(1)

Στα τέλη Οκτωβρίου και στις αρχές Νοεμβρίου του 2024, η Ισπανία επλήγη από δυσμενή καιρικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης. Διαδοχικά επεισόδια μεμονωμένου χαμηλού βαρομετρικού προκάλεσαν εξαιρετικά έντονες βροχοπτώσεις και καταστροφικές πλημμύρες που έπληξαν σοβαρά την παραγωγή στους τομείς των οπωροκηπευτικών, του οίνου, της ελιάς και της κτηνοτροφίας. Πριν από αυτά τα εξαιρετικά δυσμενή καιρικά φαινόμενα σημειώθηκαν σε ορισμένες περιοχές ελλείψεις βροχοπτώσεων από την έναρξη της περιόδου και έντονες θερμικές συνθήκες κατά τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2024, οι οποίες οδήγησαν σε συνθήκες ξηρασίας και έπληξαν σοβαρά την παραγωγή ορισμένων καλλιεργειών, ιδίως των καρπών με κέλυφος.

(2)

Το καλοκαίρι του 2024, η Κροατία επλήγη από δυσμενή κλιματικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης. Στις αρχές του 2024, η Κροατία βίωσε θερμότερες περιόδους, ακολουθούμενες από χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σύγκριση με τους μακροπρόθεσμους μέσους όρους, γεγονός που επηρέασε την προχωρημένη ανάπτυξη των καλλιεργειών. Ακολούθησαν οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες και οι έντονοι καύσωνες τον Ιούλιο του 2024, που επηρέασαν σημαντικά την παραγωγή ορισμένων οπωροκηπευτικών και οινοποιήσιμων σταφυλιών, καθώς και ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών, ιδίως αραβοσίτου, ηλίανθου, σόγιας και ζαχαρότευτλου.

(3)

Κατά τον Δεκέμβριο του 2023, τον Ιανουάριο του 2024 και τον Φεβρουάριο του 2024, η Κύπρος επλήγη από έντονη έλλειψη βροχοπτώσεων σε συνδυασμό με πρωτοφανείς υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες οδήγησαν σε συνθήκες ξηρασίας. Οι χαμηλές βροχοπτώσεις, οι ξηρές συνθήκες και η λειψυδρία συνεχίστηκαν την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2024 και επηρέασαν τους τομείς των σιτηρών και της ελιάς, καθώς και την παραγωγή ορισμένων οπωροκηπευτικών, ιδίως την παραγωγή αμυγδάλων και οινοποιήσιμων σταφυλιών.

(4)

Κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και στις αρχές Αυγούστου του 2024, τμήματα της Λετονίας επλήγησαν από δυσμενή κλιματικά φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης, και συγκεκριμένα από εξαιρετικά έντονες βροχοπτώσεις. Είχαν προηγηθεί ψυχρές θερμοκρασίες - ρεκόρ, παγετός και κύματα ψύχους τον Δεκέμβριο του 2023 και τον Ιανουάριο του 2024, ενώ ακολούθησαν ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες από τον Μάρτιο του 2024 και στη συνέχεια παγετοί στις αρχές Μαΐου του 2024. Αυτές οι μεγάλες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας επηρέασαν την παραγωγή των καλλιεργειών, ιδίως των δημητριακών και της ελαιοκράμβης, καθώς και των οπωροκηπευτικών, συμπεριλαμβανομένης της πατάτας.

(5)

Το καλοκαίρι του 2024, η Ουγγαρία επλήγη από δυσμενείς κλιματικές συνθήκες πρωτοφανούς έντασης. Οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την επίμονη έλλειψη βροχοπτώσεων και τις συνθήκες ξηρασίας επηρέασαν σημαντικά τις καλλιέργειες αραβοσίτου και, σε μικρότερο βαθμό, τις καλλιέργειες ηλίανθου, σόγιας και ζαχαρότευτλου, τον τομέα των οπωροκηπευτικών, συμπεριλαμβανομένης της πατάτας, και τον αμπελοοινικό τομέα.

(6)

Μολονότι υπάρχουν ενδείξεις ότι τέτοιου είδους δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές εμφανίζονται σε όλη την επικράτεια της Ένωσης, σε ένα γενικό πλαίσιο αυξανόμενων κινδύνων για τη γεωργία, ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, η ένταση των φαινομένων στην Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία και την Ουγγαρία ήταν πρωτοφανής και επηρέασε μεγάλη περιοχή και σημαντικό μερίδιο της παραγωγής.

(7)

Οι σημαντικές ζημίες που υπέστησαν οι παραγωγοί γεωργικών προϊόντων από τα εν λόγω δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και τις φυσικές καταστροφές και η επακόλουθη απώλεια εισοδήματος για τους πληγέντες παραγωγούς στην Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία και την Ουγγαρία θέτουν σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

(8)

Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεσπιστεί έκτακτο μέτρο, ικανό να συμβάλει στην αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων μετά τα εν λόγω δυσμενή κλιματικά φαινόμενα και τις φυσικές καταστροφές στην Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία και την Ουγγαρία.

(9)

Οι σημαντικές ζημίες και οικονομικές απώλειες που υπέστησαν οι πληγέντες παραγωγοί λόγω των δυσμενών κλιματικών φαινομένων και των φυσικών καταστροφών αποτελούν ειδικό πρόβλημα κατά την έννοια του άρθρου 221 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εύκολα με μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τα άρθρα 219 ή 220 του εν λόγω κανονισμού. Η κατάσταση δεν συνδέεται ειδικά με αναγνωρισμένη μοναδική διατάραξη της αγοράς ή με συγκεκριμένη απειλή, ούτε με μέτρα για την καταπολέμηση της εξάπλωσης ζωονόσων ή του κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών λόγω κινδύνων για τη δημόσια υγεία, την υγεία των ζώων ή των φυτών.

(10)

Τα ποσά που διατίθενται στην Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία και την Ουγγαρία θα πρέπει να καθοριστούν, λαμβανομένου ιδίως υπόψη του αντίστοιχου βάρους καθενός από αυτά τα κράτη μέλη στον γεωργικό τομέα της Ένωσης, με βάση τα καθαρά ανώτατα όρια για τις άμεσες ενισχύσεις που ορίζονται στο παράρτημα V του κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), καθώς και τον αντίκτυπο των δυσμενών κλιματικών φαινομένων και των φυσικών καταστροφών στα εν λόγω κράτη μέλη.

(11)

Η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λετονία και η Ουγγαρία θα πρέπει να διανείμουν την ενίσχυση μέσω των πλέον αποτελεσματικών διαύλων βάσει αντικειμενικών και αμερόληπτων κριτηρίων που λαμβάνουν υπόψη την έκταση των δυσχερειών και των οικονομικών ζημιών που υπέστησαν οι πληγέντες γεωργοί. Θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι γεωργοί θα είναι οι τελικοί δικαιούχοι της ενίσχυσης και να αποφύγουν στρεβλώσεις της αγοράς ή του ανταγωνισμού.

(12)

Δεδομένου ότι με τα ποσά που θα διατεθούν στην Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία και την Ουγγαρία θα διευθετηθούν μόνο εν μέρει οι οικονομικές δυσχέρειες των γεωργών, θα πρέπει να επιτραπεί στα εν λόγω κράτη μέλη να χορηγήσουν πρόσθετη εθνική στήριξη στους γεωργούς, υπό τους όρους που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(13)

Προκειμένου να παρασχεθεί στην Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, τη Λετονία και την Ουγγαρία η ευελιξία να διανείμουν την ενίσχυση όπως απαιτούν οι συνθήκες με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι πληγέντες γεωργοί, θα πρέπει να παρέχεται δυνατότητα σώρευσης της ενίσχυσης με άλλη στήριξη που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, χωρίς υπεραντιστάθμιση των γεωργών.

(14)

Προκειμένου να αποφευχθεί η υπεραντιστάθμιση, η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λετονία και η Ουγγαρία θα πρέπει να λάβουν υπόψη τη στήριξη που χορηγείται στο πλαίσιο άλλων εθνικών ή ενωσιακών μέσων στήριξης ή ιδιωτικών καθεστώτων ώστε να αντιμετωπιστεί η οικονομική ζημία που έχουν υποστεί οι εν λόγω χώρες.

(15)

Δεδομένου ότι η ενίσχυση που παρέχει η Ένωση καθορίζεται σε ευρώ, είναι αναγκαίο, για την εξασφάλιση ενιαίας και ταυτόχρονης εφαρμογής, να καθοριστεί ημερομηνία για τη μετατροπή του ποσού που χορηγείται στα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ ως εθνικό τους νόμισμα, όπως στην περίπτωση της Ουγγαρίας. Εφόσον ο παρών κανονισμός δεν προβλέπει προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων ενίσχυσης, είναι σκόπιμο να θεωρηθεί, για τους σκοπούς του άρθρου 30 παράγραφος 3 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127 της Επιτροπής (3), η ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος κανονισμού ως γενεσιουργός αιτία της συναλλαγματικής ισοτιμίας όσον αφορά τα ποσά που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

(16)

Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα αυτού του έκτακτου μέτρου, οι δικαιούχοι θα πρέπει να λάβουν ταχέως τη χρηματοδοτική στήριξη έκτακτης ανάγκης. Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστεί η έγκαιρη παρακολούθηση του προϋπολογισμού, καθώς και η επικαιροποιημένη παρακολούθηση και η αποδοτική χρήση του γεωργικού αποθεματικού, ώστε να μεγιστοποιηθεί η διαθεσιμότητά του και να ενισχυθεί η ικανότητα ταχείας αντίδρασης σε αναδυόμενες κρίσεις. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να καθοριστεί ημερομηνία επιλεξιμότητας για την καταβολή της εν λόγω στήριξης από τα κράτη μέλη στους δικαιούχους. Τυχόν πληρωμές που πραγματοποιούνται μετά την ημερομηνία αυτή θα πρέπει να θεωρούνται μη επιλέξιμες για χρηματοδότηση από την Ένωση.

(17)

Ως εκ τούτου, η Ένωση θα πρέπει να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες στις οποίες υποβάλλονται η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λετονία και η Ουγγαρία στο πλαίσιο του εν λόγω έκτακτου μέτρου μόνον εφόσον οι δαπάνες αυτές έχουν πραγματοποιηθεί εντός συγκεκριμένης προθεσμίας επιλεξιμότητας. Η στήριξη για το εν λόγω έκτακτο μέτρο θα πρέπει συνεπώς να καταβληθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2025.

(18)

Καθώς καμία πληρωμή που πραγματοποιείται μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2025 δεν πρέπει να θεωρείται επιλέξιμη σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει να εφαρμόζεται το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/127, το οποίο προβλέπει αναλογική μείωση των μηνιαίων πληρωμών που πραγματοποιούνται εκπρόθεσμα.

(19)

Η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λετονία και η Ουγγαρία θα πρέπει να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στην Ένωση να ελέγξει την αποδοτικότητα του μέτρου που θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό.

(20)

Για να εξασφαλιστεί ότι οι γεωργοί θα λάβουν ενίσχυση το ταχύτερο δυνατόν, θα πρέπει η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, η Λετονία και η Ουγγαρία να εφαρμόσουν τον παρόντα κανονισμό χωρίς καθυστέρηση. Συνεπώς, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(21)

Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών,