(1)

Ένα αποτελεσματικό σύστημα δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΙ) αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε εύρωστης βιομηχανικής στρατηγικής. Οι βιομηχανίες που κάνουν εντατική χρήση της ΔΙ διαδραματίζουν εξέχοντα ρόλο στη στήριξη μιας ανθεκτικής, πράσινης και ανταγωνιστικής οικονομίας στην ΕΕ, καθώς συνεισφέρουν κατά 47 % στο συνολικό ΑΕΠ και σχεδόν κατά 40 % στη συνολική απασχόληση. Οι ευρωπαϊκές δημιουργικές και καινοτόμες βιομηχανίες είναι πρωτοπόροι στις πράσινες τεχνολογίες και στα βιώσιμα προϊόντα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, κατέχουν σημαντικό μερίδιο των πράσινων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και διαθέτουν ισχυρά χαρτοφυλάκια διανοητικής ιδιοκτησίας σε τεχνολογίες όπως η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα και η επεξεργασία των αποβλήτων (1). Ταυτόχρονα, την τελευταία δεκαετία σημειώθηκε σημαντική αύξηση στις καταχωρίσεις πράσινων σημάτων στην ΕΕ (2). Η ισότιμη προστασία των δικαιωμάτων ΔΙ μεταφράζεται σε αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας, των επενδύσεων, της απασχόλησης και της παραγωγικότητας, μεταξύ άλλων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (στο εξής: ΜΜΕ) (3).

(2)

Η σημαντική αγοραία αξία των προϊόντων που προστατεύονται από ΔΔΙ έχει προσελκύσει εγκληματικά δίκτυα, με αποτέλεσμα την αύξηση των προϊόντων παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας. Στη στρατηγική για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025, η οποία αποσκοπεί στην εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων και των επιχειρηματικών τους μοντέλων (4) ., η παραποίηση/απομίμηση αναγνωρίζεται ως έγκλημα με σοβαρές επιπτώσεις. Η εν λόγω εγκληματική δραστηριότητα δεν οδηγεί μόνο σε απώλειες εσόδων για τους δικαιούχους ΔΙ (στο εξής: δικαιούχοι), αλλά ενέχει και σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια των καταναλωτών, τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Η πανδημία COVID-19 δημιούργησε νέες ευκαιρίες διείσδυσης προϊόντων παραποίησης/απομίμησης και πειρατείας στις αγορές, λόγω της εκτίναξης των διαδικτυακών πωλήσεων και της έλλειψης βασικών προϊόντων τη συγκεκριμένη περίοδο. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε επικίνδυνα για τη ζωή περιστατικά, που περιλάμβαναν π.χ. πειρατικά δομοστοιχεία ημιαγωγών σε αυτόματους εξωτερικούς απινιδωτές (5). Επιπλέον, τριβείς που αποτελούν προϊόν απομίμησης/παραποίησης έχουν διεισδύσει σε διάφορους κλάδους, απειλώντας π.χ. τον ενεργειακό τομέα και την εύρυθμη λειτουργία των ανεμογεννητριών. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητη μια ισχυρή πολιτική για την καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα δικαιώματα ΔΙ αποδίδουν το μέγιστο των δυνατοτήτων τους για τη στήριξη της καινοτομίας, της ανταγωνιστικότητας και μιας πιο πράσινης και πιο βιώσιμης οικονομίας.

(3)

Παρά τις προσπάθειες που γίνονται για τον περιορισμό τους, οι δραστηριότητες που παραβιάζουν τα δικαιώματα ΔΙ σε σχέση με τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης και την πειρατεία αποτελούν φαινόμενο που εντείνεται διαρκώς, με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις στην απασχόληση και την ανάπτυξη στην ΕΕ (6). Οι δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ συνιστούν απειλή για διάφορους κλάδους και διάφορα είδη εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των κοινών καταναλωτικών προϊόντων και των προϊόντων που διατίθενται από επιχείρηση προς επιχείρηση. Ιδίως όμως οι δραστηριότητες αυτές μπορεί να συνδέονται στενά με εγκληματική συμπεριφορά (7). Τα εγκληματικά δίκτυα που εμπλέκονται σε εγκλήματα κατά της ΔΙ διεισδύουν σε κάθε στάδιο της αλυσίδας εφοδιασμού, ενώ τα εγκλήματα είναι δύσκολο να διερευνηθούν, δεδομένου ότι τα περισσότερα από τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης που διακινούνται εντός της ΕΕ προέρχονται από το εξωτερικό, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό των βασικών εμπλεκομένων. Ως εκ τούτου, οι δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ υπονομεύουν την ενιαία αγορά της ΕΕ και τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τα περιβαλλοντικά πρότυπα και τα πρότυπα ασφάλειας και δεοντολογίας για τα καταναλωτικά αγαθά. Επιπλέον, επηρεάζουν σημαντικά τις ευρωπαϊκές εταιρείες, ιδίως τις ΜΜΕ, των οποίων οι πιθανότητα επιβίωσης είναι κατά 34 % μικρότερη σε περίπτωση προσβολής των ΔΔΙ τους.

(4)

Στο σχέδιο δράσης του 2020 για τη ΔΙ (8), η Επιτροπή δεσμεύτηκε να βελτιώσει την επιβολή των ΔΔΙ, πρώτον με την έκδοση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9), ο οποίος αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου προς την καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο, και, δεύτερον, με τη δημιουργία εργαλειοθήκης της ΕΕ κατά της παραποίησης/απομίμησης, η οποία θα εγκριθεί με την παρούσα σύσταση. Η εργαλειοθήκη αναμένεται να προωθήσει και να διευκολύνει την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ δικαιούχων, παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών και αρμόδιων αρχών, και επιδιώκει την προώθηση ορθών πρακτικών και τη χρήση κατάλληλων εργαλείων και νέων τεχνολογιών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (10) και το Συμβούλιο (11) εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για αυτήν την πρωτοβουλία.

(5)

Η παρούσα σύσταση βασίζεται στα αποτελέσματα ευρείας διαβούλευσης που διεξάγεται από το 2021. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται, ιδίως, εργαστήρια με ενδιαφερόμενα μέρη που διοργανώθηκαν το 2021 και το 2022, παρατηρήσεις στη διαδικασία συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων του 2022 (12), συζήτηση στρογγυλής τραπέζης υψηλού επιπέδου που διοργάνωσε ο επίτροπος Thierry Breton τον Ιούνιο του 2022, συνεδριάσεις ομάδων εμπειρογνωμόνων και η διεθνής σύνοδος κορυφής για την επιβολή των ΔΔΙ που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2023. Αυτή η ευρεία διαβούλευση αποκάλυψε τη σημασία της ενίσχυσης της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ όλων των οικείων ενδιαφερόμενων μερών, ιδίως των δημόσιων αρχών, των δικαιούχων και των παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών. Επίσης, η διαβούλευση αναγνώρισε τη σημασία της διαμόρφωσης της μελλοντικής πολιτικής για την επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ με βάση τα υφιστάμενα εργαλεία και την υφιστάμενη νομοθεσία της ΕΕ, και ιδίως: i) τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/2065, δηλαδή την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες· ii) την οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13) σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση· iii) την οδηγία 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14) σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας και iv) τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 608/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (15) σχετικά με την τελωνειακή επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, καθώς και τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16) για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα.

(6)

Η οδηγία 2004/48/ΕΚ εφαρμόζεται σε όλα τα δικαιώματα ΔΙ που καλύπτονται από το δίκαιο της Ένωσης και/ή από το εθνικό δίκαιο του οικείου κράτους μέλους, όπως ορίζεται στο άρθρο 2. Επιδιώκει να διασφαλίσει υψηλό, ισοδύναμο και ομοιογενές επίπεδο προστασίας στην ενιαία αγορά, αντικατοπτρίζοντας την ανάγκη για κοινές πρακτικές επιβολής των ΔΔΙ. Σύμφωνα με αυτήν τη συνεκτική προσέγγιση όσον αφορά την επιβολή των ΔΔΙ, η παρούσα σύσταση καλύπτει όλες τις δραστηριότητες εμπορικής κλίμακας και προσβάλλουν ΔΔΙ, και οι οποίες συνιστούν πράξεις που αποσκοπούν σε άμεσο ή έμμεσο οικονομικό ή εμπορικό όφελος. Για τους σκοπούς της παρούσας σύστασης, οι δραστηριότητες εμπορικής κλίμακας που προσβάλλουν δικαιώματα ΔΙ αφορούν τόσο εμπορεύματα παραποίησης/απομίμησης όσο και πειρατικά εμπορεύματα και περιεχόμενο, τα οποία έχουν αποτελέσει αντικείμενο προσβολής εμπορικού σήματος, γεωγραφικής ένδειξης, διπλώματος ευρεσιτεχνίας, σχεδίου ή υποδείγματος ή δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Χωρίς να παρεμβαίνουν σε πτυχές που εξετάζονται στη σύσταση (ΕΕ) 2023/1018 (17) σχετικά με την καταπολέμηση της διαδικτυακής πειρατείας αθλητικών και άλλων ζωντανών εκδηλώσεων, οι περισσότερες κατευθυντήριες αρχές, ορθές πρακτικές και εργαλεία που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της παρούσας σύστασης μπορούν επίσης να είναι συναφείς για την καταπολέμηση παράνομων δραστηριοτήτων που αφορούν διαδικτυακό περιεχόμενο προστατευόμενο από ΔΔΙ, για παράδειγμα στους τομείς των εθελοντικών δράσεων που αναλαμβάνουν διαδικτυακοί ενδιάμεσοι, της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων εθνικών αρχών και της ανταλλαγής πληροφοριών και δεδομένων.

(7)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 παρέχει εναρμονισμένους κανόνες για ένα ασφαλές, προβλέψιμο και αξιόπιστο επιγραμμικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 αναφέρεται σε πληροφορίες που αφορούν παράνομες δραστηριότητες, όπως η πώληση προϊόντων παραποίησης/απομίμησης, ως παράδειγμα παράνομου περιεχομένου, και επιβάλλει συγκεκριμένες υποχρεώσεις σε ορισμένες ειδικές κατηγορίες παρόχων ενδιάμεσων επιγραμμικών υπηρεσιών. Ορισμένες από τις υποχρεώσεις αυτές είναι καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση της καταπολέμησης της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στις εξής περιπτώσεις: i) στον ορισμό σημείων επαφής και νόμιμων εκπροσώπων· ii) στις απαιτήσεις σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις· iii) στις υποχρεώσεις διαφάνειας κατά την υποβολή εκθέσεων· iv) στους μηχανισμούς ειδοποίησης και δράσης· v) στον μηχανισμό υποβολής καταγγελιών και προσφυγής· vi) στον μηχανισμό αξιόπιστης πηγής επισήμανσης παράνομου περιεχομένου· vii) σε μέτρα και προστασία κατά της αθέμιτης χρήσης· viii) μέτρα για την απαίτηση ιχνηλασιμότητας των εμπόρων — γνωστές ως υποχρέωση γνώσης των επιχειρηματικών πελατών· και ix) μέτρα τόσο για την εκτίμηση όσο και για τον μετριασμό των κινδύνων.

(8)

Η Επιτροπή υποστηρίζει την εφαρμογή του μνημονίου συμφωνίας για την πώληση προϊόντων παραποίησης/απομίμησης στο διαδίκτυο (στο εξής: ΜΣ για την παραποίηση/απομίμηση) και του μνημονίου συμφωνίας σχετικά με την επιγραμμική διαφήμιση και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (στο εξής: ΜΣ για τη διαφήμιση). Και στα δύο μνημόνια η συμμετοχή είναι προαιρετική και ανοικτή σε δικαιούχους, διαδικτυακές πλατφόρμες και επιχειρηματικές ενώσεις. Οι συμμετέχοντες σε αυτά τα μνημόνια συμφωνίας δεσμεύονται να τηρούν τις αρχές και να αναλαμβάνουν τις δράσεις που ορίζονται από αυτά, συμπεριλαμβανομένης της διμερούς συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών. Τα μνημόνια αποτελούν πρωτοβουλίες των κλάδων με αποδεδειγμένη επιτυχία. Ωστόσο, η έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 παρέχει την ευκαιρία εξέτασης του μέλλοντος των μνημονίων, ώστε να διασφαλιστεί ότι εξακολουθούν να είναι κατάλληλα για τον επιδιωκόμενο σκοπό. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να κινηθεί διαδικασία εκσυγχρονισμού των μνημονίων και να ενθαρρυνθούν όλοι οι υπογράφοντες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτήν τη διαδικασία. Συναφές είναι το άρθρο 45 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα κατάρτισης εθελοντικών κωδίκων δεοντολογίας σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να συμβάλει στην ορθή εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065. Το άρθρο 46 προβλέπει επίσης κώδικες δεοντολογίας για την επιγραμμική διαφήμιση, με σκοπό να συμβάλουν στην περαιτέρω διαφάνεια για τους παράγοντες στην αξιακή αλυσίδα της επιγραμμικής διαφήμισης. Τέλος, το άρθρο 17 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ ενθαρρύνει επίσης την ανάπτυξη κωδίκων δεοντολογίας για την ενίσχυση της επιβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας ως συμπληρωματικού μέσου ενίσχυσης του κανονιστικού πλαισίου.

(9)

Οι δικαιούχοι βρίσκονται σε μοναδική θέση για να εντοπίσουν, να αναγνωρίσουν και να γνωστοποιήσουν δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ όσον αφορά προϊόντα παραποίησης/απομίμησης ή πειρατικά προϊόντα. Οι υπογράφοντες το μνημόνιο συμφωνίας για την παραποίηση/απομίμηση υπό την καθοδήγηση του κλάδου έχουν αποκτήσει σημαντικές ικανότητες και πείρα με την πάροδο των ετών, καθώς υποβάλλουν τακτικά κοινοποιήσεις οι οποίες, σύμφωνα με τις αρχές του ΜΣ, θα πρέπει να υποβάλλονται σε επεξεργασία χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Επιπλέον, οι υπογράφοντες του μνημονίου έχουν δεσμευτεί να λαμβάνουν εμπορικώς εύλογα και διαθέσιμα μέτρα, ώστε να κοινοποιούν με υπευθυνότητα και ορθότητα και με την αναγκαία ακρίβεια τον εντοπισμό προϊόντων παραποίησης/απομίμησης και να αποφεύγουν αδικαιολόγητες, αβάσιμες και καταχρηστικές κοινοποιήσεις. Ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι που έχουν υπογράψει το μνημόνιο συνεννόησης θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να υποβάλουν αίτηση για την ιδιότητα αξιόπιστης πηγής επισήμανσης παράνομου περιεχομένου προκειμένου να επωφεληθούν από την ειδική μεταχείριση που προβλέπεται στο άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065. Στο πλαίσιο αυτό, οι συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών πρέπει να αξιολογούν κατά πόσον ο αιτών πληροί τα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 22 παράγραφος 2, δηλαδή i) αν διαθέτει ιδιαίτερη εμπειρογνωσία και ικανότητα για την ανίχνευση, τον εντοπισμό και την αναφορά παράνομου περιεχομένου, ii) αν είναι ανεξάρτητος από κάθε πάροχο επιγραμμικών πλατφορμών και iii) αν ασκεί τις δραστηριότητές του για τους σκοπούς της υποβολής ειδοποιήσεων με επιμελή, ακριβή και αντικειμενικό τρόπο. Η Επιτροπή, κατόπιν διαβούλευσης με το συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών, μπορεί να εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την εφαρμογή του μηχανισμού αξιόπιστης πηγής επισήμανσης παράνομου περιεχομένου σύμφωνα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065.

(10)

Η συνεργασία και η αυξημένη ανταλλαγή πληροφοριών είναι ουσιαστικής σημασίας και θα πρέπει να προωθηθούν περαιτέρω, σε όλα τα επίπεδα, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την επιχειρηματική ελευθερία σύμφωνα με το άρθρο 16 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης). Θα πρέπει να προσδιοριστούν και να συνιστώνται ορθές πρακτικές σε όλους τους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των αγορών ηλεκτρονικού εμπορίου, των παρόχων υπηρεσιών μεταφορών και εφοδιαστικής, των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών, των παρόχων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των παρόχων υπηρεσιών ονομάτων τομέα κ.λπ. Δεύτερον, θα πρέπει να ενθαρρύνεται η περαιτέρω συνεργασία και η ανταλλαγή πληροφοριών. Αυτό αφορά όλες τις αρμόδιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων των αρχών εποπτείας της αγοράς που επί του παρόντος ενδέχεται να μην έχουν αρμοδιότητες για δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ, και την περαιτέρω προώθηση της χρήσης ειδικών εργαλείων, όπως η διαδικτυακή πύλη για την επιβολή των ΔΔΙ (IPEP), το σύστημα πληροφοριών και επικοινωνίας για την εποπτεία της αγοράς (ICSMS) και η διαδικτυακή πύλη Safety Gate για επικίνδυνα προϊόντα που ενδέχεται να είναι προϊόντα παραποίησης/απομίμησης.

(11)

Οι πάροχοι υπηρεσιών μεταφορών και εφοδιαστικής διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην πώληση και τη διανομή εμπορευμάτων και είναι απαραίτητοι για τη διατήρηση αξιόπιστων αλυσίδων εφοδιασμού. Ωστόσο, οι υπηρεσίες μεταφορών και εφοδιαστικής μπορούν να χρησιμοποιηθούν με αθέμιτους τρόπους από τους παραβάτες.

(12)

Ομοίως, μολονότι οι υπηρεσίες πληρωμών μπορεί να είναι καίριας σημασίας για τις δραστηριότητες των δικαιούχων, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση διαφορετικών υπηρεσιών πληρωμών μπορεί να καταστήσει δυνατή την εμφάνιση πρακτικών οι οποίες: i) καθιστούν πιο περίπλοκη την ιχνηλάτηση της ροής των κεφαλαίων· και ii) δυσχεραίνουν τον εντοπισμό τυχόν πιθανής χρήσης υπηρεσιών πληρωμών για δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ.

(13)

Λόγω της αυξανόμενης δημοτικότητας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αναπτύσσονται νέες στρατηγικές που μπορούν να καταστήσουν περαιτέρω δυνατή την αθέμιτη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Το γεγονός αυτό θέτει νέες προκλήσεις για τους παρόχους μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τους δικαιούχους και τις αρμόδιες αρχές, και καθιστά εντονότερη την ανάγκη για συνεργατικές προσπάθειες. Στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση ορθών πρακτικών μεταξύ των βασικών παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών μπορεί να συμβάλει στη στήριξη μιας συνεκτικής πολιτικής κατά των δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ.

(14)

Μολονότι τα ονόματα τομέα είναι υψίστης σημασίας για το επιγραμμικό περιβάλλον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ στο διαδίκτυο. Αυτό συμβαίνει όταν τα δικαιώματα ΔΙ χρησιμοποιούνται καταχρηστικά στο όνομα του ίδιου του τομέα [π.χ. κυβερνοσφετερισμός ή τυποσφετερισμός (typo-squatting)] ή όταν το όνομα τομέα οδηγεί σε ιστότοπο που υποστηρίζει παραβιάσεις ΔΔΙ. Τα δεδομένα καταχώρισης ονομάτων τομέα (δεδομένα WHOIS) είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του συστήματος ονομάτων τομέα. Για τον λόγο αυτό, η οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να απαιτούν από τα μητρώα ονομάτων τομέα ανωτάτου επιπέδου (στο εξής: TLD) και τις οντότητες που παρέχουν υπηρεσίες καταχώρισης ονομάτων τομέα να συλλέγουν και να διατηρούν ακριβή και πλήρη δεδομένα καταχώρισης ονομάτων τομέα σε ειδική βάση δεδομένων που καθιστά δυνατή την ταυτοποίηση και την επικοινωνία με τους κατόχους των ονομάτων τομέα. Η πρόσβαση σε συγκεκριμένα δεδομένα καταχώρισης ονομάτων τομέα πρέπει να παρέχεται κατόπιν νόμιμων και δεόντως τεκμηριωμένων αιτημάτων των νομίμως αιτούντων πρόσβαση. Η απάντηση θα πρέπει να αποστέλλεται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και, σε κάθε περίπτωση, εντός 72 ωρών από την παραλαβή των αιτημάτων πρόσβασης. Σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2022/2555, ως νομίμως αιτούντες πρόσβαση νοούνται όλα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που υποβάλλουν αίτηση βάσει του ενωσιακού ή του εθνικού δικαίου. Η ακρίβεια και η πληρότητα των δεδομένων καταχώρισης ονομάτων τομέα μπορούν επίσης να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ. Μόνο όταν η ταυτότητα του φερόμενου ως παραβάτη και τα στοιχεία επικοινωνίας του μπορούν να δημοσιοποιηθούν σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης, και ιδίως σε συμμόρφωση με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, το θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και το την επιχειρηματική ελευθερία, μπορεί να υπάρξει λογοδοσία για παραβάσεις και κάθε σχετική ζημία. Τούτο δεν θίγει τα δικαιώματα άμυνας, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της συγκεκριμένης υπόθεσης και των εγγυήσεων που απαιτούνται για την κάλυψη του κόστους και της ζημίας που προκλήθηκαν στον καθού, σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 7 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ.

(15)

Η παρακολούθηση της διαδικτυακής αγοράς για δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ μπορεί να συνεπάγεται υψηλό κόστος και πολλούς πόρους για τους δικαιούχους. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να επεκταθούν οι εθελοντικές ορθές πρακτικές, όπως το ισχύον σύστημα πληροφοριών και ειδοποίησης ονομάτων τομέα για τον τομέα ανωτάτου επιπέδου.eu, το οποίο τελεί υπό τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Μητρώου Τομέων του Διαδικτύου (EURid) και του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO). Σκοπός της συνεργασίας αυτής είναι να διευκολύνει την ευαισθητοποίηση προκειμένου να διασφαλιστούν τα δικαιώματα ΔΙ των δικαιούχων σημάτων της ΕΕ και να παρέχονται αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τα ονόματα τομέα.eu και τη διαθεσιμότητά τους.

(16)

Η συνεργασία μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση των δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Ένα από τα πρώτα εμπόδια για την καθιέρωση της συνεργασίας είναι η έλλειψη καθορισμένου σημείου επαφής για την αντιμετώπιση θεμάτων που σχετίζονται με τα δικαιώματα ΔΙ και τις δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ είτε σε ένα κράτος μέλος είτε σε διασυνοριακό επίπεδο. Αυτή η έλλειψη σημείου επαφής εμποδίζει την ταχεία και ευέλικτη επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ και θίγει τη συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στις απαντήσεις στη διαδικασία συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων, το πρόβλημα αυτό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί εύκολα με τον ορισμό ενιαίου σημείου επαφής για την επιβολή των ΔΔΙ.

(17)

Ο συντονισμός και η ανταλλαγή πληροφοριών θα μπορούσαν να βελτιωθούν σημαντικά εάν τα υφιστάμενα εργαλεία, όπως το σύστημα πληροφοριών και επικοινωνίας για την εποπτεία της αγοράς (ICSMS), το σύστημα Safety Gate και η πύλη επιβολής της νομοθεσίας για τη διανοητική ιδιοκτησία (IPEP), χρησιμοποιούνταν ευρύτερα από τους οικείους οικονομικούς φορείς και τις αρμόδιες αρχές για την καταπολέμηση των δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Η πύλη IPEP αναπτύσσεται από το EUIPO και καθιστά δυνατή την ασφαλή επικοινωνία μεταξύ των δικαιούχων και των αρμόδιων αρχών, π.χ. με την ηλεκτρονική διαχείριση των αιτήσεων παρέμβασης των τελωνειακών αρχών (AFA) όσον αφορά εμπορεύματα για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι προσβάλλουν δικαιώματα ΔΙ. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επίσης αναπτύξει τη δική τους δικτυακή πύλη για τους συναλλασσομένους για τον ίδιο σκοπό. Τα εργαλεία αυτά διευκολύνουν το έργο τόσο των δικαιούχων όσο και των τελωνειακών αρχών, παρέχοντας κεντρικά σημεία εισόδου για τους δικαιούχους όσον αφορά την προστασία της ΔΙ σε όλα τα κράτη μέλη. Το EUIPO ξεκίνησε την επέκταση της πλατφόρμας IPEP ώστε να την καταστήσει προσβάσιμη στους διαμεσολαβητές, αρχής γενομένης από τις αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου είναι πλέον σε θέση να επαληθεύουν εύκολα τα δικαιώματα ΔΙ και να ξεκινούν επικοινωνία με τους σχετικούς δικαιούχους, όταν χρειάζεται. Προκειμένου το εργαλείο αυτό να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές του, πρέπει να αξιοποιηθεί περαιτέρω από τους δικαιούχους και τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

(18)

Πολλές αρχές εποπτείας της αγοράς δεν αναλαμβάνουν δράση εάν εντοπίσουν αποδεικτικά στοιχεία για εικαζόμενα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης ή πειρατείας, π.χ. i) με αναφορά των ευρημάτων στο σύστημα ICSMS· ii) με συνεργασία με δικαιούχους ή αρμόδιες αρχές μέσω της πύλης IPEΡ· ή iii) με την αποστολή προειδοποιήσεων για επικίνδυνα προϊόντα μέσω της πύλης Safety Gate, η οποία είναι το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ για επικίνδυνα μη εδώδιμα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων παραποίησης/απομίμησης. Με τον τρόπο αυτό, χάνεται μια ευκαιρία για περαιτέρω συμβολή στην καταπολέμηση των δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Επιπλέον, πολλές αρχές εποπτείας της αγοράς δεν έχουν την εξουσία να επιβάλουν τα δικαιώματα ΔΙ, παρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης (18). Τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης συχνά κατάσχονται στα σύνορα, αλλά μπορούν και να εντοπιστούν κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού, π.χ. κατά τη διάρκεια επιθεωρήσεων ποιοτικού ελέγχου. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναβαθμίσουν τον ρόλο των αρχών εποπτείας της αγοράς στην καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης. Για την ενίσχυση των αρχών εποπτείας της αγοράς ή άλλων αρχών επιβολής του νόμου, και κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους, μπορεί να παρέχεται τεχνική υποστήριξη σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/240 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19) για τη θέσπιση Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης.

(19)

Το EUIPO συνεργάζεται με διάφορα συμμετέχοντα εθνικά γραφεία ΔΙ στα κράτη μέλη για τη δημιουργία μιας συλλογής βασικών εθνικών αποφάσεων επιβολής των ΔΔΙ. Από το 2014, τα συμμετέχοντα γραφεία, μαζί με το Κοινοτικό Γραφείο Φυτικών Ποικιλιών της ΕΕ, συμμετέχουν στη συστηματική συλλογή σημαντικών αποφάσεων επιβολής, οι οποίες είναι διαθέσιμες στη βάση δεδομένων νομολογίας eSearch. Η συλλογή αυτή περιλαμβάνει σημαντικές αποφάσεις για όλα τα είδη δικαιωμάτων ΔΙ από όλα τα κράτη μέλη και καλύπτει ταυτόχρονα αστικές και ποινικές υποθέσεις. Οι αποφάσεις θεωρούνται «σημαντικές», καθώς παρέχουν μια νέα τάση ή εξέλιξη στη νομολογία. Οι ποινικές υποθέσεις παρακολουθούνται επίσης στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου εισαγγελέων στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας. Η προώθηση της ευαισθητοποίησης, η τακτική συμβολή των γραφείων ΔΙ και η ευρύτερη χρήση των εν λόγω βάσεων δεδομένων θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά την επιβολή των ΔΔΙ.

(20)

Η συνεχής συνεργασία μεταξύ του EUIPO και των ενωσιακών οργάνων επιβολής είναι σημαντική για τον εξορθολογισμό των προσπαθειών κατά των παραβιάσεων ΔΔΙ. Στο πλαίσιο αυτό, περιλαμβάνεται η στήριξη προσπαθειών συνεργασίας, όπως η Ευρωπαϊκή Πολυκλαδική Πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών (EMPACT), η οποία αποτελεί πλατφόρμα συνεργασίας υπό την καθοδήγηση των κρατών μελών για τον εντοπισμό, την ιεράρχηση και την αντιμετώπιση απειλών που θέτει το οργανωμένο και σοβαρό διεθνές έγκλημα, όπως το έγκλημα κατά της διανοητικής ιδιοκτησίας. Η κοινότητα επιβολής των ΔΔΙ θα πρέπει να αξιοποιήσει αυτήν την πολυκλαδική πλατφόρμα συνεργασίας.

(21)

Οι διαδικασίες εναλλακτικής επίλυσης διαφορών (ΕΕΔ) προσφέρουν μια οικονομικά αποδοτική, ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εναλλακτική λύση έναντι των παραδοσιακών ένδικων διαδικασιών, ιδίως όσον αφορά τις διασυνοριακές διαφορές και τις ΜΜΕ. Ως εκ τούτου, η πρόσβαση στις διαδικασίες ΕΕΔ θα πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα είδη διαφορών σε θέματα διανοητικής ιδιοκτησίας, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο διαφορών για ονόματα τομέα.

(22)

Η οδηγία 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (20) και η οδηγία 2004/48/ΕΚ παρέχουν στους δικαιούχους τη δυνατότητα να ζητούν την έκδοση ασφαλιστικών μέτρων κατά παρόχου ενδιάμεσων υπηρεσιών οι υπηρεσίες του οποίου χρησιμοποιούνται από τρίτον για την προσβολή των ΔΔΙ τους. Η οδηγία 2004/48/ΕΚ προβλέπει επίσης διαδικασία προσωρινών ή συντηρητικών μέτρων για επικείμενες προσβολές δικαιωμάτων. Προβλέπει ότι, όταν εκδίδεται δικαστική απόφαση με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη προσβολής δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας, οι δικαστικές αρχές μπορούν να εκδίδουν προσωρινή διαταγή κατά του παραβάτη με σκοπό να απαγορεύσουν τη συνέχιση της προσβολής. Οι δυναμικές προσωρινές διαταγές μέχρι στιγμής είναι διαθέσιμες μόνο σε λίγα κράτη μέλη. Το πεδίο εφαρμογής και οι απαιτήσεις των εν λόγω διαταγών διαφέρουν μεταξύ έννομων τάξεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον βαθμό στον οποίο μια δικαστική απόφαση μπορεί να καθορίζει συγκεκριμένα τεχνικά μέτρα για την εφαρμογή της προσωρινής διαταγής (21). Το 2017 η ανακοίνωση της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 2017, με τίτλο «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ορισμένες πτυχές της οδηγίας 2004/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας» (22) ανέφερε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι δικαστικές διαταγές μπορεί να απολέσουν μέρος της αποτελεσματικότητάς τους λόγω αλλαγών στο αντικείμενο ως προς το οποίο έχουν εκδοθεί. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, όταν εμφανίζονται κατοπτρικοί ιστότοποι υπό άλλα ονόματα τομέα οι οποίοι, ως εκ τούτου, δεν καλύπτονται από τη διαταγή. Αντίστοιχα, με την επιφύλαξη ορισμένων διασφαλίσεων, οι δυναμικές προσωρινές διαταγές μπορούν να αποτελέσουν αποτελεσματικό μέσο για την αποτροπή της συνέχισης μιας προσβολής ΔΔΙ τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (23), κατά την έκδοση δυναμικών διαταγών, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα θεμελιώδη δικαιώματα, ιδίως το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης δυνάμει του άρθρου 11 και η επιχειρηματική ελευθερία δυνάμει του άρθρου 16 του Χάρτη.

(23)

Οι δραστηριότητες προσβολής ΔΔΙ συχνά αφορούν περισσότερες της μίας έννομες τάξεις και καλύπτουν διάφορα είδη ενδιάμεσων υπηρεσιών, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός αυτού. Στο πλαίσιο αυτό, η διευκόλυνση της πρόσβασης σε πληροφορίες —και η κοινοποίηση των πληροφοριών αυτών— μεταξύ όλων των οικείων ενδιαφερόμενων μερών καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου επιβολής των ΔΔΙ είναι ουσιαστικής σημασίας για τον εντοπισμό, τη διερεύνηση και τη δίωξη δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω πρόσβαση και κοινοποίηση πραγματοποιείται σε πλήρη συμμόρφωση με το δίκαιο της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή. Το άρθρο 8 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ προβλέπει ήδη δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με την προέλευση και τα δίκτυα διανομής των παράνομων εμπορευμάτων ή υπηρεσιών σε περιπτώσεις που αφορούν δραστηριότητες προσβολής ΔΔΙ σε εμπορική κλίμακα. Το δικαίωμα αυτό ισχύει μόνο στο πλαίσιο διαδικασίας που αφορά προσβολή δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας σε εμπορική κλίμακα και κατόπιν αιτιολογημένου και αναλογικού αιτήματος του προσφεύγοντος. Η σημασία του δικαιώματος στην ενημέρωση δεν θα πρέπει να υποτιμάται. Όπως υπενθύμισε πρόσφατα το Δικαστήριο, το δικαίωμα ενημέρωσης (24) διαδραματίζει ρόλο στην προάσπιση του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής και, εντέλει, διασφαλίζει την αποτελεσματική άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος της ιδιοκτησίας βάσει του άρθρου 17 του Χάρτη, το οποίο περιλαμβάνει τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.

(24)

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, αυτά επισήμαναν ότι υπάρχει αβεβαιότητα στον τομέα του δικαιώματος ενημέρωσης και ζήτησαν περαιτέρω καθοδήγηση σχετικά με τις προϋποθέσεις, το είδος των πληροφοριών, τη σχέση με την προστασία των δεδομένων, βάσει των οποίων το δικαίωμα ενημέρωσης θα μπορούσε να βελτιωθεί μεταξύ των δικαιούχων και των διαμεσολαβητών.

(25)

Το Δικαστήριο έκρινε στην υπόθεση C-597/19 ότι το δικαίωμα ενημέρωσης που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ υπέρ του δικαιούχου αποτελεί αυτοτελή διαδικασία σε σχέση με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Μπορεί να προβληθεί στο πλαίσιο χωριστής διαδικασίας, δεδομένου ότι δεν είναι πάντοτε δυνατόν να ζητηθούν όλες οι σχετικές πληροφορίες στο πλαίσιο διαδικασίας στο τέλος της οποίας διαπιστώνεται ότι έχει παραβιαστεί δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας. Ιδίως, ο δικαιούχος ΔΙ μπορεί να λάβει γνώση της έκτασης της προσβολής του εν λόγω δικαιώματος μόνο μετά την οριστική περάτωση της εν λόγω διαδικασίας (25). Η άσκηση του δικαιώματος ενημέρωσης που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ δεν περιορίζεται στις διαδικασίες με τις οποίες επιδιώκεται η διαπίστωση προσβολής δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας. Το αίτημα παροχής πληροφοριών που προβλέπεται στο άρθρο 8 της οδηγίας έχει διαφορετικό σκοπό από το αίτημα άσκησης αγωγής για την αναγνώριση προσβολής δικαιώματος ΔΙ. Στην υπόθεση C-628/21, το Δικαστήριο έκρινε ότι, εάν το εν λόγω αίτημα παροχής πληροφοριών υπέκειτο στις ίδιες απαιτήσεις απόδειξης όπως οι νομικές διαδικασίες για την αναγνώριση προσβολής δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας, η χωριστή διαδικασία που θεσπίζεται με το άρθρο 8 της οδηγίας, η οποία αποτελεί ιδιαιτερότητα του ενωσιακού δικαίου, θα έχανε μεγάλο μέρος της πρακτικής χρήσης της. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να γίνει διάκριση μεταξύ της λειτουργίας αιτήματος παροχής πληροφοριών σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ και της λειτουργίας δικαστικής διαδικασίας για την αναγνώριση προσβολής δικαιώματος ΔΙ.

(26)

Η καταβολή δίκαιης αποζημίωσης σε περίπτωση δικαστικής αναγνώρισης προσβολής δικαιώματος ΔΙ αποτελεί ένα ακόμη βασικό στοιχείο της πολιτικής επιβολής των ΔΔΙ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 13 της οδηγίας 2004/48/ΕΚ. Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα ενδιαφερόμενα μέρη δήλωσαν ότι η αποζημίωση συχνά δεν είναι κατάλληλη για την αποκατάσταση της πραγματικής βλάβης που υπέστη ο δικαιούχος. Όπως επισημαίνει το Δικαστήριο στην υπόθεση C-99/15, «η ηθική βλάβη, όπως για παράδειγμα η προσβολή της φήμης του δημιουργού ενός έργου, αποτελεί, εφόσον αποδειχθεί, αυτοτελή συνιστώσα της πραγματικής ζημίας που υπέστη ο δημιουργός αυτός (26)». Η οδηγία 2004/48/ΕΚ εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των μέσων που προβλέπονται, ιδίως, από την εθνική νομοθεσία, στον βαθμό που τα μέσα αυτά ενδέχεται να είναι ευνοϊκότερα για τους δικαιούχους. Η οδηγία 2004/48/ΕΚ θεσπίζει ελάχιστο πρότυπο για την επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ και δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να θεσπίζουν μέτρα που παρέχουν μεγαλύτερη προστασία, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφώνονται με το ενωσιακό δίκαιο. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι η οδηγία 2004/48/ΕΚ δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να προβλέπουν αποζημίωση τιμωρητικού χαρακτήρα δεν θα πρέπει να εμποδίζει τη θέσπιση ενός τέτοιου μέτρου σε εθνικό επίπεδο.

(27)

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 608/2013, σε συνδυασμό με τους γενικούς κανόνες που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 952/2013, ο οποίος βρίσκεται επί του παρόντος υπό αναθεώρηση, επιτρέπει στις τελωνειακές αρχές να δεσμεύουν ή να κατάσχουν εμπορεύματα για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι προσβάλλουν δικαιώματα ΔΙ. Η οδηγία 2004/48/ΕΚ επιτρέπει σε άλλες αρμόδιες αρχές την κατάσχεση εμπορευμάτων ως μέτρο προστασίας των αποδεικτικών στοιχείων, ενώ το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την καταστροφή των εν λόγω εμπορευμάτων ως αποτέλεσμα απόφασης επί της ουσίας της υπόθεσης. Για τα εμπορεύματα που δεσμεύονται από τις τελωνειακές αρχές, εάν ο κάτοχος των εμπορευμάτων αμφισβητήσει την καταστροφή και ο δικαιούχος κινήσει δικαστική διαδικασία, τα εμπορεύματα πρέπει να παραμείνουν αποθηκευμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, οι δικαιούχοι εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με το κόστος της φύλαξης και καταστροφής εμπορευμάτων που κατάσχονται ή δεσμεύονται από τις τελωνειακές και άλλες αρμόδιες αρχές. Οι δαπάνες αυτές δεν περιορίζονται στο κόστος φύλαξης και καταστροφής, αλλά περιλαμβάνουν και άλλες συναφείς δαπάνες, όπως το κόστος χειρισμού, επαλήθευσης και μεταφοράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το κόστος αυτό θεωρείται υπερβολικά υψηλό από τους δικαιούχους και, ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι ενδέχεται να αποφασίσουν να μην επιβάλουν τα ΔΔΙ τους (27).

(28)

Μια σημαντική πτυχή της καταστροφής εμπορευμάτων που προσβάλλουν ΔΔΙ σχετίζεται με το περιβαλλοντικό κόστος της καταστροφής αυτής. Είναι σημαντικό η φύλαξη και η καταστροφή εμπορευμάτων που προσβάλλουν ΔΔΙ να πραγματοποιούνται κατά τρόπο που να μην θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία ούτε να βλάπτει το περιβάλλον. Η περιβαλλοντικά ασφαλής διάθεση εμπορευμάτων που προσβάλλουν ΔΔΙ αποτελεί σημαντική προτεραιότητα στο θεματολόγιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας. Επιπλέον, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τελωνείων έχει καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για τη φιλική προς το περιβάλλον διάθεση δεσμευμένων εμπορευμάτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Στην ΕΕ, η ανακύκλωση ή η διάθεση εμπορευμάτων που προσβάλλουν ΔΔΙ και τα οποία δεσμεύονται από τις τελωνειακές αρχές υπόκεινται σε απόφαση των τελωνειακών αρχών και στη διεκπεραίωση των σχετικών τελωνειακών διατυπώσεων. Απαιτούν επίσης τη συναίνεση του δικαιούχου. Είναι αναγκαίο τα ενδιαφερόμενα μέρη να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να διασφαλίσουν την περιβαλλοντικά ασφαλή και ορθή διάθεση των εμπορευμάτων που προσβάλλουν ΔΔΙ.

(29)

Οι δραστηριότητες προσβολής ΔΔΙ αποτελούν επικερδή επιχειρηματική δραστηριότητα, λόγω της υψηλής αξίας που μπορεί να συνδέεται με τη ΔΙ και λόγω του σχετικά χαμηλού επιπέδου κινδύνου όσον αφορά την πιθανότητα εντοπισμού και επιβολής. Το γεγονός αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την άσκηση δραστηριοτήτων προσβολής των ΔΔΙ από εγκληματικές οργανώσεις, καθώς και την τέλεση εγκλημάτων όπως η νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, η φοροδιαφυγή, η εμπορία ανθρώπων και η καταναγκαστική εργασία.

(30)

Το Δικαστήριο έκρινε στην υπόθεση C-655/21 (28) ότι, όταν τα κράτη μέλη εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία TRIPS του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (στο εξής: συμφωνία TRIPS), περιλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από το άρθρο 61 αυτής, πρέπει να θεωρείται ότι εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 51 παράγραφος 1 του Χάρτη. Στα κράτη μέλη υπάρχουν διαφορές όσον αφορά τις ποινικές κυρώσεις στο άρθρο 61 της συμφωνίας TRIPS για την εκ προθέσεως παραποίηση/απομίμηση εμπορικών σημάτων ή την παράνομη εκμετάλλευση δικαιώματος δημιουργού σε εμπορική κλίμακα. Η μέγιστη διάρκεια της ποινής φυλάκισης ποικίλλει στην ΕΕ για τις σοβαρότερες μορφές των εν λόγω αξιόποινων πράξεων, δηλαδή για εκείνες που διαπράττονται από εγκληματικές οργανώσεις, όπως ορίζονται στο άρθρο 1 της απόφασης-πλαισίου 2008/841/ΔΕΥ του Συμβουλίου (29). Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να επαναξιολογήσουν κατά πόσον οι διαθέσιμες ποινικές κυρώσεις για τα εν λόγω ποινικά αδικήματα στο εθνικό τους δίκαιο επαρκούν για να διασφαλίζεται αποτρεπτικό αποτέλεσμα που να συνάδει με το επίπεδο των ποινών που επιβάλλονται σε εγκλήματα αντίστοιχης σοβαρότητας, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική επιβολή και να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας του Δικαστηρίου της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της υπόθεσης C-655/21. Θα πρέπει επίσης να τους ζητηθεί να αξιολογήσουν κατά πόσον οι ποινικές κυρώσεις για τα εν λόγω ποινικά αδικήματα αντιστοιχούν δεόντως στη ζημία που προκλήθηκε, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου, μεταξύ άλλων όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των θιγόμενων μερών.

(31)

Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη δεν διαθέτουν εξειδικευμένες μονάδες στο πλαίσιο των αρχών επιβολής του νόμου ή των εισαγγελικών αρχών που να ασχολούνται με τις αξιόποινες πράξεις στον τομέα των δικαιωμάτων ΔΙ. Το γεγονός αυτό εμποδίζει την αποτελεσματική διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της επιβολής και δυσχεραίνει τη διατήρηση των γνώσεων για τις αρμόδιες αρχές. Η χρήση μεθόδων μυστικής έρευνας (π.χ. μέσω τηλεφωνικών υποκλοπών και υποκλοπών δεδομένων και μέσω μυστικών επιχειρήσεων), με παράλληλη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους ισχύοντες κανόνες της Ένωσης και το διεθνές δίκαιο, μεταξύ άλλων όσον αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των θιγόμενων μερών, μπορεί να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των διασυνοριακών ερευνών για αξιόποινες πράξεις που διαπράττονται από εγκληματικές οργανώσεις. Ομοίως, οι χρηματοοικονομικές έρευνες, συμπεριλαμβανομένων των ερευνών που αφορούν πρακτικές επιγραμμικής διαφήμισης και τη χρήση κρυπτονομισμάτων (30), καθώς και η επαρκής εξειδίκευση των αρμόδιων ανακριτικών μονάδων και εισαγγελέων, είναι εξαιρετικά σημαντικές. Η εξειδίκευση των αρμόδιων ανακριτικών μονάδων στα κράτη μέλη θα διευκολύνει επίσης τη σύσταση αστυνομικών, τελωνειακών και εισαγγελικών ομάδων εστίασης σε επίπεδο ΕΕ, σε συνεργασία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ), την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και την Eurojust. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί σθεναρά η χρήση εξειδικευμένων μονάδων έρευνας με τους κατάλληλους πόρους, και παράλληλα να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου, μεταξύ άλλων για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των θιγόμενων μερών.

(32)

Οι αναδυόμενες και ταχέως αναπτυσσόμενες τεχνολογίες μπορούν να δημιουργήσουν προκλήσεις και νέες ευκαιρίες για την επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν συστήματα ΤΝ, όπως συστήματα αυτοματοποιημένης αναγνώρισης περιεχομένου και αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης, για την αναγνώριση προϊόντων απομίμησης/παραποίησης ή πειρατείας ή μοτίβων που συνδέονται με την προώθηση ή τη διανομή των εν λόγω προϊόντων, και έχουν τη δυνατότητα να καταστούν βασικές τεχνολογίες για την καταπολέμηση των δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Οι οικονομικοί φορείς ενθαρρύνονται να επιδεικνύουν σύνεση κατά τη χρήση συστημάτων ΤΝ και να μην τροφοδοτούν στο σύστημα εμπιστευτικές πληροφορίες, τεχνογνωσία ή εμπορικά μυστικά που δεν έχουν κοινοποιηθεί, καθώς αυτό ενδέχεται να τους εμποδίσει να αποκτήσουν προστασία της ΔΙ για τις εν λόγω πληροφορίες σε μεταγενέστερο στάδιο. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων και η αξιοποίηση των ευκαιριών που προσφέρει η ΤΝ μπορεί να είναι δύσκολη υπόθεση, ιδίως για τις ΜΜΕ. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη της βιομηχανίας ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου καταλόγου ελέγχου που θα πρέπει να εφοδιάζει τις ΜΜΕ με πολύτιμες πληροφορίες, καθοδήγηση και πρακτικές στρατηγικές, προωθώντας την καινοτομία, προστατεύοντας τη ΔΙ και διασφαλίζοντας την υπεύθυνη υιοθέτηση τεχνολογιών ΤΝ στο επιχειρηματικό τοπίο της ΕΕ.

(33)

Η αγορά των τεχνολογιών για την καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας είναι πολύπλοκη και ταχέως εξελισσόμενη. Οι δικαιούχοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όσον αφορά την πλοήγησή τους σε αυτήν την αγορά και την εξεύρεση κατάλληλων τεχνικών λύσεων ή παρόχων τεχνολογίας. Ωστόσο, υπάρχουν πόροι όπως ο οδηγός του EUIPO σχετικά με τις τεχνολογίες για την καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας, που μπορούν να στηρίξουν τους δικαιούχους που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τεχνολογίες κατά της παραποίησης/απομίμησης. Η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού [συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των τεχνολογιών που βασίζονται σε αλυσίδες συστοιχιών (blockchain)] είναι κατάλληλη για την αύξηση της ιχνηλασιμότητας και της διαφάνειας της αλυσίδας εφοδιασμού, σύμφωνα με το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος (31), το οποίο μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό και την παύση δραστηριοτήτων που προσβάλλουν ΔΔΙ. Τα αρχεία της διαδρομής αλυσίδας εφοδιασμού ενός προϊόντος που καταγράφονται σε αλυσίδα συστοιχιών υπό μορφή μάρκας (token) είναι αμετάβλητα και διαφανή και καταγράφουν κάθε συναλλαγή και διακίνηση του προϊόντος και μπορούν να προσκομιστούν ως αποδεικτικά στοιχεία σύμφωνα με το εθνικό δικονομικό δίκαιο.

(34)

Η ευρωπαϊκή υποδομή για τις υπηρεσίες αλυσίδας συστοιχιών (EBSI) αποτελείται από δημόσιο διομότιμο δίκτυο διασυνδεδεμένων κόμβων οι οποίοι διαχειρίζονται μια υποδομή υπηρεσιών βασισμένη στην αλυσίδα συστοιχιών. Η EBSI έχει σχεδιαστεί με επαναληπτικό τρόπο, και εστιάζει σε μικρό αριθμό ειδικών περιπτώσεων χρήσης (εφαρμογών), οι οποίες στη συνέχεια θα επεκταθούν σε βάθος χρόνου. Τελικά, ιδιωτικές εταιρείες και οργανισμοί θα μπορούν να συμμετέχουν και να χρησιμοποιούν την EBSI ως υπηρεσία.

(35)

Το ευρωπαϊκό σύστημα του EUIPO για τον έλεγχο της γνησιότητας προϊόντων και υπηρεσιών εφοδιαστικής (EBSI-ELSA) είναι ένα πιλοτικό πρόγραμμα για ένα σύστημα αλυσίδων συστοιχιών που θα διασυνδέει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα συστήματά τους, ώστε να διασφαλίζεται η γνησιότητα των προϊόντων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, αλλά και πέραν αυτής. Όταν τα εμπορεύματα συνδέονται με την υποδομή Blockathon, δημιουργείται ένα ψηφιακό δίδυμο, το οποίο αποθηκεύει τις πληροφορίες που αποδεικνύουν τη γνησιότητά τους. Με αυτόν τον τρόπο, τα ενδιαφερόμενα μέρη αποκτούν τα μέσα για τη μεταφορά ενός εμπορεύματος παράλληλα με το εικονικό ισοδύναμό του, το οποίο σφραγίζεται με αμετάβλητη ψηφιακή υπογραφή από τον κάτοχο του εμπορικού σήματος. Το σύστημα παρέχει επίσης τη δυνατότητα ανταλλαγής ψηφιακών πληροφοριών με τα εμπλεκόμενα μέρη της εφοδιαστικής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων των διαμεσολαβητών και των αρμόδιων αρχών.

(36)

Η πρόσφατη ανακοίνωση για το Web 4.0 και τους εικονικούς κόσμους (32) καθορίζει τη στρατηγική της ΕΕ για το Web 4.0, μια πρωτοποριακή τεχνολογική μετάβαση προς έναν κόσμο όπου τα πάντα είναι αδιάλειπτα διασυνδεδεμένα. Καθώς εξελίσσεται η ανάπτυξη εικονικών κόσμων, αναμένεται να προκύψουν νέες προκλήσεις όσον αφορά την επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ και τον εντοπισμό φερόμενων παραβατών, π.χ. η επιβολή ΔΙ που συνδέεται με μη αντικαταστατές μάρκες (NFT). Οι προκλήσεις αυτές θα απαιτήσουν περαιτέρω παρακολούθηση και διάλογο με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

(37)

Η μη αντικαταστατή μάρκα είναι ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο που αντιπροσωπεύει τη μοναδικότητα και τη γνησιότητα ενός συγκεκριμένου ψηφιακού στοιχείου ή περιεχομένου που χρησιμοποιεί τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών. Κάθε μη αντικαταστατή μάρκα διαθέτει μοναδικό κρυπτογραφικό αναγνωριστικό που τη διακρίνει από τις άλλες, με αποτέλεσμα να καθίσταται σπάνια και επαληθεύσιμη. Μεταξύ άλλων χρήσεων, οι μη αντικαταστατές μάρκες μπορούν να δώσουν στους δημιουργούς τη δυνατότητα να μετατρέπουν τις δημιουργίες τους σε μάρκες (ψηφιακής ή υλικής μορφής) και να τις πωλούν, παρέχοντας παράλληλα στους αγοραστές απόδειξη της μοναδικότητας του αντικειμένου και της ικανότητας να εμπορεύονται ή να παρουσιάζουν τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία σε επιγραμμικές πλατφόρμες με ασφαλή και αποκεντρωμένο τρόπο. Ωστόσο, η ιδιοκτησία μη αντικαταστατής μάρκας δεν ισοδυναμεί με ιδιοκτησία του αντίστοιχου περιουσιακού στοιχείου που περιέχεται ή αναφέρεται σ’ αυτήν. Μολονότι η ιδιοκτησία μη αντικαταστατής μάρκας παρέχει γενικά στον ιδιοκτήτη αποκλειστικά δικαιώματα επί της ίδιας της μη αντικαταστατής μάρκας (παρέχοντας έτσι δικαίωμα μεταβίβασης, πώλησης ή επίδειξης της αναπαράστασης του περιουσιακού στοιχείου σε μορφή μάρκας), δεν παρέχει κατ’ ανάγκη δικαιώματα σε σχέση με το αρχικό υλικό ή ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο, καθώς αυτά παραμένουν διακριτές νομικές έννοιες.

(38)

Την 1η Ιανουαρίου 2021 η Επιτροπή και το EUIPO εγκαινίασαν το ταμείο για τις ΜΜΕ (33), το οποίο προσφέρει χρηματοδοτική στήριξη στις ΜΜΕ που έχουν πληγεί από την COVID-19 και τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, με στόχο να βοηθήσουν τις ΜΜΕ να διαχειριστούν τα χαρτοφυλάκιά τους διανοητικής ιδιοκτησίας. Το 2024, με σκοπό την περαιτέρω στήριξη των ΜΜΕ στην επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ τους, το ταμείο για τις ΜΜΕ επίσης επιστρέφει το κόστος των αρχικών συμβουλών που παρέχονται από εμπειρογνώμονα της υπηρεσίας IP Scan Enforcement (ανάλυση ως προς την επιβολή δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας) (34), ο οποίος ορίζεται από εθνικό γραφείο ΔΙ (κουπόνι IP Scan Enforcement). Οι εν λόγω συμβουλές ή κατευθύνσεις περιλαμβάνουν συνιστώμενες δράσεις για την επίλυση υφιστάμενων προσβολών ΔΔΙ και την αποτροπή πιθανών μελλοντικών προσβολών. Το κουπόνι IP Scan Enforcement δεν περιλαμβάνει ενέργειες επίσημης επιβολής, όπως η σύνταξη επιστολών για την παύση και την παράλειψη της προσβολής ή η άσκηση αγωγών. Με αυτό το πρόσθετο εργαλείο, οι ΜΜΕ λαμβάνουν συμβουλές ή καθοδήγηση στις εξής περιπτώσεις: i) όταν μια ΜΜΕ αντιληφθεί προσβολή δικαιώματός της ΔΙ από τρίτους· ii) όταν μια ΜΜΕ κινδυνεύει να κατηγορηθεί από τρίτο για εικαζόμενη προσβολή της περιουσίας ΔΙ του τρίτου· ή iii) όταν η ΜΜΕ πρέπει να λάβει προληπτικά μέτρα σχετικά με την επιβολή των ΔΔΙ.

(39)

Καθώς η παγκόσμια οικονομία ψηφιοποιείται όλο και περισσότερο, ο κίνδυνος παράνομης απόκτησης, χρήσης και δημοσιοποίησης τεχνογνωσίας και επιχειρηματικών πληροφοριών που δεν έχουν δημοσιοποιηθεί (εμπορικών μυστικών) μέσω κυβερνοεπιθέσεων έχει αυξηθεί. Οι εν λόγω κυβερνοεπιθέσεις περιλαμβάνουν την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας με στόχο την απόκτηση εμπορικών μυστικών, τα οποία θα μπορούσαν αργότερα να δικαιούνται προστασία ΔΙ. Οι ΜΜΕ είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε κυβερνοεπιθέσεις από ό, τι οι μεγαλύτερες εταιρείες λόγω της έλλειψης ευαισθητοποίησης για θέματα κυβερνοασφάλειας και των ανεπαρκώς εύρωστων μέτρων κυβερνοασφάλειάς τους. Οι κυβερνοεπιθέσεις προκαλούν επίσης σοβαρή οικονομική ζημία στις ΜΜΕ και υπονομεύουν τη συνολική ανταγωνιστικότητά τους. Όπως ανακοινώθηκε στο σχέδιο δράσης του 2020 για τη διανοητική ιδιοκτησία, η Επιτροπή βρίσκεται σε διαδικασία εκπόνησης εργαλειοθήκης ευαισθητοποίησης για τις ΜΜΕ, προκειμένου να τις βοηθήσει να αποτρέπουν κυβερνοεπιθέσεις κατά των εμπορικών μυστικών ή να αντιδρούν σ’ αυτές.

(40)

Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι πολίτες δηλώνουν ότι έχουν καλή αντίληψη της έννοιας των δικαιωμάτων ΔΙ, ενώ ακόμα περισσότεροι (93 %) είναι εκείνοι που θεωρούν σημαντική την προστασία των δικαιωμάτων ΔΙ. Υπάρχει επίσης ευρύτατη ευαισθητοποίηση του ευρωπαϊκού κοινού σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις της παραποίησης/απομίμησης, με τη μεγάλη πλειονότητα (περίπου το 80 %) των Ευρωπαίων να θεωρεί ότι οι δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ: i) υποστηρίζουν αντιδεοντολογικές συμπεριφορές και εγκληματικές οργανώσεις· ii) θίγουν τις επιχειρήσεις και απειλούν τις θέσεις εργασίας· και iii) αποτελούν απειλή για την υγεία, την ασφάλεια και το περιβάλλον. Παρά το γεγονός αυτό, πάνω από το ένα τέταρτο των νέων Ευρωπαίων (ηλικίας 15 έως 24 ετών) έχει αγοράσει εν γνώσει τους τουλάχιστον ένα προϊόν παραποίησης/απομίμησης μέσω διαδικτύου (35), γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη να ληφθούν στοχευμένα μέτρα για τον περιορισμό αυτής της τάσης και την περαιτέρω ενίσχυση της συλλογής αποδεικτικών στοιχείων και της ευαισθητοποίησης σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια κατά την αγορά προϊόντων παραποίησης/απομίμησης. Στο πλαίσιο αυτό, το EUIPO δημιούργησε δίκτυο εμπειρογνωμόνων από τα υπουργεία παιδείας των κρατών μελών και εκπροσώπων των εθνικών γραφείων ΔΙ, με σκοπό να φέρει σε επαφή τους αρμόδιους φορείς λήψης αποφάσεων και να διαμορφώσει κοινή προσέγγιση όσον αφορά τη διανοητική ιδιοκτησία στην εκπαίδευση. Ένα από τα πλέον εμφανή αποτελέσματα αυτού του δικτύου είναι το έργο «Ideas Powered @ School», το οποίο καταρτίζει και συλλέγει εκπαιδευτικό και επιμορφωτικό υλικό σχετικά με τη διανοητική ιδιοκτησία.

(41)

Προκειμένου οι αρμόδιες αρχές, όπως οι τελωνειακές αρχές, η αστυνομία και οι εισαγγελικές αρχές, να είναι αποδοτικές και αποτελεσματικές στο έργο τους, πρέπει να διαθέτουν τις αναγκαίες βαθύτερες γνώσεις σχετικά με την προστασία και την επιβολή των ΔΔΙ και να είναι πάντα ενημερωμένες σχετικά με τις τελευταίες τάσεις και τις τεχνολογικές εξελίξεις στον συγκεκριμένο τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, το EUIPO και ο Οργανισμός της ΕΕ για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (στο εξής: CEPOL) έχουν ήδη δημιουργήσει το Κέντρο Εικονικής Κατάρτισης σχετικά με τα δικαιώματα ΔΙ για τις τελωνειακές αρχές, τις αστυνομικές υπηρεσίες, τις εισαγγελικές υπηρεσίες και τις αρχές εποπτείας της αγοράς. Το EUIPO και ο CEPOL έχουν επίσης δημιουργήσει ειδικά προσαρμοσμένους πόρους και υλικό κατάρτισης για τις ομάδες αυτές. Επιπλέον, και κατόπιν αιτήματος κράτους μέλους, μπορεί να παρέχεται τεχνική υποστήριξη στις αρμόδιες εθνικές αρχές, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/240.

(42)

Το εμπόριο φαρμακευτικών προϊόντων παραποίησης/απομίμησης στην ΕΕ αυξάνεται τα τελευταία χρόνια (36), με αποτέλεσμα τα φάρμακα να αποτελούν την έβδομη κατηγορία προϊόντων με τον μεγαλύτερο αριθμό κατασχέσεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ το 2020. Τα φαρμακευτικά προϊόντα παραποίησης/απομίμησης διαφημίζονται επίσης ευρέως και διατίθενται προς πώληση στο διαδίκτυο. Συχνά περιέχουν τοξικά συστατικά, συστατικά κακής ποιότητας ή συστατικά σε λανθασμένη δοσολογία και, ως εκ τούτου, θεωρούνται επίσης ψευδεπίγραφα φάρμακα βάσει της οδηγίας 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (37). Οι καταναλωτές χρειάζονται βοήθεια για τον εντοπισμό των ιστοτόπων που πωλούν φαρμακευτικά προϊόντα παραποίησης/απομίμησης στο διαδίκτυο. Παρά το γεγονός ότι στην οδηγία 2001/83/ΕΚ καθορίζονται κανόνες για ένα κοινό λογότυπο που θα επιτρέπει στους καταναλωτές να εντοπίζουν νόμιμα διαδικτυακά φαρμακεία ήδη από το 2011, το επίπεδο ευαισθητοποίησης των καταναλωτών εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλό στον συγκεκριμένο τομέα.

(43)

Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την προστασία και την επιβολή των δικαιωμάτων ΔΙ σε τρίτες χώρες (38) αποσκοπεί στην ενημέρωση των δικαιούχων, ιδίως των ΜΜΕ, σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους για τα δικαιώματα ΔΙ τους κατά την άσκηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε ορισμένες τρίτες χώρες. Ως εκ τούτου, επιδιώκει να τους παράσχει τη δυνατότητα να σχεδιάσουν επιχειρηματικές στρατηγικές και δραστηριότητες για την προστασία της αξίας των άυλων περιουσιακών στοιχείων τους, όπως η ΔΙ. Η Επιτροπή έχει συστήσει γραφεία υποστήριξης για τις ΜΜΕ σε θέματα ΔΔΙ στην Κίνα, τη Λατινική Αμερική, τη Νοτιοανατολική Ασία, την Ινδία και την Αφρική, με σκοπό τη στήριξη των εταιρειών της ΕΕ που επιδιώκουν την προστασία και την επιβολή των ΔΔΙ τους στις εν λόγω περιοχές. Οι υπηρεσίες αυτές βοηθούν τους οικονομικούς φορείς της ΕΕ να εξοικειωθούν με το νομικό πλαίσιο πριν από την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας σε αυτές τις περιοχές.

(44)

Ο τακτικός κατάλογος της Επιτροπής για την παρακολούθηση της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας περιέχει παραδείγματα καταγγελθεισών αγορών ή καταγγελθέντων παρόχων υπηρεσιών των οποίων οι φορείς εκμετάλλευσης ή ιδιοκτήτες βρίσκονται εκτός της ΕΕ και οι οποίοι εικάζεται ότι εμπλέκονται, διευκολύνουν ή επωφελούνται από δραστηριότητες παραποίησης/απομίμησης και πειρατείας. Στόχος αυτού του καταλόγου παρακολούθησης είναι να ενθαρρύνει τους φορείς εκμετάλλευσης και τους ιδιοκτήτες, καθώς και τις αρμόδιες εθνικές αρχές και τις κυβερνήσεις να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη μείωση της διαθεσιμότητας εμπορευμάτων ή υπηρεσιών που προσβάλλουν ΔΔΙ στις εν λόγω αγορές. Ο κατάλογος παρακολούθησης επιδιώκει επίσης να αυξήσει την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σχετικά με το περιβάλλον, την ασφάλεια των προϊόντων και άλλους κινδύνους της αγοράς προϊόντων από δυνητικά προβληματικές αγορές. Ο κατάλογος παρακολούθησης καταρτίζεται σε συνεργασία με την Ευρωπόλ και το EUIPO, των οποίων η εμπειρογνωσία, ιδίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις επιγραμμικές πλατφόρμες, συμβάλλει στη δημιουργία μιας πιο εμπεριστατωμένης ανάλυσης των τάσεων και των προκλήσεων όσον αφορά την πειρατεία και την παραποίηση/απομίμηση σε επιγραμμικές υπηρεσίες τρίτων χωρών, καθώς και των μέτρων που λαμβάνονται.

(45)

Η αύξηση του αριθμού των ζωνών ελεύθερων συναλλαγών (στο εξής: ΖΕΣ) εκτός της ΕΕ μπορεί να διευκολύνει τις πωλήσεις προϊόντων τα οποία εικάζεται ότι αποτελούν προϊόντα παραποίησης/απομίμησης και πειρατείας, καθώς οι ΖΕΣ: i) παρέχουν απαλλαγές από δασμούς και φόρους· ii) έχουν απλούστερες διοικητικές διαδικασίες· και iii) επιτρέπουν την εισαγωγή πρώτων υλών, μηχανημάτων, εξαρτημάτων και εξοπλισμού χωρίς δασμούς. Ορισμένοι οικονομικοί φορείς ενδέχεται να επωφεληθούν από την εποπτεία, τους ελέγχους και τη διαφάνεια που εκλαμβάνονται ως ανεπαρκή στις ΖΕΣ για να διεξάγουν δραστηριότητες που προσβάλλουν ΔΔΙ. Για τη βελτίωση της κατάστασης, το 2019 το Συμβούλιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ενέκρινε τη Σύσταση για την καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου: ενίσχυση της διαφάνειας στις ελεύθερες ζώνες. Η εν λόγω σύσταση περιλαμβάνει παράρτημα σχετικά με τον κώδικα δεοντολογίας για καθαρές ελεύθερες ζώνες, ο οποίος περιέχει συστάσεις προς τους φορείς εκμετάλλευσης των ελεύθερων ζωνών σχετικά με τον τρόπο μείωσης της διαθεσιμότητας παράνομων εμπορευμάτων στις ελεύθερες ζώνες τους. Στη συνέχεια, με απόφαση του Συμβουλίου εγκρίθηκε η σύσταση του ΟΟΣΑ (39). Είναι προς το συμφέρον τόσο των δικαιούχων όσο και των καταναλωτών στην ΕΕ οι φορείς εκμετάλλευσης των ελεύθερων ζωνών στην ΕΕ: i) να τηρούν τον κώδικα δεοντολογίας για καθαρές ελεύθερες ζώνες· ii) να βελτιώσουν τη διαφάνεια των ελεύθερων ζωνών τους· και, ως εκ τούτου, iii) να συμβάλουν στη μείωση της διαθεσιμότητας εμπορευμάτων που εικάζεται ότι προσβάλλουν ΔΔΙ στις ελεύθερες ζώνες τους.

(46)

Είναι σημαντικό τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη να ανταλλάσσουν σχετικές πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση της πορείας της παρούσας σύστασης και την εφαρμογή της. Το EUIPO, το οποίο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες της ΕΕ για την καταπολέμηση της παραποίησης/απομίμησης και την ενίσχυση της επιβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, θα πρέπει να στηρίξει τη διάδοση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της παρούσας σύστασης. Με την ευρεία εμπειρογνωσία του και το δίκτυο εκπροσώπων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, το EUIPO θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να συμβάλει στη συλλογή πληροφοριών, να παρακολουθεί τις ορθές πρακτικές και να συνεργάζεται με το δίκτυό του με σκοπό την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών για την επιβολή της νομοθεσίας. Δεδομένου ότι η ΕΕΔ αποτελεί μια απλή, γρήγορη και οικονομική εξωδικαστική λύση στις διαφορές διανοητικής ιδιοκτησίας, η χρήση της πρέπει να επεκταθεί και να προωθηθεί. Το κέντρο διαμεσολάβησης του EUIPO θα μπορούσε να αναλάβει αποτελεσματικά τα καθήκοντα αυτά.

(47)

Για να διασφαλιστεί ο σεβασμός του θεμελιώδους δικαιώματος της προστασίας των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και η ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο των μέτρων που λαμβάνονται για την εφαρμογή της παρούσας σύστασης θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τους κανόνες για την προστασία δεδομένων. Ιδίως, θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (40) και την οδηγία (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (41) και θα πρέπει να παρακολουθείται από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές.

(48)

Η παρούσα σύσταση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις βασικές αρχές που αναγνωρίζονται στον Χάρτη. Ειδικότερα, η παρούσα σύσταση επιδιώκει να εξασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση με τα άρθρα 8, 11, 16, 17, 47 και 49 του Χάρτη.

(49)

Λόγω της συμπληρωματικότητας μεταξύ της παρούσας σύστασης, του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065 και της σύστασης (ΕΕ) 2023/1018, τα αποτελέσματα της παρούσας σύστασης θα πρέπει να αξιολογηθούν, λαμβανομένων δεόντως υπόψη των πορισμάτων του EUIPO, το αργότερο τρία έτη μετά την έκδοση της παρούσας σύστασης,