Επίσημη Εφημερίδα
της Ευρωπαϊκής Ένωσης
EL
Σειρά L
|
|
Επίσημη Εφημερίδα |
EL Σειρά L |
|
2025/1332 |
10.7.2025 |
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ (ΕΕ) 2025/1332 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
της 9ης Ιουλίου 2025
σχετικά με την υλοποίηση του διασυνοριακού έργου Rail Baltica στον ευρωπαϊκό διάδρομο μεταφορών «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» και στον ευρωπαϊκό διάδρομο μεταφορών «Βαλτική Θάλασσα – Εύξεινος Πόντος – Αιγαίο Πέλαγος» κατ’ εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την κατάργηση της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2018/1723 της Επιτροπής
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2025) 3944]
(Τα κείμενα στην εσθονική, τη λετονική, τη λιθουανική, την πολωνική, τη σουηδική και τη φινλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, περί των προσανατολισμών της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2021/1153 και (ΕΕ) αριθ. 913/2010 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1315/2013 (1), και ιδίως το άρθρο 55 παράγραφος 1,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
|
(1) |
Το διασυνοριακό έργο Rail Baltica αναμένεται να διαδραματίσει καίριο ρόλο στη διασφάλιση της λειτουργίας των ευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» και «Βαλτική Θάλασσα – Εύξεινος Πόντος – Αιγαίο Πέλαγος». Η γραμμή Rail Baltica θα είναι μια διαλειτουργική και αποτελεσματική σιδηροδρομική σύνδεση μεταξύ της Πολωνίας, των κρατών της Βαλτικής και, έμμεσα, της Φινλανδίας. Θα δημιουργήσει σημεία σύνδεσης μεταξύ σιδηροδρομικών, θαλάσσιων, αεροπορικών και οδικών μεταφορών. Δεδομένου ότι πρόκειται για σημαντικό ελλείποντα κρίκο και στους δύο διαδρόμους, η γραμμή Rail Baltica θα συμβάλει επίσης στη σύνδεση της περιοχής με την Ουκρανία και τη Μολδαβία, χώρες οι οποίες αποτελούν μέρος των διαδρόμων «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» και «Βαλτική Θάλασσα – Εύξεινος Πόντος – Αιγαίο Πέλαγος». Αναμένεται να συμβάλει στην προώθηση της κινητικότητας μηδενικών εκπομπών σύμφωνα με τους σχετικούς ενωσιακούς στόχους μείωσης των εκπομπών CO2. |
|
(2) |
Δεδομένου του υφιστάμενου διεθνούς πλαισίου, η γραμμή Rail Baltica έχει αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη γεωστρατηγική σημασία. Η συμβολή του έργου στην άμυνα, την ασφάλεια και τη στρατιωτική κινητικότητα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την υλοποίησή του. |
|
(3) |
Το έργο Rail Baltica επηρεάστηκε από έκτακτες περιστάσεις, όπως η έξαρση της πανδημίας COVID-19 και ο πόλεμος πλήρους κλίμακας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, οι οποίες προκάλεσαν σημαντικά προβλήματα στην υλοποίηση του έργου. Συνεπώς, πρέπει να επαναξιολογηθεί το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, όπως ορίζεται στην εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2018/1723 της Επιτροπής (2). |
|
(4) |
Η γραμμή Rail Baltica υλοποιείται ως συμβατική σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας για μεικτή μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων. Αναμένεται ότι θα συμβάλει στην επίτευξη του φιλόδοξου στόχου να συνδεθούν όλες οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με σιδηρόδρομο υψηλής ταχύτητας. |
|
(5) |
Το 2030, μέσω της γραμμής Rail Baltica, οι τρεις βαλτικές χώρες αναμένεται να συνδεθούν με το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο και να ενσωματωθούν στον ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο. |
|
(6) |
Η γραμμή Rail Baltica αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος στην Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία και βασίζεται στο ευρωπαϊκό τυποποιημένο ονομαστικό εύρος τροχιάς των 1 435 mm. Στο μέλλον, το σιδηροδρομικό σύστημα ευρωπαϊκού εύρους τροχιάς αναμένεται να επεκταθεί σταδιακά στην περιοχή, σύμφωνα με τα εθνικά σχέδια για την αναπροσαρμογή του εύρους τροχιάς. |
|
(7) |
Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1679, με την επιφύλαξη του άρθρου 8 παράγραφος 5 του εν λόγω κανονισμού, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν την ολοκλήρωση του κεντρικού δικτύου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030. Επιπλέον, το άρθρο 8 παράγραφος 5 προβλέπει ότι η εκτέλεση έργων κοινού ενδιαφέροντος εξαρτάται από τον βαθμό ωριμότητάς τους, τη συμμόρφωσή τους προς τις ενωσιακές και εθνικές νομικές διαδικασίες και τη διαθεσιμότητα χρηματοοικονομικών πόρων, με επιφύλαξη της ανάληψης δέσμευσης για χρηματοδότηση από κράτος μέλος ή από την Ένωση. |
|
(8) |
Η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία θα πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη της ημερομηνίας-στόχου του 2030 για το κεντρικό δίκτυο. Ωστόσο, το έργο Rail Baltica δεν θα ολοκληρωθεί πριν από τα τέλη του 2030 λόγω των τεχνικών και οικονομικών προκλήσεων που συνδέονται με αυτό. |
|
(9) |
Λαμβανομένων υπόψη, αφενός, του χρόνου και των πόρων που απαιτούνται για την κατασκευή ολόκληρης της γραμμής Rail Baltica και, αφετέρου, της στρατηγικής σημασίας της άμεσης σύνδεσης της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας με το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο, η γραμμή θα πρέπει να κατασκευαστεί σε δύο φάσεις. |
|
(10) |
Κατά την πρώτη φάση, έως τα τέλη του 2030, θα πρέπει να κατασκευαστεί η βασική γραμμή Rail Baltica που θα συνδέσει την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία με το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο. Κατά τη δεύτερη φάση, θα πρέπει να εφαρμοστούν περαιτέρω στοιχεία που είναι απαραίτητα για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού της γραμμής Rail Baltica σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1679. |
|
(11) |
Προκειμένου η γραμμή να τεθεί σε λειτουργία το συντομότερο δυνατόν, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία θα πρέπει να κατασκευάσουν τη γραμμή Rail Baltica ως ενιαία γραμμή από το Τάλιν έως το Kaunas κατά την πρώτη φάση. Κατά την πρώτη φάση, η Λιθουανία θα πρέπει να είναι σε θέση να κατασκευάσει εγκαταστάσεις του υποσυστήματος ενέργειας, ελέγχου-χειρισμού και σηματοδότησης στην υφιστάμενη σιδηροδρομική γραμμή ευρωπαϊκού τυποποιημένου ονομαστικού εύρους τροχιάς 1 435 mm στο τμήμα μεταξύ Πολωνίας και Kaunas ώστε να αρχίσει να αυξάνεται η διασυνοριακή κυκλοφορία στον διάδρομο Rail Baltica. |
|
(12) |
Χάρη στη σταδιακή αυτή υλοποίηση, όλοι οι συμμετέχοντες εταίροι θα έχουν τη βεβαιότητα ότι οι βασικές διασυνοριακές συνδέσεις θα κατασκευαστούν κατά προτεραιότητα και έως τα τέλη του 2030. |
|
(13) |
Η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία και η Φινλανδία θα πρέπει να συνεργαστούν στενά κατά τον σχεδιασμό και την κατασκευή της γραμμής Rail Baltica προκειμένου να εξασφαλιστεί μια συντονισμένη κατασκευή και μια πλήρως διαλειτουργική σιδηροδρομική γραμμή. Η ειδική ομάδα «Rail Baltica», υπό την προεδρία του Ευρωπαίου Συντονιστή του διαδρόμου «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική», θα πρέπει να εξασφαλίσει τον συντονισμό μεταξύ των υπουργείων της Εσθονίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Πολωνίας, της Φινλανδίας και της Επιτροπής με σκοπό τη στήριξη της συνεργασίας, την καθοδήγηση του έργου και την προώθηση της ομαλής υλοποίησης. |
|
(14) |
Η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία συμφώνησαν να κατασκευάσουν τη γραμμή Rail Baltica σε στενή συνεργασία και σε στενό συντονισμό με τη Φινλανδία. |
|
(15) |
Προκειμένου να διασφαλίσουν τη συνεκτική υλοποίηση, τα κράτη της Βαλτικής θα πρέπει να συνεργαστούν με την κοινή τους επιχείρηση RB Rail AS, η οποία ενεργεί ως συντονίστρια του έργου και είναι η βασική συνομιλήτρια των εταίρων της Rail Baltica —της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας και των εθνικών συνδεδεμένων οντοτήτων τους— κατά την επικοινωνία τους με την Επιτροπή. Η κοινή επιχείρηση RB Rail AS και οι εθνικές συνδεδεμένες οντότητες θα πρέπει να υλοποιήσουν το διασυνοριακό έργο Rail Baltica σύμφωνα με τη συμφωνηθείσα διάρθρωση του έργου. |
|
(16) |
Η παρούσα απόφαση θα πρέπει να καθορίζει τις δράσεις και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίησή τους με σκοπό να καθοδηγήσει τις εργασίες των εταίρων του έργου και να παράσχει σαφήνεια στα ενδιαφερόμενα μέρη που συμμετέχουν στην υλοποίηση του έργου. Θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζει την επικαιροποιημένη στρατηγική υλοποίησης με βάση τα γεωγραφικά επιχειρησιακά τμήματα που περιγράφονται στη συμφωνία διαχείρισης έργου η οποία συνήφθη στις 28 Φεβρουαρίου 2024 μεταξύ της κοινής επιχείρησης RB Rail AS, των αρμόδιων υπουργείων της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας και των εθνικών συνδεδεμένων οντοτήτων του έργου Rail Baltica. |
|
(17) |
Σύμφωνα με το άρθρο 55 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1679, η Επιτροπή επικαιροποιεί την παρούσα απόφαση ανά τετραετία ή κατόπιν αιτήματος των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. |
|
(18) |
Δεδομένου ότι το χρονοδιάγραμμα και τα μέτρα που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2018/1723 είναι παρωχημένα και το γεωπολιτικό πλαίσιο έχει αλλάξει, η εν λόγω εκτελεστική απόφαση θα πρέπει να καταργηθεί. |
|
(19) |
Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 61 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1679, |
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Στην παρούσα απόφαση περιγράφονται οι προτεραιότητες, οι δράσεις και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του διασυνοριακού έργου Rail Baltica (Τάλιν–Pärnu–Ρίγα–Panevėžys–Kaunas–Βαρσοβία, με σύνδεση για το Βίλνιους), καθώς και οι σχετικές διατάξεις διακυβέρνησης και υποβολής εκθέσεων.
Άρθρο 2
Προτεραιότητες της πρώτης φάσης
1. Κατά την πρώτη φάση, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία αποδίδουν προτεραιότητα στην κατασκευή των τμημάτων Τάλιν–Pärnu–Salaspils–Misa–Panevėžys–Kaunas–Βαρσοβία και εκτελούν εργασίες για την ολοκλήρωση των εν λόγω τμημάτων. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, εξασφαλίζεται η σύνδεση της Ρίγας και του Βίλνιους με τη γραμμή Rail Baltica, αντίστοιχα, μέσω του υφιστάμενου σιδηροδρομικού δικτύου.
2. Όσον αφορά την πρώτη φάση, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία μπορούν να κατασκευάσουν τη γραμμή Rail Baltica ως μονή γραμμή από το Τάλιν έως το Kaunas, υπό την προϋπόθεση ότι θα κατασκευαστούν αρκετοί βρόχοι διέλευσης, καθώς και επίχωμα διπλής τροχιάς για την εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας.
3. Παράλληλα με τις δράσεις της πρώτης φάσης, οι οποίες αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, η Λιθουανία μπορεί να κατασκευάσει εγκαταστάσεις του υποσυστήματος ενέργειας, ελέγχου-χειρισμού και σηματοδότησης στην υφιστάμενη ευρωπαϊκή σιδηροδρομική γραμμή στο τμήμα μεταξύ Πολωνίας και Kaunas.
4. Η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία μπορούν να αρχίσουν να υλοποιούν δράσεις της δεύτερης φάσης ήδη πριν από την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν θα καθυστερήσει άμεσα ή έμμεσα την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων της πρώτης φάσης.
Άρθρο 3
Προτεραιότητες της δεύτερης φάσης
Το έργο Rail Baltica δεν θεωρείται ότι έχει ολοκληρωθεί προτού οι πόλεις Τάλιν, Ρίγα, Βίλνιους και Βαρσοβία συνδεθούν με τον σιδηρόδρομο ευρωπαϊκού τυποποιημένου ονομαστικού εύρους τροχιάς 1 435 mm που έχει κατασκευαστεί ως διπλή γραμμή σε ολόκληρη τη διαδρομή.
Άρθρο 4
Δράσεις και χρονοδιάγραμμα
1. Η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Πολωνία εξασφαλίζουν την υλοποίηση των ακόλουθων δράσεων για την έγκαιρη ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του έργου Rail Baltica:
|
α) |
όσον αφορά το τμήμα Τάλιν–Pärnu:
|
|
β) |
όσον αφορά το τμήμα Pärnu – σύνορα μεταξύ Εσθονίας και Λετονίας:
|
|
γ) |
όσον αφορά το τμήμα Salaspils – σύνορα μεταξύ Εσθονίας και Λετονίας:
|
|
δ) |
όσον αφορά το τμήμα Salaspils – σύνορα μεταξύ Λετονίας και Λιθουανίας:
|
|
ε) |
όσον αφορά το τμήμα Panevėžys – σύνορα μεταξύ Λετονίας και Λιθουανίας:
|
|
στ) |
όσον αφορά το τμήμα Panevėžys–Kaunas:
|
|
ζ) |
όσον αφορά το τμήμα Kaunas–Βαρσοβία (με σύνδεση για το Βίλνιους):
|
|
η) |
όσον αφορά το τμήμα Βαρσοβία-σύνορα μεταξύ Λιθουανίας και Πολωνίας:
|
|
θ) |
όσον αφορά όλα τα τμήματα Τάλιν–Pärnu–Salaspils–Misa–Panevėžys–Kaunas–Βαρσοβία:
|
2. Οι δράσεις στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης του έργου Rail Baltica συνίστανται στις υπόλοιπες δράσεις που είναι αναγκαίες για την εξασφάλιση πλήρους συμμόρφωσης της γραμμής Rail Baltica με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1679.
Άρθρο 5
Διακυβέρνηση και υποβολή εκθέσεων
1. Ο Ευρωπαίος Συντονιστής του ευρωπαϊκού διαδρόμου μεταφορών «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική», εκπρόσωποι της Επιτροπής καθώς και διορισμένοι εκπρόσωποι της Πολωνίας και της Φινλανδίας, προσκαλούνται να συμμετάσχουν ως παρατηρητές στις συνεδριάσεις του εποπτικού συμβουλίου της RB Rail AS. Η RB Rail AS μπορεί επίσης να αποφασίσει να προσκαλέσει τον Ευρωπαίο Συντονιστή ή την Επιτροπή σε στρατηγικές συνεδριάσεις μεταξύ των εταίρων του έργου.
2. Η ειδική ομάδα «Rail Baltica» συνεδριάζει κατόπιν πρόσκλησης του Ευρωπαίου Συντονιστή του ευρωπαϊκού διαδρόμου μεταφορών «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» τουλάχιστον δύο φορές ετησίως. Ζητείται η γνώμη της σχετικά με στρατηγικές αποφάσεις για το έργο. Ο Ευρωπαίος Συντονιστής του διαδρόμου «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» ενημερώνει τον Ευρωπαίο Συντονιστή του διαδρόμου «Βαλτική Θάλασσα – Εύξεινος Πόντος – Αιγαίο Πέλαγος» σχετικά με σημαντικές εξελίξεις του έργου Rail Baltica που αφορούν αμφότερους τους διαδρόμους.
3. Μετά από διαβούλευση με την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία, η RB Rail AS παρέχει γραπτώς, τουλάχιστον μία φορά ετησίως, στον Ευρωπαίο Συντονιστή του διαδρόμου «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση των δράσεων που αναφέρονται στο άρθρο 2 και, κατά περίπτωση, ενημερώνει σχετικά με οποιαδήποτε καθυστέρηση, προσδιορίζοντας τους λόγους της καθυστέρησης και αναφέροντας τα διορθωτικά μέτρα που έχουν ληφθεί.
4. Εάν το πρόγραμμα υλοποίησης και η χρηματοδότησή του επηρεαστούν λόγω ανωτέρω βίας, οι εταίροι του έργου και ο Ευρωπαίος Συντονιστής του διαδρόμου «Βόρεια Θάλασσα – Βαλτική» διαβουλεύονται μεταξύ τους για να καθορίσουν διορθωτικά μέτρα.
Άρθρο 6
Κατάργηση
Η εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2018/1723 καταργείται.
Άρθρο 7
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Εσθονίας, στη Δημοκρατία της Λετονίας, στη Δημοκρατία της Λιθουανίας, στη Δημοκρατία της Πολωνίας και στη Δημοκρατία της Φινλανδίας.
Βρυξέλλες, 9 Ιουλίου 2025.
Για την Επιτροπή
Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ
Μέλος της Επιτροπής
(1) ΕΕ L, 2024/1679, 28.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1679/oj.
(2) Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2018/1723 της Επιτροπής, της 26ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με το διασυνοριακό έργο Rail Baltica στον διάδρομο Βόρειας Θάλασσας-Βαλτικής του κεντρικού δικτύου (ΕΕ L 287 της 15.11.2018, σ. 32, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2018/1723/oj).
(3) Οδηγία (ΕΕ) 2016/797 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του σιδηροδρομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ L 138 της 26.5.2016, σ. 44, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2016/797/oj).
ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2025/1332/oj
ISSN 1977-0669 (electronic edition)