(1)

Στόχος του προγράμματος InvestEU είναι η στήριξη χρηματοδοτικών και επενδυτικών πράξεων οι οποίες συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων πολιτικής της Ένωσης που καθορίζονται στα άρθρα 3 και 8, καθώς επίσης και στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού (ΕΕ) 2021/523. Οι εν λόγω χρηματοδοτικές και επενδυτικές πράξεις αποσκοπούν στη στήριξη της ανάπτυξης, μεταξύ άλλων, της αμυντικής βιομηχανίας, προκειμένου να συμβάλουν στη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης.

(2)

Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/523, οι χρηματοδοτικές και επενδυτικές πράξεις στο πλαίσιο καθενός από τα σκέλη πολιτικής που αναφέρονται στο άρθρο 8 του εν λόγω κανονισμού πρέπει να συνάδουν με τις επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές που καθορίζονται στο παράρτημα του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2021/1078 της Επιτροπής (2) (στο εξής: ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές) και να βασίζονται στο άρθρο 8 παράγραφοι 3 και 10 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/523. Όσον αφορά τις στρατηγικές επενδύσεις στον τομέα της άμυνας, οι εν λόγω επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν περιορισμούς όσον αφορά τους τελικούς αποδέκτες που ελέγχονται από τρίτη χώρα ή οντότητες τρίτων χωρών και τους τελικούς αποδέκτες των οποίων η εκτελεστική διαχείριση βρίσκεται εκτός της Ένωσης, με σκοπό την προστασία της ασφάλειας της Ένωσης και των κρατών μελών.

(3)

Η κοινή Λευκή Βίβλος για την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα έως το 2030 (3) τονίζει την επιτακτική ανάγκη να βελτιωθεί η πρόσβαση σε κεφάλαια για τις εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στην Ένωση, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, ώστε να αναπτύξουν τις λύσεις τους σε βιομηχανική κλίμακα και να ηγηθούν της βιομηχανικής ανάπτυξης που χρειάζεται η Ευρώπη. Το ενδιαφέρον του χρηματοπιστωτικού τομέα για την άμυνα αυξάνεται. Ωστόσο, ο τομέας της άμυνας παραμένει μια υποεξυπηρετούμενη αγορά, μεταξύ άλλων και λόγω των περιορισμών στις επενδυτικές πολιτικές των δημόσιων και ιδιωτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η κινητοποίηση του πλήρους δυναμικού του InvestEU για τη στήριξη του τομέα της άμυνας είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.

(4)

Με βάση τις παρατηρήσεις που ελήφθησαν από τα ενδιαφερόμενα μέρη, μέσω δημόσιας διαβούλευσης και στοχευμένων διαβουλεύσεων με τους εταίρους υλοποίησης του InvestEU και τα κράτη μέλη, φαίνεται ότι οι περιορισμοί που καθορίζονται στις ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές για στρατηγικές επενδύσεις ενδέχεται να εμποδίζουν την ανάπτυξη του ταμείου InvestEU για τη στήριξη του τομέα της άμυνας. Ως εκ τούτου, οι ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές αναμένεται να ωφεληθούν από στοχευμένη τροποποίηση προκειμένου να είναι πλήρως προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες του InvestEU, δηλαδή μια δημοσιονομική εγγύηση που εφαρμόζεται στο πλαίσιο της έμμεσης διαχείρισης. Οι προτεινόμενες αλλαγές θα διευκολύνουν την ανάπτυξη του InvestEU για τη στήριξη του τομέα της άμυνας, διατηρώντας παράλληλα επαρκείς διασφαλίσεις για στρατηγικές επενδύσεις στον τομέα της άμυνας, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/523.

(5)

Το πεδίο εφαρμογής των στρατηγικών επενδύσεων στον τομέα της άμυνας που υπόκεινται σε περιορισμούς ορίζεται στις ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές ως οι αμυντικές τεχνολογίες και τα προϊόντα που προσδιορίζονται στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας. Ο ορισμός αυτός δημιουργεί περιττή πολυπλοκότητα και ανασφάλεια δικαίου λόγω του εξελισσόμενου χαρακτήρα του προγράμματος εργασίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας. Το πεδίο αυτό θα πρέπει να εξορθολογιστεί με αναφορά σε επενδύσεις σε αμυντικές τεχνολογίες και προϊόντα που αναπτύσσονται κυρίως για στρατιωτικές εφαρμογές. Η απλούστευση αυτή θα βελτιώσει την προβλεψιμότητα για τους εταίρους υλοποίησης του InvestEU και τους χρηματοοικονομικούς διαμεσολαβητές, παρέχοντάς τους σαφή μεθοδολογία για τον προσδιορισμό του κατά πόσον οι τελικοί αποδέκτες υπόκεινται στους περιορισμούς που σχετίζονται με τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων για την αποσαφήνιση του τρόπου με τον οποίο οι εν λόγω περιορισμοί εφαρμόζονται σε τεχνολογίες με αμυντικές και μη στρατιωτικές εφαρμογές (διπλή χρήση).

(6)

Σύμφωνα με τις ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές, για να είναι επιλέξιμη, μια οντότητα που ελέγχεται από τρίτη χώρα ή από οντότητες τρίτων χωρών πρέπει να αποδεικνύει ότι το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένη έχει εγκρίνει εγγύηση σύμφωνα με τις αρχές σχετικά με τις επιλέξιμες οντότητες που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/697 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας. Η εν λόγω διάταξη δεν είναι προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες του InvestEU και περιορίζει την ανάπτυξη της χρηματοδότησης. Οι εγγυήσεις που εγκρίνονται από κράτος μέλος στο πλαίσιο αμυντικού προγράμματος που έχει λάβει τη χρηματοδοτική συνεισφορά της Ένωσης φαίνεται να επαρκούν για την προστασία της ασφάλειας της Ένωσης και των κρατών μελών της στο πλαίσιο του Ταμείου InvestEU. Μόνο οι οντότητες που δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν αυτά τα κριτήρια θα πρέπει να υποχρεούνται να υποβάλουν εγγύηση ειδικά στο πλαίσιο της πράξης InvestEU. Η παρούσα τροποποίηση αποσκοπεί στην αποσαφήνιση της εφαρμογής του ταμείου InvestEU για τη στήριξη οντοτήτων που είναι εγκατεστημένες στην Ένωση και ελέγχονται από οντότητες εκτός ΕΕ. Οι εγγυήσεις αυτές μπορούν, κατά περίπτωση, να βασίζονται σε μέτρα μετριασμού που επιβάλλονται από το κράτος μέλος, ή προς όφελος του κράτους μέλους που ελέγχει την απόκτηση του ελέγχου των εν λόγω νομικών οντοτήτων από άλλη τρίτη χώρα ή από οντότητα άλλης τρίτης χώρας, κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) 2019/452 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5).

(7)

Οι ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν ότι, για τις στρατηγικές επενδύσεις στον τομέα της άμυνας, οι περιορισμοί που σχετίζονται με τον έλεγχο των τελικών αποδεκτών επεκτείνονται επίσης στους προμηθευτές και τους υπεργολάβους τους. Αυτό το ευρύ πεδίο εφαρμογής δεν είναι προσαρμοσμένο στο είδος της χρηματοδότησης που παρέχεται στο πλαίσιο του InvestEU και μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη της χρηματοδότησης του InvestEU επιβάλλοντας περιττό διοικητικό φόρτο. Προκειμένου να απλουστευθεί η διοικητική διαδικασία χρηματοδότησης από το InvestEU και να διασφαλιστεί ότι οι όροι επιλεξιμότητας για τη χρηματοδότηση του InvestEU είναι προσαρμοσμένοι στα μέσα χρηματοδότησης με δανειακά και ίδια κεφάλαια, θα πρέπει να διαγραφεί από τις επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές η αναφορά στους προμηθευτές στην περίπτωση ελέγχου από τρίτες χώρες.

(8)

Οι περιορισμοί που καθορίζονται στις ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις στρατηγικές επενδύσεις περιορίζουν σε περιττό επίπεδο την επιλεξιμότητα οντοτήτων που είναι εγκατεστημένες σε συνδεδεμένες τρίτες χώρες ή ελέγχονται από συνδεδεμένη τρίτη χώρα ή οντότητες τρίτων χωρών. Για να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση με τις οντότητες που είναι εγκατεστημένες στην Ένωση και σε τρίτες χώρες συνδεδεμένες με το πρόγραμμα InvestEU, και για να ευθυγραμμιστεί η αρχή για τις επιλέξιμες οντότητες που ορίζεται στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, καθώς και σε άλλα αμυντικά προγράμματα στα οποία η Ένωση συμβάλλει ως χρηματοδότης, οι ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να διασφαλιστεί ότι εφαρμόζονται περιορισμοί σε σχέση με οντότητες που είναι εγκατεστημένες ή ελέγχονται από μη συνδεδεμένες τρίτες χώρες ή οντότητες τρίτων χωρών.

(9)

Σύμφωνα με τις ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές, έως και πέντε έτη μετά την ημερομηνία της τελικής εκταμίευσης της χρηματοδότησης, οι τελικοί αποδέκτες στρατηγικών αμυντικών επενδύσεων δεν μπορούν να προβαίνουν στη χορήγηση αποκλειστικών αδειών εκμετάλλευσης ή στη μεταβίβαση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που αφορούν κρίσιμες τεχνολογίες και τεχνολογίες οι οποίες συμβάλλουν καθοριστικά στη διαφύλαξη του ουσιώδους συμφέροντος ασφάλειας της Ένωσης και των κρατών μελών της που προκύπτουν άμεσα από τις εν λόγω στρατηγικές επενδύσεις σε τρίτες χώρες ή οντότητες τρίτων χωρών, εκτός εάν έχουν λάβει έγκριση από το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος ο τελικός αποδέκτης. Η εφαρμογή της εν λόγω διάταξης θέτει σημαντικές προκλήσεις και σημεία συμφόρησης στα κράτη μέλη και, ως εκ τούτου, εμποδίζει την ανάπτυξη του InvestEU για τη στήριξη της άμυνας, απαιτώντας από τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν νέες μορφές ελέγχου, πέραν των υφιστάμενων μηχανισμών, όπως για την εξαγωγή στρατιωτικών ειδών ή τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων. Για την αντιμετώπιση αυτών των δυσκολιών, οι ισχύουσες επενδυτικές κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να τροποποιηθούν ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δικαιούχοι θα υπόκεινται μόνο στους υφιστάμενους μηχανισμούς ελέγχου που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη στα οποία είναι εγκατεστημένοι, ενώ η χρηματοδοτική και επενδυτική πράξη καλύπτεται από την εγγύηση της ΕΕ.

(10)

Συνεπώς, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2021/1078 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,