1.   ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΣΚΕΠΤΙΚΟ

Ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (στο εξής: ΟΑΧΟ) είναι το εκτελεστικό όργανο της σύμβασης για την απαγόρευση αναπτύξεως, παραγωγής, αποθηκεύσεως και χρήσεως χημικών όπλων και για την καταστροφή τους (στο εξής: CWC). Η CWC τέθηκε σε ισχύ στις 29 Απριλίου 1997 και επί του παρόντος υπάρχουν 193 συμβαλλόμενα κράτη, όπερ σημαίνει σχεδόν καθολική συμμετοχή.

Αποστολή του ΟΑΧΟ είναι η δημιουργία ενός κόσμου απαλλαγμένου από χημικά όπλα μέσω της επαληθευμένης καταστροφής των δηλωθέντων αποθεμάτων χημικών όπλων και της πρόληψης της επανεμφάνισης της παραγωγής και της χρήσης χημικών όπλων. Από το 1997, ο ΟΑΧΟ έχει επαληθεύσει την καταστροφή όλων των αποθηκευμένων χημικών όπλων που δηλώθηκαν από χώρες ανά τον κόσμο και αντιστοιχούν σε 72 304 μετρικούς τόνους.

Ο ΟΑΧΟ λαμβάνει συστηματικά στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) μέσω του προϋπολογισμού της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) από το 2004. Το μνημόνιο συνεννόησης ΕΕ-ΟΑΧΟ της 20ής Φεβρουαρίου 2024 ενίσχυσε περαιτέρω αυτή την κρίσιμη εταιρική σχέση, η οποία προωθεί και υλοποιεί ουσιωδώς τους βασικούς στόχους του ΟΑΧΟ, συμβάλλοντας στη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Πρόσφατες εξελίξεις, όπως η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία, υπογραμμίζουν τη σημασία των εντολών και των αποστολών του ΟΑΧΟ.

Στη Συρία, η Γραμματεία λειτουργεί από τον Οκτώβριο του 2013, όταν η Συρία προσχώρησε στη σύμβαση, μέσω, μεταξύ άλλων, εξειδικευμένων αποστολών — της ομάδας αξιολόγησης των δηλώσεων (DAT), της διερευνητικής αποστολής στη Συρία (FFM) και της ομάδας διερεύνησης και ταυτοποίησης (IIT) — σύμφωνα με τις εντολές που ελήφθησαν στο πλαίσιο της σύμβασης και μέσω των αποφάσεων των οργάνων χάραξης πολιτικής του ΟΑΧΟ και των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στις 8 Δεκεμβρίου 2024 και την παρουσία προσωρινής κυβέρνησης πρόθυμης να συμμετάσχει στις εργασίες για τον φάκελο χημικών όπλων της Συρίας, σε αντίθεση με τις προηγούμενες αρχές, προέκυψε η ανάγκη και ταυτόχρονα η ευκαιρία να δοθεί επιτέλους πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που δεν είχαν δηλωθεί από τις προηγούμενες αρχές σχετικά με το πρόγραμμα χημικών όπλων τους, να διαφυλαχθεί η ασφάλεια των σχετικών με τα χημικά όπλα χώρων και του περιεχομένου τους, καθώς και να καταστραφεί από τη Συρία κάθε σχετικό στοιχείο και να επαληθευτεί αυτή η καταστροφή από τη Γραμματεία του ΟΑΧΟ. Υπάρχει επίσης η ευκαιρία να συνεχιστούν οι έρευνες σχετικά με τη χρήση χημικών όπλων στη Συρία, συμπεριλαμβανομένης της ταυτοποίησης των δραστών, όπως δήλωσε ο προσωρινός πρόεδρος της Συρίας κατά τη συνάντησή του στη Δαμασκό με τον Γενικό Διευθυντή του ΟΑΧΟ, στις 8 Φεβρουαρίου 2025.

Στην Ουκρανία, η απειλή της χρήσης χημικών όπλων συνεχίζεται και οι δραστηριότητες του ΟΑΧΟ, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής βοήθειας που ζήτησε η Ουκρανία, έχουν ουσιαστική σημασία, από την παροχή προστατευτικού εξοπλισμού και εξοπλισμού ανίχνευσης και την εκπαίδευση του προσωπικού πρώτης επέμβασης έως την παροχή αξιολόγησης δειγμάτων που σχετίζονται με καταγγελίες χρήσης τοξικών χημικών ουσιών που εντοπίζονται στο πεδίο μάχης στην Ουκρανία.

Από το 2021, η ΕΕ παρέχει πολύτιμη στήριξη στον ΟΑΧΟ μέσω της παροχής προϊόντων και υπηρεσιών από το SatCen. Για την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του ΟΑΧΟ, είναι σημαντικό να διατηρηθεί η στήριξη μέσω των προϊόντων και των υπηρεσιών του SatCen, αφού λήξει η ισχύς της απόφασης (ΚΕΠΠΑ) 2021/2073 του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2021  (1).

Συνεπώς, η πρόταση αυτή πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1344 του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2023  (2) και με τις δραστηριότητες στο πλαίσιο του αποτελέσματος 3 («Αποτελεσματικές αντιδράσεις στις καταγγελίες χρήσης χημικών όπλων»), καθώς και σε συνδυασμό με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2024/1984 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2024  (3). Οι δραστηριότητες που προβλέπονται στην απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1344 του Συμβουλίου αφορούν κυρίως τις επιχειρήσεις του ΟΑΧΟ στην έδρα του, ενώ η πρόταση αυτή επικεντρώνεται στις επιχειρήσεις του ΟΑΧΟ εκτός έδρας (ανάπτυξη αποστολών, τεχνικές επισκέψεις, εκπαίδευση και παροχή εξοπλισμού στις αρμόδιες αρχές στη Συρία και την Ουκρανία). Οι δραστηριότητες που προβλέπονται στην απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2024/1984 του Συμβουλίου αφορούν κυρίως την επεξεργασία δεδομένων και τη μεταφορά γνώσεων εντός του Οργανισμού, ενώ η πρόταση αυτή επικεντρώνεται στην ανάπτυξη αποστολών και στην παροχή εξοπλισμού στη Συρία και την Ουκρανία.

2.   ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Γενικός στόχος της δράσης αυτής είναι να συμβάλει στη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, εμπιστοσύνη και διαφάνεια, καθώς και στην εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ κατά της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, στηρίζοντας τις δραστηριότητες των αποστολών που σχετίζονται με τη Συρία και την Ουκρανία, ώστε να εξασφαλιστεί, μέσω του ΟΑΧΟ, αποτελεσματική αντιμετώπιση των κινδύνων διάδοσης και χρήσης χημικών όπλων, και ενδυναμώνοντας τα συμβαλλόμενα κράτη, ώστε να εξασφαλίζουν λογοδοσία σε περιπτώσεις χρήσης χημικών όπλων, με βάση τις εργασίες και τις εκθέσεις του ΟΑΧΟ. Η παροχή προϊόντων και υπηρεσιών του SatCen ενισχύει τις ικανότητες για τις εν λόγω δραστηριότητες με εντολή του ΟΑΧΟ, καθώς και την ασφάλεια και την ακρίβεια της επαλήθευσης.

3.   ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Οι ειδικοί στόχοι της δράσης είναι οι ακόλουθοι:

α.	συμμετοχή στην πλήρη και διεθνώς επαληθευμένη εξάλειψη του προγράμματος χημικών όπλων της Συρίας, διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών και εντοπισμός των δραστών που σχετίζονται με τη χρήση χημικών όπλων, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις των οργάνων χάραξης πολιτικής του ΟΑΧΟ·

β.

παροχή βοήθειας συνεπούς με τη CWC, ώστε να μπορέσει η Ουκρανία να αποκτήσει τις μη στρατιωτικές τεχνικές δυνατότητες που απαιτούνται για να διασφαλιστεί ότι μπορεί να αντιδρά αποτελεσματικά σε περιστατικά που αφορούν παράγοντες χημικού πολέμου και τοξικές βιομηχανικές χημικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένης της παροχής αξιολόγησης δειγμάτων που σχετίζονται με καταγγελίες χρήσης τοξικών χημικών ουσιών που εντοπίζονται στο πεδίο μάχης στην Ουκρανία·

γ.	επέκταση των επιχειρησιακών ικανοτήτων του ΟΑΧΟ μέσω της παροχής προϊόντων και υπηρεσιών του SatCen, προς υποστήριξη των δραστηριοτήτων με εντολή του ΟΑΧΟ.

4.   ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

α.

Συρία: i. Δραστηριότητα: Αποστολές τεχνικών ομάδων (διάρκειας ενός μηνός έκαστη) σε διάστημα δύο ετών για την παροχή συνδρομής στις συριακές αρχές όσον αφορά: — τη λεπτομερή απογραφή των χημικών όπλων, των χώρων στους οποίους υπάρχουν χημικά όπλα (4), του εξοπλισμού, των πυρομαχικών και άλλων συνιστωσών του προγράμματος χημικών όπλων της Συρίας. Εκτιμάται ότι οι ομάδες θα πρέπει να επισκεφθούν και να αξιολογήσουν περισσότερες από 100 τοποθεσίες σε ολόκληρη τη Συρία με σκοπό τη συλλογή, τη μετάφραση, την επαλήθευση και την ανάλυση εγγράφων, καθώς και για τη διενέργεια συνεντεύξεων με το αρμόδιο προσωπικό που συμμετείχε στο πρόγραμμα χημικών όπλων του πρώην συριακού καθεστώτος. Η τεχνική ομάδα του ΟΑΧΟ θα εκδίδει εκθέσεις, όταν κρίνεται αναγκαίο, με σκοπό την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων από τα όργανα χάραξης πολιτικής του ΟΑΧΟ· — την εκπόνηση σχεδίων, ρυθμίσεων και λεπτομερούς καταλόγου για την επαλήθευση της καταστροφής των εναπομεινάντων χημικών όπλων της Συρίας, συμπεριλαμβανομένου του εντοπισμού σχετικού εξοπλισμού και σχετικών εγκαταστάσεων· — τη διαπίστωση της χρήσης τοξικών χημικών ουσιών ως όπλων και τον εντοπισμό των δραστών. Η τεχνική ομάδα του ΟΑΧΟ θα εκδίδει εκθέσεις με σκοπό την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων και δράση των οργάνων χάραξης πολιτικής του ΟΑΧΟ, των συριακών αρχών και άλλων διεθνών παραγόντων (όπως ο διεθνής, αμερόληπτος και ανεξάρτητος μηχανισμός - IIIM). Αποτελέσματα: — Πλήρης και ολοκληρωμένη δήλωση του συριακού προγράμματος χημικών όπλων σύμφωνα με την υποχρέωση που έχουν κληρονομήσει οι συριακές υπηρεσιακές αρχές δυνάμει της CWC· — Εκτελέσιμα σχέδια καταστροφής χημικών όπλων που πρέπει να ληφθούν τυπικά υπόψη από το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΟΑΧΟ· — Διαπίστωση βάσει αποδείξεων της χρήσης χημικών όπλων στη Συρία, προκειμένου να απονεμηθεί δικαιοσύνη υπέρ των θυμάτων και να λογοδοτήσουν οι δράστες. Σημειώσεις: Θα πρέπει να δημιουργηθούν οι αναγκαίες επιχειρησιακές εγκαταστάσεις (ασφαλείς εγκαταστάσεις γραφείων, χώρος αποθήκευσης, εξοπλισμός επικοινωνιών) για την υποστήριξη της ασφάλειας, της προστασίας και της αποτελεσματικότητας εκτεταμένων αποστολών των τεχνικών ομάδων του ΟΑΧΟ, καθώς και για την υποστήριξη του προσωπικού που έχει αναλάβει την παραγωγή των σχετικών με τη Συρία αποτελεσμάτων αυτού του έργου, προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη και οικονομικά αποδοτική επίτευξη των προβλεπόμενων αποτελεσμάτων. Ο προϋπολογισμός θα προβλέπει τη διάθεση μέγιστου αριθμού ημερών εμπειρογνωμόνων, ημερήσιας αποζημίωσης και εξόδων μεταφοράς για αυτές τις δραστηριότητες αποστολών. Μέρος του προϋπολογισμού θα καλύπτει επίσης τυχόν υπηρεσίες και εξοπλισμό που απαιτούνται για την εκτέλεση αυτών των δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εξόδων γραφείου του έργου.

β.

Ουκρανία: i. Δραστηριότητα 1: Παροχή ειδικά προσαρμοσμένων προγραμμάτων τεχνικής κατάρτισης και σχετικού εξοπλισμού προστασίας και ανάλυσης στην Ουκρανία και εκτός Ουκρανίας σε εξειδικευμένες εγκαταστάσεις (όπως το Κέντρο Χημείας και Τεχνολογίας του ΟΑΧΟ) για Ουκρανούς υπαλλήλους πρώτης επέμβασης, ερευνητές και άλλους σχετικούς εμπειρογνώμονες στους τομείς της αντιμετώπισης περιστατικών, της συλλογής αποδεικτικών στοιχείων και της ανάλυσης. — Προγράμματα κατάρτισης: έχουν προγραμματιστεί τέσσερις εκπαιδευτικές συνεδρίες στις οποίες θα συμμετάσχουν 20 άτομα από την Ουκρανία κατά τη διάρκεια της δράσης της ΕΕ. Τα προγράμματα κατάρτισης θα καλύπτουν την εμπειρογνωσία στον τομέα της ανίχνευσης, της προστασίας, της απολύμανσης, της δειγματοληψίας και της ανάλυσης χημικών όπλων (CW) και χημικών παραγόντων. — Είδη εξοπλισμού: θα παρέχεται ο εξοπλισμός που θα συμπληρώνει τα προγράμματα κατάρτισης, όπως το «FirstDefender» και σχετικά υλικά/συσκευές ανίχνευσης CW, προστατευτικές στολές, προστατευτικές μάσκες, κιτ δοκιμών για την εφαρμογή μάσκας, κιτ απολύμανσης, κιτ δειγματοληψίας και ανάλυσης, κιτ βοηθητικών εργαλείων επιτόπιας εργασίας (π.χ. GPS). Αποτέλεσμα: Οι Ουκρανοί υπάλληλοι πρώτης επέμβασης, ερευνητές και άλλοι σχετικοί εμπειρογνώμονες μπορούν, μέσω ενισχυμένης εμπειρογνωσίας και ετοιμότητας, να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα περιπτώσεις και καταγγελίες χρήσης τοξικών χημικών ουσιών, να αποτρέπουν την απώλεια ανθρώπινων ζωών και τραυματισμούς και να προωθούν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. ii. Δραστηριότητα 2: Πραγματοποίηση επισκέψεων τεχνικής βοήθειας (TAV), εάν και όταν ζητηθεί από την Ουκρανία για τη λήψη και την ανάλυση δειγμάτων, μέσω του ανεξάρτητου και διεθνώς πιστοποιημένου δικτύου ορισθέντων εργαστηρίων του ΟΑΧΟ, τα οποία συλλέγονται από Ουκρανούς ερευνητές και σχετίζονται με καταγγελίες χρήσης τοξικών χημικών ουσιών ως όπλων, καθώς και καταγγελίες χρήσης παραγόντων ελέγχου ταραχών κατά μήκος της πρώτης γραμμής. Αποτελέσματα: Παροχή εκθέσεων στις ουκρανικές αρχές για την περαιτέρω λήψη αποφάσεων από την Ουκρανία σχετικά με τον τρόπο χρήσης των εν λόγω εκθέσεων στις εθνικές τους έρευνες για τη χρήση τοξικών χημικών ουσιών ως όπλων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής αξιολόγησης δειγμάτων που σχετίζονται με καταγγελίες χρήσης τοξικών χημικών ουσιών που εντοπίζονται στο πεδίο μάχης στην Ουκρανία, καθώς και για τη στήριξη της προστασίας της CWC και των προσπαθειών λογοδοσίας από τη διεθνή κοινότητα.

γ.

SatCen (5): i. Δραστηριότητα: Παροχή προϊόντων και υπηρεσιών του SatCen (6) για την υποστήριξη του ασφαλούς και αποτελεσματικού επιχειρησιακού σχεδιασμού των τεχνικών ομάδων του ΟΑΧΟ που προετοιμάζονται για αποστολές σε επιχειρήσεις έκτακτης ανάγκης με σκοπό τη διεξαγωγή ερευνών, κατάρτισης ή άλλων δραστηριοτήτων, με εντολή των οργάνων χάραξης πολιτικής του ΟΑΧΟ δυνάμει της σύμβασης ή κατόπιν αιτήματος των συμβαλλόμενων κρατών. Αποτέλεσμα: Οι αποστολές τεχνικών ομάδων του ΟΑΧΟ πραγματοποιούνται με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα, ασφάλεια και προστασία· και τα προϊόντα και οι υπηρεσίες παρέχουν χρήσιμες ενδείξεις για την τεκμηρίωση των αποδεικτικών πορισμάτων που αναφέρουν οι τεχνικές ομάδες του ΟΑΧΟ.

5.   ΤΕΛΙΚΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ

α.	Συμβαλλόμενα κράτη της CWC·

β.	κυβερνητικοί αξιωματούχοι και εμπειρογνώμονες στη Συρία και την Ουκρανία·

γ.	θύματα της χρήσης χημικών όπλων στη Συρία και την Ουκρανία·

δ.	προσωπικό του ΟΑΧΟ που συμμετέχει σε αποστολές έκτακτης ανάγκης.

6.   ΔΙΑΡΚΕΙΑ

Η συνολική εκτιμώμενη διάρκεια της δράσης είναι 24 μήνες.