρυθμίζονται στην παρούσα οδηγία.

Τα κράτη μέλη ορίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να εφαρμόζουν ανοικτές ή κλειστές διαδικασίες, όπως ρυθμίζονται στην παρούσα οδηγία.

Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να εφαρμόζουν συμπράξεις καινοτομίας, όπως ρυθμίζονται στην παρούσα οδηγία.

Τα κράτη μέλη ορίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να εφαρμόζουν συμπράξεις καινοτομίας, όπως ρυθμίζονται στην παρούσα οδηγία.

Μπορούν επίσης να ορίζουν ότι οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση ή ανταγωνιστικό διάλογο σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες περιπτώσεις:

α)

όσον αφορά τα έργα, όταν η σύμβαση έργων έχει ως αντικείμενο συγχρόνως τη μελέτη και την εκτέλεση εργασιών, κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 8, ή όταν χρειάζονται διαπραγματεύσεις για να καθοριστούν οι νομικές ή χρηματοοικονομικές οργανωτικές λεπτομέρειες του σχεδίου·

β)

στις περιπτώσεις των δημόσιων συμβάσεων έργων, για τα έργα που εκτελούνται αποκλειστικά για σκοπούς έρευνας ή καινοτομίας, δοκιμής ή ανάπτυξης και όχι για να εξασφαλίζουν την αποδοτικότητα ή την κάλυψη των δαπανών έρευνας και ανάπτυξης·

γ)

όσον αφορά τις υπηρεσίες ή τις προμήθειες, όταν οι τεχνικές προδιαγραφές δεν μπορούν να καθοριστούν με επαρκή ακρίβεια, με παραπομπή σε οποιαδήποτε πρότυπα, ευρωπαϊκές τεχνικές εγκρίσεις, κοινές τεχνικές προδιαγραφές ή τεχνικά πλαίσια αναφοράς, κατά την έννοια των σημείων 2 έως 5 του παραρτήματος VΙΙΙ·

δ)

σε περίπτωση μη κανονικών ή απαράδεκτων προσφορών, κατά την έννοια του άρθρου 30 παράγραφος 2 στοιχείο α), έπειτα από ανοικτή ή κλειστή διαδικασία·

ε)

λόγω των ειδικών περιστάσεων που σχετίζονται με τη φύση ή την πολυπλοκότητα των έργων, των προμηθειών ή των υπηρεσιών, ή των συναφών κινδύνων, η σύμβαση δεν είναι δυνατόν να ανατεθεί χωρίς προηγούμενες διαπραγματεύσεις.

Τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν να μην μεταφέρουν στην εθνική τους νομοθεσία την ανταγωνιστική διαδικασία με διαπραγμάτευση, τις διαδικασίες ανταγωνιστικού διαλόγου και σύμπραξης καινοτομίας.

Αιτιολογία

Η ΕτΠ εκτιμά ότι η διαδικασία με διαπραγμάτευση θα πρέπει στον συμβατικό τομέα να υπόκειται στους ίδιους όρους με αυτούς στους οποίους υπόκειται ο τομέας των υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Αυτό ισχύει και για τον ανταγωνιστικό διάλογο. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποτεθεί ότι οι αρχές του συμβατικού τομέα είναι λιγότερο κατάλληλες για τη διαδικασία αυτή από ό,τι οι αναθέτουσες αρχές του τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Θα πρέπει να εναπόκειται στην αναθέτουσα αρχή να καθορίζει ποια διαδικασία πρέπει να τηρείται, με βάση την εκάστοτε σύμβαση.

Είναι, επίσης, σημαντικό να καταστεί σαφές ότι η αναθέτουσα αρχή είναι αυτή που πρέπει να επιλέγει την κατάλληλη διαδικασία σε κάθε περίπτωση, και όχι τα κράτη μέλη ή η ΕΕ. Στο επίπεδο της ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο πρέπει να τίθενται στη διάθεση της αναθέτουσας αρχής όλες οι διαδικασίες. Στην αντίθετη περίπτωση, θα έπρεπε να εφαρμόζονται διαφορετικοί κανόνες και διαφορετικές διαδικασίες στα διάφορα κράτη μέλη, γεγονός που θα επέφερε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και άνισους όρους ανταγωνισμού.

Τροπολογία 11

COM(2011) 896 final

Άρθρο 30, παράγραφος 2, στοιχείο α)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

α)

εάν, ύστερα από ανοικτή ή κλειστή διαδικασία, δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά ή αίτηση συμμετοχής ή καμία από τις υποβληθείσες προσφορές δεν είναι κατάλληλη, με την προϋπόθεση ότι δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της σύμβασης και ότι διαβιβάζεται σχετική έκθεση στην Επιτροπή ή στο εθνικό όργανο εποπτείας που έχει οριστεί σύμφωνα με το άρθρο 84, μετά από αίτημά τους·

α)

εάν, ύστερα από ανοικτή ή κλειστή διαδικασία, δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά ή αίτηση συμμετοχής ή καμία από τις υποβληθείσες προσφορές δεν είναι κατάλληλη, με την προϋπόθεση ότι δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της σύμβασης ·

Αιτιολογία

Μαζί με το άρθρο 84 (καθιέρωση ενός νέου εθνικού οργάνου εποπτείας), η απαίτηση υποβολής εκθέσεων οδηγεί σε περιττό διοικητικό φόρτο. Από την άποψη της απλότητας και της ευελιξίας του δικαίου περί δημοσίων συμβάσεων της ΕΕ, ο πρόσθετος διοικητικός φόρτος θα πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγεται. Ως εκ τούτου, η προσθήκη αυτή πρέπει να διαγραφεί.

Τροπολογία 12

COM(2011) 895 final

Άρθρο 44, παράγραφος 3, στοιχείο δ), σημείο (i) και στοιχείο ε)

COM(2011) 896 final

Άρθρο 30 παράγραφος 2, στοιχείο γ), σημείο (i) και στοιχείο δ)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

δ)

εάν τα έργα, οι προμήθειες ή οι υπηρεσίες μπορούν να παρασχεθούν μόνον από έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα για οποιονδήποτε από τους κατωτέρω λόγους:

δ)

εάν τα έργα, οι προμήθειες ή οι υπηρεσίες μπορούν να παρασχεθούν μόνον από έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα για οποιονδήποτε από τους κατωτέρω λόγους:

i)

έλλειψη ανταγωνισμού για τεχνικούς λόγους,

i)

έλλειψη ανταγωνισμού για τεχνικούς λόγους,

[…]

[…]

ε)

στο μέτρο που είναι απολύτως απαραίτητο, εάν λόγω κατεπείγουσας ανάγκης οφειλόμενης σε ανωτέρα βία, δεν είναι δυνατή η τήρηση των προθεσμιών που προβλέπονται για τις ανοικτές διαδικασίες, τις κλειστές διαδικασίες και τις διαδικασίες με διαπραγμάτευση με προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού. Οι περιστάσεις που επικαλούνται οι αναθέτοντες φορείς για την αιτιολόγηση της κατεπείγουσας ανάγκης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απορρέουν από δική τους ευθύνη·

ε)

στο μέτρο που είναι απολύτως απαραίτητο, εάν λόγω κατεπείγουσας ανάγκης οφειλόμενης σε , δεν είναι δυνατή η τήρηση των προθεσμιών που προβλέπονται για τις ανοικτές διαδικασίες, τις κλειστές διαδικασίες και τις διαδικασίες με διαπραγμάτευση με προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού. Οι περιστάσεις που επικαλούνται οι αναθέτοντες φορείς για την αιτιολόγηση της κατεπείγουσας ανάγκης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απορρέουν από δική τους ευθύνη·

Αιτιολογία

Στο άρθρο αυτό θα πρέπει να προστεθούν και οι νομικοί λόγοι, ώστε να καλύπτονται καταστάσεις όπως, για παράδειγμα, όταν η αναθέτουσα αρχή επιθυμεί την κατασκευή ενός κτιρίου (π.χ. ενός σχολείου) σε ένα συγκεκριμένο μέρος, αλλά ο ιδιοκτήτης συμφωνεί να πωλήσει το οικόπεδο με την προϋπόθεση ότι θα το κατασκευάσει ο ίδιος.

Ο όρος «ανωτέρα βία» θα συνιστούσε αυστηρότερη απαίτηση από ό,τι προβλέπεται σήμερα στο άρθρο 31 (1) (γ) της οδηγίας 2004/18/ΕΚ. Θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί το ισχύον κείμενο. Η χρήση της μη-ανταγωνιστικής διαδικασίας με διαπραγμάτευση για την αγορά προμηθειών και υπηρεσιών θα πρέπει να είναι δυνατή κατά τη διάρκεια της δικαστικής εξέτασης μιας σύμβασης όταν η αναθέτουσα αρχή είναι υποχρεωμένη να τις παράσχει βάσει άλλων νομοθετικών διατάξεων, όπως συμβαίνει π.χ. με την προμήθεια γηροκομείων με τρόφιμα ή την προμήθεια καρδιακών βαλβίδων για νοσοκομεία.

Τροπολογία 13

COM(2011) 895 final

Άρθρο 45

COM(2011) 896 final

Άρθρο 31

Συμφωνίες-πλαίσια

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Οι αναθέτοντες φορείς δύνανται να συνάπτουν συμφωνίες-πλαίσια, εφόσον εφαρμόζουν τις διατάξεις που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.

1.   Οι αναθέτοντες φορείς δύνανται να συνάπτουν συμφωνίες-πλαίσια, εφόσον εφαρμόζουν τις διατάξεις που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.

Ως συμφωνία-πλαίσιο νοείται μια συμφωνία που συνάπτεται μεταξύ ενός ή περισσοτέρων αναθέτοντων φορέων και ενός ή περισσοτέρων οικονομικών φορέων, η οποία αποσκοπεί στον καθορισμό των όρων που διέπουν τις συμβάσεις που πρόκειται να συναφθούν κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου, ιδίως όσον αφορά τις τιμές και, ενδεχομένως, τις προβλεπόμενες ποσότητες.

Ως συμφωνία-πλαίσιο νοείται μια συμφωνία που συνάπτεται μεταξύ ενός ή περισσοτέρων αναθέτοντων φορέων και ενός ή περισσοτέρων οικονομικών φορέων, η οποία αποσκοπεί στον καθορισμό των όρων που διέπουν τις συμβάσεις που πρόκειται να συναφθούν κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης περιόδου, ιδίως όσον αφορά τις τιμές και, ενδεχομένως, τις προβλεπόμενες ποσότητες.

Η διάρκεια μιας συμφωνίας-πλαισίου δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τέσσερα έτη, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων που δικαιολογούνται δεόντως, ιδίως από το αντικείμενο της συμφωνίας-πλαισίου.

2.   Οι συμβάσεις που βασίζονται σε συμφωνία-πλαίσιο συνάπτονται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παρούσα παράγραφο, καθώς και στις παραγράφους 3 και 4.

2.   Οι συμβάσεις που βασίζονται σε συμφωνία-πλαίσιο συνάπτονται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παρούσα παράγραφο, καθώς και στις παραγράφους 3 και 4.

Οι διαδικασίες αυτές εφαρμόζονται μόνο μεταξύ των αναθέτοντων φορέων που έχουν οριστεί σαφώς για αυτό το σκοπό στη διακήρυξη διαγωνισμού, στην πρόσκληση επιβεβαίωσης ενδιαφέροντος ή, σε περίπτωση που χρησιμοποιείται ανακοίνωση για την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής ως μέσο προκήρυξης διαγωνισμού, στην πρόσκληση υποβολή προσφορών, και των οικονομικών φορέων που ήταν εξ αρχής συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας-πλαισίου.

Οι συμβάσεις που βασίζονται σε συμφωνία-πλαίσιο δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να επιφέρουν ουσιαστικές τροποποιήσεις στους όρους της συμφωνίας-πλαισίου, ιδίως στην περίπτωση που αναφέρεται στην παράγραφο 3.

Οι συμβάσεις που βασίζονται σε συμφωνία-πλαίσιο δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να επιφέρουν ουσιαστικές τροποποιήσεις στους όρους της συμφωνίας-πλαισίου, ιδίως στην περίπτωση που αναφέρεται στην παράγραφο 3.

Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να προσφεύγουν στις συμφωνίες-πλαίσια καταχρηστικά ή κατά τρόπο που να εμποδίζει, να περιορίζει ή να στρεβλώνει τον ανταγωνισμό.

Αιτιολογία

Κατά την άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών, οι συμφωνίες-πλαίσια θα πρέπει καταρχήν να ρυθμίζονται όπως ορίζεται σήμερα την οδηγία 2004/17/ΕΚ, δεδομένου ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεσπιστούν κανόνες όσον αφορά, για παράδειγμα, την προθεσμία για ανάλογες συμφωνίες τη στιγμή που αυτό δεν συμβαίνει με άλλους τύπους συμβάσεων. Όπως ισχύει και για τα δυναμικά συστήματα αγορών, θα πρέπει να είναι δυνατή η συμπερίληψη νέων οικονομικών παραγόντων κατά τη διάρκεια της συμφωνίας, καθώς αυτό ωφελεί τόσο τους αγοραστές όσο και τους πωλητές. Η τελευταία φράση είναι περιττή, καθώς απορρέει από τις βασικές αρχές.

Τροπολογία 14

COM(2011) 895 final

Άρθρο 45 παράγραφος 4

COM(2011) 896 final

Άρθρο 31 παράγραφος 4

Συμφωνίες-πλαίσια

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

4.   Όταν συνάπτεται συμφωνία-πλαίσιο με περισσότερους του ενός οικονομικούς φορείς, μπορεί να εκτελεστεί με έναν από τους κατωτέρω τρόπους:

4.   Όταν συνάπτεται συμφωνία-πλαίσιο με περισσότερους του ενός οικονομικούς φορείς, μπορεί να εκτελεστεί με τους κατωτέρω τρόπους:

α)

σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις της συμφωνίας-πλαισίου, χωρίς έναρξη νέου διαγωνισμού, όπου αναφέρονται όλοι οι όροι που διέπουν την παροχή των σχετικών έργων, υπηρεσιών και προμηθειών και οι αντικειμενικές προϋποθέσεις για τον προσδιορισμό του οικονομικού φορέα, που είναι συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας-πλαισίου, ο οποίος θα τις εκτελέσει· οι εν λόγω προϋποθέσεις αναφέρονται στα έγγραφα της δημόσιας σύμβασης·

α)

όλοι οι όροι που διέπουν την παροχή των σχετικών έργων, υπηρεσιών και προμηθειών ·

β)

σε περίπτωση που στη συμφωνία-πλαίσιο δεν προβλέπονται όλοι οι όροι που διέπουν την παροχή έργων, υπηρεσιών και προμηθειών, με έναρξη νέου διαγωνισμού μεταξύ των οικονομικών φορέων που είναι συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας-πλαισίου.

β)

σε περίπτωση που στη συμφωνία-πλαίσιο δεν προβλέπονται όλοι οι όροι που διέπουν την παροχή έργων, υπηρεσιών και προμηθειών, με έναρξη νέου διαγωνισμού μεταξύ των οικονομικών φορέων που είναι συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας-πλαισίου.

 

Αιτιολογία

Η πρόταση οδηγίας δεν διασαφηνίζει το θέμα του τρόπου εφαρμογής των συμφωνιών-πλαισίων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τη χρήση των διαδικασιών με απευθείας ανάθεση και με επανάληψη του διαγωνισμού. Για να είναι εφικτή η ευέλικτη χρήση τους, θα πρέπει να επιτρέπεται ένας συνδυασμός και των δύο, έτσι ώστε να είναι δυνατή η απευθείας ανάθεση μικρότερων συμβάσεων υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ για τις μεγάλες παραγγελίες εντός της ίδιας συμφωνίας-πλαισίου πρέπει να είναι δυνατή η επανάληψη του διαγωνισμού.

Τροπολογία 15

COM(2011) 896 final

Άρθρο 37

Περιστασιακή σύναψη από κοινού δημόσιων συμβάσεων

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές δύνανται να συμφωνήσουν να εκτελέσουν ορισμένες ειδικές δημόσιες συμβάσεις από κοινού.

1.   Μία ή περισσότερες αναθέτουσες αρχές δύνανται να συμφωνήσουν να εκτελέσουν ορισμένες ειδικές δημόσιες συμβάσεις από κοινού.

2.   Εάν όλα τα στάδια των σχετικών διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων διεξάγονται από μία μόνο αναθέτουσα αρχή, από τη δημοσίευση της διακήρυξης διαγωνισμού έως τη λήξη της εκτέλεσης της σύμβασης ή των συμβάσεων που προκύπτουν, η εν λόγω αναθέτουσα αρχή έχει την αποκλειστική ευθύνη της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων δυνάμει της παρούσας οδηγίας.

2.   Εάν όλα τα στάδια των σχετικών διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων διεξάγονται από μία μόνο αναθέτουσα αρχή, από τη δημοσίευση της διακήρυξης διαγωνισμού έως τη λήξη της εκτέλεσης της σύμβασης ή των συμβάσεων που προκύπτουν, η εν λόγω αναθέτουσα αρχή έχει την αποκλειστική ευθύνη της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων δυνάμει της παρούσας οδηγίας.

Ωστόσο, εάν η διεξαγωγή των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων και η εκτέλεση των συμβάσεων που προκύπτουν πραγματοποιούνται από περισσότερες από μία συμμετέχουσες αναθέτουσες αρχές, καθεμία εξ αυτών εξακολουθεί να είναι υπεύθυνη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της δυνάμει της παρούσας οδηγίας όσον αφορά τα στάδια που διεξάγει.

Ωστόσο, εάν η διεξαγωγή των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων και η εκτέλεση των συμβάσεων που προκύπτουν πραγματοποιούνται από περισσότερες από μία συμμετέχουσες αναθέτουσες αρχές, καθεμία εξ αυτών εξακολουθεί να είναι υπεύθυνη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της δυνάμει της παρούσας οδηγίας όσον αφορά τα στάδια που διεξάγει.

 

   

Αιτιολογία

Με την προσθήκη αποφεύγεται το ενδεχόμενο να καταστεί δυσχερέστερη η από κοινού σύναψη μιας δημόσιας σύμβασης. Αυτό που ισχύει για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές με βάση το άρθρο 35, παρ. 5, θα πρέπει να ισχύει και για την περιστασιακή από κοινού σύναψη δημόσιων συμβάσεων.

Τροπολογία 16

COM(2011) 895 final

Άρθρο 54

COM(2011) 896 final

Άρθρο 40

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Οι τεχνικές προδιαγραφές, όπως ορίζονται στο σημείο 1 του παραρτήματος VIII, καθορίζονται στα έγγραφα της σύμβασης. Καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν τα έργα, οι υπηρεσίες ή οι προμήθειες.

1.   Οι τεχνικές προδιαγραφές, όπως ορίζονται στο σημείο 1 του παραρτήματος VIII, καθορίζονται στα έγγραφα της σύμβασης. Καθορίζουν τα χαρακτηριστικά που απαιτείται να έχουν τα έργα, οι υπηρεσίες ή οι προμήθειες.

Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορεί επίσης να αναφέρονται στην ειδική διαδικασία παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών ή οποιουδήποτε άλλου σταδίου του κύκλου ζωής τους, όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 σημείο 22.

Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορεί επίσης να αναφέρονται στην ειδική διαδικασία παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών ή οποιουδήποτε άλλου σταδίου του κύκλου ζωής τους, όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 σημείο 22.

Οι τεχνικές προδιαγραφές διευκρινίζουν επίσης αν θα απαιτηθεί η μεταβίβαση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.

Οι τεχνικές προδιαγραφές διευκρινίζουν επίσης αν θα απαιτηθεί η μεταβίβαση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.

Για όλες τις δημόσιες συμβάσεις που το αντικείμενό τους προορίζεται για χρήση από πρόσωπα, είτε πρόκειται για το ευρύ κοινό είτε για το προσωπικό της αναθέτουσας αρχής, οι εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές καταρτίζονται με τρόπο ώστε να λαμβάνουν υπόψη τα κριτήρια προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρίες ή σχεδιασμό για όλους τους χρήστες, εκτός από δεόντως δικαιολογημένες περιπτώσεις.

οι εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές καταρτίζονται με τρόπο ώστε να λαμβάνουν υπόψη τα κριτήρια προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρίες ή σχεδιασμό για όλους τους χρήστες

Εάν έχουν εγκριθεί υποχρεωτικά πρότυπα προσβασιμότητας βάσει νομοθετικής πράξης της Ένωσης, οι τεχνικές προδιαγραφές, όσον αφορά τα κριτήρια προσβασιμότητας, καθορίζονται με παραπομπή στα εν λόγω πρότυπα.

Εάν έχουν εγκριθεί υποχρεωτικά πρότυπα προσβασιμότητας βάσει νομοθετικής πράξης της Ένωσης, οι τεχνικές προδιαγραφές, όσον αφορά τα κριτήρια προσβασιμότητας, καθορίζονται με παραπομπή στα εν λόγω πρότυπα.

Αιτιολογία

Εάν ληφθεί υπόψη το μεγάλο εύρος των σημερινών διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων, το προτεινόμενο κείμενο θεωρείται υπερβολικό. Επιπλέον, οι διατάξεις αυτού του είδους συχνά περιλαμβάνονται στα εθνικά οικοδομικά πρότυπα. Το κείμενο του σημερινού άρθρου 23, παρ. 1 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ και του άρθρου 34, παρ.1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ θα πρέπει να διατηρηθεί.

Τροπολογία 17

COM(2011) 896 final

Άρθρο 44

Υποδιαίρεση συμβάσεων σε τμήματα

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Οι δημόσιες συμβάσεις μπορούν να υποδιαιρούνται σε ομοιογενή ή ετερογενή τμήματα. Για δημόσιες συμβάσεις αξίας ίσης ή μεγαλύτερης των κατώτατων ορίων που προβλέπονται στο άρθρο 4, αλλά όχι μικρότερης από 500 000 ευρώ, όπως προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 5, εάν η αναθέτουσα αρχή δεν κρίνει σκόπιμο να τις υποδιαιρέσει σε τμήματα, παρέχει συγκεκριμένες εξηγήσεις για τους σχετικούς λόγους, στη διακήρυξη του διαγωνισμού ή στην πρόσκληση επιβεβαίωσης ενδιαφέροντος.

1.   Οι δημόσιες συμβάσεις μπορούν να υποδιαιρούνται σε ομοιογενή ή ετερογενή τμήματα.

Οι αναθέτουσες αρχές αναφέρουν, στη διακήρυξη διαγωνισμού ή στην πρόσκληση επιβεβαίωσης ενδιαφέροντος, αν οι προσφορές περιορίζονται μόνο σε ένα ή περισσότερα τμήματα.

Αιτιολογία

Επιβάλλονται άσκοπες διοικητικές επιβαρύνσεις στις αναθέτουσες αρχές. Γι' αυτό και προτείνεται η σχετική διαγραφή.

Τροπολογία 18

COM(2011) 896 final

Άρθρο 54, παράγραφος 2

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποφασίσουν να μην αναθέσουν μια σύμβαση στον προσφέροντα που έχει υποβάλει την καλύτερη προσφορά, εάν διαπιστώσουν ότι η προσφορά δεν συμμορφώνεται, τουλάχιστον με ισοδύναμο τρόπο, με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στη νομοθεσία της Ένωσης στον τομέα του κοινωνικού και εργατικού δικαίου ή του περιβαλλοντικού δικαίου, ή με τις διατάξεις του διεθνούς κοινωνικού και περιβαλλοντικού δικαίου που παρατίθενται στο παράρτημα ΧΙ

Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποφασίσουν να μην αναθέσουν μια σύμβαση στον προσφέροντα που έχει υποβάλει την καλύτερη προσφορά, εάν διαπιστώσουν ότι η προσφορά δεν συμμορφώνεται, τουλάχιστον με ισοδύναμο τρόπο, με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στη νομοθεσία της Ένωσης στον τομέα του κοινωνικού και εργατικού δικαίου ή του περιβαλλοντικού δικαίου, ή με τις διατάξεις του διεθνούς κοινωνικού και περιβαλλοντικού δικαίου που παρατίθενται στο παράρτημα ΧΙ

Αιτιολογία

Εκτός από τη νομοθεσία της ΕΕ, οι προσφέροντες πρέπει να τηρούν και τη νομοθεσία των κρατών μελών.

Τροπολογία 19

COM(2011) 896 final

Άρθρο 55, παράγραφος 3

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Προκειμένου να εφαρμόσουν τον λόγο αποκλεισμού που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο στοιχείο δ), οι αναθέτουσες αρχές παρέχουν μια μέθοδο αξιολόγησης της εκτέλεσης της σύμβασης η οποία βασίζεται σε αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια και εφαρμόζεται με συστηματικό, συνεπή και διαφανή τρόπο. Κάθε αξιολόγηση εκτέλεσης γνωστοποιείται στον ενδιαφερόμενο εργολήπτη, στον οποίο παρέχεται η ευκαιρία να εγείρει αντιρρήσεις ως προς τα πορίσματα και να ζητήσει δικαστική προστασία.

Αιτιολογία

Η εξήγηση στο άρθρο 55, παράγραφος 3, τελευταίο εδάφιο, είναι ακατανόητη και προσφέρει πολύ πιο περιορισμένη ασφάλεια δικαίου, πράγμα που θα οδηγήσει σε αύξηση του αριθμού των καταγγελιών. Επιπλέον, δημιουργούνται νέες υποχρεώσεις για τις αναθέτουσες αρχές, οι οποίες πρέπει να καταργηθούν για λόγους πρόληψης της πρόσθετης γραφειοκρατίας.

Τροπολογία 20

COM(2011) 895 final

Άρθρο 76

COM(2011) 896 final

Άρθρο 66

Κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Υπό την επιφύλαξη των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων σχετικά με την αμοιβή ορισμένων υπηρεσιών, τα κριτήρια βάσει των οποίων οι αναθέτουσες αρχές αναθέτουν τις δημόσιες συμβάσεις, είναι ένα από τα κατωτέρω:

1.   Υπό την επιφύλαξη των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων σχετικά με την αμοιβή ορισμένων υπηρεσιών, τα κριτήρια βάσει των οποίων οι αναθέτουσες αρχές αναθέτουν τις δημόσιες συμβάσεις, είναι ένα από τα κατωτέρω:

α)

η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά·

α)

η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά·

β)

το χαμηλότερο κόστος.

β)

.

Η αναθέτουσα αρχή έχει την επιλογή να αξιολογήσει το κόστος είτε μόνο βάσει της τιμής, είτε χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση αποδοτικότητας κόστους, όπως είναι η προσέγγιση προσδιορισμού του κόστους κύκλου ζωής, υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 67.

.

2.   Η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α), κατά την κρίση της αναθέτουσας αρχής προσδιορίζεται βάσει διαφόρων κριτηρίων που συνδέονται με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δημόσιας σύμβασης. Στα εν λόγω κριτήρια περιλαμβάνονται, εκτός από την τιμή ή το κόστος, που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο β), και άλλα κριτήρια που συνδέονται με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δημόσιας σύμβασης, όπως:

2.   Η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α), κατά την κρίση της αναθέτουσας αρχής προσδιορίζεται βάσει διαφόρων κριτηρίων που συνδέονται με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δημόσιας σύμβασης. Στα εν λόγω κριτήρια περιλαμβάνονται, εκτός από την τιμή , και άλλα κριτήρια που συνδέονται με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δημόσιας σύμβασης, όπως:

α)

η ποιότητα, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής αξίας, των αισθητικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών, της δυνατότητας πρόσβασης, του σχεδιασμού για όλους τους χρήστες, των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών και του καινοτόμου χαρακτήρα·

α)

η ποιότητα, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής αξίας, των αισθητικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών, της δυνατότητας πρόσβασης, του σχεδιασμού για όλους τους χρήστες, των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών και του καινοτόμου χαρακτήρα ·

β)

για συμβάσεις υπηρεσιών και συμβάσεις που αφορούν τη μελέτη έργου, μπορεί να ληφθεί υπόψη η οργάνωση, τα προσόντα και η πείρα του προσωπικού στο οποίο θα ανατεθεί η εκτέλεση της εν λόγω σύμβασης, με αποτέλεσμα, μετά την ανάθεση της σύμβασης, η αντικατάσταση του σχετικού προσωπικού να είναι δυνατή μόνο κατόπιν συναίνεσης της αναθέτουσας αρχής, η οποία πρέπει να επιβεβαιώσει ότι οι αντικαταστάσεις διασφαλίζουν ισοδύναμη οργάνωση και ποιότητα·

β)

για συμβάσεις υπηρεσιών και συμβάσεις που αφορούν τη μελέτη έργου, μπορεί να ληφθεί υπόψη η οργάνωση, τα προσόντα και η πείρα του προσωπικού στο οποίο θα ανατεθεί η εκτέλεση της εν λόγω σύμβασης, με αποτέλεσμα, μετά την ανάθεση της σύμβασης, η αντικατάσταση του σχετικού προσωπικού να είναι δυνατή μόνο κατόπιν συναίνεσης της αναθέτουσας αρχής, η οποία πρέπει να επιβεβαιώσει ότι οι αντικαταστάσεις διασφαλίζουν ισοδύναμη οργάνωση και ποιότητα·

γ)

η εξυπηρέτηση μετά την πώληση και η τεχνική συνδρομή, η ημερομηνία παράδοσης και η προθεσμία παράδοσης ή εκτέλεσης·

γ)

η εξυπηρέτηση μετά την πώληση και η τεχνική συνδρομή, η ημερομηνία παράδοσης και η προθεσμία παράδοσης ή εκτέλεσης·

δ)

η ειδική διαδικασία παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών ή οποιουδήποτε άλλου σταδίου του κύκλου ζωής τους, όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 σημείο 22, στον βαθμό που τα κριτήρια αυτά διευκρινίζονται σύμφωνα με την παράγραφο 4 και αφορούν παράγοντες που σχετίζονται άμεσα με τις εν λόγω διαδικασίες και χαρακτηρίζουν τις ειδικές διαδικασίες παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών.

δ)

η ειδική διαδικασία παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών ή οποιουδήποτε άλλου σταδίου του κύκλου ζωής τους, όπως αναφέρεται στο άρθρο 2 σημείο 22, στον βαθμό που τα κριτήρια αυτά διευκρινίζονται σύμφωνα με την παράγραφο 4 και αφορούν παράγοντες που σχετίζονται άμεσα με τις εν λόγω διαδικασίες και χαρακτηρίζουν τις ειδικές διαδικασίες παραγωγής ή παροχής των ζητούμενων έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών.

 

Αιτιολογία

Είναι θετικό που δίδεται στην αναθέτουσα αρχή η δυνατότητα να επιλέγει μεταξύ της πλέον συμφέρουσας οικονομικά προσφοράς και της χαμηλότερης τιμής. Από την άλλη πλευρά, η ονομασία που χρησιμοποιείται στην ισχύουσα οδηγία, η οποία είναι η χαμηλότερη τιμή, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί και στη συνέχεια, εφόσον η έννοια «χαμηλότερο κόστος» είναι λίγο διαφορετική από την τιμή. Ο όρος «κόστος» είναι ευρύτερος από τον όρο «τιμή». Η «πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά» είναι το κριτήριο που πρέπει να εφαρμόζεται, εάν πρέπει να συνεκτιμώνται και άλλες παράμετροι, όπως το κόστος κύκλου ζωής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναθέτουσα αρχή γνωστοποιεί ήδη την τελική τιμή στα έγγραφα του διαγωνισμού. Πρέπει να είναι σαφές πέρα από κάθε αμφιβολία ότι μια τέτοια προσέγγιση είναι εφικτή.

Ο στόχος της συμπερίληψης του κριτηρίου των σύντομων διαδρομών συνίσταται στην παροχή υπεραξίας στις αναθέτουσες αρχές για ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες. Η υπεραξία αυτή συνίσταται στο γεγονός ότι μέσω των σύντομων διαδρομών, προϊόν και υπηρεσίες μπορούν, κατά κανόνα, να φθάσουν ταχύτερα στις αναθέτουσες αρχές και με πιο ευέλικτο τρόπο ανάλογα με τις ανάγκες τους. Εξάλλου, μέσω αυτού του κριτηρίου, ενδέχεται να βελτιωθούν σημαντικά ακόμη και τα περιβαλλοντικά πρότυπα (συντομότερες διαδρομές μεταφοράς και χρόνοι αποθήκευσης, λιγότερες εκπομπές ρύπων), προς όφελος τελικά τόσο των αναθετουσών αρχών όσο και των πολιτών. Ως εκ τούτου, οι αναθέτουσες αρχές θα έχουν τη δυνατότητα να προβλέπουν στα κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων παραμέτρους που, στο πλαίσιο ορισμένων κατηγοριών, παρέχουν περισσότερες πληροφορίες για την προσφορά ενός συγκεκριμένου οικονομικού φορέα και που μπορούν να ικανοποιήσουν καλύτερα τις απαιτήσεις της δημόσιας σύμβασης.

Επιπλέον, πρέπει να προβλέπεται ρητά η συνεκτίμηση κοινωνικών κριτηρίων, π.χ. με τη χορήγηση πρόσθετων μορίων για την εφαρμογή εταιρικής πολιτικής ίσων ευκαιριών για τους υπαλλήλους και για την πρόσληψη μακροχρόνια ανέργων.

Τροπολογία 21

COM(2011) 896 final

Άρθρο 66, παράγραφος 3

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι η ανάθεση ορισμένων ειδών συμβάσεων βασίζεται στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο α) και στην παράγραφο 2.

Αιτιολογία

Ο εκσυγχρονισμός αυτός αποσκοπεί στο να παρασχεθεί στις αναθέτουσες αρχές και τους προσφέροντες η δυνατότητα της μέγιστης δυνατής ευελιξίας. Κατ' αυτή την έννοια, οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να αποφασίζουν οι ίδιες αν θα κατακυρώσουν μια σύμβαση σύμφωνα με την πιο συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά ή σύμφωνα με τη φθηνότερη τιμή. Στο σημείο αυτό, τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να προεξοφλούν τις ανάγκες των τοπικών αρχών. Εάν μία σύμβαση δεν είναι πλέον δυνατό να ανατίθεται με βάση τη φθηνότερη τιμή, θα μειωθούν σημαντικά τα ανταγωνιστικά περιθώρια για τις μικρές επιχειρήσεις. Το άρθρο 66, παράγραφος 3 πρέπει να διαγραφεί.

Τροπολογία 22

COM(2011) 895 final

Άρθρο 76, παράγραφος 4

COM(2011) 896 final

Άρθρο 66, παράγραφος 4

Κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

4.   Τα κριτήρια ανάθεσης δεν παρέχουν στην εν λόγω αναθέτουσα αρχή απεριόριστη ελευθερία επιλογής. Διασφαλίζουν τη δυνατότητα αποτελεσματικού ανταγωνισμού και συνοδεύονται από απαιτήσεις που επιτρέπουν την αποτελεσματική επαλήθευση των πληροφοριών που παρέχονται από τους προσφέροντες. Οι αναθέτουσες αρχές επαληθεύουν αποτελεσματικά, βάσει των πληροφοριών και αποδείξεων τις οποίες παρέχουν οι προσφέροντες, αν οι προσφορές πληρούν τα κριτήρια ανάθεσης.

   

Αιτιολογία

Η διάταξη αυτή είναι περιττή. Δεν προσθέτει τίποτα καινούργιο και πρέπει να διαγραφεί. Κατ' ουσία, περιλαμβάνεται ήδη στις γενικές αρχές.

Τροπολογία 23

COM(2011) 896 final

Άρθρο 73, στοιχείο α)

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

α)

Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 11 παύουν να ισχύουν, λόγω ιδιωτικής συμμετοχής στο νομικό πρόσωπο στο οποίο ανατέθηκε η σύμβαση δυνάμει του άρθρου 11 παράγραφος 4.

Αιτιολογία

Συνεπακόλουθη τροποποίηση του κειμένου της Επιτροπής για τη διαγραφή του άρθρου 11 παρ. 5 του COM(2011) 896 τελικό και του άρθρου 21 παρ. 5 του COM(2011) 895 τελικό (τροπολογία 7). Η περίπτωση αυτή δεν μπορεί να προκύψει μετά την ανάθεση της σύμβασης.

Τροπολογία 24

COM(2011) 895 final

Άρθρο 77

COM(2011) 896 final

Άρθρο 67

Κοστολόγηση κύκλου ζωής

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

3.   Οσάκις υιοθετείται κοινή μεθοδολογία για τον υπολογισμό του κόστους κύκλου ζωής στο πλαίσιο νομοθετικής πράξης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, εφαρμόζεται όταν στα κριτήρια ανάθεσης που αναφέρονται στο άρθρο 66 παράγραφος 1 περιλαμβάνεται η κοστολόγηση κύκλου ζωής.

   

Κατάλογος των εν λόγω νομοθετικών και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων παρατίθεται στο παράρτημα XV. Ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 89 σχετικά με την ενημέρωση του εν λόγω καταλόγου, όταν βάσει της θέσπισης νέας νομοθεσίας, κατάργησης ή τροποποίησής της, αποδειχθούν αναγκαίες οι εν λόγω τροποποιήσεις.

Αιτιολογία

Η ΕτΠ έχει δεσμευθεί για τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και γνωρίζει την αξία μιας βιώσιμης, κοινωνικά υπεύθυνης και νεωτεριστικής σύμβασης. Μια άλλη θετική πτυχή είναι ότι η Επιτροπή ενθαρρύνει την αναθέτουσα αρχή να συνεκτιμήσει το κόστος κύκλου ζωής. Σήμερα πραγματοποιούνται πολλές εργασίες σε αυτόν τον τομέα, αλλά υπάρχει ακόμη μεγάλη ανάγκη περαιτέρω διευκρινίσεων. Η ΕτΠ θεωρεί υπερβολική την υποχρέωση της εφαρμογής της διαδικασίας της ΕΕ υπό τις παρούσες συνθήκες.

Τροπολογία 25

COM(2011) 895 final

Άρθρο 79

COM(2011) 896 final

Άρθρο 69

DΑσυνήθιστα χαμηλές προσφορές

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Οι αναθέτουσες αρχές απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να εξηγήσουν την τιμή ή το κόστος που χρεώνουν, εάν πληρούνται όλες οι κατωτέρω προϋποθέσεις:

   

α)

η τιμή ή το κόστος που χρεώνεται είναι χαμηλότερο κατά περισσότερο από 50 % από τη μέση τιμή ή το κόστος των υπόλοιπων προσφορών·

β)

η τιμή ή το κόστος που χρεώνεται είναι χαμηλότερο κατά περισσότερο από 20 % από την τιμή ή το κόστος της δεύτερης χαμηλότερης προσφοράς·

γ)

έχουν υποβληθεί τουλάχιστον πέντε προσφορές.

 

   

 

 

 

 

 

 

 

   

 

   

2.   Εάν οι προσφορές φαίνονται ασυνήθιστα χαμηλές για άλλους λόγους, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν επίσης να ζητήσουν εξηγήσεις.

   Εάν οι προσφορές φαίνονται ασυνήθιστα χαμηλές για άλλους λόγους, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν επίσης να ζητήσουν εξηγήσεις.

3.   Οι εξηγήσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 μπορεί να αφορούν ιδίως:

   

α)

τον οικονομικό χαρακτήρα της μεθόδου δομικής κατασκευής, της μεθόδου κατασκευής των προϊόντων ή της παροχής των υπηρεσιών·

β)

τις επιλεγείσες τεχνικές λύσεις ή τις εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες που διαθέτει ο προσφέρων για την εκτέλεση του έργου ή για την προμήθεια των προϊόντων ή την παροχή των υπηρεσιών·

γ)

την πρωτοτυπία του έργου, των προμηθειών ή των υπηρεσιών που προτείνονται από τον προσφέροντα·

δ)

τη συμμόρφωση, τουλάχιστον με ισοδύναμο τρόπο, με τις υποχρεώσεις που ορίζει η νομοθεσία της Ένωσης στον τομέα του κοινωνικού και εργατικού δικαίου ή του περιβαλλοντικού δικαίου ή με τις διατάξεις του διεθνούς κοινωνικού και περιβαλλοντικού δικαίου που παρατίθενται στο παράρτημα XI ή, εάν οι ανωτέρω διατάξεις δεν είναι εφαρμοστέες, με άλλες διατάξεις που διασφαλίζουν ισοδύναμο επίπεδο προστασίας·

ε)

την ενδεχόμενη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης στον προσφέροντα.

4.   Η αναθέτουσα αρχή επαληθεύει τις παρασχεθείσες πληροφορίες, σε συνεννόηση με τον προσφέροντα. Μπορεί να απορρίψει την προσφορά μόνο εάν τα δικαιολογητικά δεν δικαιολογούν το χαμηλό επίπεδο της τιμής ή του κόστους που χρεώνεται, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 3.

   

Οι αναθέτουσες αρχές απορρίπτουν την προσφορά, εφόσον διαπιστώσουν ότι η προσφορά είναι ασυνήθιστα χαμηλή, διότι δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που ορίζει η νομοθεσία της Ένωσης στον τομέα του κοινωνικού και εργατικού δικαίου ή του περιβαλλοντικού δικαίου ή με τις διατάξεις του διεθνούς κοινωνικού και περιβαλλοντικού δικαίου που παρατίθενται στο παράρτημα ΧΙ.

Εφόσον η αναθέτουσα αρχή διαπιστώνει ότι μια προσφορά είναι ασυνήθιστα χαμηλή λόγω χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στον προσφέροντα, η προσφορά μπορεί να απορρίπτεται αποκλειστικά για αυτόν τον λόγο μόνο μετά από διαβούλευση με τον προσφέροντα, και εφόσον ο προσφέρων δεν είναι σε θέση να αποδείξει, εντός επαρκούς προθεσμίας την οποία τάσσει η αναθέτουσα αρχή, ότι η εν λόγω ενίσχυση συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 της Συνθήκης. Όταν η αναθέτουσα αρχή απορρίπτει μια προσφορά υπό τις συνθήκες αυτές, ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά.

   

3.   Κατόπιν αιτήματος, τα κράτη μέλη διαθέτουν σε άλλα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 88, οποιεσδήποτε πληροφορίες σχετίζονται με τα δικαιολογητικά και τα έγγραφα που προσκομίζονται σε σχέση με τις λεπτομέρειες που αναφέρονται στην παράγραφο 3.

   

Αιτιολογία

Η ΕτΠ προτιμά τη διατύπωση του άρθρου 55 ως έχει στην τρέχουσα οδηγία 2204/18/ΕΚ όσον αφορά τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές, δεδομένου ότι το προτεινόμενο κείμενο συνεπάγεται διοικητική επιβάρυνση τόσο για την αναθέτουσα αρχή όσο και για τον προσφέροντα. Επιπλέον, το προτεινόμενο κείμενο περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών της αναθέτουσας αρχής σε αυτόν τον τομέα, πράγμα ατυχές.

Τροπολογία 26

COM(2011) 895 final

Άρθρο 81

COM(2011) 896 final

Άρθρο 71

Υπεργολαβία

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Στα έγγραφα της σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να ζητεί ή μπορεί να υποχρεώνεται από ένα κράτος μέλος να ζητήσει από τον προσφέροντα να αναφέρει στην προσφορά του το τμήμα της σύμβασης που προτίθεται να αναθέσει υπό μορφή υπεργολαβίας σε τρίτους, καθώς και τους υπεργολάβους που προτείνει.

   

2.   Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι, κατόπιν αιτήματος του υπεργολάβου και εφόσον το επιτρέπει η φύση της σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή μεταφέρει τις οφειλόμενες πληρωμές απευθείας στον υπεργολάβο για τις υπηρεσίες, τις προμήθειες ή τα έργα που παρείχε στον κύριο εργολήπτη. Σε τέτοια περίπτωση, τα κράτη μέλη καθιερώνουν κατάλληλους μηχανισμούς που επιτρέπουν στον κύριο εργολήπτη να εγείρει αντιρρήσεις ως προς αδικαιολόγητες πληρωμές. Οι ρυθμίσεις που αφορούν αυτόν τον τρόπο πληρωμής ορίζονται στα έγγραφα της σύμβασης.

   

3.   Οι παράγραφοι 1 και 2 εφαρμόζονται υπό την επιφύλαξη του ζητήματος της ευθύνης του κύριου οικονομικού φορέα.

   

Αιτιολογία

Η σχέση μεταξύ του προσφέροντος και του υπεργολάβου υπάγεται στο εθνικό δίκαιο περί ανταγωνισμού και περί συμβάσεων, το οποίο δεν πρέπει να θιγεί από την παρούσα οδηγία.

Επιπλέον, η διάταξη αυτή προκαλεί μια ασαφή νομική κατάσταση, επειδή ο υπεργολάβος εργάζεται έναντι αμοιβής για την αναθέτουσα αρχή και από υπεργολάβος μετατρέπεται σε ανάδοχο. Επιπλέον, η διάταξη θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα των αναθετουσών αρχών να μην προβούν σε πληρωμή, εν αναμονή της ορθής εκτέλεσης της εντολής.

Τροπολογία 27

COM(2011) 895 final

Άρθρο 82

COM(2011) 896 final

Άρθρο 72

Τροποποίηση συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Τυχόν ουσιώδης τροποποίηση των διατάξεων μιας δημόσιας σύμβασης κατά τη διάρκειά της θεωρείται ως νέα ανάθεση για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας και επιβάλλει νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.

1.   

2.   Τυχόν τροποποίηση μιας σύμβασης κατά τη διάρκειά της θεωρείται ουσιώδης κατά την έννοια της παραγράφου 1, εάν διαφοροποιεί ουσιωδώς τη σύμβαση από αυτήν που συνήφθη αρχικά. Σε κάθε περίπτωση, με την επιφύλαξη των παραγράφων 3 και 4, μια τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης εάν πληρούται μία από τις κατωτέρω προϋποθέσεις:

   

α)

η τροποποίηση εισάγει όρους οι οποίοι, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας σύναψης της σύμβασης, θα είχαν οδηγήσει στην επιλογή διαφορετικών υποψηφίων από αυτούς που επιλέχθηκαν αρχικά ή θα είχε οδηγήσει στην ανάθεση της σύμβασης σε άλλον προσφέροντα·

β)

η τροποποίηση αλλάζει την οικονομική ισορροπία της σύμβασης υπέρ του εργολήπτη·

γ)

η τροποποίηση επεκτείνει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής της σύμβασης, με αποτέλεσμα να καλύπτει προμήθειες, υπηρεσίες ή έργα που δεν καλύπτονταν αρχικά.

3.   Η αντικατάσταση του συμβατικού εταίρου θεωρείται ουσιώδης τροποποίηση κατά την έννοια της παραγράφου 1.

   

Ωστόσο, το πρώτο εδάφιο δεν ισχύει σε περίπτωση καθολικής ή μερικής διαδοχής στη θέση του αρχικού εργολήπτη, κατόπιν εταιρικής αναδιάρθρωσης ή αφερεγγυότητας, άλλου οικονομικού φορέα ο οποίος πληροί τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής που καθορίστηκαν αρχικά, εφόσον η διαδοχή δεν συνεπάγεται άλλες ουσιώδεις τροποποιήσεις της σύμβασης και δεν έχει στόχο την αποφυγή της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.

4.   Εάν η αξία μιας τροποποίησης μπορεί να εκφραστεί με χρηματικούς όρους, η τροποποίηση δεν θεωρείται ουσιώδης κατά την έννοια της παραγράφου 1, εάν η αξία της δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στο άρθρο 4 και είναι χαμηλότερη από το 5 % της τιμής της αρχικής σύμβασης, εφόσον η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης. Σε περίπτωση που γίνονται διάφορες διαδοχικές τροποποιήσεις, η αξία τους αξιολογείται βάσει της σωρευτικής αξίας των διαδοχικών τροποποιήσεων.

   

5.   Οι τροποποιήσεις της σύμβασης δεν θεωρούνται ουσιώδεις κατά την έννοια της παραγράφου 1, εάν έχουν συμπεριληφθεί στα έγγραφα της δημόσιας σύμβασης με τη μορφή σαφών, ακριβών και ρητών ρητρών ή δυνατοτήτων αναθεώρησης. Οι εν λόγω ρήτρες ορίζουν το πεδίο εφαρμογής και τη φύση των ενδεχόμενων τροποποιήσεων ή δυνατοτήτων αναθεώρησης, καθώς και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Δεν προβλέπουν τροποποιήσεις ή δυνατότητες αναθεώρησης που θα μπορούσαν να μεταβάλουν τη συνολική φύση της σύμβασης,

   

6.   Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, μια ουσιώδης τροποποίηση δεν επιβάλλει νέα διαδικασία ανάθεσης σύμβασης σε περίπτωση που πληρούνται οι ακόλουθες σωρευτικές προϋποθέσεις:

   

α)

η ανάγκη τροποποίησης προέκυψε λόγω περιστάσεων που δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν από μια δεόντως επιμελή αναθέτουσα αρχή·

β)

η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης·

γ)

τυχόν αύξηση της τιμής δεν υπερβαίνει το 50 % της αξίας της αρχικής σύμβασης.

Οι αναθέτουσες αρχές δημοσιεύουν ανακοίνωση των εν λόγω τροποποιήσεων στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εν λόγω ανακοινώσεις περιέχουν τις πληροφορίες που προβλέπονται στο παράρτημα VI μέρος Ζ και δημοσιεύονται σύμφωνα με το άρθρο 49.

7.   Οι αναθέτουσες αρχές δεν προσφεύγουν σε τροποποιήσεις της σύμβασης στις ακόλουθες περιπτώσεις:

   

α)

όταν η τροποποίηση αποσκοπεί στην επανόρθωση αδυναμιών εκτέλεσης από πλευράς του εργολήπτη ή των συνεπειών, οι οποίες είναι δυνατόν να αποκατασταθούν με την επιβολή των συμβατικών υποχρεώσεων·

β)

όταν η τροποποίηση αποσκοπεί στην αντιστάθμιση κινδύνων αυξήσεων τιμών που έχουν καλυφθεί από τον εργολήπτη.

Αιτιολογία

Οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες περιλαμβάνουν διαδικασίες για την ανάθεση συμβάσεων. Δεν περιλαμβάνουν διατάξεις για την τροποποίηση των τρεχουσών συμβάσεων, και έτσι πρέπει να συμβεί και στο νέο πλαίσιο. Διαφορετικά θα προέκυπτε περιττός διοικητικός φόρτος για την αναθέτουσα αρχή και θα περιοριζόταν η ευελιξία. Εάν η Επιτροπή επιθυμεί να ενημερώσει τη σχετική νομολογία, το πιο κατάλληλο μέσο θα ήταν οι ερμηνευτικές ανακοινώσεις.

Τροπολογία 28

COM(2011) 896 final

Άρθρο 83

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

Σύμφωνα με την οδηγία 89/665/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή της παρούσας οδηγίας με αποτελεσματικούς, προσπελάσιμους και διαφανείς μηχανισμούς, που συμπληρώνουν το υφιστάμενο σύστημα για την αναθεώρηση αποφάσεων που λαμβάνονται από τις αρμόδιες αρχές.

Αιτιολογία

Είναι περιττό να επισημαίνεται σε μια οδηγία ότι οι διατάξεις της πρέπει να εφαρμοστούν σωστά. Τα υφιστάμενα συστήματα για την επανεξέταση των αποφάσεων των αναθετουσών αρχών αρκούν. Για χάρη της απλούστευσης και της αύξησης της ευελιξίας, πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία νέων, περιττών συστημάτων.

Τροπολογία 29

COM(2011) 895 final

Άρθρο 93

COM(2011) 896 final

Άρθρο 84

Δημόσια εποπτεία

Κείμενο που προτείνει η Επιτροπή

Τροπολογία της ΕτΠ

1.   Τα κράτη μέλη ορίζουν ένα ενιαίο ανεξάρτητο όργανο που είναι υπεύθυνο για την εποπτεία και τον συντονισμό των δραστηριοτήτων υλοποίησης (εφεξής «το όργανο εποπτείας»). Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με το όργανο που ορίζουν.

Όλες οι αναθέτουσες αρχές υπόκεινται στην εν λόγω εποπτεία.

   

2.   Οι αρμόδιες αρχές που εμπλέκονται στις δραστηριότητες υλοποίησης οργανώνονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι συγκρούσεις συμφερόντων. Το σύστημα δημόσιας εποπτείας είναι διαφανές. Για τον σκοπό αυτόν, δημοσιεύονται όλα τα καθοδηγητικά έγγραφα και τα έγγραφα γνωμοδότησης, καθώς και μια ετήσια έκθεση όπου περιγράφεται η υλοποίηση και η εφαρμογή των κανόνων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.

   

Η ετήσια έκθεση περιλαμβάνει τα εξής:

α)

ένδειξη του ποσοστού επιτυχίας μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) σε δημόσιες συμβάσεις· σε περίπτωση που το ανωτέρω ποσοστό είναι χαμηλότερο από 50 % από την άποψη της αξίας των συμβάσεων που συνήφθησαν από ΜΜΕ, η έκθεση παρέχει ανάλυση των λόγων του γεγονότος αυτού·

β)

συνολική επισκόπηση της υλοποίησης βιώσιμων πολιτικών σύναψης δημόσιων συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών που λαμβάνουν υπόψη παραμέτρους που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική ένταξη, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας πρόσβασης ατόμων με αναπηρίες, ή την προώθηση της καινοτομίας·

γ)

πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση και τη συνέχεια που δόθηκε σε παραβιάσεις των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων, οι οποίες έχουν επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της Ένωσης, σύμφωνα με τις παραγράφους 3 έως 5 του παρόντος άρθρου·

δ)

συγκεντρωτικά δεδομένα σχετικά με αναφερθείσες υποθέσεις απάτης, διαφθοράς, σύγκρουσης συμφερόντων και άλλες σοβαρές παρατυπίες στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχουν επιπτώσεις σε έργα συγχρηματοδοτούμενα από τον προϋπολογισμό της Ένωσης.

3.   Το όργανο εποπτείας είναι αρμόδιο για τα ακόλουθα καθήκοντα:

   

α)

παρακολούθηση της εφαρμογής των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων και της σχετικής πρακτικής των αναθετουσών αρχών, και ιδίως των κεντρικών αρχών προμηθειών·

β)

παροχή νομικών συμβουλών στις αναθέτουσες αρχές σχετικά με την ερμηνεία των κανόνων και αρχών περί δημόσιων συμβάσεων και με την εφαρμογή των κανόνων σύναψης δημόσιων συμβάσεων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις·

γ)

έκδοση γνωμοδοτήσεων και καθοδήγησης με ίδια πρωτοβουλία σχετικά με ζητήματα γενικού ενδιαφέροντος που αφορούν την ερμηνεία και την εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων, σχετικά με επαναλαμβανόμενα ερωτήματα και με συστημικές δυσκολίες που αφορούν την εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων, υπό το πρίσμα των διατάξεων της παρούσας οδηγίας και της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

δ)

καθιέρωση και εφαρμογή ολοκληρωμένων και εφαρμόσιμων συστημάτων με δείκτες «σημάτων συναγερμού», με στόχο την πρόληψη, τον εντοπισμό και την ενδεδειγμένη αναφορά κρουσμάτων απάτης, διαφθοράς, σύγκρουσης συμφερόντων και ανάλογων σοβαρών παρατυπιών στις δημόσιες συμβάσεις·

ε)

ενημέρωση των εθνικών αρμόδιων φορέων, συμπεριλαμβανομένων και των αρχών λογιστικού ελέγχου, σχετικά με συγκεκριμένες παραβιάσεις που εντοπίζονται και με συστημικά προβλήματα·

στ)

εξέταση καταγγελιών από πολίτες και επιχειρήσεις σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και διαβίβαση της ανάλυσης στις αρμόδιες αναθέτουσες αρχές, οι οποίες υποχρεούνται να την λάβουν υπόψη στις αποφάσεις τους ή, εάν δεν το πράξουν, να αναφέρουν τους λόγους για τους οποίους την αγνόησαν·

ζ)

παρακολούθηση των αποφάσεων που λαμβάνονται από τα εθνικά δικαστήρια και τις εθνικές αρχές, κατόπιν απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει του άρθρου 267 της Συνθήκης ή πορισμάτων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με παραβιάσεις των κανόνων της Ένωσης περί δημόσιων συμβάσεων όσον αφορά έργα που λαμβάνουν συγχρηματοδότηση από την Ένωση· το όργανο εποπτείας αναφέρει στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης κάθε παράβαση των διαδικασιών της Ένωσης σχετικά με τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων, εφόσον αυτές αφορούσαν συμβάσεις άμεσα ή έμμεσα χρηματοδοτούμενες από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα καθήκοντα που αναφέρονται στο στοιχείο ε) δεν επηρεάζουν τα δικαιώματα άσκησης ενδίκων μέσων δυνάμει του εθνικού δικαίου ή του συστήματος που έχει καθιερωθεί βάσει της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ.

Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούν το όργανο εποπτείας να προσφεύγει στην αρμόδια δικαιοδοσία σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο για την επανεξέταση των αποφάσεων των αναθετουσών αρχών, εάν έχει εντοπίσει τυχόν παραβιάσεις κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων του παρακολούθησης και παροχής νομικών συμβουλών.

4.   Υπό την επιφύλαξη των γενικών διαδικασιών και μεθόδων εργασίας που έχει καθορίσει η Επιτροπή για την επικοινωνία και τις επαφές της με τα κράτη μέλη, το όργανο εποπτείας ενεργεί ως ειδικό σημείο επαφής για την Επιτροπή, κατά την παρακολούθηση της εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης και της εκτέλεσης του προϋπολογισμού από την Ένωση, βάσει του άρθρου 17 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και του άρθρου 317 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αναφέρει στην Επιτροπή τυχόν παραβιάσεις της παρούσας οδηγίας σε διαδικασίες για την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων που χρηματοδοτούνται άμεσα ή έμμεσα από την Ένωση.

   

Η Επιτροπή μπορεί συγκεκριμένα να αναθέτει στο όργανο εποπτείας τον χειρισμό μεμονωμένων περιπτώσεων, όταν η σύμβαση δεν έχει συναφθεί ακόμη ή εξακολουθεί να είναι δυνατή η διεξαγωγή διαδικασίας προσφυγής. Μπορεί επίσης να επιφορτίσει το όργανο εποπτείας με τις δραστηριότητες παρακολούθησης που είναι αναγκαίες για τη διασφάλιση της υλοποίησης των μέτρων τα οποία έχουν δεσμευτεί να λάβουν τα κράτη μέλη, με σκοπό την επανόρθωση μιας παραβίασης των κανόνων και των αρχών της Ένωσης περί δημόσιων συμβάσεων, η οποία έχει εντοπιστεί από την Επιτροπή.

Η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από τ