(1)

Η οδηγία 2003/87/ΕΚ θέσπισε σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης (στο εξής: ΣΕΔΕ της ΕΕ). Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2019/1122 της Επιτροπής (2) συμπλήρωσε την οδηγία 2003/87/ΕΚ όσον αφορά τη λειτουργία του ενωσιακού μητρώου. Λόγω της φύσης των δραστηριοτήτων των θαλάσσιων μεταφορών, ιδίως της μεταφοράς χύδην εμπορευμάτων, οι ναυτιλιακές εταιρείες ενδέχεται να ασκούν δραστηριότητες οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ, όπως ορίζεται στο παράρτημα I της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, σε ορισμένες περιόδους υποβολής εκθέσεων και να μην εμπίπτουν σε άλλες περιόδους. Ως εκ τούτου, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζητούν από τον εθνικό διαχειριστή να θέσει τον λογαριασμό χαρτοφυλακίου φορέα εκμετάλλευσης θαλάσσιων μεταφορών ναυτιλιακής εταιρείας, ο οποίος δεν περιλαμβάνεται πλέον στο ΣΕΔΕ της ΕΕ, σε κατάσταση «αποκλεισμένος», αφού προηγουμένως ειδοποιήσει την ενδιαφερόμενη ναυτιλιακή εταιρεία. Η κατάσταση αυτή θα πρέπει να διατηρείται έως ότου η αρμόδια αρχή ενημερώσει τον εθνικό διαχειριστή ότι η ναυτιλιακή εταιρεία υπάγεται εκ νέου στο ΣΕΔΕ της ΕΕ.

(2)

Το παράρτημα I της οδηγίας 2003/87/ΕΚ τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2023/959 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) και προβλέπει ότι οι εγκαταστάσεις δεν καλύπτονται από την οδηγία 2003/87/ΕΚ όταν, κατά την προηγούμενη σχετική πενταετή περίοδο που αναφέρεται στο άρθρο 11 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο της εν λόγω οδηγίας, οι εκπομπές από την καύση βιομάζας που πληροί τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 14 της εν λόγω οδηγίας συνιστούν κατά μέσο όρο ποσοστό άνω του 95 % των συνολικών μέσων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Ως εκ τούτου, οι εθνικοί διαχειριστές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να θέσουν αυτούς τους λογαριασμούς φορέα εκμετάλλευσης σε κατάσταση «αποκλεισμένος».

(3)

Το άρθρο 30στ παράγραφος 4 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ προβλέπει ότι οι ρυθμιζόμενες οντότητες υποβάλλουν αναφορά για τις ιστορικές εκπομπές από το 2025. Το άρθρο 30στ παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας προβλέπει ότι οι ρυθμιζόμενες οντότητες υποβάλλουν αναφορά για τις εξακριβωμένες εκπομπές από το 2026. Για να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος και δεδομένου ότι οι ρυθμιζόμενες οντότητες θα έχουν τη δυνατότητα να τηρούν δικαιώματα εκπομπής σε λογαριασμούς χαρτοφυλακίου ρυθμιζόμενης οντότητας από την έναρξη του πλειστηριασμού το 2027, οι εθνικοί διαχειριστές θα πρέπει να δημιουργήσουν έναν λογαριασμό εθνικής αρμόδιας αρχής που θα εξυπηρετεί αποκλειστικά τον σκοπό της υποβολής αναφοράς για τις ιστορικές εκπομπές το 2025 και τις εξακριβωμένες εκπομπές το 2026 σε συγκεντρωτικό επίπεδο.

(4)

Για να μπορέσει η Επιτροπή να υπολογίσει το ανώτατο όριο για το σύστημα εμπορίας εκπομπών σχετικά με την καύση στους τομείς των κτιρίων και των οδικών μεταφορών για το έτος 2028, ο εθνικός διαχειριστής θα πρέπει να υποβάλει αναφορά στην Επιτροπή όσον αφορά τις λεπτομερείς εκπομπές κάθε ρυθμιζόμενης οντότητας έως τις 30 Ιουνίου 2025 και έως τις 30 Ιουνίου 2026, κατά περίπτωση, με ηλεκτρονικά μέσα και με τη χρήση των υποδειγμάτων ή των προδιαγραφών μορφότυπου αρχείων που δημοσιεύει η Επιτροπή σύμφωνα με τον πίνακα IX-IV του παραρτήματος IX του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2019/1122.

(5)

Το άρθρο 13 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ προβλέπει ότι τα δικαιώματα που εκδόθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2013 και μετά ισχύουν επ’ αόριστον. Τα δικαιώματα που εκδόθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2013, για την πρώτη και τη δεύτερη φάση του ΣΕΔΕ της ΕΕ, δεν ισχύουν πλέον και όλα τα εν λόγω δικαιώματα που τηρούνται σε λογαριασμούς ακυρώθηκαν στο τέλος της αντίστοιχης περιόδου συμμόρφωσης. Ως εκ τούτου, μια αρνητική τιμή συμμόρφωσης δεν μπορεί να διορθωθεί από σταθερή εγκατάσταση και παραμένει επ’ αόριστον. Προκειμένου να αποφευχθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στους φορείς εκμετάλλευσης που δεν διαθέτουν τεχνικά ή νομικά μέσα για να συμμορφωθούν με προηγούμενες υποχρεώσεις του ΣΕΔΕ της ΕΕ, η εν λόγω αρνητική τιμή της πρώτης και της δεύτερης φάσης του ΣΕΔΕ της ΕΕ δεν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον υπολογισμό της κατάστασης συμμόρφωσης.

(6)

Η εμπειρία του παρελθόντος έχει καταδείξει την έλλειψη συμμόρφωσης εκ μέρους ορισμένων φορέων εκμετάλλευσης με τις υποχρεώσεις παράδοσης που ορίζονται στο άρθρο 12 παράγραφος 3 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ. Προκειμένου να αποφευχθεί η στρέβλωση των στόχων του ΣΕΔΕ και να διασφαλιστεί η συμμόρφωση, εάν, την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους, ο αριθμός των δικαιωμάτων που παραδόθηκαν από λογαριασμό χαρτοφυλακίου σταθερής εγκατάστασης ή από λογαριασμό χαρτοφυλακίου φορέα εκμετάλλευσης αεροσκαφών είναι μικρότερος από τις εξακριβωμένες εκπομπές του κατά την τρέχουσα περίοδο και συμπεριλαμβανομένου του προηγούμενου έτους, ο κεντρικός διαχειριστής θα πρέπει να διασφαλίζει ότι το ενωσιακό μητρώο θέτει τον αντίστοιχο λογαριασμό φορέα εκμετάλλευσης σε κατάσταση «δεσμευμένος».

(7)

Το άρθρο 3γ παράγραφος 6 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ θέσπισε έναν ακόμη μηχανισμό στήριξης για τη χρήση επιλέξιμων αεροπορικών καυσίμων. Η στήριξη παρέχεται με τη μορφή κατανομής δικαιωμάτων σε φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών. Η απόφαση αριθ. 334/2023 της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ (4) καθιέρωσε σύστημα για την Ισλανδία σχετικά με τη δωρεάν κατανομή πρόσθετων δωρεάν δικαιωμάτων σε φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών. Για να διασφαλιστεί η ορθή λογιστική καταγραφή των δικαιωμάτων, ο πίνακας κατανομής για τις αερομεταφορές θα πρέπει να επεκταθεί αναλόγως.

(8)

Το άρθρο 14 παράγραφος 6 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ απαιτεί από την Επιτροπή να δημοσιεύει ορισμένα συγκεντρωτικά δεδομένα σχετικά με τις εκπομπές ανά φορέα εκμετάλλευσης αεροσκαφών. Τα δεδομένα αυτά δεν αφορούν τη συμμόρφωση που ελέγχεται από το ενωσιακό μητρώο, η δημοσίευση των συγκεντρωτικών δεδομένων σε διάφορα επίπεδα εξυπηρετεί μόνο τη διαφάνεια. Ο δημόσιος ιστότοπος του ενωσιακού μητρώου δημοσιεύει ήδη ένα σύνολο δεδομένων ανά φορέα εκμετάλλευσης αεροσκαφών. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να χρησιμοποιηθεί ο ίδιος δημόσια διαθέσιμος ιστότοπος για τη δημοσίευση των δεδομένων σχετικά με τις εκπομπές σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο. Για τον ίδιο λόγο, ο ίδιος ιστότοπος θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τη δημοσίευση δεδομένων σχετικά με τις επιπτώσεις των αεροπορικών μεταφορών που δεν σχετίζονται με το CO2 και τις σχετικές εκθέσεις που υποβάλλονται σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 5 της εν λόγω οδηγίας.

(9)

Το άρθρο 58 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2019/1122 επιτρέπει στον κάτοχο λογαριασμού ή στον εθνικό διαχειριστή που ενεργεί για λογαριασμό του κατόχου λογαριασμού να ζητήσει την αντιστροφή συναλλαγών που πραγματοποιήθηκαν εκ παραδρομής ή ακούσια. Προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στον κάτοχο του λογαριασμού και παράλληλα να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία της λογιστικής υποχρέωσης του ενωσιακού μητρώου, θα πρέπει να παραταθεί το χρονοδιάγραμμα για την υποβολή του εν λόγω αιτήματος αντιστροφής.

(10)

Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των εθνικών δικαστηρίων έχουν οδηγήσει στον αποκλεισμό φορέων εκμετάλλευσης ή τομέων από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/87/ΕΚ. Για να διασφαλιστεί η εκτελεστότητα των εν λόγω αποφάσεων και η επιστροφή των δικαιωμάτων για τα οποία οι παραδόσεις έχουν ακυρωθεί από τα εν λόγω δικαστήρια, ο κεντρικός διαχειριστής θα πρέπει να επιστρέψει τα παραδοθέντα δικαιώματα στον λογαριασμό χαρτοφυλακίου φορέα εκμετάλλευσης. Προκειμένου η επιστροφή των δικαιωμάτων να μην οδηγήσει σε συγκυριακό υπερκέρδος για τον φορέα εκμετάλλευσης που επωφελείται από την επιστροφή, ο αριθμός των δικαιωμάτων που πρέπει να επιστραφούν θα πρέπει να καθορίζεται λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη της αξίας των δικαιωμάτων και τον πληθωρισμό.

(11)

Συνεπώς, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2019/1122 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.

(12)

Ζητήθηκε η γνώμη του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων σύμφωνα με το άρθρο 42 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5), ο οποίος γνωμοδότησε στις 14 Ιανουαρίου 2025.

(13)

Η οδηγία 2003/87/ΕΚ προβλέπει ότι η παρακολούθηση και η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές από το σύστημα εμπορίας για την καύση στους τομείς των κτιρίων και των οδικών μεταφορών θα ξεκινήσει το 2025. Για να διασφαλιστεί η συνέπεια και η σαφήνεια, οι κανόνες για το άνοιγμα λογαριασμού των εθνικών αρμόδιων αρχών για τους σκοπούς της υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές για το έτος 2024 και για τους σκοπούς της υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις εξακριβωμένες εκπομπές για το έτος 2025 θα πρέπει να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2025.

(14)

Από την 1η Ιανουαρίου 2025 τα γενικά δικαιώματα πρέπει να εκχωρούνται και για τον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, μέσω της δωρεάν κατανομής και του πλειστηριασμού. Ως εκ τούτου, τα γενικά δικαιώματα θα πρέπει να μεταφερθούν από τον λογαριασμό πλειστηριασμών της ΕΕ από την 1η Ιανουαρίου 2025.

(15)

Επομένως, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει επειγόντως,

1)

Το άρθρο 9 τροποποιείται ως εξής:

2)

Το άρθρο 15β τροποποιείται ως εξής:

3)

στο άρθρο 20 προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 10:

4)

στο άρθρο 22, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

5)

προστίθεται το ακόλουθο άρθρο 26γ:

6)

προστίθεται το ακόλουθο άρθρο 32α:

7)

στο άρθρο 33 προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 1δ:

8)

το άρθρο 40 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

(*1)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2023/2830 της Επιτροπής, της 17ης Οκτωβρίου 2023, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με τον καθορισμό κανόνων για τον χρόνο διεξαγωγής, τη διαχείριση και άλλες πτυχές των πλειστηριασμών δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (ΕΕ L, 2023/2830, 20.12.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2023/2830/oj).»·"

9)

στο άρθρο 48, η παράγραφος 2 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

10)

στο άρθρο 49 προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 1α:

(*2)  Απόφαση της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ αριθ. 334/2023, της 8ης Δεκεμβρίου 2023, για την τροποποίηση του παραρτήματος XX (Περιβάλλον) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ [2024/1419] (ΕΕ L, 2024/1419, 13.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2024/1419/oj).»·"

11)

στο άρθρο 50 η παράγραφος 2 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

12)

Στο άρθρο 54 παράγραφος 1, το στοιχείο γ) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

13)

Το άρθρο 58 τροποποιείται ως εξής:

14)

το ακόλουθο άρθρο 58α προστίθεται πριν από το κεφάλαιο 3:

«Άρθρο 58α

Επιστροφή δικαιωμάτων

1.   Ο κεντρικός διαχειριστής επιστρέφει τα παραδοθέντα δικαιώματα στον λογαριασμό χαρτοφυλακίου φορέα εκμετάλλευσης για να θέσει σε εφαρμογή την απόφαση κράτους μέλους και την απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 27 ή το άρθρο 27α της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, ή την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία διαπιστώνεται ότι οι δραστηριότητες που ασκεί ο φορέας εκμετάλλευσης δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας.

2.   Ο αριθμός των δικαιωμάτων που επιστρέφονται καθορίζεται με την εφαρμογή του ακόλουθου τύπου και στρογγυλοποιείται στον πλησιέστερο ακέραιο:

όπου:

Η μέση τιμή των δικαιωμάτων κατά το έτος παράδοσης καθορίζεται με βάση τη μέση τιμή εκκαθάρισης πλειστηριασμού για το εν λόγω έτος στον κοινό χώρο πλειστηριασμών σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 1 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2023/2830 (*3).

Η μέση τιμή των δικαιωμάτων κατά το έτος επιστροφής καθορίζεται με βάση τη μέση τιμή εκκαθάρισης πλειστηριασμού για το εν λόγω έτος στον κοινό χώρο πλειστηριασμών σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 1 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2023/2830.

Ο πληθωρισμός καθορίζεται με βάση τον δείκτη τιμών καταναλωτή που βασίζεται στον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.   Ο ίδιος τύπος δικαιωμάτων εκπομπής που παραδόθηκαν αρχικά επιστρέφεται από τον λογαριασμό διαγραφής δικαιωμάτων της Ένωσης στον λογαριασμό χαρτοφυλακίου φορέα εκμετάλλευσης.

(*3)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2023/2830 της Επιτροπής, της 17ης Οκτωβρίου 2023, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με τον καθορισμό κανόνων για τον χρόνο διεξαγωγής, τη διαχείριση και άλλες πτυχές των πλειστηριασμών δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (ΕΕ L, 2023/2830, 20.12.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2023/2830/oj).»·"

15)

το παράρτημα I τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα I του παρόντος κανονισμού·

16)

το παράρτημα VII τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα II του παρόντος κανονισμού·

17)

το παράρτημα IX τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα III του παρόντος κανονισμού·

18)

το παράρτημα XI αντικαθίσταται από το κείμενο του παραρτήματος IV του παρόντος κανονισμού·

19)

το παράρτημα XIII τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα V του παρόντος κανονισμού.