(1)

Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2025, η Κροατία υπέστη τον αντίκτυπο διάφορων δυσμενών κλιματικών φαινομένων. Η καλλιεργητική περίοδος ξεκίνησε με δύο κύματα ψύχους, στα μέσα Μαρτίου και στις αρχές Απριλίου, με παγετό. Κατά την ίδια περίοδο σημειώθηκαν επίσης υπερβολικές βροχοπτώσεις και ξηρασία που επηρέασαν τις αποδόσεις ορισμένων καλλιεργειών. Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των δυσμενών συνθηκών προκάλεσε σημαντική ζημία στην παραγωγή δαμάσκηνων, φουντουκιών, μηδικής και ζαχαρότευτλων, καθώς και στην παραγωγή των αμπελώνων.

(2)

Κατά τους θερινούς μήνες του 2025, η Κύπρος υπέστη τον αντίκτυπο σοβαρής ξηρασίας, η οποία προκλήθηκε από την έλλειψη βροχοπτώσεων και την ακραία ζέστη. Η έλλειψη βροχοπτώσεων ήταν ήδη αισθητή από τον Μάιο. Η παρατεταμένη ξηρασία προκάλεσε μη αναστρέψιμες επιπτώσεις σε διάφορους γεωργικούς τομείς και καλλιέργειες, με αποτέλεσμα σημαντική μείωση της παραγωγής εσπεριδοειδών, μπανανών, σύκων, ροδιών, φραγκόσυκων, ελαιολάδου και επιτραπέζιων ελιών, δημητριακών, χορτονομών και μελισσοκομικών προϊόντων, καθώς και στην παραγωγή των αμπελώνων. Προκάλεσε επίσης σημαντική αύξηση του κόστους των ζωοτροφών για τα βοοειδή, τα προβατοειδή και τα αιγοειδή.

(3)

Κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου του 2026, η Πορτογαλία υπέστη τον αντίκτυπο της καταιγίδας Kristin. Πολύ έντονες βροχοπτώσεις, ισχυροί άνεμοι και υψηλά κύματα έχουν προκαλέσει πλημμύρες και σοβαρά συμβάντα που σχετίζονται με καιρικά φαινόμενα και κατέστρεψαν γεωργικές εκτάσεις και υποδομές. Η καταιγίδα προκάλεσε σημαντικές απώλειες στη γεωργική παραγωγή. Ο εκτεταμένος αντίκτυπος στα μέρη που επλήγησαν από την καταιγίδα επηρέασε τη γεωργική παραγωγή αροτραίων καλλιεργειών, ελαιολάδου και επιτραπέζιων ελιών, οπωροκηπευτικών, τον αμπελοοινικό τομέα και τον τομέα της κτηνοτροφίας.

(4)

Κατά τους θερινούς μήνες του 2025, η Ρουμανία υπέστη τον αντίκτυπο σοβαρών δυσμενών κλιματικών φαινομένων. Η Ρουμανία επλήγη από ακραία ξηρασία, η οποία ξεκίνησε τον Ιούνιο και συνεχίστηκε μέχρι τον Αύγουστο, με επαναλαμβανόμενους καύσωνες. Αυτές οι πολύ θερμές και ξηρές καιρικές συνθήκες σημειώθηκαν κατά την περίοδο πλήρους ανάπτυξης των καλλιεργειών, προκαλώντας σημαντικές ζημίες στο καλαμπόκι και τα ηλιοτρόπια.

(5)

Την άνοιξη του 2025 η Σλοβενία υπέστη τον αντίκτυπο δύο κυμάτων ψύχους, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, με θερμοκρασίες κάτω από το σημείο ψύξης σε διάφορες τοποθεσίες. Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των δύο παγετών στην αρχή της καλλιεργητικής περιόδου προκάλεσε σημαντικές ζημίες στην παραγωγή μήλων.

(6)

Η σημαντική ζημία που προκλήθηκε στη γεωργία από τα δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και τις φυσικές καταστροφές και η επακόλουθη απώλεια εισοδήματος για τους πληγέντες παραγωγούς στην Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία θέτουν σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στα εν λόγω κράτη μέλη.

(7)

Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεσπιστεί έκτακτο μέτρο, για την αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων που προέκυψαν από τα δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και τις φυσικές καταστροφές στην Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία.

(8)

Η σημαντική ζημία και οι οικονομικές απώλειες που υπέστησαν οι πληγέντες παραγωγοί λόγω των δυσμενών κλιματικών φαινομένων και των φυσικών καταστροφών αποτελούν ειδικό πρόβλημα κατά την έννοια του άρθρου 221 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα με μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τα άρθρα 219 ή 220 του εν λόγω κανονισμού. Η κατάσταση δεν συνδέεται ειδικά με αναγνωρισμένη μοναδική διατάραξη της αγοράς ή με συγκεκριμένη απειλή, Επιπλέον, δεν πρόκειται για κατάσταση για την οποία απαιτούνται μέτρα για την καταπολέμηση της εξάπλωσης ζωονόσων ή του κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών λόγω κινδύνων για τη δημόσια υγεία, την υγεία των ζώων ή των φυτών.

(9)

Τα ποσά που διατίθενται στην Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία θα πρέπει να καθοριστούν, λαμβανομένου ιδίως υπόψη του αντίστοιχου βάρους του κράτους μέλους στον γεωργικό τομέα της Ένωσης, με βάση τα καθαρά ανώτατα όρια για τις άμεσες ενισχύσεις που ορίζονται στο παράρτημα V του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), καθώς και τον αντίκτυπο των δυσμενών κλιματικών φαινομένων και των φυσικών καταστροφών στην Κροατία. την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία.

(10)

Η Κροατία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σλοβενία θα πρέπει να διανείμουν τη χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης μέσω των πλέον αποτελεσματικών διαύλων βάσει αντικειμενικών και δίκαιων κριτηρίων που δεν εισάγουν διακρίσεις και με τα οποία λαμβάνεται υπόψη η έκταση των δυσχερειών και της πραγματικής οικονομικής ζημίας που υπέστησαν οι πληγέντες γεωργοί, όπως για παράδειγμα ένα ελάχιστο ποσοστό απωλειών παραγωγής στον επιλέξιμο τομέα ή στις επιλέξιμες καλλιέργειες. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε οι πληγέντες γεωργοί να είναι οι τελικοί δικαιούχοι της χρηματοδοτικής στήριξης έκτακτης ανάγκης και θα πρέπει να αποφύγουν στρεβλώσεις της αγοράς ή του ανταγωνισμού.

(11)

Δεδομένου ότι με τα ποσά που θα διατεθούν στην Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία θα διευθετηθούν μόνο εν μέρει οι οικονομικές δυσχέρειες που υφίστανται οι πληγέντες γεωργοί, θα πρέπει να επιτραπεί στην Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία να χορηγήσουν πρόσθετη εθνική στήριξη στους εν λόγω γεωργούς, υπό τους όρους που τίθενται στον παρόντα κανονισμό.

(12)

Προκειμένου να παρασχεθεί στην Κροατία, την Κύπρο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία η ευελιξία να διανείμουν την ενωσιακή χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης όπως απαιτούν οι συνθήκες με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι πληγέντες γεωργοί, θα πρέπει να παρέχεται δυνατότητα σώρευσης της χρηματοδοτικής στήριξης έκτακτης ανάγκης με άλλη στήριξη χρηματοδοτούμενη από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, χωρίς υπεραντιστάθμιση των πληγέντων γεωργών.

(13)

Προκειμένου να αποφευχθεί η υπεραντιστάθμιση, η Κροατία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σλοβενία θα πρέπει να λάβουν υπόψη τη στήριξη που χορηγείται στο πλαίσιο άλλων εθνικών ή ενωσιακών μέσων στήριξης ή ιδιωτικών καθεστώτων ασφάλισης για την αντιμετώπιση της οικονομικής ζημίας που προέκυψε.

(14)

Δεδομένου ότι η ενωσιακή χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης καθορίζεται σε ευρώ, είναι αναγκαίο, για την εξασφάλιση ενιαίας και ταυτόχρονης εφαρμογής, να καθοριστεί ημερομηνία για τη μετατροπή σε εθνικό νόμισμα του ποσού που χορηγείται σε ένα κράτος μέλος που δεν έχει υιοθετήσει το ευρώ ως εθνικό του νόμισμα, όπως στην περίπτωση της Ρουμανίας. Εφόσον ο παρών κανονισμός δεν προβλέπει προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων για τη χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης, είναι σκόπιμο να θεωρηθεί, για τους σκοπούς του άρθρου 30 παράγραφος 3 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127 της Επιτροπής (3), η ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού ως γενεσιουργός αιτία της συναλλαγματικής ισοτιμίας όσον αφορά τα ποσά που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(15)

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα αυτού του έκτακτου μέτρου, οι δικαιούχοι θα πρέπει να λάβουν ταχέως τη χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η έγκαιρη παρακολούθηση του προϋπολογισμού της Ένωσης, καθώς και η επικαιροποιημένη παρακολούθηση και η αποδοτική χρήση του γεωργικού αποθεματικού, ώστε να μεγιστοποιηθεί η διαθεσιμότητά του και να ενισχυθεί η ικανότητα ταχείας αντίδρασης σε αναδυόμενες κρίσεις. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να καθοριστεί ημερομηνία επιλεξιμότητας για την καταβολή της εν λόγω στήριξης από τα κράτη μέλη στους δικαιούχους. Τυχόν πληρωμές που πραγματοποιούνται μετά την εν λόγω ημερομηνία θα πρέπει να θεωρούνται μη επιλέξιμες για χρηματοδότηση από την Ένωση.

(16)

Ως εκ τούτου, η Ένωση θα πρέπει να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες στις οποίες υποβάλλονται η Κροατία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σλοβενία στο πλαίσιο αυτού του έκτακτου μέτρου μόνο εφόσον οι δαπάνες αυτές έχουν πραγματοποιηθεί εντός συγκεκριμένης προθεσμίας επιλεξιμότητας. Ως εκ τούτου, η ενωσιακή χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να καταβληθεί έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027.

(17)

Δεδομένου ότι οι πληρωμές που πραγματοποιούνται μετά τις 28 Φεβρουαρίου 2027 δεν πρέπει να θεωρούνται επιλέξιμες, το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127, το οποίο προβλέπει αναλογική μείωση των μηνιαίων πληρωμών που πραγματοποιούνται μετά τη λήξη της προθεσμίας, δεν εφαρμόζεται.

(18)

Η Κροατία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σλοβενία θα πρέπει να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, και ιδίως περιγραφή των μέτρων, τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των επιλέξιμων γεωργικών τομέων και καλλιεργειών, καθώς και των γεωγραφικών περιοχών που επλήγησαν, ώστε να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να παρακολουθεί την αποδοτικότητα του μέτρου που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό.

(19)

Για να εξασφαλιστεί ότι οι γεωργοί θα λάβουν τη χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης το ταχύτερο δυνατό, θα πρέπει η Κροατία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Σλοβενία να εφαρμόσουν τον παρόντα κανονισμό χωρίς καθυστέρηση. Συνεπώς, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(20)

Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών,