(1)

Στις 17 Ιανουαρίου 2012 το ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής («ΥΠΕΚΑ») υπέβαλε αίτηση (η «αίτηση») στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για παρέκκλιση από τα κεφάλαια III και VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για ορισμένα ελληνικά νησιά τα οποία δεν διασυνδέονται στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της ηπειρωτικής Ελλάδας (μη διασυνδεδεμένα νησιά ή «ΜΔΝ»).

(2)

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2012 η Επιτροπή ζήτησε από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας («ΡΑΕ») να υποβάλει τα σχόλιά της σχετικά με την αίτηση. Η ΡΑΕ ανταποκρίθηκε σε αυτό το αίτημα στις 16 Νοεμβρίου 2012 (η «γνωμοδότηση της ΡΑΕ»).

(3)

Η ΡΑΕ προέβη στην υποβολή περαιτέρω στοιχείων για την τεκμηρίωση της αίτησης στις 17 Δεκεμβρίου 2013, στις 23 Δεκεμβρίου 2013, στις 4 Φεβρουαρίου 2014, στις 28 Φεβρουαρίου 2014 και στις 17 Μαρτίου 2014.

(4)

Στις 14 Μαρτίου 2014 (με προσθήκη που διαβιβάσθηκε στις 20 Μαρτίου 2014) η Επιτροπή ενημέρωσε τα κράτη μέλη για την αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ενώ ζήτησε την υποβολή παρατηρήσεων, εφόσον ήταν αναγκαίο, έως τις 25 Μαρτίου 2014. Δεν υπεβλήθησαν παρατηρήσεις.

(5)

Με την αίτησή του το ΥΠΕΚΑ ανανέωσε το αίτημα που είχε υποβάλει το Υπουργείο Ανάπτυξης στις 5 Δεκεμβρίου 2003 σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) (η «αρχική αίτηση») για παρέκκλιση από ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2003/54/ΕΚ. Παρά το γεγονός ότι ελήφθησαν προκαταρκτικά μέτρα για τη διερεύνηση της αρχικής αίτησης, η παρέκκλιση σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ δεν χορηγήθηκε, αλλά ούτε απορρίφθηκε.

(6)

Με την αίτηση ζητείται παρέκκλιση από τα κεφάλαια III και VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(7)

Το κεφάλαιο III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ αναφέρεται στη διαδικασία χορήγησης αδειών και στην υποβολή προσφορών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας. Το κεφάλαιο VIII αναφέρεται στην πρόσβαση τρίτων, στο άνοιγμα της αγοράς και στις απευθείας γραμμές.

(8)

Οι ελληνικές αγορές ενέργειας διέπονται πρωτίστως από τον Ν. 4001/2011 που μεταφέρει την οδηγία 2009/72/ΕΚ στο εσωτερικό δίκαιο. Ο Ν. 4001/2011 τέθηκε σε ισχύ την 22α Αυγούστου 2011.

(9)

Η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ («ΔΕΔΔΗΕ») είναι ο διαχειριστής του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και ανήκει σε ποσοστό 100 % στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού («ΔΕΗ»), τον κατεστημένο ελληνικό παραγωγό και προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς όμως να δεσμεύεται νομικά και λειτουργικά από αυτήν. Τα πάγια στοιχεία του δικτύου που διαχειρίζεται η ΔΕΔΔΗΕ ανήκουν στη ΔΕΗ.

(10)

Σύμφωνα με το άρθρο 127 του Ν. 4001/2011, η ΔΕΔΔΗΕ είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη, την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΔΔΗΕ), το οποίο περιλαμβάνει το δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού στα ΜΔΝ.

(11)

Επιπλέον, η ΔΕΔΔΗΕ είναι υπεύθυνη για την εκμετάλλευση των συστημάτων ηλεκτρισμού στα ΜΔΝ. Τα εν λόγω καθήκοντα περιλαμβάνουν: i) την κατάρτιση ενός σχεδίου ανάπτυξης ηλεκτροπαραγωγής για απομονωμένα μικροδίκτυα, περιλαμβανομένου ενός προγράμματος για τη διασύνδεσή τους με άλλα ΜΔΝ, ii) τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας των αναγκαίων τόπων εγκατάστασης νέας δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής, την επέκταση υπάρχουσας δυναμικότητας ή δομοστοιχείων παράδοσης ηλεκτρικής ενέργειας και την επέκταση του ελληνικού δικτύου διανομής ηλεκτρισμού σε μη διασυνδεδεμένα νησιά και απομονωμένα μικροδίκτυα, iii) τη σύναψη συμβάσεων με κατόχους αδειών που διέπουν τις παραδόσεις ηλεκτρικής ενέργειας από και προς το δίκτυο, την παροχή παρεπόμενων υπηρεσιών στα δίκτυα διανομής ΜΔΝ και την αποζημίωση των παραγωγών ηλεκτρισμού, τις χρεώσεις των πελατών και των προμηθευτών για την ηλεκτρική ενέργεια που τους παραδίδεται και για τις λοιπές πιστώσεις και χρεώσεις στους ειδικούς λογαριασμούς, όπως εκείνες για την αποζημίωση για υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

(12)

Το άρθρο 137 παράγραφος 1 του Ν. 4001/2011 ορίζει ότι όλοι οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας ορίζονται ως επιλέγοντες πελάτες, με εξαίρεση τους καταναλωτές που είναι εγκατεστημένοι σε απομονωμένα μικροδίκτυα υπό την επιφύλαξη του άρθρου 139 του ίδιου νόμου.

(13)

Σύμφωνα με το άρθρο 133 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011:

«Με εξαίρεση τις περιπτώσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή παραγωγής ΣΗΘΥΑ, από υβριδικούς σταθμούς, καθώς και την περίπτωση των αυτοπαραγωγών, για τα Απομονωμένα Μικροδίκτυα, εφόσον έχει χορηγηθεί παρέκκλιση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 139, άδεια παραγωγής χορηγείται μόνο στη ΔΕΗ ΑΕ, σύμφωνα με τη διαδικασία, τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στον κανονισμό Αδειών. Η ΔΕΗ ΑΕ ευθύνεται για τον απρόσκοπτο εφοδιασμό των Απομονωμένων Μικροδικτύων για τα οποία της χορηγείται σχετική άδεια, καθώς και για τη διασφάλιση της μακροχρόνιας οικονομικής λειτουργίας των ηλεκτρικών συστημάτων των νησιών αυτών»

(14)

Σύμφωνα με το άρθρο 134 του Ν. 4001/2011:

«Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 139 του παρόντος νόμου, για τα Απομονωμένα Μικροδίκτυα άδεια προμήθειας χορηγείται αποκλειστικά στη ΔΕΗ ΑΕ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον κανονισμό Αδειών. Η ΔΕΗ ΑΕ, μετά από αίτηση Μη Επιλέγοντα Πελάτη, υποχρεούται να τον προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια»

(15)

Σύμφωνα με το άρθρο 139 του Ν. 4001/2011, από τις διατάξεις του Ν. 4001/2011 δύναται να χορηγηθεί παρέκκλιση, σύμφωνα με το άρθρο 44 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(16)

Η υπουργική απόφαση αριθ. ΠΔ5/ΗΛ/Β/Φ ΙΒ/12924, η οποία θεσπίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 28 του Ν. 3426/2005, ορίζει ότι η προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε καταναλωτές ΜΔΝ από οποιονδήποτε παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί υποχρέωση παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας («οι ΥΚΩ ΜΔΝ») προς το γενικό οικονομικό συμφέρον. Για λόγους κοινωνικής συνοχής, οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ οφείλουν να παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια έναντι του αντιτίμου που ισχύει, ανά κατηγορία καταναλωτή, για τους καταναλωτές στο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο.

(17)

Το άρθρο 52 του Ν. 4001/2011 ορίζει ότι οι καταναλωτές στα μη διασυνδεδεμένα νησιά δικαιούνται ειδικές υπηρεσίες τόσο ως προς τις τιμές όσο και ως προς την ποιότητα, την ασφάλεια του εφοδιασμού και τη διαφάνεια των συμβατικών όρων και προϋποθέσεων. Οι πάροχοι των ΥΚΩ ΜΔΝ λαμβάνουν, σε αντάλλαγμα για την παροχή των ΥΚΩ, οικονομική αποζημίωση η οποία υπολογίζεται βάσει μεθοδολογίας που έχει καθιερωθεί με την απόφαση ΡΑΕ 24/2014 (3). Η εν λόγω μεθοδολογία βασίζεται στη διαφορά μεταξύ του πλήρους κόστους παραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά (μεταβλητό και σταθερό) και της πλήρους τιμής της αγοράς που προβλέπεται για τους προμηθευτές στο διασυνδεδεμένο δίκτυο (οριακό κόστος δικτύου συν όλους τους λοιπούς μηχανισμούς στο ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο). Η αποζημίωση για τις ΥΚΩ ΜΔΝ υπολογίζεται σε μηνιαία βάση και ανά αυτόνομο δίκτυο νησιού, και υπόκειται σε έλεγχο από τη ΡΑΕ. Η αποζημίωση για τις ΥΚΩ ΜΔΝ αυξάνεται με εισφορά που επιβάλλεται σε όλους τους πελάτες, περιλαμβανομένων εκείνων των ΜΔΝ (4). Υπεύθυνη για τη διαχείριση του μηχανισμού των ΥΚΩ ΜΔΝ είναι η ΛΑΓΗΕ, ο κρατικός λειτουργός της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η υπουργική απόφαση Δ5-ΗΛ/Β/Φ1/off.27547 του Δεκεμβρίου 2011 (5), βάσει των διατάξεων του άρθρου 55 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011, ορίζει ότι οι ΥΚΩ ΜΔΝ πρέπει να παρέχονται από όλους τους προμηθευτές και, ως εκ τούτου, όλοι οι προμηθευτές είναι επιλέξιμοι για αποζημίωση για ΥΚΩ ΜΔΝ.

(18)

Το παράγωγο δίκαιο ρυθμίζει λεπτομερέστερα την προμήθεια και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα ΜΔΝ. Ειδικότερα, με την απόφασή της υπ' αριθ. 39/2014, της 28ης Ιανουαρίου 2014, η ΡΑΕ θέσπισε τον Κώδικα Διαχείρισης του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ο «Κώδικας ΜΔΝ»), ο οποίος ρυθμίζει πολλά ζητήματα όσον αφορά την εκμετάλλευση των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ, περιλαμβανομένου του ανοίγματος της αγοράς, της εκκαθάρισης της αγοράς και της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Κώδικας ΜΔΝ τέθηκε σε ισχύ την ημέρα της δημοσίευσής του, δηλαδή στις 17 Φεβρουαρίου 2014.

(19)

Στην αίτηση υπογραμμίζονται τα ακόλουθα προβλήματα για την εκμετάλλευση των ελληνικών απομονωμένων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας:

(20)

Στην αίτηση υπογραμμίζονται τα ακόλουθα προβλήματα για την ανάπτυξη της συμβατικής παραγωγής στα μικρά ελληνικά απομονωμένα συστήματα ηλεκτρισμού:

(21)

Ως εκ τούτου, απαιτείται συχνά η καταφυγή σε λύσεις έκτακτης ανάγκης, όπως είναι η μίσθωση φορητών ηλεκτρογεννητριών που χρησιμοποιούν ως καύσιμο πετρέλαιο εσωτερικής καύσης ή αεριοστροβίλων. Η ανάγκη για την κατά περίπτωση χορήγηση αδειών για τις ανάγκες παραγωγής έκτακτης ανάγκης δεν είναι επιθυμητή, καθώς οδηγεί στην οικονομικά ασύμφορη μίσθωση εξοπλισμού αντί στην αγορά. Η αίτηση παρέχει αρκετά παραδείγματα κατά τα οποία απρόβλεπτα γεγονότα είχαν ως αποτέλεσμα μια πιο μακροπρόθεσμη χρήση φορητών ηλεκτρογεννητριών.

(22)

Στην αίτηση υπογραμμίζονται τα ακόλουθα προβλήματα για το άνοιγμα της αγοράς στα απομονωμένα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ:

(23)

Κατά συνέπεια, το ΥΠΕΚΑ θεωρεί ότι η ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών για τη λειτουργία και εποπτεία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σε συνδυασμό με το άνοιγμα της αγοράς στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ, συνεπάγεται κόστος που υπερισχύει των ωφελειών που ενδέχεται να προκύψουν για τους καταναλωτές από το άνοιγμα της αγοράς.

(24)

Η αίτηση δεν αναφέρει κάποια ημερομηνία μέχρι την οποία θα ισχύει η αιτούμενη παρέκκλιση.

(25)

Η ΡΑΕ θεωρεί ότι η παρέκκλιση από το κεφάλαιο III, σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1, δεν θα πρέπει να αφορά την εγκατάσταση νέας δυναμικότητας παραγωγής ισχύος που μπορεί να αναπτυχθεί σε ένα απομονωμένο δίκτυο, παρά μόνο την ανακαίνιση, την αναβάθμιση ή την επέκταση της υπάρχουσας δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής. Η υπάρχουσα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής αποτελείται από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται υπό κατασκευή στα ΜΔΝ. Κάθε νέος σταθμός ηλεκτροπαραγωγής που θα εγκατασταθεί στα νησιά αυτά νοείται ως νέα δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής.

(26)

Η ΡΑΕ επισημαίνει ότι ανεξάρτητοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας («ΑΠΗΕ») (δηλαδή παραγωγοί πλην της ΔΕΗ) έχουν επιδείξει έντονο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη σταθμών ΑΠΕ και συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας σε όλα τα απομονωμένα μικροδίκτυα κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Κατά συνέπεια, δεν θα πρέπει να περιοριστεί η πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα ηλεκτρισμού όλων των ΜΔΝ όσον αφορά την ανάπτυξη ΑΠΕ και συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας («ΣΠΗΘ»).

(27)

Η ΡΑΕ δηλώνει ότι δεν έχει καμία αντίρρηση να χορηγήσει παρέκκλιση για την ενεργοποίηση της λειτουργίας νέων συμβατικών ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ωστόσο, το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ δεν προβλέπει τη δυνατότητα παρέκκλισης για νέα δυναμικότητα.

(28)

Η ΡΑΕ θεωρεί ότι η επέκταση της δυναμικότητας των υπαρχόντων συμβατικών σταθμών αφορά κυρίως μια βραχυπρόθεσμη έλλειψη δυναμικότητας στα ΜΔΝ, η οποία προκύπτει από απρόβλεπτες βλάβες στην υπάρχουσα δυναμικότητα ή από την καθυστερημένη εγκατάσταση νέας δυναμικότητας, ιδίως σε περιόδους αυξημένης ζήτησης (π.χ. κατά τις θερινές περιόδους αιχμής). Οι εν λόγω επεκτάσεις υπόκεινται σε ανοικτή διαδικασία υποβολής προσφορών σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ. Η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα και δεν ενδείκνυται για την κατεπείγουσα φύση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

(29)

Η ΡΑΕ δέχεται ότι η ΔΕΗ θα πρέπει να καλύπτει αυτές τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΔΕΗ είναι σε θέση να μετακινήσει φορητές συμβατικές μονάδες από νησιά στα οποία υπάρχει πλεόνασμα δυναμικότητας σε νησιά με έλλειμμα δυναμικότητας, η λύση αυτή θα μπορούσε να είναι και η πιο οικονομική.

(30)

Η ΡΑΕ τονίζει ότι κάθε παρέκκλιση πρέπει να επιτρέπει τον καθορισμό της κατάλληλης διαδικασίας αδειοδότησης για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και, ειδικότερα, πρέπει να καθορίζεται ποια από τα κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 7 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ πρέπει να εξετάζονται από τις αρμόδιες αρχές αδειοδότησης.

(31)

Η ΡΑΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να χορηγηθεί παρέκκλιση με περιορισμένη διάρκεια, για παράδειγμα για 10 έτη κατ' ανώτατο όριο.

(32)

Σύμφωνα με τη ΡΑΕ, ο εφοδιασμός ηλεκτρικής ενέργειας στα ΜΔΝ συνδέεται πρακτικά με τις ΥΚΩ ΜΔΝ και την αποζημίωση για τις ΥΚΩ ΜΔΝ καθώς i) το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα ΜΔΝ είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο στην ηπειρωτική χώρα, και ii) το ελληνικό κράτος απαιτεί ενιαία τιμολόγηση, ανά κατηγορία πελατών, σε ολόκληρη την επικράτειά του.

(33)

Ο Κώδικας ΜΔΝ προβλέπει την εγκατάσταση συγκεκριμένου εξοπλισμού μετρήσεων και καταγραφής στα ΜΔΝ για τις ωριαίες μετρήσεις, τη διαχείριση της ενέργειας και τα κέντρα ελέγχου, καθώς και για τα συστήματα παρακολούθησης και τα συναφή συστήματα πληροφορικής. Η ΡΑΕ θεωρεί ότι οι υποδομές αυτές είναι απολύτως αναγκαίες:

(34)

Η ΡΑΕ υποστηρίζει συνεπώς ότι, ανεξάρτητα από το εάν ένας ή περισσότεροι προμηθευτές έχουν αδειοδοτηθεί προκειμένου να λειτουργούν εντός ενός απομονωμένου μικροδικτύου, οι εν λόγω υποδομές πρέπει να εγκατασταθούν στα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ.

(35)

Το εκτιμώμενο κόστος για την εγκατάσταση των υποδομών αυτών δεν αναμένεται να υπερβεί το πόσο των 20 έως 30 εκατ. ευρώ για όλα τα ΜΔΝ, περιλαμβανομένων της Κρήτης και της Ρόδου. Η ΡΑΕ θεωρεί αυτό το ποσό εύλογο, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς τα αναμενόμενα οφέλη, ήτοι τη διασφάλιση της διαφάνειας και της επαλήθευσης των ΥΚΩ ΜΔΝ, καθώς και της χρηστής και ελεγχόμενης λειτουργίας των απομονωμένων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.

(36)

Σε αντίθεση με το ΥΠΕΚΑ, η ΡΑΕ θεωρεί ότι η αδειοδότηση περισσότερων του ενός προμηθευτών, για τη δραστηριοποίηση σε ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ, δεν συνεπάγεται ουσιαστικό πρόσθετο κόστος για τις απαιτούμενες υποδομές, καθώς οι εν λόγω υποδομές απαιτούνται σε κάθε περίπτωση για τον ημερήσιο προγραμματισμό των μονάδων παραγωγής που είναι εγκαταστημένες σε ΜΔΝ, την εκκαθάριση της αγοράς και την παροχή των ΥΚΩ ΜΔΝ.

(37)

Επιπλέον, η ΡΑΕ θεωρεί ότι πρόσθετα σημαντικά οφέλη για τους καταναλωτές ΜΔΝ προκύπτουν από την αδειοδότηση της λειτουργίας περισσότερων του ενός προμηθευτών.

(38)

Κατά συνέπεια, η ΡΑΕ υποστηρίζει ότι ο μόνιμος αποκλεισμός εναλλακτικών προμηθευτών στις αγορές ΜΔΝ δεν είναι εγγυημένος. Η εγκατάσταση των αναγκαίων υποδομών, όπως περιγράφηκε ανωτέρω, αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός τριών έως πέντε ετών. Η ΡΑΕ δεν αντίκειται σε μια πιθανή παρέκκλιση αυστηρά για το εν λόγω χρονικό διάστημα, χωρίς περαιτέρω επέκταση.

(39)

Η ΡΑΕ επισημαίνει περαιτέρω ότι σε περίπτωση μεταβολής του καθεστώτος οποιουδήποτε απομονωμένου δικτύου ΜΔΝ, κατά τρόπο ώστε να μην υπάγεται πλέον στην κατηγορία των μικρών απομονωμένων δικτύων ή απομονωμένων μικροδικτύων, η παρέκκλιση θα πρέπει αυτομάτως να παύσει να ισχύει. Αυτό θα μπορούσε να προκύψει σε περίπτωση διασύνδεσης των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ με το ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο.

(40)

Το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ προβλέπει τη δυνατότητα παρέκκλισης από συγκεκριμένες διατάξεις της οδηγίας, σε περίπτωση που η παρέκκλιση ισχύει για μικρά απομονωμένα δίκτυα και απομονωμένα μικροδίκτυα.

(41)

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 26 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ως μικρό απομονωμένο δίκτυο νοείται κάθε δίκτυο με κατανάλωση μικρότερη των 3 000 GWh το 1996, στο οποίο ποσοστό κάτω του 5 % της ετήσιας κατανάλωσης προέρχεται από διασύνδεση με άλλα δίκτυα.

(42)

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ως απομονωμένο μικροδίκτυο νοείται κάθε δίκτυο με κατανάλωση μικρότερη των 500 GWh το 1996, το οποίο δεν είναι συνδεδεμένο με άλλα δίκτυα.

(43)

Τα απομονωμένα δίκτυα που προσδιορίζονται στην αίτηση αποτελούνται από ένα και, περιστασιακά, από περισσότερα ΜΔΝ (βλέπε στήλες 1 και 2 του πίνακα). Ακόμη και εάν ένα απομονωμένο δίκτυο αποτελείται από περισσότερα ΜΔΝ που διασυνδέονται μεταξύ τους, το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας που συγκροτείται από αυτά τα διασυνδεδεμένα ΜΔΝ είναι απομονωμένο, με την έννοια ότι δεν συνδέεται με κάποιο άλλο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας.

(44)

Στην αίτηση υποστηρίζεται ότι 31 από τα 32 απομονωμένα δίκτυα είναι απομονωμένα μικροδίκτυα, το μεγαλύτερο εκ των οποίων είναι η Ρόδος. Τα απομονωμένα μικροδίκτυα για τα οποία έχει υποβληθεί η αίτηση αντιπροσώπευαν το 5,24 % των συνολικών πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα το 2010. Το απομονωμένο δίκτυο της Κρήτης νοείται ως μικρό απομονωμένο δίκτυο. Το 2010 η Κρήτη αντιπροσώπευε το 3,01 % της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια στην Ελλάδα.

Ζήτηση σε ετήσια βάση ανά απομονωμένο δίκτυο

(45)

Ο ανωτέρω πίνακας παραθέτει τα απομονωμένα δίκτυα, όπως προσδιορίζονται στην αίτηση, και παρέχει συγκεκριμένα στοιχεία για καθένα από αυτά. Από τα στοιχεία αυτά μπορεί να συναχθεί ότι όλα τα απομονωμένα δίκτυα, εκτός από την Κρήτη, παρουσίασαν το 1996 ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια βάσει της οποίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως απομονωμένα μικροδίκτυα κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ. Όσον αφορά την Κρήτη, πρέπει να σημειωθεί επιπλέον ότι, δεδομένου ότι η Κρήτη δεν ήταν και εξακολουθεί να μην είναι διασυνδεδεμένη με κάποιο άλλο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, το ποσοστό της ζήτησης που ικανοποιείται μέσω διασυνδέσεων ήταν και εξακολουθεί να είναι μηδενικό, ήτοι μικρότερο του 5 %. Ως εκ τούτου, η Κρήτη αποτελεί μικρό απομονωμένο δίκτυο κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 26 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(46)

Η γνωμοδότηση της ΡΑΕ δεν έκανε αναφορά στα απομονωμένα δίκτυα που προσδιορίζονται στην αίτηση.

(47)

Η Επιτροπή καταλήγει επομένως στο συμπέρασμα ότι τα απομονωμένα δίκτυα, όπως προσδιορίζονται στη στήλη 1 του ανωτέρω πίνακα, αποτελούν στο σύνολό τους απομονωμένα μικροδίκτυα κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, εκτός από την Κρήτη, που αποτελεί μικρό απομονωμένο δίκτυο κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 26 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(48)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι υφίστανται ουσιαστικά προβλήματα για τη λειτουργία συμβατικών ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών στα απομονωμένα μικροδίκτυα. Αυτό οφείλεται ιδίως στα ακόλουθα:

(49)

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υφίστανται ουσιαστικά προβλήματα για τη λειτουργία συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ, όπως προσδιορίζονται στον ανωτέρω πίνακα.

(50)

Σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, παρεκκλίσεις από τις διατάξεις του κεφαλαίου III μπορούν να χορηγηθούν μόνο σε ό,τι αφορά την ανακαίνιση, την αναβάθμιση και την επέκταση υπάρχουσας δυναμικότητας.

(51)

Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η χορήγηση παρέκκλισης από τις διατάξεις του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας.

(52)

Αντ' αυτού, δεδομένου ότι τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ είναι δίκτυα διανομής, σε περίπτωση αδυναμίας της διαδικασίας χορήγησης αδειών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας να προβλέψει την ικανοποιητική χορήγηση αδειών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας για τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ, οι ελληνικές αρχές δύνανται να εξετάσουν την πιθανότητα εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 7 παράγραφος 3 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και για νέα μικρή συμβατική δυναμικότητα. Η εν λόγω νέα μικρή συμβατική δυναμικότητα μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει προσωρινή δυναμικότητα ηλεκτροπαραγωγής που μπορεί να διατίθεται σε μακροπρόθεσμη βάση χωρίς μόνιμη κατανομή σε συγκεκριμένη τοποθεσία.

(53)

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, όλα τα ΜΔΝ αποτελούν απομονωμένα μικροδίκτυα, με εξαίρεση την Κρήτη, που αποτελεί μικρό απομονωμένο δίκτυο.

(54)

Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η χορήγηση παρέκκλισης από τις διατάξεις του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για την περίπτωση της Κρήτης.

(55)

Στην αίτηση δεν αναφέρεται ρητά ότι η αιτούμενη παρέκκλιση αφορά αποκλειστικά συμβατικούς σταθμούς.

(56)

Ωστόσο, το άρθρο 133 παράγραφος 3 του Ν. 4001/2011 εξαιρεί ρητά τις περιπτώσεις παραγωγής ηλεκτρισμού με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή παραγωγής ΣΗΘΥΑ, από υβριδικούς σταθμούς, καθώς και την περίπτωση των αυτοπαραγωγών από το πεδίο εφαρμογής της άδειας αποκλειστικής παραγωγής που δύναται να χορηγηθεί στη ΔΕΗ. Το ίδιο συνάγεται από το άρθρο 225 του Κώδικα ΜΔΝ.

(57)

Επιπλέον, η παρεχόμενη αιτιολόγηση αφορά ουσιαστικά προβλήματα που συνδέονται με τη λειτουργία συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και μόνο. Πράγματι, προβάλλεται το επιχείρημα ότι οι εν λόγω σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής αντιμετωπίζουν ουσιαστικά προβλήματα ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, της αύξησης της διείσδυσης ΑΠΕ.

(58)

Κατά συνέπεια, ακόμη και αν η αίτηση ζητούσε παρέκκλιση από τις διατάξεις του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής πέραν των συμβατικών σταθμών, δεν είναι δυνατή η χορήγηση της παρέκκλισης, καθώς δεν προσδιορίσθηκαν λόγοι που να αιτιολογούν την εν λόγω παρέκκλιση.

(59)

Εν όψει των προαναφερόμενων ουσιαστικών προβλημάτων για τη λειτουργία συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εντός των μικρών απομονωμένων δικτύων, είναι δυνατή η χορήγηση παρέκκλισης για την αδειοδότηση υπάρχουσας συμβατικής δυναμικότητας στον βαθμό που αφορά την ανακαίνιση, την αναβάθμιση και την επέκταση υπάρχουσας συμβατικής δυναμικότητας. Η εν λόγω άδεια μπορεί να χορηγηθεί απευθείας στη ΔΕΗ.

(60)

Για τους σκοπούς της παρούσας παρέκκλισης:

(61)

Ωστόσο, δεν υφίστανται λόγοι που να δικαιολογούν την παρέκκλιση από τα κριτήρια και τους όρους, όπως από εκείνα που ορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, δυνάμει των οποίων χορηγείται άδεια στη ΔΕΗ.

(62)

Επιπλέον, σε περίπτωση χορήγησης της παρέκκλισης απευθείας στη ΔΕΗ, είναι σημαντικό οι όροι να καθορίζουν τις υποχρεώσεις όσον αφορά τον χρόνο έως τον οποίο ο αδειοδοτημένος συμβατικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής πρέπει να είναι πλήρως επιχειρησιακός και να περιλαμβάνουν διατάξεις που διασφαλίζουν την πλήρη και αποτελεσματική συμμόρφωση με τις εν λόγω υποχρεώσεις. Με το πέρας της προθεσμίας, και κατά την απόλυτη διακριτική ευχέρεια της ΡΑΕ, η εν λόγω απευθείας άδεια μπορεί να παραταθεί, αλλά μόνο εάν έληξε για λόγους εξ ολοκλήρου πέραν του ελέγχου της ΔΕΗ. Κατόπιν της λήξης, η ΡΑΕ θα πρέπει να διοργανώσει διαδικασία χορήγησης άδειας σε πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 7 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, περιλαμβάνοντας επομένως τη συμμετοχή τρίτων.

(63)

Εξ ορισμού, η υποβολή προσφορών κατά την έννοια του άρθρου 8 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ αφορά τη δυναμικότητα που απομένει να δημιουργηθεί και να αδειοδοτηθεί και, ως εκ τούτου, συνιστά νέα δυναμικότητα.

(64)

Για τους λόγους που εκτέθηκαν ήδη ανωτέρω, δεν θα πρέπει να χορηγηθεί παρέκκλιση για νέα δυναμικότητα σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(65)

Η αίτηση αφορά την παρέκκλιση από το κεφάλαιο VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και, ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει αίτημα για παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 32 σχετικά με την πρόσβαση τρίτων («ΠΤ»).

(66)

Η αίτηση δεν προσδιορίζει εάν η αιτούμενη παρέκκλιση καλύπτει επίσης το άρθρο 32 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, ούτε αναφέρει τους λόγους που δικαιολογούν την εν λόγω παρέκκλιση. Αντίθετα, ο Ν. 4001/2011 και ο Κώδικας ΜΔΝ υποχρεώνουν τη ΔΕΔΔΗΕ να επιτρέπει την πρόσβαση τρίτων, χωρίς διακρίσεις, στο δίκτυο διανομής, όπως το εκμεταλλεύεται η ΔΕΔΔΗΕ (π.χ. άρθρο 127 του Ν. 4001/2011). Επομένως, δεν μπορεί να χορηγηθεί η εν λόγω παρέκκλιση.

(67)

Η αίτηση προβάλλει ουσιαστικά το επιχείρημα ότι η ΔΕΗ θα πρέπει να παραμείνει ο μοναδικός αδειοδοτημένος προμηθευτής για τον εφοδιασμό των πελατών ΜΔΝ, με την αιτιολογία ότι η ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών για τη λειτουργία και εποπτεία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στα απομονωμένα μικροδίκτυα από κοινού με τις υποδομές που απαιτούνται για το άνοιγμα της αγοράς σε τρίτους προμηθευτές συνεπάγεται λειτουργικό κόστος για τον διαχειριστή ΜΔΝ το οποίο υπερισχύει των ωφελειών που ενδέχεται να προκύψουν για τους καταναλωτές από το άνοιγμα της αγοράς.

(68)

Όπως καθίσταται σαφές από τη γνωμοδότηση της ΡΑΕ, οι υποδομές που είναι εγκατεστημένες στα ΜΔΝ αποσκοπούν στη διασφάλιση της διαχείρισης των ΥΚΩ ΜΔΝ, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, κατά τρόπο διαφανή, επαληθεύσιμο και αμερόληπτο. Επιπλέον, οι υποδομές απαιτούνται για τη λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ από τεχνικής και οικονομικής άποψης. Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι οι υποδομές είναι αναγκαίες σε κάθε περίπτωση για την εκπλήρωση των εν λόγω απαιτήσεων, ανεξάρτητα από το πλήθος των προμηθευτών που είναι αδειοδοτημένοι στα ΜΔΝ, το άνοιγμα της αγοράς δεν αυξάνει το κόστος των υποδομών.

(69)

Ακόμη και αν απαιτούνται συναφείς υποδομές, το άνοιγμα της αγοράς δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνική λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ ή των ΥΚΩ ΜΔΝ, καθώς δεν υφίσταται αιτιώδης σχέση μεταξύ της τεχνικής και οικονομικής λειτουργίας αυτών των απομονωμένων δικτύων και της λειτουργίας των ΥΚΩ ΜΔΝ σύμφωνα με τις σχετικές νομικές απαιτήσεις, αφενός, και του εάν ένας ή περισσότεροι προμηθευτές είναι αδειοδοτημένοι να προμηθεύουν τους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας ΜΔΝ, αφετέρου.

(70)

Πράγματι, το υψηλότερο κόστος παραγωγής στα ΜΔΝ συγκριτικά με το κόστος παραγωγής στο διασυνδεδεμένο δίκτυο πρέπει να ανακτηθεί από προμηθευτές που δραστηριοποιούνται στα ΜΔΝ με ανακατανομή του αντίστοιχου τμήματος της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ συναρτήσει των πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας στους πελάτες τους. Ωστόσο, ο καθορισμός του κόστους παραγωγής στα ΜΔΝ απαιτείται σε κάθε περίπτωση για τον προσδιορισμό της οικονομικής αποζημίωσης για τις ΥΚΩ ΜΔΝ, ανεξάρτητα από το πλήθος των προμηθευτών που δραστηριοποιούνται στα ΜΔΝ.

(71)

Η μοναδική πρόσθετη απαίτηση για το άνοιγμα της αγοράς είναι η ανακατανομή σε κάθε προμηθευτή των αντίστοιχων τμημάτων της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ συναρτήσει των πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας των πελατών τους. Απαιτούνται ακόμη και τα σχετικά στοιχεία πελατών, ιδίως τα δεδομένα μέτρησης, ανεξάρτητα από το εάν ένας ή περισσότεροι προμηθευτές έχουν αδειοδοτηθεί να εφοδιάζουν πελάτες ΜΔΝ.

(72)

Κατά συνέπεια, η χορήγηση της αποζημίωσης για ΥΚΩ ΜΔΝ στους προμηθευτές συνεπάγεται απλώς την ικανότητα απόδοσης των δεδομένων μέτρησης των πελατών σε έναν συγκεκριμένο αδειοδοτημένο προμηθευτή, το οποίο αποτελεί πρωτίστως μια διοικητική διαδικασία με βάση στοιχεία που έχουν συλλεχθεί εξ ολοκλήρου ή σε πολύ μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από το εάν υφίσταται ή όχι άνοιγμα της αγοράς στα ΜΔΝ. Δεύτερον, η ικανότητα αυτή αποτελεί προϋπόθεση για την ορθή λειτουργία κάθε αγοράς παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Επομένως, το κόστος αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αιτιολογεί την παρέκκλιση για το άνοιγμα της αγοράς, καθώς δεν αφορά συγκεκριμένα τη λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ και συνδέεται με ένα ουσιαστικό πρόβλημα στην εκμετάλλευσή τους.

(73)

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η κατάρτιση μητρώων για την απόδοση στοιχείων μέτρησης στους προμηθευτές αποτελεί μέρος των υποδομών που θα χρησιμοποιηθούν. Παρά το γεγονός ότι η εφαρμογή των πλήρως προβλεπόμενων υποδομών θα διευκολύνει τη βέλτιστη λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, η πλήρης υλοποίηση των σχετικών επενδύσεων δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για το άνοιγμα της αγοράς.

(74)

Το γεγονός ότι μπορεί να υφίσταται μεγάλη διαφορά στις τιμές του μέσου ετήσιου μεταβλητού κόστους παραγωγής ανά ΜΔΝ δεν είναι ουσιώδους σημασίας. Πράγματι, ακόμη και αν τεκμηριωθεί, η εν λόγω διαφορά αφορά το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ. Ο καθορισμός του ποσού αυτού απαιτείται ήδη για τη διαχείριση των ΥΚΩ ΜΔΝ, σύμφωνα με τις νομικές απαιτήσεις, και, επιπλέον, δεν επηρεάζεται με οποιονδήποτε τρόπο από το πλήθος των προμηθευτών που έχουν λάβει άδεια να εφοδιάζουν πελάτες ΜΔΝ. Επιπλέον, δεδομένου ότι η διαχείριση των ΥΚΩ ΜΔΝ βασίζεται ήδη σε ένα σύστημα σε μηνιαία βάση για κάθε απομονωμένο δίκτυο χωριστά, είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι οι μεγάλες διαφορές σε ετήσια βάση ανά ΜΔΝ μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστικά προβλήματα.

(75)

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι το πλήθος των προμηθευτών που έχουν αδειοδοτηθεί να εφοδιάζουν πελάτες ΜΔΝ δεν είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνική και οικονομική λειτουργία των απομονωμένων δικτύων ούτε με τη λειτουργία των ΥΚΩ ΜΔΝ σύμφωνα με τις σχετικές νομικές απαιτήσεις.

(76)

Επιπλέον, ας σημειωθεί ότι το άνοιγμα της αγοράς συνεπάγεται οφέλη που υπερισχύουν του κόστους, εάν υπάρχει, του ανοίγματος της αγοράς. Όπως επισημαίνει η ΡΑΕ, εναλλακτικοί προμηθευτές ΜΔΝ θα μπορούσαν να παρέχουν πρόσθετα σημαντικά οφέλη στους πελάτες ΜΔΝ, συνδυάζοντας την παροχή άλλων υπηρεσιών με εκείνη του εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας.

(77)

Κατά συνέπεια, το αίτημα για παρέκκλιση, σε μόνιμη βάση, από το άρθρο 33 δεν θα πρέπει να ικανοποιηθεί.

(78)

Ενόψει των ανωτέρω, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι το άνοιγμα της αγοράς απαιτεί πρακτικές ρυθμίσεις προκειμένου τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ να λειτουργούν σε πλήρη συμμόρφωση με τον Κώδικα ΜΔΝ. Πρακτικά προβλήματα που σχετίζονται με το άνοιγμα της αγοράς μπορεί να περιλαμβάνουν είτε τη μη διαθεσιμότητα των μητρώων που απαιτούνται για την απόδοση των μετρητών και των δεδομένων μέτρησης στους προμηθευτές είτε το γεγονός ότι η βέλτιστη διαμόρφωση των υποδομών δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη. Σε αυτή τη βάση, μπορεί να προβλεφθεί η χορήγηση παρέκκλισης από το άρθρο 33 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

(79)

Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της διάρκειας της εν λόγω παρέκκλισης από το κεφάλαιο VIII, οι ακόλουθες δύο παράμετροι είναι σημαντικές:

(80)

Κατά συνέπεια, θα πρέπει να χορηγηθεί παρέκκλιση από το άνοιγμα της αγοράς για τουλάχιστον 2 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ, ήτοι έως τη 17η Φεβρουαρίου 2016, προκειμένου να συσταθούν τα μητρώα, που αποτελούν αναγκαία απαίτηση για το άνοιγμα της αγοράς. Δεδομένου ότι οι πλήρεις υποδομές πρέπει να εγκατασταθούν το αργότερο 5 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ, η ισχύς της παρέκκλισης θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να περιοριστεί σε 5 έτη κατόπιν της θέσης σε ισχύ του Κώδικα ΜΔΝ, ήτοι έως τη 17η Φεβρουαρίου 2019 για οποιοδήποτε από τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ. Ωστόσο, δεδομένου ότι η παρέκκλιση μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο σε περίπτωση που εξακολουθούν να υφίστανται ουσιώδη και ουσιαστικά προβλήματα για το άνοιγμα της αγοράς, τα οποία ανάγονται απευθείας στη μη ολοκλήρωση του προγράμματος επενδύσεων σε υποδομές στα ΜΔΝ, θα πρέπει να επαληθεύεται τακτικά κατά πόσον τα εν λόγω προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται σε ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ. Η εν λόγω επαλήθευση θα πρέπει να χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς ενός επενδυτικού σχεδίου από τη ΔΕΔΔΗΕ, εγκεκριμένου από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, για την εγκατάσταση των απαιτούμενων υποδομών στα ΜΔΝ. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει επομένως να οριστικοποιηθεί και να εγκριθεί έως τη 17η Φεβρουαρίου 2015.

(81)

Για την αποφυγή της αδικαιολόγητης καθυστέρησης του ανοίγματος της αγοράς, το σχέδιο επενδύσεων σε υποδομές της ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να εγκριθεί από τη ΡΑΕ και να δίνει προτεραιότητα στα απομονωμένα δίκτυα της Κρήτης και της Ρόδου, καθώς τα νησιά αυτά είναι τα πιο πυκνοκατοικημένα ΜΔΝ.

(82)

Από τις 17 Φεβρουαρίου 2016, και κατόπιν σε ετήσια βάση έως τις 17 Φεβρουαρίου 2019, η ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να καταρτίζει έκθεση, την οποία θα πρέπει να εγκρίνει η ΡΑΕ και η οποία θα αναφέρει τους λόγους για τους οποίους το άνοιγμα της αγοράς δεν έχει πραγματοποιηθεί σε ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο ΜΔΝ. Η εν λόγω έκθεση θα πρέπει να δημοσιεύεται και να κοινοποιείται στην Επιτροπή.

(83)

Η αίτηση αφορά την παρέκκλιση από το κεφάλαιο VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και, ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει αίτημα για παρέκκλιση από το άρθρο 34 σχετικά με τις απευθείας γραμμές, κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 15 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(84)

Η αίτηση δεν προσδιορίζει εάν η αιτούμενη παρέκκλιση καλύπτει επίσης το άρθρο 34 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(85)

Συνεπώς, ακόμη και αν με την αίτηση ζητείται παρέκκλιση από το άρθρο 34 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, η εν λόγω παρέκκλιση δεν θα πρέπει να χορηγηθεί καθώς δεν προσδιορίζονται οι λόγοι που την αιτιολογούν.

(86)

Η παρούσα παρέκκλιση αφορά απομονωμένα μικροδίκτυα τα οποία χαρακτηρίζονται ακριβώς από το γεγονός ότι δεν διασυνδέονται ή, στην περίπτωση μικρών απομονωμένων δικτύων, διασυνδέονται μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό με άλλα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

(87)

Ωστόσο:

(88)

Πρέπει να προβλέπεται σαφώς ότι η παρούσα παρέκκλιση για ένα δεδομένο απομονωμένο δίκτυο παύει αυτόματα μόλις η διασύνδεση μεταξύ ενός δεδομένου απομονωμένου δικτύου και του ελληνικού διασυνδεδεμένου δικτύου καταστεί πλήρως λειτουργική.

(89)

Η ΔΕΔΔΗΕ ανήκει 100 % στη ΔΕΗ, παρόλο που δεν δεσμεύεται από αυτή από νομική και λειτουργική άποψη. Σε αντίθεση με έναν διαχειριστή δικτύου διανομής κατά την έννοια της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, η ΔΕΔΔΗΕ έχει επίσης εκτεταμένα καθήκοντα στο πλαίσιο της λειτουργίας των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ και της λειτουργίας παραγωγής στα ΜΔΝ, περιλαμβανομένης της δυναμικότητας συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής που ανήκει στη ΔΕΗ και, επομένως, της οικονομικής αποζημίωσής της. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η διασύνδεση επηρεάζει την οικονομική βιωσιμότητα των συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που είναι εγκατεστημένοι επί του παρόντος εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ.

(90)

Παρεκκλίσεις θα πρέπει να χορηγηθούν μόνο εάν είναι αναλογικές και δεν εκτείνονται πέραν του απολύτως αναγκαίου. Επομένως, είναι αναγκαίο να παρασχεθούν σαφή κίνητρα και διαφάνεια όσον αφορά τις αποφάσεις για τη διασύνδεση των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ.

(91)

Σύμφωνα με το άρθρο 108 του Ν. 4001/2011:

«Η ΑΔΜΗΕ ΑΕ καταθέτει έως την 31η Μαρτίου εκάστου έτους στη ΡΑΕ […] δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ […] Συγκεκριμένα, το δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΕΣΜΗΕ: […] (γ) παρέχει τεχνοοικονομική ανάλυση σκοπιμότητας για τα σημαντικά έργα μεταφοράς […], ιδίως αυτά που αφορούν […] διασυνδέσεις νήσων με το Σύστημα Μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγράμματος υλοποίησης, εκτιμώμενων χρηματικών ροών αναγκών χρηματοδότησης των επενδυτικών σχεδίων των υπόψη έργων»

(92)

Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι υφίστανται σαφή κίνητρα και διαφάνεια όσον αφορά τις αποφάσεις για τη διασύνδεση των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι:

(93)

Απαιτείται η επανεξέταση των γεγονότων στα οποία βασίζεται η παρούσα παρέκκλιση, ιδίως κατόπιν της αναμενόμενης ολοκλήρωσης των προγραμμάτων για τη διασύνδεση συγκεκριμένων απομονωμένων δικτύων και κατόπιν λήξης των προθεσμιών για την εγκατάσταση των υποδομών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 237 του Κώδικα ΜΔΝ.

(94)

Συνεπώς, οποιαδήποτε παρέκκλιση είναι έγκυρη έως την 1η Ιανουαρίου 2021.

(95)

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η αίτηση της 17ης Ιανουαρίου 2012 ανανέωσε την αρχική αίτηση που υποβλήθηκε το 2003.

(96)

Το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ, που καταργήθηκε από την οδηγία 2009/72/ΕΚ, περιείχε επίσης διατάξεις που επέτρεπαν στα κράτη μέλη να υποβάλουν αίτηση για παρεκκλίσεις από συγκεκριμένες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας σε περίπτωση ουσιαστικών προβλημάτων στην εκμετάλλευση μικρών απομονωμένων δικτύων και απομονωμένων μικροδικτύων. Σύμφωνα με το άρθρο 48 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ, οι παραπομπές στο καταργηθέν άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ νοούνται ως παραπομπές στο άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(97)

Οι ορισμοί για το μικρό απομονωμένο δίκτυο και το απομονωμένο μικροδίκτυο που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 26 και 27 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ είναι πανομοιότυποι με εκείνους που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 26 και 27 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(98)

Αμφότεροι οι ορισμοί αυτοί αναφέρονται στη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια σε απομονωμένα δίκτυα το 1996, η οποία δεν μεταβλήθηκε. Επιπλέον, η Κρήτη δεν ήταν διασυνδεδεμένη με το ελληνικό διασυνδεδεμένο δίκτυο ούτε το 2003 ούτε το 2012, αλλά ούτε κατά τον χρόνο θέσης σε ισχύ της παρούσας απόφασης παρέκκλισης

(99)

Κατά συνέπεια, όλα τα απομονωμένα μικροδίκτυα και τα μικρά απομονωμένα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας που χαρακτηρίζονται ως απομονωμένο μικροδίκτυο ή μικρό απομονωμένο δίκτυο στην αίτηση πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τον εν λόγω χαρακτηρισμό κατά τη στιγμή της υποβολής της αρχικής αίτησης και της θέσης σε ισχύ της παρούσας απόφασης παρέκκλισης.

(100)

Συνεπώς, δεν έχουν συντελεστεί νομικές ή πραγματικές μεταβολές όσον αφορά τα μικρά απομονωμένα δίκτυα και τα απομονωμένα μικροδίκτυα, οι οποίες να δικαιολογούν την παρέκκλιση δυνάμει της οδηγίας 2003/54/ΕΚ και της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(101)

Το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ επέτρεπε τη χορήγηση παρέκκλισης από το κεφάλαιο III αυτής, το οποίο περιέχει διατάξεις παρόμοιες με εκείνες του κεφαλαίου III της οδηγίας 2009/72/ΕΚ σχετικά με τις διαδικασίες χορήγησης αδειών για νέα δυναμικότητα και την υποβολή προσφορών για νέα δυναμικότητα.

(102)

Το άρθρο 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ επέτρεπε τη χορήγηση παρέκκλισης από το κεφάλαιο VII αυτής, το οποίο περιέχει διατάξεις παρόμοιες με εκείνες του κεφαλαίου VIII της οδηγίας 2009/72/ΕΚ σχετικά με την πρόσβαση τρίτων, το άνοιγμα της αγοράς και τις απευθείας γραμμές.

(103)

Εάν η Επιτροπή είχε χορηγήσει παρέκκλιση ανταποκρινόμενη στην αρχική αίτηση, θα το είχε πράξει υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν για την παρούσα παρέκκλιση δυνάμει της οδηγίας 2009/72/ΕΚ.

(104)

Επιπλέον, δεν έχει συντελεστεί κάποια μεταβολή στις πραγματικές περιστάσεις από το 2003 και μετά. Πράγματι, η γεωγραφική κατάσταση των ΜΔΝ, οι οικονομικοί παράγοντες που διέπουν την εκμετάλλευση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ και η φύση των ουσιαστικών προβλημάτων που υφίστανται όσον αφορά την εκμετάλλευση συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εντός των απομονωμένων δικτύων ΜΔΝ δεν έχουν μεταβληθεί ουσιαστικά από το 2003 και μετά.

(105)

Η αρχική αίτηση εκκρεμεί από το 2003. Η μη ανάληψη δράσης από την Επιτροπή δεν θα πρέπει να αποβαίνει εις βάρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η Ελληνική Δημοκρατία έχει συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της δυνάμει του άρθρου 26 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/54/ΕΚ και του άρθρου 44 παράγραφος 1 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ και υπέβαλε δεόντως αιτιολογημένο αίτημα για παρέκκλιση δυνάμει των εν λόγω άρθρων για τα απομονωμένα δίκτυα ΜΔΝ.

(106)

Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμη η θέση σε ισχύ της παρούσας απόφασης παρέκκλισης από την ημερομηνία κοινοποίησης της αρχικής αίτησης, ήτοι από την 5η Δεκεμβρίου 2003,