1.   Ο παρών κανονισμός καθορίζει τις απαιτήσεις ορθής παρασκευαστικής πρακτικής για τα κτηνιατρικά φάρμακα.

2.   Η παρασκευή στείρων κτηνιατρικών φαρμάκων και η άσηπτη παρασκευή συμμορφώνονται με τις πρόσθετες απαιτήσεις που ορίζονται στο παράρτημα I.

3.   Η παρασκευή βιολογικών και ανοσολογικών κτηνιατρικών φαρμάκων συμμορφώνεται με τις πρόσθετες απαιτήσεις που ορίζονται στο παράρτημα II. Ωστόσο, ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε αδρανοποιημένα ανοσολογικά κτηνιατρικά φάρμακα τα οποία παράγονται από παθογόνους οργανισμούς και αντιγόνα που λαμβάνονται από ζώο ή ζώα που βρίσκονται μέσα σε μια επιδημιολογική μονάδα και τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία εκείνου του ζώου ή των ζώων μέσα στην ίδια επιδημιολογική μονάδα ή για τη θεραπεία ζώου ή ζώων σε μονάδα με την οποία υπάρχει επιβεβαιωμένη επιδημιολογική σύνδεση.

4.   Πρόσθετες απαιτήσεις και ειδικές προσαρμογές στις απαιτήσεις που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό παρατίθενται στο παράρτημα III για τα ακόλουθα κτηνιατρικά φάρμακα:

5.   Η εκπλήρωση των απαιτήσεων που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό καταδεικνύει τη συμμόρφωση με την ορθή παρασκευαστική πρακτική για τα κτηνιατρικά φάρμακα, ωστόσο επιτρέπεται να εφαρμόζονται εναλλακτικές προσεγγίσεις στις απαιτήσεις που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό, εφόσον δικαιολογείται δεόντως ότι η εναλλακτική προσέγγιση είναι ικανή να επιτύχει τους ίδιους στόχους και ότι διασφαλίζεται η ποιότητα, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του σχετικού κτηνιατρικού φαρμάκου και η συμμόρφωση με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας.

1.   Ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας διασφαλίζει ότι οι προδιαγραφές και οι οδηγίες που παρέχονται στον παρασκευαστή συνάδουν με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας. Τυχόν αλλαγές που απαιτούνται στις προδιαγραφές ή τις οδηγίες προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με κάποια τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας κοινοποιούνται αμέσως στον παρασκευαστή.

2.   Ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας κοινοποιεί εγκαίρως στον παρασκευαστή κάθε πληροφορία σχετική με τη διαδικασία παρασκευής, καθώς και κάθε σχετική πληροφορία που ενδέχεται να έχει αντίκτυπο στην ποιότητα, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του κτηνιατρικού φαρμάκου. Ο παρασκευαστής ενημερώνει με τη σειρά του τον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας για κάθε πληροφορία που λαμβάνεται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων παρασκευής και η οποία αφορά την ποιότητα, την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα του κτηνιατρικού φαρμάκου.

3.   Εάν ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας είναι οντότητα διαφορετική από τον παρασκευαστή, αξιολογεί τα αποτελέσματα της επανεξέτασης της ποιότητας του προϊόντος που αναφέρεται στο άρθρο 6 και κρίνει κατά πόσον θα πρέπει να εφαρμοστεί οποιοδήποτε κατάλληλο μέτρο.

4.   Οι υποχρεώσεις του κατόχου της άδειας κυκλοφορίας και του παρασκευαστή, καθώς και οι αμοιβαίες μεταξύ τους υποχρεώσεις, καθορίζονται εγγράφως.

1.   Οι παρασκευαστές εφαρμόζουν ολοκληρωμένο σύστημα ποιότητας φαρμάκων, σχεδιασμένο για τη διασφάλιση της ποιότητας των κτηνιατρικών φαρμάκων.

2.   Η συμμόρφωση με την ορθή παρασκευαστική πρακτική και τους όρους της άδειας κυκλοφορίας αποτελεί ουσιώδες μέρος του συστήματος ποιότητας φαρμάκων.

1.   Ο σχεδιασμός του συστήματος ποιότητας φαρμάκων βασίζεται στις ακόλουθες αρχές διαχείρισης κινδύνου:

2.   Αν και ορισμένες πτυχές του μπορεί να αφορούν ολόκληρη την εταιρεία, το σύστημα ποιότητας φαρμάκων αναπτύσσεται και εφαρμόζεται σε επίπεδο εγκατάστασης.

3.   Το μέγεθος της εταιρείας και η πολυπλοκότητα των σχετικών δραστηριοτήτων λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάπτυξη ενός συστήματος ποιότητας φαρμάκων ή την τροποποίηση υφιστάμενου συστήματος. Η ανώτερη διοίκηση έχει την τελική ευθύνη για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας του συστήματος ποιότητας φαρμάκων και μεριμνά για τη διάθεση των κατάλληλων πόρων για τον σκοπό αυτόν.

4.   Το σύστημα ποιότητας φαρμάκων τεκμηριώνεται δεόντως και η αποτελεσματικότητά του παρακολουθείται.

5.   Το σύστημα ποιότητας φαρμάκων διασφαλίζει ότι:

1.   Επανεξέταση της ποιότητας των προϊόντων διενεργείται και τεκμηριώνεται ετησίως για κάθε κτηνιατρικό φάρμακο, με συνεκτίμηση των προηγούμενων επανεξετάσεων, και περιλαμβάνει τουλάχιστον επανεξέταση των ακόλουθων στοιχείων:

2.   Καθορίζονται διαδικασίες για τη διενέργεια και την αξιολόγηση της επανεξέτασης ποιότητας των προϊόντων και η αποτελεσματικότητά τους επαληθεύεται κατά τη διάρκεια των αυτοεπιθεωρήσεων που αναφέρονται στο άρθρο 7. Οι επανεξετάσεις ποιότητας προϊόντων μπορούν να ομαδοποιούνται ανά τύπο προϊόντος (π.χ. στερεές φαρμακοτεχνικές μορφές, υγρές φαρμακοτεχνικές μορφές, στείρα προϊόντα), εφόσον αυτό δικαιολογείται επιστημονικά.

3.   Τα αποτελέσματα της επανεξέτασης ποιότητας προϊόντων αξιολογούνται και εξετάζεται το κατά πόσον απαιτούνται διορθωτικά και/ή προληπτικά μέτρα ή τυχόν επανεπικύρωση. Όπου αρμόζει, εξετάζονται τυχόν δυνατότητες βελτίωσης της ποιότητας.

1.   Διενεργούνται αυτοεπιθεωρήσεις για την παρακολούθηση της εφαρμογής των ρυθμίσεων σχετικά με το προσωπικό, τους χώρους, τον εξοπλισμό, την τεκμηρίωση, την παραγωγή, τον έλεγχο ποιότητας και την αποδέσμευση παρτίδων και των ρυθμίσεων για τον χειρισμό των παραπόνων και των ανακλήσεων που σχετίζονται με την ποιότητα, με σκοπό την επαλήθευση της καταλληλότητάς τους, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κτηνιατρικά φάρμακα πληρούν τα απαιτούμενα πρότυπα ποιότητας και συμμορφώνονται με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας και με την ορθή παρασκευαστική πρακτική.

2.   Οι αυτοεπιθεωρήσεις διενεργούνται ανά προκαθορισμένα χρονικά διαστήματα, από άτομα που δεν συμμετέχουν στις υπό έλεγχο δραστηριότητες.

3.   Οι αυτοεπιθεωρήσεις καταγράφονται. Οι εκθέσεις περιλαμβάνουν τις παρατηρήσεις που θα γίνουν και, κατά περίπτωση, προτάσεις για διορθωτικά μέτρα. Καταγράφονται επίσης τα μέτρα που θα ληφθούν στη συνέχεια.

1.   Σε κάθε μονάδα παρασκευής υπάρχει επαρκής αριθμός προσωπικού με τα αναγκαία προσόντα και πρακτική πείρα στις σχεδιαζόμενες εργασίες. Οι ατομικές ευθύνες του προσωπικού καθορίζονται με σαφήνεια.

2.   Τα βασικά μέλη του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων των ειδικευμένων προσώπων που αναφέρονται στο άρθρο 97 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/6, του/της προϊσταμένου/προϊσταμένης παραγωγής, του/της προϊσταμένου/προϊσταμένης ελέγχου ποιότητας και, κατά περίπτωση, του/της προϊσταμένου/προϊσταμένης διασφάλισης ποιότητας ή του/της προϊσταμένου/προϊσταμένης της μονάδας ποιότητας, διορίζονται από την ανώτερη διοίκηση. Στα πρόσωπα αυτά παρέχονται επαρκείς πόροι για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους.

3.   Τα καθήκοντα του βασικού προσωπικού καθορίζονται σαφώς στις περιγραφές καθηκόντων. Οι ιεραρχικές σχέσεις αποτυπώνονται σε οργανόγραμμα. Δεν υπάρχουν κενά ή ανεξήγητες αλληλεπικαλύψεις. Ο/Η προϊστάμενος/προϊσταμένη παραγωγής αναλαμβάνει την ευθύνη για τις δραστηριότητες που ορίζονται στο κεφάλαιο VI, καθώς και για την κατάρτιση του προσωπικού και για τον έλεγχο καταλληλότητας και τη συντήρηση του εξοπλισμού και των χώρων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή. Ο/Η προϊστάμενος/προϊσταμένη ελέγχου ποιότητας είναι υπεύθυνος/-η για τις εργασίες ελέγχου ποιότητας που προβλέπονται στο κεφάλαιο VII και για την κατάρτιση του προσωπικού.

4.   Οι προϊστάμενοι της παραγωγής και του ελέγχου ποιότητας είναι ανεξάρτητοι. Σε μεγάλους οργανισμούς, ορισμένα από τα καθήκοντά τους πιθανόν να χρειαστεί να ανατεθούν σε υφισταμένους. Ωστόσο, αυτή η ανάθεση καθηκόντων δεν συνεπάγεται μεταβίβαση ευθυνών. Επιπλέον, ανάλογα με το μέγεθος και την οργανωτική διάρθρωση της εταιρείας, μπορεί να διοριστεί χωριστός/-ή προϊστάμενος/προϊσταμένη για τη διασφάλιση ποιότητας ή τη μονάδα ποιότητας. Στην περίπτωση αυτή, οι αρμοδιότητες των προϊσταμένων παραγωγής και ελέγχου ποιότητας μπορούν να επιμερίζονται με τον/την προϊστάμενο/προϊσταμένη της διασφάλισης ποιότητας ή της μονάδας ποιότητας.

5.   Οι σύμβουλοι διαθέτουν κατάλληλη εκπαίδευση, κατάρτιση και πείρα για να παρέχουν συμβουλές σχετικά με το θέμα για το οποίο προσλαμβάνονται. Τηρούνται αρχεία σχετικά με τα προσόντα των συμβούλων και σχετικά με το είδος της υπηρεσίας που προσφέρουν.

1.   Όλο το προσωπικό λαμβάνει αρχική και συνεχή κατάρτιση σχετικά με τα καθήκοντα που του ανατίθενται. Στο προσωπικό το οποίο, λόγω των καθηκόντων του, εισέρχεται σε περιοχές παραγωγής και αποθήκευσης ή σε εργαστήρια ελέγχου, καθώς και στο λοιπό προσωπικό του οποίου οι δραστηριότητες ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στην ποιότητα του προϊόντος, παρέχεται κατάρτιση σχετικά με το σύστημα ποιότητας φαρμάκων και την ορθή παρασκευαστική πρακτική. Ειδική κατάρτιση δίνεται στο προσωπικό που εργάζεται σε περιοχές στις οποίες οι πηγές μόλυνσης συνιστούν κίνδυνο, όπως καθαρές περιοχές ή περιοχές όπου χρησιμοποιούνται εξαιρετικά δραστικά, τοξικά, μολυσματικά ή ευαισθητοποιητικά υλικά. Η κατάρτιση περιλαμβάνει επίσης τα προγράμματα υγιεινής που αναφέρονται στο άρθρο 11.

2.   Η πρακτική αποτελεσματικότητα της κατάρτισης αξιολογείται περιοδικά. Τηρούνται αρχεία των προγραμμάτων κατάρτισης.

1.   Καταρτίζονται λεπτομερή προγράμματα υγιεινής, προσαρμοσμένα στις ποικίλες ανάγκες εντός της μονάδας παρασκευής. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν διαδικασίες που αφορούν την υγεία, τις πρακτικές υγιεινής και την ενδυμασία του προσωπικού. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα μέτρα υγιεινής που είναι αναγκαία για την παρασκευή στείρων και βιολογικών παρασκευασμάτων. Οι διαδικασίες υγιεινής τηρούνται αυστηρά από κάθε πρόσωπο που εισέρχεται στους χώρους παραγωγής και ελέγχου.

2.   Στο προσωπικό προσφέρεται ιατρική εξέταση κατά την πρόσληψη και επακόλουθη παρακολούθηση της υγείας, ανάλογη προς τους κινδύνους που απορρέουν από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του παρασκευαζόμενου προϊόντος και τα καθήκοντα του προσωπικού. Το προσωπικό προτρέπεται να δηλώνει στον παρασκευαστή τυχόν παθήσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα των προϊόντων.

3.   Στο μέτρο του δυνατού, κανένα πρόσωπο που έχει προσβληθεί από λοιμώδη νόσο ή εμφανίζει ανοικτές αλλοιώσεις στην εκτεθειμένη επιφάνεια του σώματος δεν συμμετέχει στην παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων.

4.   Κάθε πρόσωπο που εισέρχεται στις περιοχές παρασκευής φέρει προστατευτική ενδυμασία η οποία είναι κατάλληλη για τις εργασίες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν και η οποία αλλάζεται όποτε χρειάζεται. Το είδος και η ποιότητα της ενδυμασίας είναι κατάλληλα για τη βαθμίδα της περιοχής εργασίας και τη διεργασία που εκτελείται εκεί. Η ενδυμασία φοριέται κατά τρόπο ώστε ο χειριστής και το προϊόν να προστατεύονται από τον κίνδυνο μόλυνσης.

5.   Αποφεύγεται η άμεση επαφή των χεριών του χειριστή με το εκτεθειμένο προϊόν και με οποιοδήποτε μέρος του εξοπλισμού που έρχεται σε επαφή με το προϊόν.

6.   Απαγορεύεται η κατανάλωση τροφών και ποτών, η μάσηση και το κάπνισμα ή η αποθήκευση τροφίμων, ποτών, καπνικών προϊόντων ή φαρμάκων για προσωπική χρήση στις περιοχές παραγωγής και αποθήκευσης. Απαγορεύεται επίσης κάθε ανθυγιεινή πρακτική εντός της περιοχής παρασκευής ή σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή όπου το προϊόν ενδέχεται να επηρεαστεί δυσμενώς από τέτοιες πρακτικές.

7.   Οι επισκέπτες ή το μη καταρτισμένο προσωπικό δεν εισέρχονται κατά κανόνα στις περιοχές παραγωγής ή ελέγχου ποιότητας. Εάν η είσοδος είναι αναπόφευκτη, οι επισκέπτες ή το μη εκπαιδευμένο προσωπικό λαμβάνουν προηγουμένως οδηγίες, ιδίως όσον αφορά την προσωπική υγιεινή και την προβλεπόμενη προστατευτική ενδυμασία, και επιβλέπονται στενά.

1.   Οι χώροι που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ή την εισαγωγή κτηνιατρικών φαρμάκων είναι κατάλληλοι για τις σχεδιαζόμενες εργασίες. Ειδικότερα, οι χώροι σχεδιάζονται ή προσαρμόζονται, εξοπλίζονται, λειτουργούν, καθαρίζονται και συντηρούνται κατάλληλα ώστε να ελαχιστοποιείται η πιθανότητα εξωτερικής μόλυνσης και διασταυρούμενης μόλυνσης και ο κίνδυνος σφαλμάτων και τυχόν δυσμενών επιπτώσεων στην ποιότητα των προϊόντων.

2.   Οι χώροι σχεδιάζονται και εξοπλίζονται έτσι ώστε να προσφέρουν τη μέγιστη δυνατή προστασία από την είσοδο εντόμων, τρωκτικών ή άλλων ζώων. Εφαρμόζονται μέτρα για την αποτροπή της εισόδου μη εξουσιοδοτημένων προσώπων.

3.   Οι περιοχές παραγωγής, αποθήκευσης και ελέγχου ποιότητας δεν χρησιμοποιούνται ως δίοδοι για προσωπικό που δεν εργάζεται στις περιοχές αυτές.

1.   Η διασταυρούμενη μόλυνση αποτρέπεται με τον κατάλληλο σχεδιασμό και λειτουργία των χώρων. Τα μέτρα για την πρόληψη της διασταυρούμενης μόλυνσης είναι ανάλογα προς τους κινδύνους. Για την αξιολόγηση και τον έλεγχο των κινδύνων χρησιμοποιούνται αρχές διαχείρισης κινδύνων για την ποιότητα.

2.   Ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου και με βάση το αποτέλεσμα μιας αξιολόγησης της διαχείρισης των κινδύνων για την ποιότητα, πιθανόν να χρειαστεί να αφιερωθούν χώροι και εξοπλισμός ειδικά για τις εργασίες παρασκευής ή συσκευασίας συγκεκριμένου προϊόντος ή κατηγορίας προϊόντων. Απαιτούνται ειδικοί χώροι όταν κάποιος κίνδυνος δεν γίνεται να ελεγχθεί επαρκώς με επιχειρησιακά ή τεχνικά μέτρα.

3.   Η διαρρύθμιση των χώρων επιτρέπει την παραγωγή σε περιοχές οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους κατά λογικό τρόπο, αντίστοιχο προς την ακολουθία των εργασιών και με το απαιτούμενο επίπεδο καθαριότητας.

4.   Η διαρρύθμιση του χώρου εργασίας και του χώρου αποθήκευσης κατά τη διεργασία παρασκευής είναι επαρκής ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος σύγχυσης μεταξύ διαφορετικών προϊόντων ή διαφορετικών συστατικών των προϊόντων, να αποφεύγεται η διασταυρούμενη μόλυνση και να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος παραλείψεων ή εσφαλμένης εφαρμογής οποιουδήποτε από τα στάδια παρασκευής ή ελέγχου.

5.   Όταν τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή κτηνιατρικού φαρμάκου, ενδιάμεσου προϊόντος ή χύδην προϊόντος εκτίθενται στο περιβάλλον, οι εσωτερικές επιφάνειες της περιοχής (τοίχοι, δάπεδα και οροφές) είναι λείες και απαλλαγμένες από ρωγμές και ανοικτές ενώσεις, δεν αποβάλλουν σωματίδια και επιτρέπουν τον εύκολο και αποτελεσματικό καθαρισμό και, εάν χρειάζεται, την απολύμανση.

6.   Οι σωληνώσεις, τα φωτιστικά σώματα, τα ανοίγματα εξαερισμού και άλλες παροχές σχεδιάζονται και τοποθετούνται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία εσοχών που να καθαρίζονται δύσκολα. Η πρόσβαση σε αυτά για σκοπούς συντήρησης γίνεται από την εξωτερική πλευρά των περιοχών παρασκευής, στο μέτρο του δυνατού.

7.   Οι αποχετεύσεις έχουν επαρκές μέγεθος και διαθέτουν σιφώνιο. Οι ανοικτοί δίαυλοι αποφεύγονται όπου είναι δυνατόν αλλά, όπου είναι αναγκαίοι, είναι ρηχοί ώστε να διευκολύνεται ο καθαρισμός και η απολύμανση.

8.   Οι περιοχές παραγωγής αερίζονται αποτελεσματικά, με εγκαταστάσεις ελέγχου του αέρα (με ρύθμιση της θερμοκρασίας και, όπου απαιτείται, φιλτράρισμα και ρύθμιση της υγρασίας) κατάλληλες για τα προϊόντα που διακινούνται, για τις εργασίες που εκτελούνται εντός αυτών και για το εξωτερικό περιβάλλον.

9.   Σε περιπτώσεις όπου παράγεται σκόνη, όπως κατά τις εργασίες δειγματοληψίας, ζύγισης, ανάμειξης και επεξεργασίας ή τη συσκευασία ξηρών προϊόντων, εφαρμόζονται ειδικά μέτρα για την αποφυγή διασταυρούμενης μόλυνσης και τη διευκόλυνση του καθαρισμού.

1.   Οι περιοχές ελέγχου ποιότητας είναι κατά κανόνα χωριστές από τις περιοχές παραγωγής. Τα εργαστήρια για τον έλεγχο βιολογικών προϊόντων, μικροβιολογικών προϊόντων και ραδιοϊσοτόπων χωρίζονται και αυτά το ένα από το άλλο. Ωστόσο, έλεγχοι κατά τη διεργασία μπορούν να διενεργούνται εντός της περιοχής παραγωγής, υπό τον όρο ότι δεν ενέχουν κανέναν κίνδυνο για τα προϊόντα.

2.   Οι περιοχές ελέγχου ποιότητας σχεδιάζονται έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις εργασίες που θα εκτελούνται σε αυτές. Παρέχεται επαρκής χώρος ώστε να αποφεύγεται η σύγχυση και η διασταυρούμενη μόλυνση κατά τις δοκιμές. Εξασφαλίζεται επαρκής χώρος αποθήκευσης για τα δείγματα και τα αρχεία. Ενδέχεται επίσης να χρειάζονται χωριστές αίθουσες για την προστασία των ευαίσθητων οργάνων από κραδασμούς, ηλεκτρικές παρεμβολές, υγρασία ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις επιδόσεις τους.

3.   Λαμβάνονται ειδικές προφυλάξεις στις περιοχές ελέγχου ποιότητας όπου χρησιμοποιούνται επικίνδυνες ουσίες, όπως π.χ. βιολογικά δείγματα.

1.   Οι περιοχές αποθήκευσης διαθέτουν επαρκή χωρητικότητα ώστε να είναι δυνατή η τακτοποιημένη αποθήκευση των διάφορων κατηγοριών υλικών και προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων σε καραντίνα και των προϊόντων που αποδεσμεύονται, απορρίπτονται, επιστρέφονται ή ανακαλούνται.

2.   Οι πύλες παραλαβής και αποστολής προστατεύουν τα υλικά και τα προϊόντα από τις καιρικές συνθήκες. Οι περιοχές υποδοχής είναι κατάλληλα σχεδιασμένες και εξοπλισμένες ώστε να είναι δυνατός ο καθαρισμός των περιεκτών των εισερχόμενων υλικών, όπου απαιτείται, πριν από την αποθήκευση.

3.   Τα υλικά ή τα προϊόντα που παρουσιάζουν συγκεκριμένους κινδύνους αποθηκεύονται σε ασφαλείς και προστατευμένες περιοχές.

4.   Όταν η καραντίνα πραγματοποιείται με αποθήκευση σε χωριστές περιοχές, οι περιοχές αυτές επισημαίνονται σαφώς και η πρόσβαση σε αυτές επιτρέπεται μόνο στο εξουσιοδοτημένο προσωπικό. Όταν η καραντίνα μέσω φυσικής απομόνωσης αντικαθίσταται από άλλο σύστημα, αυτό παρέχει ισοδύναμη ασφάλεια.

5.   Προβλέπονται χωριστές περιοχές για την αποθήκευση απορριφθέντων, ανακληθέντων ή επιστρεφόμενων υλικών ή προϊόντων. Όταν πραγματοποιούνται δειγματοληψίες στην περιοχή αποθήκευσης, αυτές διενεργούνται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η μόλυνση ή η διασταυρούμενη μόλυνση.

1.   Οι αίθουσες ανάπαυσης και αναψυχής είναι χωριστές από τις περιοχές παραγωγής, αποθήκευσης και ελέγχου ποιότητας. Οι τουαλέτες δεν επικοινωνούν απευθείας με τις περιοχές παραγωγής, αποθήκευσης και ελέγχου ποιότητας.

2.   Τα συνεργεία συντήρησης είναι χωριστά από τις περιοχές παραγωγής, στο μέτρο του δυνατού. Όταν εξαρτήματα και εργαλεία αποθηκεύονται στην περιοχή παραγωγής, αυτά φυλάσσονται μέσα σε αίθουσες ή ερμάρια που προορίζονται για τη χρήση αυτή.

3.   Τα ζώα διατηρούνται σε χωριστές περιοχές, με χωριστή είσοδο και χωριστά συστήματα εξαερισμού.

1.   Οι συνθήκες φωτισμού, θερμοκρασίας, υγρασίας και αερισμού είναι κατάλληλες και δεν επηρεάζουν δυσμενώς, άμεσα ή έμμεσα, ούτε τα κτηνιατρικά φάρμακα κατά την παρασκευή και την αποθήκευσή τους ούτε την ορθή λειτουργία του εξοπλισμού. Όταν απαιτούνται ειδικές συνθήκες (π.χ. θερμοκρασίας ή υγρασίας), αυτές προσδιορίζονται και παρακολουθούνται.

2.   Στη μονάδα παρασκευής εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα για την παρακολούθηση των βασικών περιβαλλοντικών παραμέτρων.

1.   Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται σε εργασίες παραγωγής ή ελέγχου είναι κατάλληλος για τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται και δεν παρουσιάζει κανένα κίνδυνο για το προϊόν. Τα μέρη του εξοπλισμού παραγωγής που έρχονται σε επαφή με το προϊόν δεν έχουν ανεπιθύμητες αντιδραστικές, προσθετικές, προσροφητικές ή απορροφητικές ιδιότητες που ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα του προϊόντος.

2.   Ο εξοπλισμός που είναι κρίσιμης σημασίας για την ποιότητα των προϊόντων υπόκειται στον ενδεδειγμένο έλεγχο καταλληλότητας.

3.   Οι ζυγοί και ο εξοπλισμός μέτρησης έχουν κατάλληλο εύρος τιμών και κατάλληλη ακρίβεια ώστε να εξασφαλίζεται η ορθότητα των εργασιών ζύγισης.

4.   Ο εξοπλισμός λειτουργεί και συντηρείται κατά τρόπο ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος σφάλματος και να αποφεύγεται η μόλυνση, η διασταυρούμενη μόλυνση και, γενικά, όλες οι δυσμενείς επιπτώσεις στην ποιότητα του προϊόντος.

5.   Ο εξοπλισμός βαθμονομείται, επιθεωρείται ή ελέγχεται, όπως αρμόζει, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα ώστε να εξασφαλίζονται ικανοποιητικές επιδόσεις. Στην περίπτωση των μηχανογραφικών συστημάτων, οι έλεγχοι περιλαμβάνουν αξιολόγηση της ικανότητας του συστήματος να διασφαλίζει την ακεραιότητα των δεδομένων. Τηρούνται κατάλληλα αρχεία των ελέγχων αυτών. Πρόσθετες απαιτήσεις σχετικά με τη χρήση των μηχανογραφικών συστημάτων καθορίζονται στο παράρτημα IV.

6.   Ο εξοπλισμός καθαρίζεται επαρκώς ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος μόλυνσης των προϊόντων. Οι διαδικασίες καθαρισμού ή απολύμανσης περιγράφονται λεπτομερώς και εγγράφως, ώστε να διασφαλίζεται ότι ο εξοπλισμός καθαρισμού δεν αποτελεί πηγή μόλυνσης. Ο εξοπλισμός αποθηκεύεται μόνο σε καθαρή και στεγνή κατάσταση.

7.   Η θέση και η εγκατάσταση του εξοπλισμού είναι κατάλληλες ώστε να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι σφαλμάτων ή μόλυνσης. Γενικά, ο εξοπλισμός, συμπεριλαμβανομένου του εργαστηριακού εξοπλισμού, δεν μετακινείται μεταξύ περιοχών υψηλού κινδύνου. Εάν κάποιος εξοπλισμός μετακινείται μεταξύ περιοχών υψηλού κινδύνου, εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή του κινδύνου διασταυρούμενης μόλυνσης. Όπου αρμόζει, επανεξετάζεται επίσης το καθεστώς του μετακινούμενου εξοπλισμού ως προς τον έλεγχο καταλληλότητας.

8.   Οι σταθερές σωληνώσεις επισημαίνονται σαφώς ώστε να υποδεικνύεται το περιεχόμενό τους και, κατά περίπτωση, η κατεύθυνση ροής του.

9.   Οι αγωγοί νερού για φαρμακευτική χρήση και, κατά περίπτωση, άλλοι αγωγοί νερού εξυγιαίνονται σύμφωνα με γραπτές διαδικασίες που περιγράφουν λεπτομερώς τα όρια ανάληψης δράσης για τη μικροβιολογική μόλυνση και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται.

10.   Τυχόν ελαττωματικός εξοπλισμός απομακρύνεται από τους χώρους παραγωγής και ελέγχου ποιότητας ή, εάν η απομάκρυνση είναι αδύνατη, επισημαίνεται σαφώς ως ελαττωματικός.

1.   Οι χώροι και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων των παροχών και των συστημάτων, χαρακτηρίζονται κατάλληλοι ώστε να εξασφαλίζεται ότι είναι ικανοποιητικοί για τις σχεδιαζόμενες εργασίες. Ο έλεγχος καταλληλότητας διενεργείται σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο παράρτημα V.

2.   Οι αποφάσεις σχετικά με το αντικείμενο και την έκταση του ελέγχου καταλληλότητας βασίζονται σε εκτίμηση κινδύνου, η οποία τεκμηριώνεται.

3.   Πριν από την έναρξη της παρασκευής νέου τύπου κτηνιατρικού φαρμάκου σε χώρους που έχουν ήδη υποβληθεί σε έλεγχο καταλληλότητας, ο παρασκευαστής εξετάζει κατά πόσον χρειάζεται νέος έλεγχος καταλληλότητας, λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικούς κινδύνους και τα χαρακτηριστικά της νέας διαδικασίας παρασκευής ή του νέου προϊόντος.

4.   Οι χώροι και ο εξοπλισμός επαναξιολογούνται ανά κατάλληλα χρονικά διαστήματα ώστε να επιβεβαιώνεται ότι παραμένουν κατάλληλοι για τις σχεδιαζόμενες εργασίες.

1.   Θεσπίζεται και διατηρείται σύστημα τεκμηρίωσης κατάλληλο για την επίτευξη των στόχων του συστήματος ποιότητας φαρμάκων.

2.   Το σύστημα τεκμηρίωσης καλύπτει διεξοδικά τις οδηγίες και τις προδιαγραφές καθώς και κάθε άλλο υλικό τεκμηρίωσης που αφορά το σύστημα ποιότητας φαρμάκων, και εξασφαλίζει ότι τηρούνται αρχεία των δραστηριοτήτων που ενδέχεται να επηρεάσουν, άμεσα ή έμμεσα, την ποιότητα των κτηνιατρικών φαρμάκων.

3.   Το περιεχόμενο των εγγράφων είναι σαφές και επικαιροποιείται.

4.   Η τεκμηρίωση μπορεί να τηρείται σε διάφορες μορφές και οι απαιτήσεις που ορίζονται στο παρόν κεφάλαιο ισχύουν ανεξάρτητα από τη μορφή. Όταν χρησιμοποιούνται ηλεκτρονικά ή φωτογραφικά μέσα, βιντεοσκόπηση ή άλλα συστήματα επεξεργασίας δεδομένων, τα σχετικά συστήματα επικυρώνονται πρώτα ώστε να διασφαλίζεται ότι επαρκούν για την κατάλληλη αποθήκευση των δεδομένων επί την απαιτούμενη περίοδο αποθήκευσης.

1.   Οι προδιαγραφές και οι οδηγίες καθορίζονται με συντεταγμένο τρόπο και συντάσσονται με σαφήνεια.

2.   Οι προδιαγραφές για τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή κτηνιατρικών φαρμάκων και για το τελικό προϊόν, καθώς και οι οδηγίες παρασκευής επαρκούν ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας και το απαιτούμενο επίπεδο ποιότητας. Ειδικότερα, τεκμηριώνονται δεόντως τα εξής:

3.   Τα έγγραφα που περιέχουν προδιαγραφές και οδηγίες, καθώς και τυχόν αλλαγές σε αυτά, εγκρίνονται, υπογράφονται και χρονολογούνται από εξουσιοδοτημένα πρόσωπα και καθορίζεται η ημερομηνία έναρξης χρήσης τους. Λαμβάνονται μέτρα για να διασφαλιστεί ότι χρησιμοποιείται μόνον η ισχύουσα έκδοση κάθε εγγράφου.

1.   Τηρούνται επαρκή αρχεία ώστε να είναι δυνατή η ιχνηλάτηση ολόκληρου του ιστορικού μιας παρτίδας. Τεκμηριώνονται τουλάχιστον τα ακόλουθα:

2.   Τα αρχεία καταγράφονται ή συμπληρώνονται κατά τον χρόνο εκτέλεσης της κάθε ενέργειας και κατά τρόπο ώστε να είναι δυνατή η ιχνηλάτηση όλων των σημαντικών δραστηριοτήτων που αφορούν την παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων.

3.   Τηρούνται μητρώα για τις σημαντικές ή κρίσιμες αναλυτικές δοκιμές, για τον εξοπλισμό παραγωγής και για τις περιοχές όπου υφίσταται επεξεργασία κάποιο προϊόν. Αυτά χρησιμοποιούνται για την καταγραφή, κατά χρονολογική σειρά, όπως αρμόζει, κάθε χρήσης της περιοχής, του εξοπλισμού ή της μεθόδου, των βαθμονομήσεων και των εργασιών συντήρησης, καθαρισμού ή επισκευής, με ένδειξη της ημερομηνίας πραγματοποίησης των εργασιών αυτών και της ταυτότητας των ατόμων που τις εκτέλεσαν.

4.   Τα σχετικά αρχεία αποτελούν τη βάση για την αξιολόγηση της καταλληλότητας μιας συγκεκριμένης παρτίδας για πιστοποίηση και αποδέσμευση.

1.   Οι πολιτικές και οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για την προστασία της ποιότητας του προϊόντος τεκμηριώνονται δεόντως, συμπεριλαμβανομένων των εξής:

2.   Παρέχονται σαφείς διαδικασίες λειτουργίας για τον κυριότερο εξοπλισμό παρασκευής και δοκιμών.

3.   Για κάθε μονάδα παρασκευής που εμπλέκεται στην παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων καταρτίζεται κύριος φάκελος εγκατάστασης ο οποίος παρέχει υψηλού επιπέδου περιγραφή των χώρων, των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στη μονάδα παρασκευής και του εφαρμοζόμενου συστήματος ποιότητας. Σχετικό υπόδειγμα παρατίθεται στο παράρτημα VI.

1.   Υλικό τεκμηρίωσης κάθε παρτίδας φυλάσσεται για ένα έτος μετά την ημερομηνία λήξης της παρτίδας την οποία αφορά ή για τουλάχιστον πέντε έτη μετά την πιστοποίηση της παρτίδας από το ειδικευμένο πρόσωπο (όποιο από τα δύο χρονικά διαστήματα είναι μεγαλύτερο).

2.   Το υλικό τεκμηρίωσης κρίσιμης σημασίας, που αφορά πληροφορίες σχετικές με την άδεια κυκλοφορίας, διατηρείται για όσο χρόνο η άδεια παραμένει σε ισχύ και συμπεριλαμβάνει τα σχετικά πρωτογενή δεδομένα, όπως π.χ. δεδομένα που σχετίζονται με την επικύρωση ή τη σταθερότητα. Η απόσυρση ορισμένων υλικών τεκμηρίωσης, όπως π.χ. πρωτογενών δεδομένων που υποστηρίζουν εκθέσεις επικύρωσης ή εκθέσεις σταθερότητας, μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή όταν τα δεδομένα έχουν αντικατασταθεί από πλήρες σύνολο νέων δεδομένων. Η σχετική δικαιολόγηση τεκμηριώνεται και λαμβάνει υπόψη τις απαιτήσεις για τη διατήρηση του υλικού τεκμηρίωσης των παρτίδων. Στην περίπτωση δεδομένων επικύρωσης διεργασίας, τα συνοδευτικά πρωτογενή δεδομένα διατηρούνται για χρόνο τουλάχιστον ίσο με το χρονικό διάστημα διατήρησης των αρχείων για όλες τις παρτίδες των οποίων η αποδέσμευση στηρίχθηκε στη συγκεκριμένη επικύρωση.

3.   Για άλλα είδη τεκμηρίωσης, η περίοδος διατήρησης εξαρτάται από την επιχειρηματική δραστηριότητα την οποία υποστηρίζει η τεκμηρίωση.

1.   Για τη διασφάλιση της ακεραιότητας των δεδομένων από τη στιγμή που αυτά παράγονται και καθ’ όλη τη διάρκεια της σχετικής περιόδου διατήρησης εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα, στα οποία περιλαμβάνονται τα εξής:

Τα εφαρμοζόμενα μέτρα είναι ανάλογα προς τους κινδύνους και τον βαθμό κρισιμότητας των δεδομένων.

2.   Η έκδοση, αναθεώρηση, αντικατάσταση και απόσυρση όλων των εγγράφων ελέγχεται με την τήρηση αρχείου όλων των αναθεωρήσεων (ιστορικό αναθεώρησης).

3.   Κάθε τροποποίηση στην καταχώριση για ένα ορισμένο έγγραφο φέρει ημερομηνία και υπογραφή. Οι αρχικές πληροφορίες παραμένουν ευανάγνωστες μετά την τροποποίηση. Όπου αρμόζει, ο λόγος της τροποποίησης καταγράφεται.

1.   Οι εργασίες παρασκευής (συμπεριλαμβανομένων των εργασιών συσκευασίας) και οι έλεγχοι ακολουθούν σαφώς καθορισμένες διαδικασίες που αποσκοπούν στη διασφάλιση της ποιότητας του προϊόντος και στη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που ορίζονται στη σχετική άδεια παρασκευής και άδεια κυκλοφορίας.

2.   Τα στάδια παρασκευής που ενδεχομένως επηρεάζουν την ποιότητα ή την αναπαραγωγιμότητα της παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αλλαγών σε αυτά, επικυρώνονται. Απαιτείται περιοδική επανεπικύρωση, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω διαδικασίες παρασκευής παραμένουν ικανές να επιτυγχάνουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Η επικύρωση των διαδικασιών συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις που καθορίζονται στο παράρτημα V.

3.   Οι διαδικασίες παρασκευής τεκμηριώνονται δεόντως, επανεξετάζονται τακτικά και βελτιώνονται όπως αρμόζει. Οι επιπτώσεις που έχουν οι αλλαγές στη διαδικασία παρασκευής επί της ποιότητας του τελικού προϊόντος και η σημασία τους ως προς την ανάγκη διασφάλισης σταθερότητας στην παραγωγή εξετάζονται προτού υλοποιηθεί οποιαδήποτε αλλαγή. Καμία αλλαγή σε σχέση με τις προδιαγραφές και τις διαδικασίες που περιγράφονται στον φάκελο που υποστηρίζει την άδεια κυκλοφορίας δεν υλοποιείται προτού δοθεί η σχετική έγκριση από τις αρμόδιες αρχές, με εξαίρεση τις τροποποιήσεις για τις οποίες δεν απαιτείται αξιολόγηση σύμφωνα με το άρθρο 61 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/6.

4.   Προσφέρονται κατάλληλοι και επαρκείς πόροι για τη διενέργεια ελέγχων κατά τη διεργασία.

5.   Κάθε απόκλιση από τις οδηγίες ή τις διαδικασίες αποφεύγεται στο μέτρο του δυνατού. Σε περίπτωση απόκλισης, αυτή εγκρίνεται εγγράφως από αρμόδιο πρόσωπο, αφού αξιολογηθεί ο αντίκτυπός της στην ποιότητα, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα, με τη συμμετοχή του ειδικευμένου προσώπου, όπως αρμόζει. Οι αποκλίσεις διερευνώνται προκειμένου να εντοπιστούν τα βαθύτερα αίτια και να εφαρμοστούν διορθωτικά και προληπτικά μέτρα όπως αρμόζει.

6.   Ο παρασκευαστής αναφέρει στον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας τυχόν εμπόδια στις εργασίες παρασκευής που ενδέχεται να οδηγήσουν σε μη φυσιολογικό περιορισμό της δυνατότητας προμήθειας του κτηνιατρικού φαρμάκου.

1.   Ο χειρισμός υλικών και προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών που σχετίζονται με την παραλαβή, την καραντίνα, τη δειγματοληψία, την αποθήκευση, την επισήμανση και τη συσκευασία, πραγματοποιείται σύμφωνα με γραπτές διαδικασίες ή οδηγίες και καταγράφεται όπως αρμόζει.

2.   Όλα τα εισερχόμενα υλικά ελέγχονται ώστε να διασφαλίζεται ότι το φορτίο αντιστοιχεί στην παραγγελία.

3.   Οι περιέκτες καθαρίζονται όπου χρειάζεται. Τυχόν φθορές στους περιέκτες και κάθε άλλο πρόβλημα (π.χ. ενδείξεις παραποίησης σφραγίδας ή παραβίασης της ακεραιότητας της συσκευασίας) που ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του υλικού διερευνώνται, καταγράφονται και δηλώνονται στο τμήμα που είναι αρμόδιο για τον έλεγχο ποιότητας.

4.   Οι συνθήκες μεταφοράς χύδην προϊόντων, ενδιάμεσων προϊόντων και δειγμάτων επαληθεύονται ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση με τυχόν καθορισμένες συνθήκες.

5.   Τα εισερχόμενα υλικά τίθενται σε φυσική ή διοικητική καραντίνα αμέσως μετά την παραλαβή τους και μέχρι να εγκριθεί η αποδέσμευσή τους από αρμόδιο πρόσωπο, αφού εξακριβωθεί η συμμόρφωσή τους με τις σχετικές προδιαγραφές. Εάν μία παράδοση υλικού περιλαμβάνει διάφορες παρτίδες, κάθε παρτίδα εξετάζεται χωριστά για σκοπούς δειγματοληψίας, δοκιμών και αποδέσμευσης.

6.   Όλα τα υλικά αποθηκεύονται υπό κατάλληλες συνθήκες ώστε να εξασφαλίζεται η ποιότητα, και αποθηκεύονται τακτοποιημένα ώστε να είναι δυνατός ο (φυσικός ή ηλεκτρονικός) διαχωρισμός των παρτίδων και η εναλλαγή των αποθεμάτων.

7.   Οι περιέκτες φέρουν κατάλληλη επισήμανση, η οποία περιλαμβάνει:

Όταν χρησιμοποιούνται πλήρως ηλεκτρονικά συστήματα αποθήκευσης, δεν χρειάζεται να αναγράφονται σε αναγνώσιμη μορφή στην ετικέτα όλες οι πληροφορίες που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως δ).

8.   Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας παρασκευής, όλα τα υλικά, οι περιέκτες χύδην φορτίου, τα κύρια στοιχεία εξοπλισμού και, κατά περίπτωση, οι αίθουσες που χρησιμοποιούνται επισημαίνονται ή υποδεικνύονται με άλλο τρόπο, με υπόδειξη του προϊόντος ή του υλικού που υποβάλλεται σε επεξεργασία, της περιεκτικότητας του υλικού (κατά περίπτωση) και του αριθμού παρτίδας. Κατά περίπτωση, η υπόδειξη αυτή περιλαμβάνει και το στάδιο παραγωγής.

9.   Κατά τον χειρισμό ξηρών υλικών ή προϊόντων λαμβάνονται ειδικές προφυλάξεις για την αποφυγή της παραγωγής και της διασποράς σκόνης, ιδίως για υλικά υψηλής δραστικότητας ή υψηλής ικανότητας ευαισθητοποίησης.

1.   Οι προμηθευτές υλικών που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του κτηνιατρικού φαρμάκου εγκρίνονται αφού εξακριβωθεί η καταλληλότητά τους. Στην περίπτωση κρίσιμων υλικών, απαιτείται τυπικός έλεγχος καταλληλότητας των προμηθευτών. Το επίπεδο εποπτείας των προμηθευτών είναι ανάλογο προς τους κινδύνους που ενέχουν τα επιμέρους υλικά για την ποιότητα του προϊόντος.

2.   Οι απαιτήσεις ποιότητας (προδιαγραφές) για τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων συμφωνούνται με τον προμηθευτή και τεκμηριώνονται.

3.   Η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που ορίζονται στην άδεια κυκλοφορίας επαληθεύεται μέσω κατάλληλων δοκιμών. Το απαιτούμενο επίπεδο εποπτείας και περαιτέρω δοκιμών είναι ανάλογο προς τους κινδύνους. Η στρατηγική δοκιμών δικαιολογείται και, κατ’ ελάχιστον, διενεργείται έλεγχος ταυτότητας κάθε παρτίδας μέσω δοκιμών δειγμάτων που λαμβάνονται από όλους τους περιέκτες. Η λήψη δειγμάτων από ένα ποσοστό των περιεκτών είναι αποδεκτή μόνο όταν εφαρμόζονται επικυρωμένες διαδικασίες που βασίζονται στις αρχές διαχείρισης κινδύνων για την ποιότητα, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή επισήμανση των περιεκτών και να αντιμετωπίζονται οι δυνητικοί κίνδυνοι για την ποιότητα, για παράδειγμα μέσω ελέγχου καταλληλότητας του προμηθευτή.

Σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων, διενεργείται πλήρης ανάλυση των δραστικών ουσιών και άλλων κρίσιμων υλικών και τα αποτελέσματα συγκρίνονται με το πιστοποιητικό ανάλυσης του παρασκευαστή ή του προμηθευτή, προκειμένου να ελεγχθεί η αξιοπιστία του. Η δοκιμή μπορεί να ανατεθεί σε εξωτερικούς συνεργάτες. Εάν η εν λόγω δοκιμή εντοπίσει οποιαδήποτε ασυμφωνία, πραγματοποιείται διερεύνηση και λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα. Η αποδοχή πιστοποιητικών ανάλυσης από τον παρασκευαστή ή τον προμηθευτή του υλικού διακόπτεται έως ότου εφαρμοστούν τα εν λόγω μέτρα.

4.   Επιβάλλεται να υπάρχει επαρκής πείρα με τον σχετικό προμηθευτή ή παρασκευαστή δραστικών ουσιών, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης των παρτίδων που έχουν παραληφθεί παλαιότερα και του σχετικού ιστορικού συμμόρφωσης, προτού αποφασιστεί η μείωση των δοκιμών που πραγματοποιούνται εσωτερικά. Κάθε σημαντική αλλαγή στις διαδικασίες παρασκευής ή δοκιμής των δραστικών ουσιών θεωρείται επίσης σημαντικός παράγοντας.

5.   Διενεργούνται επιθεωρήσεις στις εγκαταστάσεις των παρασκευαστών και των διανομέων δραστικών ουσιών σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα, σύμφωνα με μια προσέγγιση βάσει κινδύνου, ώστε να επιβεβαιώνεται ότι αυτές συμμορφώνονται με την ορθή παρασκευαστική πρακτική και την ορθή πρακτική διανομής, καθώς και με τις παρεχόμενες προδιαγραφές. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται σε ενδεχόμενη διασταυρούμενη μόλυνση από άλλα υλικά στην εγκατάσταση. Οι ανεπάρκειες υποδεικνύονται σαφώς και εφαρμόζονται διορθωτικά και προληπτικά μέτρα, όπως αρμόζει.

1.   Αποφεύγεται κατά κανόνα η παραγωγή μη φαρμακευτικών προϊόντων σε περιοχές και με εξοπλισμό που προορίζονται για την παραγωγή κτηνιατρικών φαρμάκων, εκτός εάν εφαρμόζονται αποτελεσματικά μέτρα για την αποτροπή της διασταυρούμενης μόλυνσης. Αποφεύγεται ιδίως η παραγωγή ή αποθήκευση χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε βιοκτόνα και φυτοπροστατευτικά προϊόντα σε περιοχές όπου πραγματοποιείται παρασκευή ή αποθήκευση κτηνιατρικών φαρμάκων, εκτός εάν η ίδια ουσία, της ίδιας ποιότητας, χρησιμοποιείται και στην παρασκευή κτηνιατρικών φαρμάκων.

2.   Όταν η παραγωγή κτηνιατρικών φαρμάκων μοιράζεται μια περιοχή με μη φαρμακευτικά προϊόντα, στην περιοχή εφαρμόζεται η ορθή παρασκευαστική πρακτική για τα φάρμακα.

3.   Δεν πραγματοποιούνται εργασίες για διαφορετικά προϊόντα, είτε ταυτόχρονα είτε διαδοχικά, στην ίδια αίθουσα, παρά μόνον εφόσον δεν υπάρχει κίνδυνος σύγχυσης ή διασταυρούμενης μόλυνσης.

4.   Πριν από την έναρξη οποιασδήποτε παρασκευαστικής εργασίας, λαμβάνονται μέτρα ώστε η περιοχή και ο εξοπλισμός εργασίας να είναι καθαρά και απαλλαγμένα από υλικά, προϊόντα, κατάλοιπα προϊόντων ή έγγραφα που δεν είναι απαραίτητα για την τρέχουσα εργασία. Η σύγχυση υλικών αποτρέπεται.

5.   Σε κάθε στάδιο της παραγωγής, τα προϊόντα και τα υλικά προστατεύονται από μικροβιακή και άλλη μόλυνση. Ο κίνδυνος διασταυρούμενης μόλυνσης αξιολογείται με βάση τα χαρακτηριστικά του προϊόντος και τη διαδικασία παρασκευής. Αξιολογείται ο κίνδυνος τυχαίας διασταυρούμενης μόλυνσης από την ανεξέλεγκτη έκλυση σκόνης, αερίων, ατμών, αερολυμάτων, γενετικού υλικού ή μικροοργανισμών από δραστικές ουσίες ή άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή, από κατάλοιπα στον εξοπλισμό και από τα ενδύματα των χειριστών.

6.   Εφαρμόζονται μέτρα για την πρόληψη της διασταυρούμενης μόλυνσης όπως ενδείκνυται με βάση τις αρχές διαχείρισης κινδύνων για την ποιότητα. Στα πιθανά μέτρα για την αποτροπή της διασταυρούμενης μόλυνσης περιλαμβάνονται τα εξής:

7.   Η στρατηγική ελέγχου εξετάζει όλους τους δυνητικούς κινδύνους, με μέτρα στο επίπεδο των χώρων, του εξοπλισμού και του προσωπικού, ελέγχους των υλικών που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή, εφαρμογή αποτελεσματικών διαδικασιών αποστείρωσης και εξυγίανσης, και κατάλληλα συστήματα παρακολούθησης. Το σύνολο των μέτρων που εφαρμόζονται διασφαλίζει την απουσία μόλυνσης των προϊόντων που παρασκευάζονται στη μονάδα παρασκευής. Η εξασφάλιση του αποτελέσματος αυτού δεν βασίζεται αποκλειστικά και μόνο σε μία μοναδική τελική διεργασία ή μία μοναδική δοκιμή του τελικού προϊόντος.

8.   Η αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων μέτρων επανεξετάζεται περιοδικά σύμφωνα με καθορισμένες διαδικασίες. Η αξιολόγηση αυτή οδηγεί στην εφαρμογή διορθωτικών και προληπτικών μέτρων, όπου απαιτείται.

1.   Η ονομασία και ο αριθμός παρτίδας του υπό χειρισμό προϊόντος αναγράφονται σε κάθε θέση ή γραμμή συσκευασίας.

2.   Οι περιέκτες προς πλήρωση είναι καθαροί πριν από την πλήρωση. Η επισήμανση πραγματοποιείται όσο το δυνατόν συντομότερα μετά την πλήρωση και τη σφράγιση. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, εφαρμόζονται κατάλληλες διαδικασίες για την αποφυγή της σύγχυσης προϊόντων ή της εσφαλμένης επισήμανσης.

3.   Ελέγχεται και καταγράφεται η ορθή εκτέλεση των εργασιών εκτύπωσης (π.χ. κωδικοί αριθμοί, ημερομηνίες λήξης). Οι τυπωμένες και οι ανάγλυφες πληροφορίες στα υλικά συσκευασίας είναι σαφείς και ανθεκτικές στο ξεθώριασμα και το σβήσιμο.

4.   Διενεργούνται έλεγχοι για να διασφαλίζεται ότι οι ηλεκτρονικές συσκευές ανάγνωσης κωδικών, οι μετρητές ετικετών ή άλλες παρόμοιες συσκευές λειτουργούν σωστά.

5.   Εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή των σφαλμάτων, όπως η αποθήκευση και η μεταφορά προκομμένων ετικετών και άλλων χύδην τυπωμένων υλικών σε χωριστά κλειστά κιβώτια. Δίνεται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη χρήση προκομμένων ετικετών και όταν πραγματοποιείται επιτύπωση εκτός γραμμής. Για την αποφυγή σύγχυσης, η χρήση ετικετών σε κυλίνδρους είναι κατά κανόνα προτιμότερη από τη χρήση προκομμένων ετικετών.

6.   Κατά τη διάρκεια των εργασιών συσκευασίας, διενεργούνται οι ακόλουθοι έλεγχοι στο προϊόν:

Τα δείγματα που απομακρύνονται από τη γραμμή συσκευασίας δεν επιστρέφονται.

7.   Κάθε σημαντική ή ασυνήθιστη ασυμφωνία που παρατηρείται κατά την αντιπαραβολή των ποσοτήτων χύδην προϊόντος και υλικών συσκευασίας με τον αριθμό των παραγόμενων μονάδων διερευνάται και επιλύεται πριν από την παράδοση του προϊόντος.

8.   Τα παρωχημένα ή απαρχαιωμένα υλικά στοιχειώδους συσκευασίας ή τυπωμένα υλικά συσκευασίας καταστρέφονται και η απόρριψη αυτή καταγράφεται. Εάν τυπωμένα υλικά χωρίς κωδικούς επιστρέφονται στο απόθεμα, ακολουθείται τεκμηριωμένη διαδικασία.

1.   Τα απορριπτόμενα υλικά φέρουν σαφή σήμανση και αποθηκεύονται χωριστά σε περιοχές περιορισμένης πρόσβασης. Τα υλικά αυτά είτε επιστρέφονται στους προμηθευτές είτε, όπου αρμόζει, υποβάλλονται σε επανεπεξεργασία ή καταστρέφονται. Όλες οι σχετικές ενέργειες εγκρίνονται και καταγράφονται από εξουσιοδοτημένο προσωπικό.

2.   Η επανεπεξεργασία απορριφθέντων υλικών μπορεί να γίνει δεκτή μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό την προϋπόθεση ότι δεν επηρεάζεται η ποιότητα του τελικού προϊόντος και ότι πληρούνται οι προδιαγραφές που ορίζονται στην άδεια κυκλοφορίας. Η ανάκτηση υλικών που συμμορφώνονται με τις απαιτούμενες προδιαγραφές από χωριστή παρτίδα είναι δυνατή μόνο μετά από αξιολόγηση των κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων τυχόν επιπτώσεων στη διάρκεια ζωής. Τηρούνται σχετικά αρχεία.

3.   Η ανάγκη διεξαγωγής πρόσθετων δοκιμών σε κάθε τελικό προϊόν το οποίο έχει υποστεί επανεπεξεργασία ή στο οποίο έχει ενσωματωθεί επανεπεξεργασμένο υλικό αξιολογείται από το τμήμα ελέγχου ποιότητας.

4.   Τα επιστρεφόμενα προϊόντα που έχουν βρεθεί εκτός του ελέγχου του παρασκευαστή καταστρέφονται, εκτός εάν η ποιότητά τους επιβεβαιωθεί από το τμήμα ελέγχου ποιότητας. Κατά την αξιολόγηση αυτή λαμβάνονται υπόψη η φύση, η κατάσταση και το ιστορικό του προϊόντος, τυχόν ιδιαίτερες συνθήκες αποθήκευσης και ο χρόνος που έχει παρέλθει από την αποδέσμευσή του. Εάν υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με την ποιότητα του προϊόντος, το προϊόν δεν θεωρείται κατάλληλο για επαναχρησιμοποίηση ή για εκ νέου αποδέσμευση. Κάθε ενέργεια που εκτελείται καταγράφεται.

1.   Συγκροτείται και διατηρείται τμήμα ελέγχου ποιότητας, ανεξάρτητο από τα υπόλοιπα τμήματα.

2.   Στο τμήμα ελέγχου ποιότητας διατίθενται επαρκείς πόροι, μεταξύ άλλων όσον αφορά το προσωπικό, τους χώρους και τον εξοπλισμό, ώστε να διασφαλίζεται ότι ο έλεγχος ποιότητας μπορεί να διενεργείται αποτελεσματικά, λαμβανομένης υπόψη της φύσης και της έκτασης των εργασιών παρασκευής.

3.   Το τμήμα ελέγχου ποιότητας διασφαλίζει ότι διενεργούνται οι σχετικές δοκιμές και ότι ούτε διατίθενται υλικά προς χρήση ούτε αποδεσμεύονται προϊόντα προς πώληση ή προμήθεια προτού διαπιστωθεί ότι η ποιότητά τους είναι ικανοποιητική. Το τμήμα ελέγχου ποιότητας είναι αρμόδιο τουλάχιστον για τα ακόλουθα:

Όλες οι δραστηριότητες που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο στοιχεία α) έως ε) διεξάγονται σύμφωνα με γραπτές διαδικασίες και, εφόσον απαιτείται, καταγράφονται.

4.   Ο/Η προϊστάμενος/προϊσταμένη ελέγχου ποιότητας εποπτεύει όλες τις διαδικασίες ελέγχου ποιότητας. Είναι ιδίως αρμόδιος/-α για τα ακόλουθα καθήκοντα:

5.   Το προσωπικό που συμμετέχει στον έλεγχο ποιότητας έχει πρόσβαση στις περιοχές παραγωγής και σε όλα τα έγγραφα που απαιτούνται για την αξιολόγηση του ελέγχου ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων των εξής:

6.   Τα σχετικά δεδομένα ελέγχου ποιότητας, όπως αποτελέσματα δοκιμών, τιμές απόδοσης και περιβαλλοντικά δεδομένα, αξιολογούνται κατά τρόπο που επιτρέπει την αξιολόγηση των τάσεων μεταβολής τους. Σε περιπτώσεις αποτελεσμάτων εκτός προδιαγραφών ή διαπίστωσης σημαντικών ασυνήθιστων τάσεων, αξιολογείται ο πιθανός αντίκτυπος που αυτά έχουν στις παρτίδες που έχουν ήδη διατεθεί στην αγορά. Όταν, μετά την εν λόγω αξιολόγηση, συνάγεται το συμπέρασμα ότι ενδέχεται να επηρεαστεί η ποιότητα του κτηνιατρικού φαρμάκου που διατίθεται στην αγορά ή ότι μπορεί να αναμένονται ελλείψεις εφοδιασμού, οι αρμόδιες αρχές ενημερώνονται σχετικά.

7.   Πριν από την αποδέσμευση ενός τελικού κτηνιατρικού φαρμάκου προς πώληση ή διανομή διενεργείται έλεγχος ποιότητας. Ο έλεγχος αυτός καλύπτει όλους τους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών παραγωγής, των αποτελεσμάτων των δοκιμών κατά τη διεργασία, της επανεξέτασης της τεκμηρίωσης της παρασκευής (συμπεριλαμβανομένης της συσκευασίας), της συμμόρφωσης με τις προδιαγραφές του τελικού προϊόντος και της εξέτασης της ολοκληρωμένης τελικής συσκευασίας.

8.   Οι δραστηριότητες ελέγχου ποιότητας μπορούν να ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 43. Όταν οι δοκιμές υλικών που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή των κτηνιατρικών φαρμάκων ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες, διενεργούνται επιθεωρήσεις από τον παρασκευαστή ή μέσω τρίτου για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις σχετικές απαιτήσεις της ορθής παρασκευαστικής πρακτικής και τις παρεχόμενες προδιαγραφές ή μεθόδους.

1.   Καταρτίζεται σχέδιο δειγματοληψίας, το οποίο λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους για την ποιότητα του κτηνιατρικού φαρμάκου και καλύπτει τα διάφορα υλικά που χρησιμοποιούνται στη διαδικασία παρασκευής, καθώς και τα διάφορα στάδια παραγωγής.

2.   Τα δείγματα είναι αντιπροσωπευτικά της παρτίδας υλικών ή προϊόντων από την οποία λαμβάνονται. Η δειγματοληψία πραγματοποιείται σύμφωνα με γραπτές διαδικασίες που περιγράφουν τουλάχιστον τα ακόλουθα:

3.   Το προσωπικό που είναι υπεύθυνο για τη λήψη δειγμάτων λαμβάνει κατάρτιση στα εξής:

4.   Οι περιέκτες δειγμάτων φέρουν ετικέτα στην οποία αναγράφεται το περιεχόμενο, ο αριθμός παρτίδας, η ημερομηνία δειγματοληψίας και οι περιέκτες από τους οποίους ελήφθησαν τα δείγματα. Εάν οι περιέκτες είναι πολύ μικροί, μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο χρήσης ραβδοκωδικών ή άλλων μέσων που παρέχουν πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές.

Ο χειρισμός και η αποθήκευση των περιεκτών των δειγμάτων ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο σύγχυσης μεταξύ περιεκτών ή αλλοίωσης του περιεχομένου τους. Εφαρμόζονται οι συνθήκες αποθήκευσης που καθορίζονται στην άδεια κυκλοφορίας.

5.   Τα δείγματα παραμένουν στη διάθεση των αρμόδιων αρχών επί τα ακόλουθα χρονικά διαστήματα:

Για τα τελικά προϊόντα, τα δείγματα αναφοράς και τα δείγματα διατήρησης μπορούν να θεωρηθούν αλληλοεναλλάξιμα.

6.   Τα δείγματα αναφοράς είναι μεγέθους τέτοιου ώστε να επιτρέπεται η διενέργεια όλων των αναλυτικών ελέγχων της παρτίδας, σύμφωνα με την άδεια κυκλοφορίας, τουλάχιστον δύο φορές.

7.   Στις περιπτώσεις όπου ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας δεν είναι η οντότητα που είναι υπεύθυνη για την αποδέσμευση των παρτίδων ή στις περιπτώσεις όπου περισσότερες της μίας εγκαταστάσεις είναι υπεύθυνες για την παρασκευή ή την αποδέσμευση των παρτίδων, η ευθύνη για τη λήψη και την αποθήκευση των δειγμάτων αναφοράς και διατήρησης ορίζεται εγγράφως.

8.   Διασφαλίζεται η ικανότητα διενέργειας σχετικών δοκιμών καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του κτηνιατρικού φαρμάκου.

1.   Διενεργούνται δοκιμές για να εξασφαλιστεί ότι κάθε παρτίδα του τελικού προϊόντος πληροί τις σχετικές προδιαγραφές και είναι σύμφωνη με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας. Διενεργούνται δοκιμές σε κατάλληλα στάδια της παραγωγής προκειμένου να ελεγχθούν οι συνθήκες που είναι σημαντικές για την ποιότητα του προϊόντος. Οι μέθοδοι δοκιμής επικυρώνονται.

2.   Για τις διεξαχθείσες δοκιμές τηρούνται τα ακόλουθα αρχεία:

3.   Τα πρότυπα αναφοράς είναι κατάλληλα για την προβλεπόμενη χρήση τους. Το καθεστώς τους ως προς την πιστοποίηση ή τον έλεγχο καταλληλότητας τεκμηριώνεται. Όταν υπάρχουν πρότυπα αναφοράς φαρμακοποιίας από επίσημα αναγνωρισμένη πηγή, αυτά χρησιμοποιούνται κατά προτίμηση ως κύρια πρότυπα αναφοράς, εκτός εάν κάποια διαφορετική επιλογή δικαιολογείται δεόντως. Η χρήση δευτερευόντων προτύπων τεκμηριώνεται και η αναγωγή τους στα κύρια πρότυπα αποδεικνύεται. Τα υλικά φαρμακοποιίας χρησιμοποιούνται για τον σκοπό που περιγράφεται στην κατάλληλη μονογραφία, εκτός εάν εγκριθεί διαφορετικά από τη σχετική αρμόδια αρχή.

4.   Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για δοκιμές ελέγχου ποιότητας, όπως αντιδραστήρια, θρεπτικά υλικά καλλιέργειας, γυάλινα σκεύη και πρότυπα αναφοράς, είναι κατάλληλης ποιότητας και χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του παρασκευαστή/κατασκευαστή τους, εκτός εάν δικαιολογείται επιστημονικά. Η ημερομηνία λήξης των αντιδραστηρίων και των θρεπτικών υλικών καλλιέργειας αναγράφεται στην ετικέτα, μαζί με συγκεκριμένες συνθήκες αποθήκευσης. Όπου απαιτείται, εξετάζεται το ενδεχόμενο επαλήθευσης της ταυτότητας ή διενέργειας δοκιμών κατά την παραλαβή ή πριν από τη χρήση.

5.   Όπου αρμόζει, τα ζώα που χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή συστατικών, υλικών ή προϊόντων διατηρούνται σε καραντίνα πριν από τη χρήση. Διατηρούνται και εξετάζονται κατά τρόπο που να διασφαλίζει την καταλληλότητά τους για την προβλεπόμενη χρήση. Επιπλέον, τα ζώα ταυτοποιούνται και τηρούνται κατάλληλα αρχεία που δείχνουν το ιστορικό της χρήσης τους.

6.   Τα χρησιμοποιημένα μικροβιολογικά θρεπτικά υλικά και στελέχη απολυμαίνονται σύμφωνα με τυποποιημένη διαδικασία και απορρίπτονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η διασταυρούμενη μόλυνση.

1.   Μετά τη χορήγηση της άδειας κυκλοφορίας, εφαρμόζεται πρόγραμμα με σκοπό να επαληθεύεται ότι, υπό τις σχετικές συνθήκες αποθήκευσης που καθορίζονται στην άδεια κυκλοφορίας, και μέσα στη συσκευασία που προβλέπεται για την εμπορία, το κτηνιατρικό φάρμακο παραμένει εντός των προδιαγραφών καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του (στο εξής: διαρκές πρόγραμμα σταθερότητας).

2.   Το διαρκές πρόγραμμα σταθερότητας περιγράφεται σε γραπτό πρωτόκολλο στο οποίο περιγράφονται αναλυτικά, μεταξύ άλλων, ο αριθμός των παρτίδων, οι μέθοδοι δοκιμής που πρέπει να χρησιμοποιούνται, τα κριτήρια αποδοχής και τα διαστήματα δοκιμής. Η μεθοδολογία στο διαρκές πρόγραμμα σταθερότητας μπορεί να διαφέρει από την προσέγγιση που ακολουθήθηκε για να συγκεντρωθούν τα δεδομένα σταθερότητας που υποβλήθηκαν με την αίτηση χορήγησης άδειας κυκλοφορίας (π.χ. διαφορετική συχνότητα δοκιμών), εφόσον αυτό δικαιολογείται.

3.   Οι διαρκείς μελέτες σταθερότητας διενεργούνται κατά κανόνα στο τελικό προϊόν όπως αποδεσμεύεται από τον παρασκευαστή, εκτός εάν κάποια διαφορετική προσέγγιση δικαιολογείται δεόντως. Όταν ενδιάμεσα ή χύδην προϊόντα αποθηκεύονται για παρατεταμένες χρονικές περιόδους, εξετάζεται το ενδεχόμενο να συμπεριληφθούν στο διαρκές πρόγραμμα σταθερότητας οι παρτίδες που έχουν παρασκευαστεί από υλικά αποθηκευμένα για μεγαλύτερες χρονικές περιόδους. Δεν χρειάζεται να διεξάγονται μελέτες σταθερότητας για το ανασυσταθέν προϊόν στο πλαίσιο του διαρκούς προγράμματος σταθερότητας.

4.   Ο αριθμός των παρτίδων και η συχνότητα των δοκιμών επαρκούν για την ανάλυση τάσεων μεταβολής και λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους, όπως π.χ. σημαντικές αλλαγές στην παραγωγή, σημαντικές αποκλίσεις, επανακατεργασία ή επανεπεξεργασία. Τουλάχιστον μία παρτίδα του προϊόντος ανά περιεκτικότητα και ανά τύπο συσκευασίας περιλαμβάνεται στο διαρκές πρόγραμμα σταθερότητας κάθε έτος, εκτός εάν κάποιο απ’ αυτά δεν παραχθεί σε ένα δεδομένο έτος ή αν δικαιολογείται διαφορετική συχνότητα για άλλον λόγο. Όταν η διαρκής παρακολούθηση της σταθερότητας απαιτεί δοκιμές με τη χρήση ζώων και δεν υπάρχουν κατάλληλες εναλλακτικές τεχνικές, η συχνότητα των δοκιμών μπορεί να προσαρμόζεται. Μπορούν να εφαρμοστούν προσεγγίσεις περίκλεισης ή μήτρας, εφόσον αυτό δικαιολογείται επιστημονικά στο πρωτόκολλο.

5.   Τα αποτελέσματα των διαρκών μελετών σταθερότητας υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση και τίθενται στη διάθεση βασικών μελών του προσωπικού και, ιδίως, του ειδικευμένου προσώπου. Τηρείται περίληψη όλων των παραγόμενων δεδομένων.

1.   Πριν από τη μεταφορά μιας μεθόδου δοκιμής, η μεταφέρουσα εγκατάσταση επαληθεύει ότι η μέθοδος δοκιμής συμμορφώνεται με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας και τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις.

2.   Η μεταφορά μεθόδων δοκιμής από ένα εργαστήριο (μεταφέρον εργαστήριο) σε άλλο (παραλαμβάνον εργαστήριο) περιγράφεται σε λεπτομερές πρωτόκολλο.

3.   Το πρωτόκολλο καλύπτει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα στοιχεία:

4.   Τυχόν αποκλίσεις από το πρωτόκολλο διερευνώνται πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας τεχνικής μεταφοράς. Η έκθεση τεχνικής μεταφοράς τεκμηριώνει το συγκριτικό αποτέλεσμα της διαδικασίας και υποδεικνύει τομείς για τους οποίους απαιτείται περαιτέρω επανεπικύρωση της μεθόδου δοκιμής, κατά περίπτωση.

1.   Κάθε μονάδα παρασκευής κτηνιατρικών φαρμάκων στην Ένωση διαθέτει τουλάχιστον ένα ειδικευμένο πρόσωπο.

2.   Προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με την υποχρέωση που ορίζεται στο άρθρο 97 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/6, το ειδικευμένο πρόσωπο επαληθεύει τουλάχιστον τις ακόλουθες πτυχές:

Το ειδικευμένο πρόσωπο, παρότι είναι υπεύθυνο για τη διασφάλιση της διενέργειας των επαληθεύσεων που ορίζονται στο πρώτο εδάφιο, μπορεί να αναθέτει τα εν λόγω καθήκοντα σε κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό ή σε τρίτους.

3.   Το ειδικευμένο πρόσωπο έχει πρόσβαση σε όλο το υλικό τεκμηρίωσης που αφορά τα στάδια για τα οποία είναι υπεύθυνο, συμπεριλαμβανομένων των λεπτομερειών της άδειας κυκλοφορίας που απαιτούνται για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τις σχετικές απαιτήσεις και των σχετικών δεδομένων για ολόκληρη τη διαδικασία παρασκευής του κτηνιατρικού φαρμάκου, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δραστηριοτήτων εισαγωγής.

4.   Όταν στην αξιολόγηση μιας παρτίδας κτηνιατρικού φαρμάκου συμμετέχουν περισσότερα του ενός ειδικευμένα πρόσωπα, η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ τους, συμπεριλαμβανομένων λεπτομερειών σχετικά με την ευθύνη για την αξιολόγηση τυχόν αποκλίσεων, καθορίζεται με σαφήνεια και εγγράφως.

5.   Το ειδικευμένο πρόσωπο μπορεί να βασίζεται σε επιθεωρήσεις που διενεργούνται από τρίτους οι οποίοι βεβαιώνουν τη συμμόρφωση με την ορθή παρασκευαστική πρακτική σε συγκεκριμένες μονάδες παρασκευής. Σε τέτοιες περιπτώσεις εφαρμόζονται οι απαιτήσεις του άρθρου 43. Το ειδικευμένο πρόσωπο έχει πρόσβαση σε όλο το υλικό τεκμηρίωσης που αφορά την εξέταση των αποτελεσμάτων της επιθεώρησης.

Για την έγκριση της έκθεσης ελέγχου, το ειδικευμένο πρόσωπο λαμβάνει υπόψη τα ακόλουθα:

1.   Η αποδέσμευση παρτίδων κτηνιατρικών φαρμάκων προς πώληση ή προς διάθεση στην αγορά επιτρέπεται μόνον αφού ένα ειδικευμένο πρόσωπο πιστοποιήσει –μέσω έκθεσης ελέγχου– ότι κάθε παρτίδα ενός κτηνιατρικού φαρμάκου έχει παρασκευαστεί και δοκιμαστεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις της άδειας κυκλοφορίας και της ορθής παρασκευαστικής πρακτικής. Η πιστοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο από το ειδικευμένο πρόσωπο παρασκευαστή που κατονομάζεται στην άδεια κυκλοφορίας. Υπόδειγμα πιστοποιητικού αποδέσμευσης παρτίδας παρέχεται στο παράρτημα VIII.

2.   Το ειδικευμένο πρόσωπο μπορεί να βασιστεί σε δοκιμές αποδέσμευσης σε πραγματικό χρόνο ή σε παραμετρική αποδέσμευση μόνον εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις και οι απαιτήσεις που ορίζονται στο παράρτημα IX.

3.   Αποδεικτικά στοιχεία για την πιστοποίηση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 καταχωρίζονται από το ειδικευμένο πρόσωπο σε μητρώο ή αντίστοιχο έγγραφο που προορίζεται για τον σκοπό αυτό. Το εν λόγω μητρώο ή αντίστοιχο έγγραφο επικαιροποιείται και βρίσκεται στη διάθεση της αρμόδιας αρχής επί ένα έτος μετά την ημερομηνία λήξης της παρτίδας την οποία αφορά ή επί τουλάχιστον πέντε έτη μετά την πιστοποίηση της παρτίδας από το ειδικευμένο πρόσωπο (όποιο από τα δύο χρονικά διαστήματα είναι μεγαλύτερο).

4.   Το ειδικευμένο πρόσωπο που εκτελεί την πιστοποίηση της παρτίδας ενός κτηνιατρικού φαρμάκου μπορεί να αναλάβει πλήρως την ευθύνη για όλα τα στάδια παρασκευής της παρτίδας ή μπορεί να μοιράζεται την ευθύνη αυτή με άλλα ειδικευμένα πρόσωπα τα οποία επιβεβαιώνουν τη συμμόρφωση συγκεκριμένων σταδίων παρασκευής και ελέγχου μιας παρτίδας.

Εάν μια μονάδα παρασκευής εκτελεί μερικές μόνο από τις εργασίες παρασκευής, το ειδικευμένο πρόσωπο στην εν λόγω μονάδα επιβεβαιώνει, τουλάχιστον, ότι οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στην εν λόγω μονάδα παρασκευής έχουν εκτελεστεί σύμφωνα με την ορθή παρασκευαστική πρακτική και τους όρους της γραπτής συμφωνίας στην οποία περιγράφονται λεπτομερώς οι εργασίες για τις οποίες είναι υπεύθυνη η μονάδα παρασκευής. Μερική παρασκευή πραγματοποιείται μόνο σε μονάδα παρασκευής που έχει εγκριθεί σύμφωνα με τους όρους της άδειας κυκλοφορίας. Υπόδειγμα πιστοποιητικού για την επιβεβαίωση της μερικής παρασκευής παρέχεται στο παράρτημα VIII.

5.   Όταν περισσότερες από μία παρτίδες τελικού προϊόντος προέρχονται από την ίδια παρτίδα χύδην προϊόντος, η πιστοποίηση των διαφορετικών παρτίδων τελικού προϊόντος μπορεί να βασίζεται στις δοκιμές ελέγχου ποιότητας κάποιας παρτίδας που είχε πιστοποιηθεί προηγουμένως, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δικαιολογείται βάσει των αρχών διαχείρισης κινδύνων για την ποιότητα. Τα ακόλουθα στοιχεία τουλάχιστον επαληθεύονται από το ειδικευμένο πρόσωπο:

6.   Όταν το ειδικευμένο πρόσωπο πιστοποιεί παρτίδα κτηνιατρικού φαρμάκου σύμφωνα με την παράγραφο 1, θέτει την εν λόγω παρτίδα σε καθεστώς αποδέσμευσης μέσω επίσημης και σαφούς κοινοποίησης στη μονάδα παρασκευής που αποδεσμεύει το προϊόν.

7.   Εν αναμονή του καθεστώτος αποδέσμευσης που αναφέρεται στην παράγραφο 6, η παρτίδα παραμένει στη μονάδα παρασκευής ή αποστέλλεται υπό καραντίνα σε άλλη μονάδα παρασκευής, εγκεκριμένη για τον σκοπό αυτό. Εφαρμόζονται μέτρα διασφάλισης έναντι της αποδέσμευσης μη πιστοποιημένων παρτίδων. Τα εν λόγω μέτρα διασφάλισης μπορεί να είναι υλικοτεχνικά (με τη χρήση διαχωρισμού και επισήμανσης) ή ηλεκτρονικά (με τη χρήση επικυρωμένων ηλεκτρονικών συστημάτων). Όταν μη πιστοποιημένες παρτίδες μεταφέρονται από μία αδειοδοτημένη μονάδα παρασκευής σε άλλη, εξακολουθούν να εφαρμόζονται τα μέτρα διασφάλισης για την αποτροπή της πρόωρης αποδέσμευσης.

1.   Προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με την υποχρέωση που ορίζεται στο άρθρο 97 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/6, πιστοποίηση από το ειδικευμένο πρόσωπο γίνεται μόνον αφού η εισαγωγή έχει πραγματοποιηθεί. Η εγκατάσταση όπου πραγματοποιείται η εισαγωγή και η εγκατάσταση του ειδικευμένου προσώπου που είναι υπεύθυνο για την πιστοποίηση/επιβεβαίωση διαθέτουν άδεια σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/6.

2.   Η δειγματοληψία του εισαγόμενου προϊόντος είναι πλήρως αντιπροσωπευτική της παρτίδας. Τα δείγματα που απαιτούνται για τις δοκιμές της εισαγόμενης παρτίδας, καθώς και τα δείγματα αναφοράς και/ή διατήρησης, μπορούν να λαμβάνονται είτε μετά την άφιξη στην Ένωση είτε στη μονάδα παρασκευής στην τρίτη χώρα σύμφωνα με τεκμηριωμένη διαδικασία. Οι αρμοδιότητες όσον αφορά τη δειγματοληψία καθορίζονται σε γραπτή συμφωνία μεταξύ των μονάδων παρασκευής. Τα δείγματα που τυχόν λαμβάνονται εκτός της Ένωσης αποστέλλονται υπό συνθήκες μεταφοράς αντίστοιχες με τις συνθήκες μεταφοράς της παρτίδας που αντιπροσωπεύουν.

3.   Όταν η δειγματοληψία διενεργείται σε μονάδα παρασκευής τρίτης χώρας, η τεκμηριωμένη διαδικασία που αναφέρεται στην παράγραφο 2 δικαιολογείται σύμφωνα με τις αρχές διαχείρισης κινδύνων για την ποιότητα και περιλαμβάνει τουλάχιστον τα ακόλουθα στοιχεία:

4.   Η μονάδα παρασκευής που είναι υπεύθυνη για την πιστοποίηση ελέγχει την καταλληλότητα του παρασκευαστή τρίτης χώρας και διενεργεί περιοδική παρακολούθηση, μεταξύ άλλων μέσω επιτόπιων επιθεωρήσεων, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με την ορθή παρασκευαστική πρακτική και τους όρους της άδειας κυκλοφορίας.

1.   Η εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την παρασκευή ή τον έλεγχο κτηνιατρικών φαρμάκων γίνεται βάσει γραπτής σύμβασης που προβλέπει σαφή οριοθέτηση των ευθυνών κάθε μέρους.

2.   Ο παρασκευαστής (στο εξής: αναθέτων) αξιολογεί την καταλληλότητα του εργολάβου (στο εξής: ανάδοχος) ως προς την εκτέλεση των ανατιθέμενων δραστηριοτήτων.

3.   Ο αναθέτων διασφαλίζει ότι διαβιβάζονται στον ανάδοχο επαρκείς πληροφορίες για την εκτέλεση των ανατιθέμενων δραστηριοτήτων και ότι ο ανάδοχος είναι ενήμερος για τυχόν προβλήματα που σχετίζονται με το προϊόν ή τις εργασίες και τα οποία ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τους χώρους, τον εξοπλισμό, το προσωπικό, άλλα υλικά ή άλλα προϊόντα.

4.   Η σύμβαση καλύπτει επίσης τις ακόλουθες πτυχές:

5.   Ο αναθέτων επανεξετάζει και αξιολογεί τα αρχεία και τα αποτελέσματα που αφορούν τις ανατεθείσες δραστηριότητες και λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα, όπου αρμόζει.

1.   Εφαρμόζεται σύστημα που διασφαλίζει ότι όλα τα παράπονα που αφορούν την ποιότητα, είτε διατυπώνονται προφορικώς είτε γραπτώς, καταγράφονται και διερευνώνται διεξοδικά και ότι αναλαμβάνονται κατάλληλες ενέργειες, συμπεριλαμβανομένης της ανάκλησης κτηνιατρικών φαρμάκων, όπου αρμόζει.

2.   Το προσωπικό που είναι αρμόδιο για τον χειρισμό των παραπόνων που αφορούν την ποιότητα και για τη διερεύνηση των ελαττωμάτων ποιότητας είναι ανεξάρτητο από τα τμήματα εμπορικής προώθησης και πωλήσεων, εκτός εάν δικαιολογείται διαφορετικά. Εάν το ειδικευμένο πρόσωπο που εμπλέκεται στην πιστοποίηση των σχετικών παρτίδων δεν συμμετέχει στη διερεύνηση, ενημερώνεται εγκαίρως.

3.   Αναπτύσσονται επιχειρησιακές διαδικασίες που περιγράφουν τις ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν μετά τη διατύπωση παραπόνου σχετικά με την ποιότητα. Οι εν λόγω επιχειρησιακές διαδικασίες καλύπτουν τουλάχιστον τα ακόλουθα:

4.   Εάν ο χειρισμός των παραπόνων που σχετίζονται με την ποιότητα και των εικαζόμενων ελαττωμάτων ποιότητας γίνεται συγκεντρωτικά στον οργανισμό, τότε οι σχετικοί ρόλοι και οι αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων μερών τεκμηριώνονται.

5.   Εάν το κτηνιατρικό φάρμακο παρασκευάζεται από οντότητα που δεν είναι ο κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας, τότε ο ρόλος και οι ευθύνες του παρασκευαστή, του κατόχου της άδειας κυκλοφορίας και κάθε άλλου σχετικού τρίτου καθορίζονται εγγράφως.

6.   Όταν διαπιστώνεται ή πιθανολογείται η ύπαρξη ελαττώματος ποιότητας σε μια παρτίδα, εξετάζεται κατά πόσον χρειάζεται να ελεγχθούν και άλλες παρτίδες ή, κατά περίπτωση, και άλλα προϊόντα προκειμένου να διαπιστωθεί αν επηρεάζονται και αυτά. Διερευνώνται οι παρτίδες που ενδέχεται να περιέχουν ποσότητες από την ελαττωματική παρτίδα ή τα ελαττωματικά συστατικά.

7.   Οι διερευνήσεις των ελαττωμάτων ποιότητας περιλαμβάνουν επανεξέταση προηγούμενων εκθέσεων περί ελαττωμάτων ποιότητας και κάθε άλλης σχετικής πληροφορίας που υποδεικνύει την ύπαρξη συγκεκριμένων ή επαναλαμβανόμενων προβλημάτων.

8.   Προτεραιότητα κατά τη διάρκεια της διερεύνησης είναι η διασφάλιση της λήψης κατάλληλων μέτρων ελαχιστοποίησης του κινδύνου. Όλες οι αποφάσεις και τα μέτρα που λαμβάνονται αντικατοπτρίζουν το επίπεδο κινδύνου και τεκμηριώνονται. Η αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων διορθωτικών και προληπτικών μέτρων παρακολουθείται.

9.   Τα ελαττώματα ποιότητας δηλώνονται εγκαίρως στον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας. Οι αρμόδιες αρχές ενημερώνονται και αυτές σε περίπτωση επιβεβαιωμένου ελαττώματος ποιότητας που μπορεί να οδηγήσει στην ανάκληση του προϊόντος ή σε μη φυσιολογικό περιορισμό της δυνατότητας προμήθειας του προϊόντος. Οι απροσχεδίαστες αποκλίσεις που περιγράφονται στο άρθρο 42 δεν χρειάζεται να κοινοποιούνται.

10.   Τα μέτρα για την αντιμετώπιση των ελαττωμάτων ποιότητας είναι ανάλογα προς τους κινδύνους και προτεραιότητα είναι η προστασία των ζώων που υποβάλλονται σε αγωγή και η ασφάλεια των χρηστών. Όπου αυτό είναι δυνατόν, οι ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν συζητούνται εκ των προτέρων με τις εμπλεκόμενες αρμόδιες αρχές.

1.   Καθορίζονται διαδικασίες για την ανάκληση προϊόντων, οι οποίες περιλαμβάνουν τον τρόπο έναρξης της ανάκλησης, τις γνωστοποιήσεις που πρέπει να γίνονται σε περίπτωση ανάκλησης (μεταξύ άλλων και προς τις αρμόδιες αρχές) και τον χειρισμό του ανακληθέντος υλικού. Καθορίζονται σαφώς ο ρόλος και τα καθήκοντα του παρασκευαστή και του κατόχου της άδειας κυκλοφορίας όσον αφορά την έναρξη και την οργάνωση των ανακλήσεων.

2.   Διασφαλίζεται ότι οι ενέργειες ανάκλησης μπορούν να ξεκινήσουν εγκαίρως και ανά πάσα στιγμή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και με σκοπό την προστασία της υγείας των καταναλωτών ή των ζώων, ενδέχεται να χρειαστεί να ανακληθούν προϊόντα προτού προσδιοριστούν τα βαθύτερα αίτια ή η πλήρης έκταση του ελαττώματος ποιότητας.

3.   Η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας ανακλήσεων αξιολογείται περιοδικά, τόσο εντός όσο και εκτός ωραρίου εργασίας. Εξετάζεται το ενδεχόμενο διεξαγωγής εικονικών ανακλήσεων και το αποτέλεσμα αυτής της αξιολόγησης τεκμηριώνεται.

4.   Τα ανακληθέντα προϊόντα επισημαίνονται και αποθηκεύονται χωριστά σε ασφαλή περιοχή μέχρις ότου αποφασιστεί η τύχη τους. Η πρόοδος της ανάκλησης καταγράφεται έως ότου περατωθεί η διαδικασία ανάκλησης και εκδοθεί τελική έκθεση, η οποία θα περιλαμβάνει αντιπαραβολή των παραδοθεισών και των ανακτηθεισών ποσοτήτων των σχετικών προϊόντων ή παρτίδων.

5.   Όλες οι εμπλεκόμενες αρμόδιες αρχές ενημερώνονται πριν από την έναρξη της ανάκλησης, εκτός εάν απαιτείται επείγουσα δράση προκειμένου να προστατευτεί η υγεία των καταναλωτών ή των ζώων. Οι αρμόδιες αρχές ενημερώνονται επίσης σε περιπτώσεις στις οποίες δεν προτείνεται ενέργεια ανάκλησης για μια ελαττωματική παρτίδα επειδή η παρτίδα έχει λήξει.

6.   Εκτός από τις ανακλήσεις, μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο ανάληψης και άλλων δράσεων μείωσης του κινδύνου με σκοπό τη διαχείριση των κινδύνων που ενέχουν τα ελαττώματα ποιότητας, όπως η κοινοποίηση κατάλληλων πληροφοριών στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας. Οι ενέργειες αυτές συζητούνται με τις αρμόδιες αρχές και εγκρίνονται από αυτές.