(1)

Η Επιτροπή ενέκρινε, με απόφαση της 18ης Αυγούστου 2010 (2), μία ενίσχυση διάσωσης (εφεξής «η ενίσχυση διάσωσης») υπέρ της SeaFrance SA (εφεξής «SeaFrance»), την οποία στη συνέχεια η Γαλλία εκτέλεσε. Η εν λόγω ενίσχυση συνίστατο σε δάνειο μεγίστου ύψους [40-70] εκατ. EUR που χορηγήθηκε από την SNCF στη SeaFrance.

(2)

Οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν στις 18ης Φεβρουαρίου 2011 μία ενίσχυση αναδιάρθρωσης (εφεξής «η ενίσχυση αναδιάρθρωσης») υπέρ της SeaFrance για ποσό ύψους 223 εκατ. EUR, που συνοδευόταν από σχέδιο αναδιάρθρωσης. Με επιστολή της 29ης Μαρτίου 2011, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες, τις οποίες οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στις 4 Μαΐου 2011.

(3)

Στις 6 Απριλίου 2011, η P&O Ferries (εφεξής «P&O») μία ανταγωνίστρια επιχείρηση της SeaFrance, κατέθεσε καταγγελία ενώπιον της Επιτροπής κατά της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης.

(4)

Με επιστολή της 22ας Ιουνίου 2011, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γαλλική Δημοκρατία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία (εφεξής «η απόφαση κίνησης της διαδικασίας») που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.

(5)

Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τις εν λόγω ενισχύσεις (3). Έλαβε τις παρατηρήσεις, των οποίων η λεπτομερής περιγραφή περιλαμβάνεται στο τμήμα V.

(6)

Οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν παρατηρήσεις στις 14 Ιουλίου 2011, απαντώντας στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, στις 22 Ιουλίου 2011, μετά την καταγγελία της P&O και στις 19 Αυγούστου 2011, απαντώντας στις παρατηρήσεις τρίτων ενδιαφερόμενων σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.

(7)

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2011, οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν ένα τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(8)

Στις 3 Οκτωβρίου 2011, οι γαλλικές αρχές τροποποίησαν εκ νέου το σχέδιο αναδιάρθρωσης (εφεξής «το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης»).

(9)

Πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ της Επιτροπής και των γαλλικών αρχών […]. Πραγματοποιήθηκαν επίσης πολλές τηλεφωνικές επαφές (4) και ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Στις 18 Οκτωβρίου 2011, οι γαλλικές αρχές απηύθυναν επιστολή στην Επιτροπή, με την οποία υπέβαλαν συνοπτικά τους ισχυρισμούς που προηγήθηκαν στο πλαίσιο των ανταλλαγών πληροφοριών.

(10)

Στο πλαίσιο της διαδικασίας δικαστικού διακανονισμού (redressement judiciaire) της SeaFrance που κινήθηκε στις 30 Ιουνίου 2010, το Εμποροδικείο του Παρισιού αποφάνθηκε οριστικά στις 25 Οκτωβρίου 2011 ως προς την εκκαθάριση της SeaFrance ή τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της (5).

(11)

Εξάλλου, από την κίνηση της διαδικασίας του δικαστικού διακανονισμού, έγινε δεκτή η υποβολή στο σύνδικο πτωχεύσεως προσφορών εκ μέρους τρίτων που τείνουν στη διατήρηση της δραστηριότητας μέσω πλήρους ή μερικής εκχώρησης της επιχείρησης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, υποβλήθηκαν τρεις προσφορές εξαγοράς, μία κοινή προσφορά από τον γαλλικό όμιλο Louis Dreyfus Armateurs και τη δανική επιχείρηση DFDS A/S (εφεξής «DFDS») (εφεξής αποκαλούνται από κοινού «DFDS-LDA»), μία από τη συνδικαλιστική οργάνωση Confédération française démocratique du travail (εφεξής «η CFDT») και μία από τη SNC Being Bang Immaterial (εφεξής «Being Bang»).

(12)

Η DFDS-LDA υπέβαλε προσφορά μερικής μεταβίβασης των στοιχείων ενεργητικού και του προσωπικού της SeaFrance για το συμβολικό ποσόν των τριών ευρώ (6). Διαβίβασε στην Επιτροπή, προς ενημέρωση, αντίγραφο της προσφοράς. Σύμφωνα με την εν λόγω προσφορά, η DFDS-LDA δεν θα διατηρούσε παρά μόνον 460 μισθωτούς (ήτοι 200 λιγότερους από ό,τι είχε προταθεί στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης) και θα διατηρούσε το πλοίο μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais (επιπλέον των μεικτών οχηματαγωγών Berlioz και Rodin), αλλά όχι το οχηματαγωγό Molière (ενώ το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προτείνει την πώληση του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais και δεν προβλέπει την εγκατάλειψη του οχηματαγωγού Molière, αλλά αντίθετα την προεξαγορά του).

(13)

Σύμφωνα με τον τύπο, η CFDT κατέθεσε προσφορά εξαγοράς της επιχείρησης ενώπιον του Εμποροδικείου του Παρισιού στις 24 Αυγούστου του παρελθόντος έτους. Η CFDT θα επιθυμούσε να διατηρήσει το σύνολο των 1 100 παρόντων μισθωτών. Για το σκοπό αυτό, προβλέπει την εξαγορά των πλοίων της SeaFrance για το συμβολικό ποσό του ενός ευρώ και τη μη ανάληψη του παθητικού της επιχείρησης. Η CFDT προβλέπει την επίτευξη δανείου βεβαρυμένου με εμπράγματη ασφάλεια για ελάχιστο ποσό ύψους 50 εκατ. EUR από τράπεζες και να ζητήσει επίσης από την τοπική αυτοδιοίκηση ένα συμπληρωματικό δάνειο ύψους 80 εκατ. EUR ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μία ενδεχόμενη νέα κρίση.

(14)

Πάντα σύμφωνα με τον τύπο, η Being Bang κατέθεσε επίσης προσφορά εξαγοράς της SeaFrance, για την οποία η Επιτροπή δεν γνωρίζει λεπτομέρειες. Η Being Bang κοινοποίησε στην Επιτροπή, ενημερωτικά, μία προσφορά εξαγοράς της SeaFrance. Το έγγραφο αυτό υποβλήθηκε στην Επιτροπή μετά τη λήξη της προθεσμίας εντός της οποίας οι τρίτοι ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, ήτοι 15 ημέρες μετά την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη νομολογία, η Επιτροπή δεν το διαβίβασε στις γαλλικές αρχές και δεν θα το λάβει υπόψη στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης (7).

(15)

Καμία από τις προσφορές που αναφέρθηκαν στις σκέψεις (11) έως (14) δεν διαβιβάσθηκε από τη Γαλλία στην Επιτροπή. Κατά συνέπεια, δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης.

(16)

Η παρούσα απόφαση αφορά αποκλειστικά την αύξηση κεφαλαίου που κοινοποίησε η Γαλλία όσον αφορά τη SeaFrance, δύο δάνεια, αντίστοιχα, ύψους 99,8 εκατ. EUR και [40-70] εκατ. EUR υπέρ της Sea France, καθώς και την ενίσχυση διάσωσης που ενέκρινε η Επιτροπή στις 18 Αυγούστου 2010.

(17)

Η παρούσα απόφαση δεν καλύπτει ούτε την παράταση της συμφωνίας για τα αποθέματα που χορηγήθηκε από την SNCF στη SeaFrance (SA.31331 - 2011/NN), ούτε τη χορηγηθείσα χρηματοδότηση στη SeaFrance από την SNCF ενόψει της άρσης του δικαιώματος αγοράς επί του πλοίου SeaFrance Berlioz (SA.31252 - 2010/NN). Η Επιτροπή είχε επίσης κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ έναντι των δύο αυτών μέτρων στις 22 Ιουνίου 2011.

(18)

Λαμβανομένου υπόψη του επείγοντος χαρακτήρα της διαδικασίας δικαστικού διακανονισμού – το Εμποροδικείο του Παρισιού έπρεπε να αποφανθεί στις 25 Οκτωβρίου 2011 – η παρούσα απόφαση δεν αφορά παρά την ενίσχυση αναδιάρθρωσης, που συνίσταται, σύμφωνα με το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, σε μία αναδιάρθρωση κεφαλαίου και σε δύο δάνεια, καθώς και στην ενίσχυση διάσωσης που εγκρίθηκε για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα. Κατά συνέπεια, η διαδικασία εξέτασης παραμένει ανοικτή όσον αφορά τη συμφωνία για τα αποθέματα (SA.31331 - 2011/NN) και τη χρηματοδότηση Berlioz (SA.31252 - 2010/NN).

(19)

Η SeaFrance είναι ανώνυμη εταιρεία γαλλικού δικαίου που ανήκει σε ποσοστό 100 % στην SNCF Participations SA, επίσης ανώνυμη εταιρεία γαλλικού δικαίου, η οποία διαχειρίζεται τις συμμετοχές του ομίλου SNCF, και η ίδια ανήκει σε ποσοστό 100 % στον δημόσιο βιομηχανικό και εμπορικό οργανισμό «Société nationale des chemins de fer français» (εφεξής «SNCF»).

(20)

Η SeaFrance παρέχει υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών (εμπορεύματα και επιβάτες). Δεν ασκεί δραστηριότητες παρά στη γραμμή Calais-Ντόβερ. Τα μερίδια αγοράς της SeaFrance για τη γραμμή αυτή αναλύονται ως εξής:

(21)

Κατά την κοινοποίηση του αρχικού σχεδίου αναδιάρθρωσης, τον Φεβρουάριο 2011, ο στόλος της SeaFrance αποτελείτο από τα ακόλουθα πλοία:

(22)

Τον Δεκέμβριο του 2009, το μόνιμο προσωπικό της SeaFrance ανερχόταν σε 1 550 εργαζομένους.

(23)

Η SeaFrance πραγματοποιεί μεταφορές εμπορευμάτων (μεταφορά φορτηγών) και επιβατών (πεζών μέχρι τα τέλη του 2008, αυτοκινήτων, τροχόσπιτων, μοτοσικλετών και λεωφορείων) και προσφέρει επίσης άλλες υπηρεσίες, όπως πωλήσεις εν πλω (8) και συναλλαγματικές υπηρεσίες.

(24)

Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, όπως κοινοποιήθηκε αρχικά τον Φεβρουάριο του 2011 (εφεξής «το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης»), η ενίσχυση αναδιάρθρωσης θα έπρεπε να συνίσταται σε μια αύξηση του κεφαλαίου της SeaFrance ύψους 223 εκατ. EUR που καλύφθηκε από τον μοναδικό της μέτοχο, την εταιρεία SNCF Participations SA.

(25)

Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης βασιζόταν κυρίως:

(26)

Το σχέδιο προέβλεπε επίσης βελτίωση των προσπαθειών παραγωγικότητας όσον αφορά τη δραστηριότητα πωλήσεων εν πλω σε συνάρτηση με τον αριθμό των επιβατών, αλλαγή του επιπέδου της εστίασης, επαναπροσδιορισμό της προσφοράς «Croisière Bleu marine», αναθεώρηση της διαχείρισης του χώρου γκαράζ, εγκατάλειψη της κυκλοφορίας μεμονωμένων πεζών (που ισχύει από τα τέλη του 2008) και κατάργηση των «tours operating» μιας κατεύθυνσης. Εξάλλου, συμπλήρωναν την αναδιάρθρωση οι μειώσεις εξωτερικού κόστους: η σύσταση μιας διεύθυνσης αγορών για την ορθολογική οργάνωση των διαδικασιών αγορών και η βελτίωση του εσωτερικού ελέγχου (έναρξη εφαρμογής ενός σχεδίου διαχείρισης της συντήρησης, με βοήθεια υπολογιστή, κεντρικό σύστημα ελέγχου των αποθεμάτων στην ξηρά και εν πλω, συστηματικός ανταγωνισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών ναυπηγείων για την ανάθεση συμβάσεων που αφορά την τεχνική παύση λειτουργίας των πλοίων, μείωση των διαφημιστικών δαπανών).

(27)

Βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης που κοινοποιήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2011, η αύξηση κεφαλαίου της SeaFrance που καλύφθηκε από την SNCF δεν θα έπρεπε πλέον να ανέρχεται παρά σε ποσό 166,3 εκατ. EUR.

(28)

Αυτή η αύξηση κεφαλαίου θα έπρεπε να συμπληρώνεται από δύο δάνεια, αντίστοιχα 99,8 εκατ. EUR και [40-70] εκατ. EUR, εκ των οποίων το πρώτο με προορισμό τη χρηματοδότηση της ίδιας της αναδιάρθρωσης της SeaFrance και το δεύτερο, σε αντικατάσταση του ισχύοντος δανείου που συνδέεται με το πλοίο Molière ώστε να επισπευτεί η άρση του δικαιώματος αγοράς του εν λόγω πλοίου (από την αρχή του έτους […] αντί για το τέλος του έτους […]). Αυτή η εσπευσμένη άρση του δικαιώματος αγοράς θα έπρεπε να επιτρέψει στη SeaFrance να αποκτήσει, από τα τέλη του έτους […], την πλήρη κυριότητα ενός πλοίου που υπολογίζεται σε ποσό ύψους […] εκατ. EUR.

(29)

Τα δύο αυτά δάνεια θα έπρεπε να χορηγηθούν σε ποσοστό 6,05 % για διάρκεια 12 ετών με σταθερές αποπληρωμές κεφαλαίου.

(30)

Οι γαλλικές αρχές αιτιολογούσαν το επιτόκιο του 6,05 %:

(31)

Πέραν των μέτρων που αναγγέλθηκαν ήδη στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και των δύο προαναφερθέντων δανείων, προτάθηκαν και άλλα μέτρα στο σχέδιο αναδιάρθρωσης που κοινοποιήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2011, ήτοι:

(32)

Η περίοδος αναδιάρθρωσης που ορίζεται στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης εκτείνεται σε 5 έτη, ήτοι από το 2011 έως το 2015, ενώ εκείνη που προβλεπόταν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης εκτεινόταν έως το 2019.

(33)

Σύμφωνα με το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, οι όροι που συμφωνήθηκαν για τα δύο δάνεια τα οποία χορηγήθηκαν από την SNCF στο εξής είναι οι ακόλουθοι:

Τα λοιπά μέτρα που προτάθηκαν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο κοινοποιήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2011 (βλέπε σκέψη (31)) περιλήφθηκαν και στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(34)

Οι απαραίτητες αναμενόμενες ανάγκες χρηματοδότησης για την υλοποίηση του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης είναι οι ακόλουθες:

(35)

Οι ανάγκες προσωρινής χρηματοδότησης που απαιτείται για την εφαρμογή του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης ανέρχονται συνολικά σε ποσό ύψους […] εκατ. EUR (εκτός προϊόντων εκχώρησης):

(36)

Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κοινοποιηθέν μέτρο αποτελούσε ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και άρχισε διεξοδική έρευνα λόγω των επιφυλάξεών της σχετικά με τις προοπτικές επιστροφής στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης, στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιάρθρωσης και σε επίπεδο δικής της συμβολής. Η Επιτροπή διερωτάται επίσης σχετικά με τον επαρκή χαρακτήρα των προτεινόμενων μέτρων, ώστε να περιοριστούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που συνεπάγεται η ενίσχυση.

(37)

Η P&O κοινοποίησε στις 29 Ιουλίου 2011 παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, που συμπληρώνουν την καταγγελία της.

(38)

Οι ισχυρισμοί που περιέχονται στην καταγγελία και οι παρατηρήσεις της P&O έχουν ως εξής:

(39)

Σύμφωνα με την P&O, το μερίδιο της SeaFrance στη σχετική αγορά (20) θα μειωνόταν από 21 % το 2006 σε 17 % το 2010 και ο βαθμός πληρότητας της επιχείρησης θα μειωνόταν από 63 % το 2008 σε 56 % και 58 % αντίστοιχα το 2009 και το 2010, ήτοι σε μη βιώσιμο επίπεδο.

(40)

Η P&O ισχυρίστηκε ότι, επί πολλά έτη, οι ζημίες της SeaFrance υπερβαίνουν κατά πολύ τα κέρδη της (120 εκατ. EUR καθαρές ζημίες στην περίοδο αναφοράς), πράγμα που σημαίνει ότι η SeaFrance δεν θα μπορούσε να προσφέρει απόδοση επενδύσεως στους μετόχους/επενδυτές της παρά μετά από πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

(41)

Δεδομένου ότι τα περισσότερα οχηματαγωγά πλοία της SeaFrance είναι «ro-pax» (μεικτής μεταφοράς επιβατών/εμπορευμάτων) και η δραστηριότητα «μεταφοράς επιβατών» είναι εξαιρετικά εποχιακή, θα ήταν κρίσιμης σημασίας το να μην χάσει η SeaFrance την πελατεία στη μεταφορά εμπορευμάτων, γι’ αυτό πρέπει να εξασφαλιστεί ότι αυτή η μεταφορική υπηρεσία θα παρέχεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους κατά τρόπο αξιόπιστο και συνεχή.

(42)

Πάντως, σύμφωνα με την P&O, σχετικά με τη δραστηριότητα μεταφοράς εμπορευμάτων, η αξία της φήμης και πελατείας και το μερίδιο αγοράς της SeaFrance θα μειώνονταν αισθητά, ιδίως λόγω του γεγονότος των συχνών διακοπών της παροχής υπηρεσιών (απεργίες κ.λπ.), της γνώσης εκ μέρους της αγοράς των δυσχερειών της SeaFrance και του παροπλισμού του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais (η συντήρηση ενός παροπλισμένου πλοίου θα στοίχιζε ακριβά σύμφωνα με την P&O, πράγμα που δείχνει εξάλλου ότι ο παροπλισμός των πλοίων Cézanne και Renoir στο λιμένα Dunkerque θα στοίχιζε τουλάχιστον 1,09 εκατ. EUR, και πιθανόν 2,4 εκατ. EUR).

(43)

Η P&O παρέχει αριθμητικά στοιχεία για να αποδείξει ότι η σχετική αγορά αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιας διαρθρωτικής πλεονάζουσας ικανότητας. Σύμφωνα με το σημείο 8 της ανακοίνωσης της Επιτροπής – κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (21) (εφεξής «οι κατευθυντήριες γραμμές»), «δεν μπορεί να θεωρηθεί δικαιολογημένη η τεχνητή διατήρηση σε λειτουργία επιχείρησης σε τομέα με μακροπρόθεσμη διαρθρωτική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα ή όταν αυτή μπορεί να επιβιώσει μόνο σαν αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενων κρατικών παρεμβάσεων».

(44)

Οι αιτίες δυσχερειών της SeaFrance είναι οι ακόλουθες:

(45)

Τέλος, σύμφωνα με την P&O, είναι αποκαλυπτικό το ότι η SeaFrance, παρότι προσφέρεται προς πώληση κατά τη διάρκεια περιόδου άνω των τριών ετών, δεν βρήκε αγοραστή.

(46)

Για να εξηγήσει τη δυσχέρεια αποκατάστασης της μακροχρόνιας βιωσιμότητας της SeaFrance, η P&O επί της ουσίας επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς που ήδη αναφέρθηκαν ιδίως σχετικά με τα μερίδια αγοράς της SeaFrance, τους βαθμούς πληρότητας και τον χαρακτήρα προβληματικής επιχείρησης.

(47)

Το μόνο ουσιώδες μέτρο που προτάθηκε από τη SeaFrance στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης συνίστατο στη μείωση του προσωπικού, αλλά οι μισθοί παρέμεναν εξαιρετικά υψηλοί (αναλογία κόστους μισθοδοσίας επί του κύκλου εργασιών σε ποσοστό 26 % έναντι 15 % στην P&O). Ακόμη και στην περίπτωση συμπληρωματικής μείωσης του προσωπικού κατά 200 άτομα, η αναλογία θα προσέγγιζε το 22 %.

(48)

Ο παροπλισμός των πλοίων Manet, Cézanne και Renoir δεν θα βελτίωνε σε τίποτα τα αποτελέσματα (ζημίες) του 2008, 2009 και 2010 και ο προβλεπόμενος παροπλισμός του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais δεν θα βελτίωνε αισθητά την κατάσταση της SeaFrance, ιδίως λόγω του κόστους συντήρησης ενός παροπλισμένου πλοίου (1,8 εκατ. EUR το έτος).

(49)

Η ισχυριζόμενη από τη SeaFrance μείωση των δρομολογίων θα ήταν παραπλανητική διότι δεν θα ανερχόταν παρά στο 10 % και θα απέρρεε από την αλλαγή του στόλου (τα πλοία Cézanne και Renoir θα αντικαθίσταντο από το μεγαλύτερο πλοίο Molière). Ο παροπλισμός του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais δεν θα μείωνε την ικανότητα παρά κατά 7 % επιπλέον.

(50)

Οι προτάσεις βελτίωσης των πωλήσεων εν πλω, των εστιατορίων, της υπεργολαβίας και του ελέγχου διαφημιστικών δαπανών, θα ενέπιπτε στη συνήθη επιχειρηματική πρακτική, αντίστοιχη όλων των ανταγωνιστών της SeaFrance.

(51)

Κανένα προτεινόμενο μέτρο δεν θα ανταποκρινόταν στις τρεις νέες συνιστώσες της αγοράς (ύφεση, τιμή του πετρελαίου, ανταγωνισμός του Eurotunnel) και στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

(52)

Η P&O σημειώνει ότι, σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της SeaFrance, αυτή η τελευταία προβλέπει θεαματική αύξηση του βαθμού πληρότητας (από 58 % σε 80 %) βάσει μιας γρήγορης αύξησης της ζήτησης και/ή μιας σημαντικής αύξησης του μεριδίου αγοράς της.

(53)

Όμως, οι προβλέψεις της SeaFrance δεν αντιστοιχούν καθόλου με τις προβλέψεις της P&O ούτε με την εξέλιξη του μεριδίου αγοράς της SeaFrance, που μειώθηκε από 21 % το 2006 σε 17 % το 2010. Η ποιότητα της προσφοράς στην πελατεία μεταφοράς εμπορευμάτων θα υφίστατο πλήγμα από τον παροπλισμό του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais και ένα μέρος της πελατείας θα μπορούσε να μεταφερθεί προς τον Eurotunnel, σε περιόδους αιχμής, όταν η SeaFrance θα είχε μειωμένη ικανότητα.

(54)

Το γεγονός ότι τα μέτρα ενίσχυσης δεν θα παράγουν αποτελέσματα παρά μόνον από το 2016, αλλά δεν θα επιτρέψουν την εξασφάλιση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας της επιχείρησης παρά από το 2019, δεν συνάδει με το σημείο 35 των κατευθυντήριων γραμμών, σύμφωνα με το οποίο το σχέδιο αναδιάρθρωσης «του οποίου η διάρκεια πρέπει να είναι όσο το δυνατόν βραχύτερη», «πρέπει να επιτρέπει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της επιχείρησης μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα». Η απόσυρση του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais και οι καταργήσεις συμπληρωματικών θέσεων εργασίας δεν θα βελτίωναν αισθητά την κατάσταση της SeaFrance: η εν λόγω εταιρεία θα εξοικονομούσε 6 εκατ. EUR από μισθολογικό κόστος και 7 εκατ. EUR από κόστος που συνδέεται με τα πλοία (ήτοι συνολικά 13 εκατ. ευρώ). Η P&O θεωρεί πάντως ότι η SeaFrance θα έχανε 50 000 μονάδες φορτίου, ήτοι 5-6 εκατ. EUR εσόδων ναύλου, και ότι ο παροπλισμός του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais θα στοίχιζε 1,8 εκατ. EUR ανά έτος, εν απουσία αγοραστή.

(55)

Τα αντισταθμιστικά μέτρα πρέπει να προστεθούν στα μέτρα που αποσκοπούν στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας και κατά συνέπεια να είναι χωριστά. Όμως, το σύνολο των μέτρων που προτείνονται ως αντισταθμιστικά είναι, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές και την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, αναγκαία για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την P&O, δεν υπάρχει κανένα αντισταθμιστικό μέτρο.

(56)

Σύμφωνα με την P&O, η απόσυρση του πλοίου Manet το 2008 και των πλοίων Cézanne και Renoir δεν θα μπορούσαν να υπολογιστούν ως εισφορά, εφόσον αυτές οι αποσύρσεις πραγματοποιήθηκαν πολύ πριν από την κοινοποίηση της αναδιάρθρωσης και η αξία των πλοίων είναι ελάχιστη σε σύγκριση με το συνολικό ποσό των κρατικών ενισχύσεων ήτοι 400 εκατ. ευρώ σύμφωνα με την P&O. Οι γαλλικές αρχές δεν θα είχαν προτείνει να υπολογίζεται η πώληση του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais ως εισφορά ιδίων κεφαλαίων και η αξία του, ύψους περίπου 12 εκατ. EUR, θα ήταν αμελητέα σε σύγκριση με το συνολικό ποσό των κρατικών ενισχύσεων.

(57)

Η P&O συνιστά την πώληση και επανεκμίσθωση («sale and lease-back») των πλοίων της SeaFrance ως εισφορά ιδίων κεφαλαίων.

(58)

Η P&O συνιστά να υπαχθεί η αναδιάρθρωση της SeaFrance, πέραν των απαιτούμενων αλλαγών για τη ρύθμιση των προαναφερθέντων ανεπαρκειών και προβλημάτων, στους ακόλουθους όρους:

(59)

Συμπερασματικά, η P&O ζήτησε από την Επιτροπή να μην εγκρίνει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης.

(60)

Στις 29 Ιουλίου 2011, ο όμιλος Eurotunnel SA (εφεξής «Eurotunnel») κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.

(61)

Ο Eurotunnel διατηρεί επιφυλάξεις ως προς τη σκοπιμότητα της αύξησης των βαθμών πληρότητας που προβλέπονται από την SeaFrance. Πράγματι, ο Eurotunnel θεωρεί ότι οι μεταφορές στη συγκεκριμένη περιοχή παρουσιάζουν πλεονάζουσα ικανότητα εδώ και πολλά χρόνια. Η ικανότητα της σήραγγας υπό την Μάγχη δεν χρησιμοποιείται παρά μέχρι 57 % και έγιναν επενδύσεις σε οχηματαγωγά πλοία πολύ υψηλής ικανότητας, αυξάνοντας κατά τον τρόπο αυτό μια ήδη πλεονάζουσα προσφορά. Εξάλλου, ο Eurotunnel έχει τη γνώμη ότι η μείωση του στόλου της SeaFrance από 6 σε 4 πλοία εξακολουθεί να μην επιτρέπει την επανεξισορρόπηση της αγοράς διακίνησης μέσω της Μάγχης. Εξάλλου, από τον Ιανουάριο έως τον Φεβρουάριο του 2011, η SeaFrance εκτέλεσε δρομολόγια με δύο μόνον πλοία χωρίς να μειωθεί η συνολική της κυκλοφορία. Κατά συνέπεια, ο βαθμός πληρότητας σε ποσοστό 80 % για την περίοδο 2011-2019 δεν είναι ρεαλιστικός. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Eurotunnel, θα έπρεπε η SeaFrance να σημειώσει αύξηση της κυκλοφορίας της κατά 25 %. Βάσει άρθρων στον τύπο: «[…] για την ανάκτηση των δρομολογίων μας ήμασταν υποχρεωμένοι να χαμηλώσουμε τις τιμές μας» (22), ο Eurotunnel κατηγορεί τη SeaFrance ότι διεξάγει από καιρό έναν πόλεμο τιμών.

(62)

Τέλος, ο Eurotunnel θεωρεί ότι δεν είναι σημαντικό το να συγκριθούν τα ποσοστά φόρτωσης των ropax με τα αντίστοιχα ποσοστά των σιδηροδρομικών γραμμών που διέρχονται τη σήραγγα της Μάγχης, διότι αυτές οι τελευταίες δεν αφορούν μεικτή μεταφορά επιβατών/εμπορευμάτων και επιτρέπουν προσαρμογή σε πραγματικό χρόνο στην κυκλοφοριακή ζήτηση.

(63)

Όσον αφορά τον υπολογισμό των επιβαρύνσεων καυσίμων, ο Eurotunnel αναφέρει ότι η SeaFrance δεν χρεώνει στους πελάτες παρά τμήμα μόνο της επιβάρυνσης αυτής, ήτοι 8,11 EUR ανά δρομολόγιο έναντι 11,62 EUR της P&O και 14,73 EUR της DFDS. Το διαφυγόν κέρδος για τη SeaFrance ανέρχεται σε 1,2 εκατ. EUR από τις αρχές του έτους 2011.

(64)

Σχετικά με την κατάργηση περίπου του 50 % των θέσεων απασχόλησης, αυτή η μείωση προσωπικού, σύμφωνα με τον Eurotunnel, είναι σχετική διότι μέρος των μισθωτών έχουν τη δυνατότητα να επανενταχθούν στο πλαίσιο του ομίλου SNCF, πράγμα που θα έχει μικρή επίπτωση στο καθαρό υπόλοιπο για τις θέσεις εργασίας της περιοχής.

(65)

Τέλος, ο Eurotunnel κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης όχι μόνο είναι ανεπαρκές, αλλά δεν αντιστοιχεί σε κατάλληλες επενδύσεις.

(66)

Με επιστολή της 29ης Ιουλίου 2011, η DFDS κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή.

(67)

Η DFDS διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητα της SeaFrance να ξαναγίνει οικονομικά βιώσιμη σε μακροχρόνια βάση, λόγω της ανεπάρκειας των μέτρων αναδιάρθρωσης σε συνάρτηση με την υπάρχουσα οικονομική της κατάσταση. Η DFDS εκφράζει επιφυλάξεις για τα αποτελέσματα των νέων αυτών μέτρων ενίσχυσης στον ανταγωνισμό, στο πλαίσιο της οικείας αγοράς.

(68)

Μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος της 23ης Σεπτεμβρίου 2011, η DFDS απηύθυνε στην Επιτροπή παρατηρήσεις σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της SeaFrance.

(69)

Το έγγραφο αυτό έφθασε στην Επιτροπή μετά τη λήξη της προθεσμίας εντός της οποίας οι ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, ήτοι 15 ημέρες από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας. Επιπλέον, δεν προσφέρει κανένα νέο στοιχείο. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη νομολογία, η Επιτροπή δεν το διαβίβασε στις γαλλικές αρχές και δεν θα το λάβει υπόψη στα πλαίσια της παρούσας απόφασης (23).

(70)

Στις 29 Ιουλίου 2011, ο όμιλος CLdN (εφεξής «CLdN») κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή.

(71)

Ο CLdN είναι μια εταιρεία μεταφορών με έδρα το Λουξεμβούργο που ασκεί δραστηριότητα ιδίως στη μεταφορά φορτίου από ναυλωτές («roll-on/roll-off» ή «roro») ή ropax, στη Μάγχη και στη Βόρεια Θάλασσα μεταξύ, αφενός, του Βελγίου και των Κάτω Χωρών και αφετέρου, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας, της Σουηδίας και της Δανίας.

(72)

Ο CLdN θεωρεί ότι είναι ανταγωνιστής της SeaFrance και θα υφίστατο σε μεγάλο βαθμό τις αρνητικές συνέπειες των μέτρων που λήφθηκαν από την SNCF υπέρ της θυγατρικής της SeaFrance λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας των εξυπηρετούμενων γραμμών από τον CLdN, ήτοι Ipswich - Rotterdam και Purfleet - Zeebrugge.

(73)

Ο CLdN θεωρεί πράγματι ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν προφανέστατα θα έχουν επιπτώσεις στον ανταγωνισμό μεταφοράς φορτίων όχι μόνο στη γραμμή Calais-Ντόβερ, αλλά επίσης στις κοντινές γραμμές του Ηνωμένου Βασιλείου και του Βελγίου. Θεωρεί ότι οι αρνητικές επιπτώσεις των εν λόγω μέτρων δεν θα αντισταθμιστούν επαρκώς από τα αντισταθμιστικά μέτρα και την εισφορά ιδίων κεφαλαίων που προτάθηκαν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Αντίθετα, τα μέτρα αυτά δεν θα οδηγούσαν παρά στη διατήρηση στην αγορά μιας προβληματικής επιχείρησης που δεν είναι σε θέση να μειώσει τις βασικές της δαπάνες και θα επέτρεπαν την αύξηση της ικανότητάς της σε μια αγορά με πλεονάζουσα ικανότητα.

(74)

Σύμφωνα με τον CLdN, τα εν λόγω μέτρα θα μειώσουν τη βιωσιμότητα των υπαρχόντων ανταγωνιστών, διατηρώντας στην αγορά μεταφορική ικανότητα που υπό ομαλές συνθήκες θα έπρεπε να εκλείψει. Δεν θα ήταν ρεαλιστικό να αναμένεται ότι η SeaFrance θα μπορούσε να επιτύχει βαθμό πληρότητας 80 % εκτός και αν χρησιμοποιήσει τις ενισχύσεις για να μειώσει επιθετικά τις τιμές και να πάρει μερίδια αγοράς από τους ανταγωνιστές. Όμως, η στρατηγική αυτή δεν θα ήταν οικονομικώς δικαιολογημένη μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα για τη SeaFrance και θα ήταν επιζήμια για τους άμεσους ανταγωνιστές της, ήτοι την P&O και τον Eurotunnel, που ασκούν δραστηριότητα στην ίδια γραμμή Calais-Ντόβερ, αλλά επίσης, μακροχρόνια για τον CLdN.

(75)

Τέλος, ο CLdN υπογραμμίζει την ανεπάρκεια των προβλεπόμενων στο σχέδιο αναδιάρθρωσης μειώσεων προσωπικού (που δεν θα μπορεί να επιτρέψει στη SeaFrance να προσεγγίσει τον δείκτη «έξοδα προσωπικού/κύκλος εργασιών» των ανταγωνιστών της), καθώς και το γεγονός ότι το κόστος απολύσεων θα είναι μειωμένο σε συνάρτηση με μια κλασική αναδιάρθρωση, διότι πολλοί μισθωτοί της SeaFrance θα μεταβούν στη SNCF.

(76)

Κατά συνέπεια, ο CLdN επιθυμεί να λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνητική απόφαση.

(77)

Στις 29 Ιουλίου 2011, η SNCF κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή, οι οποίες αντιστοιχούν στις παρατηρήσεις που έγιναν εκ μέρους των γαλλικών αρχών (βλέπε τμήμα VI).

(78)

Στις 30 Ιουλίου 2011, ένας οικονομικός φορέας που εξέφρασε την επιθυμία να διατηρήσει την ανωνυμία του κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή.

(79)

Καταρχάς, υπενθυμίζει τα βασικά χαρακτηριστικά της αγοράς μεταφορών διαμέσου της Μάγχης για να καταλήξει ότι ο μεγάλος ανταγωνισμός μεταξύ των εφοπλιστών και του Eurotunnel, η αύξηση της τιμής των καυσίμων και η αστάθεια στη συναλλαγματική ισοτιμία της λίρας στερλίνας προκάλεσαν δυσχέρειες στη SeaFrance, αλλά θέτουν επίσης σε κίνδυνο τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της P&O και της DFDS.

(80)

Ο εν λόγω φορέας θεωρεί ότι οι δυσχέρειες στη SeaFrance είναι κυρίως διαρθρωτικές (εξαιρετικά υψηλός συντελεστής απασχόλησης και εξαιρετικά δύσκαμπτη οργάνωση), αλλά ότι μια αναδιάρθρωση κεφαλαίου συνδυασμένη με την αναδιάρθρωση της SeaFrance και ένας στόλος που θα διατηρηθεί στα 4 πλοία μπορούν να εγγυηθούν τη μακροχρόνια βιωσιμότητά της.

(81)

Θεωρεί ότι η εξαφάνιση της SeaFrance θα συνεπαγόταν ένα de facto δυοπώλιο μεταξύ του Eurotunnel και της P&O. Όμως, πολλοί οδικοί μεταφορείς συνεργάζονται με τουλάχιστον δύο εφοπλιστές για να εξασφαλίσουν την ελαστικότητα των ωραρίων και την απόδοση των φορτηγών τους.

(82)

Σύμφωνα με τον εν λόγω φορέα, εάν η SeaFrance εξαφανιζόταν, η ικανότητα των άλλων δύο εφοπλιστών δεν θα επαρκούσε για να εξασφαλίσει την κυκλοφορία στη Μάγχη. Σύμφωνα με τον φορέα που εξέφρασε την επιθυμία να διατηρήσει την ανωνυμία του, ο Eurotunnel θα είχε ήδη επιτύχει τη μέγιστη ικανότητά του και, κατά συνέπεια, δεν θα μπορούσε να απορροφήσει παρά μικρό τμήμα των δρομολογίων της Seafrance. «Η πλεονάζουσα ικανότητα η οποία παρατηρείται σήμερα στη Μάγχη είναι […] πολύ σχετική και δεν θα έπρεπε να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα» διότι μόλις προκύψει πρόβλημα σε έναν εφοπλιστή ή στα λιμάνια, αυτό συνεπάγεται συμφόρηση των λιμένων Calais, Ντόβερ και Dunkerque.

(83)

Εξάλλου, ένα μόνο πλοίο μεταφοράς εμπορευμάτων στη Μάγχη που θα εκμεταλλεύεται η P&O δεν θα εγγυόταν την αναγκαία μεταφορική ικανότητα και θα προκαλούσε στρέβλωση της αγοράς υπέρ της P&O που θα κατείχε κατά τον τρόπο αυτό το μονοπώλιο για τις μεταφορές επικίνδυνων προϊόντων.

(84)

Σύμφωνα με τον εν λόγω φορέα, η P&O ευθύνεται για την πτώση των τιμών και πιστεύει στη βιωσιμότητα της SeaFrance λόγω της ποιότητας διαχείρισης της εταιρείας (ποιότητα συνεργασίας με τους πράκτορές της), του σύγχρονου και ικανού να λειτουργήσει για τουλάχιστον άλλα 10 έτη στόλου της και των ισχυρών κινήτρων του προσωπικού της.

(85)

Με επιστολές της 26ης, 27ης και 28ης Ιουλίου 2011, πέντε επιχειρήσεις οδικών μεταφορών και αντιπροσωπευτικές ενώσεις (LKW Walter Internationale Transportorganisation AG, Youngs Transportation & Logistics Ltd, Laser Transport International Limited, Carna Transport Ltd και Road Haulage association international group) κοινοποίησαν τις παρατηρήσεις τους στην Επιτροπή.

(86)

Οι πέντε αυτές εταιρείες και ενώσεις εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την περίπτωση εξαφάνισης της SeaFrance. Σύμφωνα με αυτές, η εξαφάνιση της SeaFrance θα συνεπαγόταν, από τη μια πλευρά, ολιγοπώλιο στην αγορά μεταφορών της Μάγχης, με επίπτωση τη μείωση της ποιότητας των υπηρεσιών και την αύξηση των τιμών και, από την άλλη πλευρά, κίνδυνο ως προς την ικανότητα των υπολοίπων φορέων που ασκούν δραστηριότητες στην αγορά να μπορούν να αντιμετωπίσουν τον όγκο των ναύλων, ιδίως στην περίπτωση δυσχέρειας ενός από αυτούς.

(87)

Στην περίπτωση που η SeaFrance θα έπρεπε να αποχωριστεί το πλοίο μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de Calais φοβούνται επίσης την εμφάνιση de facto μονοπωλίου της P&O για τη μεταφορά επικίνδυνων προϊόντων που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από τη σήραγγα ή με οχηματαγωγό μεικτής μεταφοράς επιβατών/εμπορευμάτων.

(88)

Πολλά ταξιδιωτικά πρακτορεία και διοργανωτές ταξιδιών εξέφρασαν τις ανησυχίες τους σχετικά με ενδεχόμενη εξαφάνιση της SeaFrance (βλέπε κατάλογο στον παρακάτω πίνακα):

(89)

Σύμφωνα με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η εξαφάνιση της SeaFrance θα συνεπαγόταν, από τη μια πλευρά, την εμφάνιση ενός ολιγοπωλίου στην αγορά μεταφορών διαμέσου ης Μάγχης, με συνέπεια μείωση της ποιότητας των υπηρεσιών και αύξηση των τιμών και από την άλλη πλευρά, κίνδυνο ως προς την ικανότητα των υπόλοιπων ασκούντων δραστηριότητες στην αγορά να αντιμετωπίσουν τον όγκο των επιβατών, ιδίως στην περίπτωση που θα προκύψει δυσχέρεια για έναν από αυτούς.

(90)

Με επιστολή της 29ης Ιουλίου 2011, το «Chambre de commerce et d’industrie Côte d’opale» (εφεξής «CCI») κοινοποίησε τις παρατηρήσεις του στην Επιτροπή. Το CCI διευκρινίζει ότι είναι δημόσιο ίδρυμα επιφορτισμένο να συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη, στην ελκυστικότητα και στη στήριξη των επιχειρήσεων της περιοχής του Nord Pas-de-Calais. Το CCI είναι επίσης παραχωρησιούχος του λιμένα του Calais και, κατόπιν αυτού, εκμεταλλεύεται τον λιμένα.

(91)

Καταρχάς, το CCI υπενθυμίζει τον βασικό ρόλο που διαδραμάτισε η SeaFrance στην ανάπτυξη του λιμένα του Calais. Η SeaFrance, στα τέλη του 2008. απασχολούσε 1 600 εργαζομένους, οι περισσότεροι εκ των οποίων διέμεναν στην περιοχή Nord Pas-de-Calais. Κατά τον τρόπο αυτό, συμβάλλει στα έσοδα του λιμένα του Calais από τις υπηρεσίες που παρέχονται στα πλοία και στα εμπορεύματα. Η SeaFrance ήταν επίσης το 2008 η πρώτη αγοράστρια μη λιμενικών προϊόντων/υπηρεσιών που αντιπροσώπευαν ετησίως ποσό ύψους 130 εκατ. EUR σε προμήθειες, υπηρεσίες, αναλώσιμα προϊόντα, επισκευές, συντήρηση, εκ των οποίων το 36 % περίπου εντός της περιοχής Nord Pas-de-Calais. Το CCI προσθέτει ότι ο λιμένας του Calais διαδραματίζει βασικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη του Pas-de-Calais.

(92)

Σύμφωνα με το CCI, η εξαφάνιση της SeaFrance θα επηρέαζε αισθητά την ανάπτυξη του λιμένα του Calais λόγω της κατάργησης θέσεων εργασίας και των άμεσων και έμμεσων εσόδων που απέρρεαν από την εταιρεία. Η περιφέρεια Nord Pas-de-Calais επικύρωσε επίσης την εφαρμογή του σχεδίου «Port 2015» που προβλέπει την επέκταση του λιμένα, την κατασκευή μιας νέας δεξαμενής και τη βελτίωση των υπαρχουσών δομών. Το σχέδιο αυτό βασίζεται στις προβλέψεις δραστηριότητας που κινδυνεύουν να επηρεαστούν σοβαρά στην περίπτωση εξαφάνισης της SeaFrance.

(93)

Εξάλλου, το CCI φοβάται την εμφάνιση ενός δυοπολίου Eurotunnel-P&O που θα είχε αρνητική επίπτωση στις τιμές και τις υπηρεσίες, εάν θα έπρεπε να εξαφανισθεί η SeaFrance.

(94)

Το CCI καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διατήρηση της δραστηριότητας της SeaFrance είναι αναγκαία στο υπάρχον ανταγωνιστικό πλαίσιο, κατά μείζονα λόγο που οι προβλέψεις κυκλοφορίας είναι αυξητικές, ιδίως για τη μεταφορά εμπορευμάτων.

(95)

Με επιστολή της 29ης Ιουλίου 2011, η συνδικαλιστική οργάνωση Syndicat Maritime Nord (εφεξής «η SMN») που αποτελεί τμήμα της CFDT κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή.

(96)

Η SMN καταρχάς υπογραμμίζει ότι, από της συστάσεώς της το 1996, η SeaFrance δεν ανακεφαλοποιήθηκε ποτέ από τον μοναδικό της μέτοχο, την SNCF. Κατά συνέπεια, η SeaFrance έπρεπε να ανανεώσει τον στόλο της με ιδίους πόρους, πράγμα που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τη ρευστότητα της επιχείρησης.

(97)

Η SMN υπενθυμίζει επίσης τις υπάρχουσες διαφορές μεταξύ της βρετανικής και γαλλικής νομοθεσίας για την κοινωνική ασφάλιση (μεγαλύτερο ωράριο εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο που δεν αντισταθμίζεται πλήρως από τα λιγότερο πολυάριθμα πληρώματα στη Γαλλία). Ως προς τον συντελεστή «δαπάνες προσωπικού/κύκλος εργασιών», η SMN επιμένει στο γεγονός ότι η SeaFrance δεν έχει την τάση να εφαρμόζει πολιτική χαμηλών τιμών και αντισταθμίζει το γεγονός αυτό από την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών. Υπενθυμίζει επίσης ότι δεδομένου ότι τα μερίδια αγοράς της SeaFrance κατατάσσονται πολύ πίσω από εκείνα των ηγετών της αγοράς, τόσο στον τομέα της μεταφοράς εμπορευμάτων όσο και της μεταφοράς επιβατών, η SeaFrance επηρεάζει ελάχιστα τα επίπεδα των τιμών.

(98)

Η SMN θεωρεί ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της μείωσης της λίρας στερλίνας συνεχίζουν να είναι ασαφείς διότι οι δαπάνες, και ιδίως οι τεχνικές δαπάνες, εκφράζονται όλο και πιο συχνά σε λίρες στερλίνες.

(99)

Η SMN θεωρεί ότι η SeaFrance έχει ήδη μειώσει αισθητά τον αριθμό των δρομολογίων και τη μεταφορική της ικανότητα από το 2009 (-30 % σε συχνότητα και -25 % σε όγκο) και ότι με τα 4 πλοία που διαθέτει αυτή τη στιγμή η SeaFrance έχει το ελάχιστο μέγεθος που μπορεί να της επιτρέψει μια επαρκή συχνότητα εναλλαγής ώστε να παραμείνει αξιόπιστη.

(100)

Τέλος, η SMN υπενθυμίζει ότι οι μισθωτοί της SeaFrance δεν θα κατανοούσαν το να μην ληφθούν υπόψη από την Επιτροπή οι επιπτώσεις των συνεχών αναδιαρθρώσεων, τόσο σε επίπεδο συνθηκών εργασίας όσο και σε επίπεδο απασχόλησης στη SeaFrance αλλά επίσης και στην περιοχή απασχόλησης του Calais, που είναι μια από τις πλέον δοκιμαζόμενες περιοχές της Γαλλίας.

(101)

Όσον αφορά τις δυσχέρειες της SeaFrance, οι γαλλικές αρχές αναφέρουν ότι τα στοιχεία που κοινοποιήθηκαν από την P&O είναι σε μεγάλο βαθμό εσφαλμένα και ότι, αντίθετα από τα αποτελέσματα της SeaFrance όπως υποβλήθηκαν από την P&O – που περιέχουν σφάλματα για τα έτη 2002, 2004, 2005 και 2006 (β. σκέψη (40)), οι σωρευθείσες ζημίες της SeaFrance για την περίοδο μεταξύ 1996 και 2010 ανέρχονται σε – 151,4 εκατ. EUR και όχι σε – 169 εκατ. EUR. Οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν τον ακόλουθο πίνακα, διορθώνοντας τα σφάλματα που περιέχονται στον πίνακα που εκπόνησε η P&O στην καταγγελία της:

(102)

Οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν τους λόγους των δυσχερειών της SeaFrance που προβλήθηκαν από την P&O, ήτοι, την αισθητή μείωση της πελατείας, της φήμης και του μεριδίου της αγοράς της SeaFrance που αφορά τη μεταφορά εμπορευμάτων, ιδίως λόγω των συχνών διακοπών της παροχής υπηρεσιών και της γνώσης εκ μέρους της αγοράς των δυσχερειών της SeaFrance (βλέπε σκέψη (42)). Αντιτάσσουν τις παρατηρήσεις πελατών της SeaFrance που προβάλλουν την ποιότητα των παρεχόμενων από την εταιρεία υπηρεσιών και τις προόδους που συντελέστηκαν κατά τα τελευταία έτη για τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών (βλέπε σκέψεις (85) έως (89)).

(103)

Απαντώντας στον ισχυρισμό των ανταγωνιστών της SeaFrance, σύμφωνα με τον οποίο το προσωπικό της επιχείρησης ήταν υπεράριθμο, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι η SeaFrance ανέλαβε σημαντική μείωση του προσωπικού, μετά το πέρας της οποίας καταργήθηκαν περίπου 725 θέσεις εργασίας, και το δραστικό αυτό μέτρο θα έπρεπε να της επιτρέψει να επιτύχει το 2013 μια αναλογία «δαπάνες προσωπικού/κύκλος εργασιών» 26 %. Η αναλογία αυτή θα παρέμενε ελάχιστα υψηλότερη από την αντίστοιχη του Eurotunnel και της Irish Ferries. Πάντως, οι δραστηριότητες της SeaFrance θα διαφέρουν αρκετά αισθητά στην εφαρμογή τους από εκείνες του διαχειριστή της σήραγγας υπό τη Μάγχη, του οποίου η αναλογία το 2010 ήταν σε ποσοστό 22,5 % και δεν προβλέπεται, στο πλαίσιο της γαλλικής σημαίας, το να μπορέσει η SeaFrance να επιτύχει ένα συντελεστή τόσο χαμηλό όσο της Irish Ferries, της οποίας τα πλοία φέρουν κυπριακή σημαία. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, λαμβανομένης υπόψη της αισθητής προσπάθειας που συντελέστηκε από τη SeaFrance στον τομέα της κατάργησης θέσεων απασχόλησης, η αναλογία «δαπάνες προσωπικού/κύκλος εργασιών» ύψους 26 % επαρκεί για να επιτρέψει στη SeaFrance να παραμείνει ανταγωνιστική. Διευκρινίζουν ότι το επίπεδο των μισθών που καταβάλλονται από τη SeaFrance απορρέει από τη γαλλική νομοθεσία κοινωνικής ασφάλισης που είναι πιο προστατευτική από εκείνη των κρατών στα οποία είναι εγκατεστημένοι οι ανταγωνιστές της και ιδίως του Ηνωμένου Βασιλείου, κυρίως όσον αφορά τον κατώτερο μισθό.

(104)

Ο στόλος της SeaFrance, όπως ορίστηκε στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, δεν θα είναι ακατάλληλος. Αντίθετα, ναυπηγήθηκε ειδικά για το δρομολόγιο Calais/Ντόβερ, με εξαίρεση το πλοίο Molière, στο οποίο έπρεπε να γίνουν μετατροπές ώστε να προσαρμοστεί στις θαλάσσιες μεταφορές στη Βόρεια Θάλασσα. Ως προς το επιχείρημα της P&O, σύμφωνα με το οποίο η διεύθυνση της SeaFrance δεν θα ήταν επαρκώς ανεξάρτητη από το κράτος και την κοινωνική εξουσία για την αποτελεσματική διαχείριση της επιχείρησης, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι πρόκειται για επιχείρημα που δεν στηρίζεται στην παραμικρή απόδειξη.

(105)

Οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν τους ισχυρισμούς των P&O, Eurotunnel και CLdN σχετικά με μια διαρθρωτική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της αγοράς. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η διαπιστωθείσα πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε λόγους συγκυρίας (ιδίως, οικονομική κρίση που προκάλεσε μείωση της μεταφοράς εμπορευμάτων και αύξηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας της λίρας). Βάσει των προβλέψεων ανάπτυξης που υπήρχαν πριν από την κρίση, ορισμένοι επιχειρηματίες είχαν αυξήσει την παραγωγική τους ικανότητα ενώ η προσδοκώμενη ανάπτυξη δεν πραγματοποιήθηκε λόγω της οικονομικής ύφεσης. Οι γαλλικές αρχές αναφέρονται σε αναλύσεις αγοράς που πραγματοποιήθηκαν από το «Dover Harbour Board» το 2005 (24) και το 2008 (25) που ανέφεραν μακροχρόνια αύξηση των όγκων των μεταφερόμενων φορτίων.

(106)

Η Γαλλία θεωρεί ότι οι ανησυχίες που εκφράστηκαν από ορισμένους πελάτες της SeaFrance σχετικά με την εμφάνιση μονοπωλίου της P&O για τη μεταφορά επικίνδυνων προϊόντων στο δρομολόγιο Calais/Ντόβερ (βλέπε σκέψεις (83) και (87)) δεν είναι βάσιμες. Πράγματι, εφόσον δεν υπάρχει καμία εθνική ή διεθνής κανονιστική ρύθμιση που να απαγορεύει τη μεταφορά επικίνδυνων υλών από οχηματαγωγά πλοία, η SeaFrance θα μπορούσε να προβλέψει την πραγματοποίηση μιας τέτοιας μεταφοράς στο πλαίσιο δρομολογίων με μικρό αριθμό επιβατών, όπως, για παράδειγμα, ορισμένα νυχτερινά δρομολόγια.

(107)

Όσον αφορά τη συμβατότητα των κοινοποιηθέντων μέτρων στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιάρθρωσης, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν τις ακόλουθες απαντήσεις στις επιφυλάξεις που εκφράστηκαν από την Επιτροπή σχετικά με την επιστροφή στη μακροχρόνια βιωσιμότητα που προσδοκά το σχέδιο αναδιάρθρωσης, καθώς και την πρόληψη οποιασδήποτε υπερβολικής στρέβλωσης του ανταγωνισμού και την εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance στο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(108)

Οι γαλλικές αρχές αιτιολογούν ότι οι αναμενόμενοι κατά τα προσεχή έτη συντελεστές πληρότητας θα είναι ανώτεροι από τους διαπιστωθέντες στο παρελθόν, με τη θέσπιση από το 2006 ενός νέου συστήματος ενημέρωσης που επιτρέπει τη βελτιστοποίηση και ορθολογική οργάνωση της πληρότητας των πλοίων αυτών. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, το εν λόγω σύστημα επέτρεψε ιδίως να εντοπισθούν τα δρομολόγια χαμηλής απόδοσης και να αποσυρθούν από την προσφορά της SeaFrance. Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές επιμένουν στο γεγονός ότι κατά την περίοδο μεταξύ 2000 και 2007, η οποία λήφθηκε υπόψη από την Επιτροπή, η επιχειρηματική δραστηριότητα της SeaFrance ήταν οργανωμένη με τη μορφή γραμμών κλειστής διαδρομής κι αυτό ανεξάρτητα από την ένταση της ζήτησης.

(109)

Οι γαλλικές αρχές αιτιολογούν επίσης τους χαμηλότερους βαθμούς πληρότητας της SeaFrance σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, λόγω του τρόπου εργασίας που επιλέχθηκε από αυτούς τους τελευταίους. Έτσι, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η P&O διέθετε σημαντικό αριθμό πλοίων και μια προσφορά τύπου «γραμμών κλειστής διαδρομής» που επιδείνωνε την πτωτική τάση των βαθμών πληρότητας. Ως προς την DFDS, η εξειδίκευση των πλοίων της απαγόρευε τη βελτιστοποίηση των φορτώσεων ανάλογα με τη μεμονωμένη τους απόδοση. Εξάλλου, λόγω της διάρκειας των δρομολογίων αυτών, η DFDS θα ήταν υποχρεωμένη να προσφέρει μεταφορά από και προς τον τόπο εργασίας για μεγάλες περιόδους. Τέλος, η σημαντική χωρητικότητα των πλοίων της θα υποβάθμιζε αυτόματα τον μέσο βαθμό πληρότητας της DFDS λόγω των δρομολογίων χαμηλής ζήτησης.

(110)

Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές αντέδρασαν στις επιφυλάξεις της Επιτροπής και στις παρατηρήσεις τρίτων σχετικά με τον αναγκαίο υπολογισμό των κινδύνων (κόστος καυσίμων, υποτίμηση της λίρας στερλίνας) για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Καταρχάς υπογραμμίζουν ότι η πολιτική οικονομικής κάλυψης με τη μορφή συμβάσεων ανταλλαγής θα απαλειφθεί από τη SeaFrance αμέσως μετά την έξοδό της από τη διαδικασία δικαστικού διακανονισμού. Στη συνέχεια οι γαλλικές αρχές εξηγούν ότι η εταιρεία εφαρμόζει έναν παράγοντα «Bunker Ajustement Factor» (εφεξής «BAF») που καλύπτει περίπου το 40 % του πρόσθετου κόστους το οποίο συνδέεται με την αύξηση της τιμής των καυσίμων πέραν των 285 EUR/τόνο και ότι μετά το 2015, ο BAF θα συμπληρωθεί από ένα επιπλέον βάρος, λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης κατανάλωσης καυσίμων με περιεκτικότητα σε θείο 0,1 %.

(111)

Όσον αφορά την υποτίμηση της λίρας στερλίνας, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν καταρχάς ότι η πολιτική κάλυψης μέρους των μηνιαίων υπολοίπων σε λίρες στερλίνες από τις πωλήσεις υπό προθεσμία, βάσει της συμφωνημένης στο πλαίσιο του προϋπολογισμού ισοτιμίας, που διακόπηκε λόγω της διαδικασίας δικαστικού διακανονισμού, θα εφαρμοστεί εκ νέου μετά τα τέλη της εν λόγω διαδικασίας. […]

(112)

Όσον αφορά τα λοιπά μέτρα που αναφέρθηκαν στη σκέψη (96) της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι τα αποτελέσματά τους δεν λήφθηκαν υπόψη στο επιχειρηματικό σχέδιο, διότι είναι δύσκολο να εκφραστούν. Πάντως, τα εν λόγω μέτρα θα μπορούσαν να επιφέρουν εξοικονόμηση πόρων.

(113)

Τέλος, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι η αναλογία «δαπάνες προσωπικού/κύκλος εργασιών» θα έπρεπε να εξελιχθεί από [20-25]% το 2012 προς [20-25]% το 2019. Έτσι θα προσέγγιζε τους συντελεστές των ανταγωνιστών της SeaFrance.

(114)

Όσον αφορά την πρόληψη οποιασδήποτε υπερβολικής στρέβλωσης του ανταγωνισμού, οι γαλλικές αρχές επιθυμούν να επιβεβαιώσουν ότι η εκχώρηση των δύο πλοίων, Renoir και Cézanne, όντως πραγματοποιήθηκε στις 7 Ιουλίου 2011 στην τιμή των [0-10] εκατ. USD ([0-10] εκατ. EUR).

(115)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, ένα πρώτο τμήμα της εισφοράς ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance στο σχέδιο αναδιάρθρωσης συνίσταται στα έσοδα από την πώληση των πλοίων Renoir και Cézanne, καθώς και από τα αναμενόμενα έσοδα από την εκχώρηση του πλοίου Nord Pas de Calais.

(116)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν επιπλέον ότι τα δύο δάνεια που περιγράφονται στις σκέψεις (28) έως (33) δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση και ότι το δάνειο των 99,8 εκατ. EUR πρέπει να θεωρηθεί ως εισφορά ιδίων κεφαλαίων. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η Επιτροπή πρέπει να βασιστεί, για την αξιολόγηση της παρούσας ενίσχυσης, αποκλειστικά στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς. Υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή εφάρμοσε την εν λόγω ανακοίνωση στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας που αφορά το δάνειο το οποίο χορηγήθηκε στην εταιρεία ČSA – Czech Airlines από τον δημόσιο φορέα Osinek (26) και στην απόφασή της σχετικά με τα δάνεια που χορηγήθηκαν από την ουγγρική τράπεζα ανάπτυξης υπέρ της ουγγρικής επιχείρησης παραγωγής λιπασμάτων Péti Nitrogénmüvek (27). Θεωρούν ότι, για τους λόγους που περιγράφονται στις σκέψεις (28) έως (33), τα δύο δάνεια δεν αποτελούν ενίσχυση.

(117)

Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές».

(118)

Ο χαρακτηρισμός ενός μέτρου ως κρατική ενίσχυση προϋποθέτει ότι πληρούνται οι ακόλουθοι σωρευτικοί όροι, ήτοι: 1) το εν λόγω μέτρο προσφέρει πλεονέκτημα, 2) το εν λόγω πλεονέκτημα χορηγείται μέσω κρατικών πόρων, 3) το εν λόγω πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό και 4) το εν λόγω μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και δύναται να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές (28).

(119)

Η παρούσα απόφαση καλύπτει τρία μέτρα ενίσχυσης: την αναδιάρθρωση κεφαλαίου και τα δύο δάνεια που περιγράφονται στις σκέψεις (28) έως (33).

(120)

Οι ίδιες οι γαλλικές αρχές θεωρούν στην ανακοίνωσή τους ότι η αύξηση κεφαλαίου από την οποία επωφελείται η SeaFrance συνιστά κρατική ενίσχυση. Μέσω της ανακοίνωσής τους, οι γαλλικές αρχές αποδέχονται ότι το μέτρο αναδιάρθρωσης κεφαλαίου προέρχεται από το κράτος και προσφέρει επιλεκτικό πλεονέκτημα αποκλειστικά στην εταιρεία SeaFrance.

(121)

Όσον αφορά την ύπαρξη πλεονεκτήματος, η Επιτροπή θεωρεί ότι, για τους λόγους που εξηγούνται στο τμήμα 7.2.1., η SeaFrance αποτελεί προβληματική επιχείρηση. Δεδομένης της πολύ υποβαθμισμένης κατάστασης της SeaFrance και της θέσης της υπό δικαστικό διακανονισμό, η εταιρεία δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσής της και τις ανάγκες της σε ρευστότητα. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, ένας ιδιώτης επιχειρηματίας δεν θα είχε εισφέρει κεφάλαια. Επιπλέον, οι γαλλικές αρχές ούτε καν επιχείρησαν να αποδείξουν ότι η υπολογιζόμενη απόδοση αντιστοιχεί σε εκείνην που θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής. Κατά συνέπεια το μέτρο αποτελεί επιλεκτικό πλεονέκτημα, εφόσον επωφελείται από αυτό μόνον η SeaFrance. Χορηγήθηκε μέσω κρατικών πόρων, εφόσον η SNCF είναι δημόσια επιχείρηση. Καταλογίζεται στο κράτος.

(122)

Όσον αφορά τις επιπτώσεις στον ανταγωνισμό και την επιρροή των συναλλαγών στο πλαίσιο της Ένωσης, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία, όταν μια επιχείρηση ασκεί δραστηριότητα σε έναν τομέα όπου υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός εκ μέρους παραγωγών διαφόρων κρατών μελών, κάθε ενίσχυση της οποίας επωφελείται η εν λόγω επιχείρηση εκ μέρους των δημοσίων αρχών δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, στο μέτρο όπου η διατήρησή της στην αγορά εμποδίζει τις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις να αυξήσουν το μερίδιό τους της αγοράς (29).

(123)

Ως προς αυτό, το γεγονός ότι ένας οικονομικός τομέας απελευθερώνεται σε επίπεδο ένωσης αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο ότι η ενίσχυση μπορεί να έχει πραγματική ή δυνητική επίπτωση στον ανταγωνισμό και στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών (30).

(124)

Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1986 για την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών (31) απελευθέρωσε πλήρως τις θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ κρατών μελών από την 1η Ιανουαρίου 1993.

(125)

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως διαπιστώθηκε προηγουμένως, υπάρχει ανταγωνισμός στους τρόπους μεταφοράς με τους λοιπούς θαλάσσιους μεταφορείς, σε έναν απελευθερωμένο τομέα, καθώς επίσης διατροπικός ανταγωνισμός, ιδίως με τις σιδηροδρομικές μεταφορές (32).

(126)

Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέτρο αναδιάρθρωσης κεφαλαίου δύναται να ενισχύσει τη θέση της επιχείρησης σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης. Κατά συνέπεια, το μέτρο επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και κινδυνεύει να προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

(127)

Βάσει των όσων προηγήθηκαν, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(128)

Η Γαλλία θεωρεί ότι τα δύο δάνεια που περιγράφονται στις σκέψεις (28) έως (33) χορηγήθηκαν υπό όρους αγοράς και κατά συνέπεια τηρούν την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς (βλέπε σκέψη (116)).

(129)

Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με την ανάλυση αυτή. Πράγματι, στην παρούσα υπόθεση, η SNCF χορήγησε ήδη ενισχύσεις στη SeaFrance, ιδίως την ενίσχυση διάσωσης, και προτίθεται να της χορηγήσει νέα ενίσχυση, ήτοι την ενίσχυση αναδιάρθρωσης κεφαλαίου. Τα δάνεια ακολουθούν τον ίδιο σκοπό με τις λοιπές ενισχύσεις, ήτοι τη διάσωση και αναδιάρθρωση της SeaFrance. Θα χορηγηθούν τη στιγμή όπου η SeaFrance αποτελεί προβληματική επιχείρηση και συγχρόνως με τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης. Σχετικά με το δάνειο των 99,7 εκατ. EUR, είναι αυτονόητο ότι στοχεύει – όπως και η αναδιάρθρωση κεφαλαίου – στο να επιτρέψει στη SeaFrance να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες κεφαλαιακές της ανάγκες. Πάντως, αυτό ισχύει επίσης για το δάνειο των [40-70] εκατ. EUR, που χρησιμεύει στην αναχρηματοδότηση και εξαγορά, νωρίτερα απ’ ό,τι προβλέπεται, της σύμβασης χρηματοδοτικής μίσθωσης σχετικά με το πλοίο Molière. Με την αναχρηματοδότηση και την προαγορά της χρηματοδοτικής μίσθωσης, η SeaFrance στοχεύει στη μείωση των λειτουργικών της δαπανών, πράγμα που εμπίπτει στην αναδιάρθρωση της επιχείρησης. Κατά συνέπεια το δάνειο ύψους [40-70] εκατ. EUR εντάσσεται επίσης σε μια λογική αναδιάρθρωσης της SeaFrance.

(130)

Στην απόφασή του BP Chemicals, το Πρωτοδικείο διευκρίνισε ότι σε μια τέτοια κατάσταση πρέπει να εξεταστούν τα δάνεια, από απόψεως κρατικών ενισχύσεων, όχι μεμονωμένα, αλλά από κοινού με τα λοιπά μέτρα. (33)

(131)

Σύμφωνα με την απόφαση του Πρωτοδικείου, είναι αλήθεια ότι, το γεγονός και μόνον ότι μια δημόσια επιχείρηση πραγματοποίησε ήδη εισφορές κεφαλαίων που χαρακτηρίστηκαν ως «ενισχύσεις» προς τη θυγατρική της δεν αποκλείει, εκ των προτέρων, τη δυνατότητα ένα μεταγενέστερο μέτρο να μπορεί να χαρακτηριστεί ως πράξη που πληροί το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Πάντως, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι, σε μια περίπτωση που αφορούσε τρεις εισφορές κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκαν από τον ίδιο επενδυτή κατά τη διάρκεια διετούς περιόδου, εκ των οποίων οι δύο πρώτες δεν είχαν καμία απόδοση, όφειλε η Επιτροπή να ελέγξει εάν η τρίτη μπορούσε ευλόγως να διαχωριστεί από τις δύο πρώτες και να θεωρηθεί, βάσει του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή, ως αυτόνομη επένδυση.

(132)

Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι, μεταξύ των κατάλληλων στοιχείων για να εκτιμηθεί εάν το μεταγενέστερο μέτρο θα μπορούσε ευλόγως να διαχωριστεί από τα δύο πρώτα και να θεωρηθεί, δυνάμει του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή, ως αυτόνομη επένδυση, περιλαμβάνονται ιδίως, η χρονολογία των εν λόγω εισφορών, ο στόχος τους και η κατάσταση της θυγατρικής επιχείρησης κατά την εποχή που λήφθηκαν οι αποφάσεις για την πραγματοποίηση της κάθε μιας από τις συγκεκριμένες εισφορές.

(133)

Η Γαλλία δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι η αναδιάρθρωση κεφαλαίου αποτελεί ενίσχυση, διότι δεν υπάρχει καμία προοπτική επίτευξης απόδοσης που να αντιστοιχεί σε εκείνη που θα είχε απαιτηθεί από ιδιώτη επενδυτή. Αυτό απορρέει επίσης από τον πίνακα που περιέχεται στη (35), όπου αναφέρεται η ανάγκη χρηματοδότησης για την περίοδο 2011-2017. Πράγματι, η επιχείρηση δεν θα μπορούσε να μοιράσει μερίσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής. Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών δαπανών που αντιπροσωπεύει η πληρωμή τόκων και κεφαλαίου των δανείων που περιγράφονται στις σκέψεις (28) έως (33) και το μικρό περιθώριο κέρδους που προβλέπεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η κατάσταση αυτή θα επεκτεινόταν προφανέστατα πέραν του 2017 μέχρι την πλήρη αποπληρωμή των δανείων το 2023. Όμως, ένας ιδιώτης επενδυτής σε έναν κλασικό οικονομικό τομέα, όπως οι θαλάσσιες μεταφορές, δεν θα δεχόταν την πλήρη έλλειψη απόδοσης για επένδυση ύψους 166,3 εκατ. EUR και για 12ετή περίοδο. Εφόσον τα δύο δάνεια ακολουθούν τον ίδιο στόχο της αναδιάρθρωσης κεφαλαίου, ήτοι της χρηματοδότησης του κόστους της αναδιάρθρωσης, εφόσον η οικονομική κατάσταση της επιχείρησης είναι αμετάβλητη (είναι προβληματική επιχείρηση) και εφόσον τα δάνεια χορηγήθηκαν συγχρόνως με την αναδιάρθρωση κεφαλαίου, τα εν λόγω δάνεια δεν μπορούν ευλόγως να διαχωριστούν από την ενίσχυση διάσωσης και την αναδιάρθρωση κεφαλαίου.

(134)

Συνολικά, η απόδοση της ενίσχυσης διάσωσης και αναδιάρθρωσης κεφαλαίου, καθώς και των δύο δανείων είναι χαμηλότερη από την απόδοση που θα απαιτούσε ένας ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς. Πράγματι, όπως εξηγήθηκε, η SNCF δεν μπορεί να αναμένει καμία απόδοση της αναδιάρθρωσης κεφαλαίου πριν από το 2023. Έστω και αν, μεμονωμένα, η απόδοση των δύο δανείων αντιστοιχούσε στους όρους της αγοράς – quod non –, αυτό δεν θα επαρκούσε για να καταστήσει τα μέτρα στο σύνολό τους συμβατά με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Κατά συνέπεια, η ανάπτυξη που ακολουθεί αποτελεί πλεονασμό.

(135)

Οι γαλλικές αρχές επικαλούνται την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς για να δικαιολογήσουν την απουσία ενίσχυσης όσον αφορά τα δύο δάνεια. Θεωρούν ότι, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης της επιχείρησης (CCC) και του προσφερόμενου (συνήθους) επιπέδου ασφαλείας, το επιτόκιο πρέπει να ανέλθει σε 8,55 %, ήτοι σε επίπεδο Euribor 1 προσαυξημένο κατά 650 μονάδες βάσης. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι πρόκειται για συντηρητική εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα επιτόκια αναφοράς.

(136)

Έστω και εάν τα δύο δάνεια θα έπρεπε να εκτιμηθούν μεμονωμένα – quod non –, οι γαλλικές αρχές δεν θα μπορούσαν να αποδείξουν ότι χορηγήθηκαν σε επιτόκιο αγοράς.

(137)

Ως προς αυτό, η Επιτροπή θέλει καταρχάς να υπογραμμίσει ότι, όπως υπενθυμίζεται στην πρώτη παράγραφο της ανακοίνωσης για τα επιτόκια αναφοράς, «τα επιτόκια αναφοράς και προεξόφλησης εφαρμόζονται ως αντιπροσωπευτικά των επιτοκίων της αγοράς και για τη μέτρηση του ισοδύναμου επιχορήγησης της ενίσχυσης, ιδίως όταν αυτή καταβάλλεται σε περισσότερες της μιας δόσης, και για τον υπολογισμό των στοιχείων ενίσχυσης που προκύπτουν από την εφαρμογή καθεστώτων χορήγησης δανείων με επιδότηση επιτοκίου. Χρησιμοποιούνται επίσης για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τον κανόνα «de minimis» (ενισχύσεις ήσσονος σημασίας) και με τους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες» (34). Κατά συνέπεια, η ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς δεν θα μπορούσε να δεσμεύσει την Επιτροπή στην εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επιχειρηματία σε οικονομία της αγοράς, ιδίως στις περιπτώσεις όπου διατίθενται πραγματικά δεδομένα της αγοράς τα οποία είναι προφανώς διαφορετικά από εκείνα τα οποία απορρέουν από τη μεθοδολογία που προβλέπεται στην εν λόγω ανακοίνωση.

(138)

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, λαμβανομένης υπόψη της κοινής ταυτότητας του καταβάλλοντα την ενίσχυση και του παρέχοντα το δάνειο, η Επιτροπή οφείλει, για να εξασφαλίσει ότι το προταθέν αντίτιμο αντιστοιχεί πράγματι σε τιμή της αγοράς, να βασιστεί σε εξωτερικούς παράγοντες από την SNCF. Η Επιτροπή ζήτησε επανειλημμένα από τις γαλλικές αρχές να δώσουν ένα παράδειγμα προσφοράς ενός ανεξάρτητου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Η προσφορά αυτή δεν υποβλήθηκε ποτέ.

(139)

Εξάλλου, η Επιτροπή πραγματοποίησε επίσης μια μελέτη της αγοράς. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, σε σύνηθες επίπεδο ασφαλείας, το επιτόκιο των δανείων για να συνάδει με την αγορά θα έπρεπε να τοποθετείται γύρω στο 14 % (επιτόκιο ανταλλαγής (swap) για 5 έτη ύψους 2,825 % (35) + μέσος όρος CDS (36) κάτω του B- (ήτοι CCC) ύψους 11,18 % + πριμοδότηση 0,2 %). Αυτό αντιστοιχεί στα δεδομένα που παρατηρήθηκαν τους μήνες Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο 2011. Εξάλλου, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα της Επιτροπής (37), οι γαλλικές αρχές δεν υπέβαλαν ποτέ τιμή ή πρόταση επιτοκίου που να προέρχεται από ιδιωτική τράπεζα.

(140)

Εξάλλου, η Επιτροπή ζήτησε επανειλημμένα (38), από τις γαλλικές αρχές να εξετάσουν μια εξωτερική χρηματοδότηση ή να υποβάλουν τιμή ή πρόταση επιτοκίου που θα προέρχεται από εμπορική τράπεζα. Δεν δόθηκε στις υποδείξεις αυτές καμία επίσημη συνέχεια.

(141)

Τέλος, τα επιχειρήματα που υποβλήθηκαν από τις γαλλικές αρχές στη σκέψη (116), σύμφωνα με τα οποία η Επιτροπή εφάρμοσε την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς σε δύο πρόσφατες διαδικασίες δεν θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη. Πράγματι, όσον αφορά τις δύο αυτές διαδικασίες, η μία εκ των οποίων εξακολουθεί να μην έχει ολοκληρωθεί, το ζήτημα ήταν διαφορετικό. Όσον αφορά την Péti Nitrogénmüvek, όλα τα υπό εξέταση μέτρα αποτελούσαν κρατικές ενισχύσεις. Ως προς την Osinek, η Επιτροπή δεν έχει ακόμη λάβει τελική απόφαση και τη στιγμή που χορηγήθηκε το δάνειο, δεν είχε κοινοποιηθεί κανένα μέτρο ενίσχυσης.

(142)

Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα δάνεια τα οποία εξυπηρετούσαν τη χρηματοδότηση της εισφοράς ιδίων κεφαλαίων και η πρόωρη άρση του δικαιώματος αγοράς του πλοίου Molière προσφέρουν επίσης πλεονέκτημα στη SeaFrance. Για τους λόγους που αναλύθηκαν στις σκέψεις (121) έως (126), οι τρεις λοιποί όροι (επιλεκτικό πλεονέκτημα που χορηγήθηκε μέσω δημόσιων πόρων, επίπτωση στον ανταγωνισμό και επιρροή στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές) ύπαρξης ενίσχυσης πληρούνται επίσης. Συνεπώς, τα δάνεια αυτά αποτελούν κρατικές ενισχύσεις.

(143)

Για τους λόγους που αναφέρονται στις σκέψεις (30) έως (47) της απόφασης της Επιτροπής της 18ης Αυγούστου 2010, το δάνειο που χορηγήθηκε από την SNCF στη SeaFrance ως ενίσχυση διάσωσης συνιστά ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107, παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(144)

Λαμβανομένου υπόψη του στόχου των εν λόγω τριών μέτρων ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, καθώς και των ισχυρισμών των γαλλικών αρχών στο πλαίσιο των κοινοποιήσεων τους, η Επιτροπή εκτιμά ότι η συμβατότητα των τριών μέτρων ενίσχυσης προς την εσωτερική αγορά πρέπει να εξεταστεί βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, καθώς και βάσει των κατευθυντήριων γραμμών.

(145)

Για να μπορεί μια επιχείρηση να τύχει μιας ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, πρέπει να μπορεί να θεωρηθεί ως προβληματική επιχείρηση δυνάμει του σημείου 2.1 των κατευθυντήριων γραμμών.

(146)

Ως προς αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι η SeaFrance αποτελεί προβληματική επιχείρηση σύμφωνα με το σημείο 10 στοιχείο α) των κατευθυντηρίων γραμμών, δεδομένου ότι πάνω από το ήμισυ του εταιρικού τους κεφαλαίου έχει εξανεμισθεί, περνώντας από 81,7 εκατ. EUR το 2007 σε 57,7 εκατ. EUR το 2008 και σε – 0,69 εκατ. EUR το 2009 (ήτοι μείωση άνω του 100 %, κατά 82,4 εκατ. EUR μεταξύ 2007 και 2009), και ότι πάνω από το ένα τέταρτο του κεφαλαίου αυτού έχει χαθεί κατά τη διάρκεια των δώδεκα τελευταίων μηνών, περνώντας από 57,7 εκατ. EUR το 2008 σε – 0,69 εκατ. EUR το 2009.

(147)

Εξάλλου, η SeaFrance μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως προβληματική επιχείρηση σύμφωνα με το σημείο 10, στοιχείο γ), των κατευθυντήριων γραμμών, λόγω του ότι πληροί τους όρους υπαγωγής σε συλλογική διαδικασία αφερεγγυότητας. Πράγματι, όπως αναφέρθηκε στη σκέψη 10, η SeaFrance περιήλθε σε δικαστικό διακανονισμό στις 30 Ιουνίου 2010 από το Εμποροδικείο του Παρισιού.

(148)

Εξάλλου, πληροί επίσης τους όρους που προβλέπονται στο σημείο 13 των κατευθυντήριων γραμμών, εφόσον, παρότι ανήκει στον όμιλο SNCF, η SeaFrance αντιμετωπίζει δυσχέρειες που αφορούν ειδικά αυτήν και δεν προκύπτουν από αυθαίρετη κατανομή των δαπανών στο πλαίσιο του ομίλου.

(149)

Στην απόφαση κίνησης επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή θεώρησε ότι η εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance στην προσπάθεια αναδιάρθρωσης ήταν αβέβαιη και ανεπαρκής σε σχέση με τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών.

(150)

Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, οι γαλλικές αρχές προτείνουν εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance σε ποσό ύψους [80-130] εκατ. EUR που συνίσταται στα ακόλουθα μέτρα:

(151)

Σύμφωνα με το σημείο 43 των κατευθυντηρίων γραμμών, «το ποσό και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως ελάχιστο των εξόδων αναδιάρθρωσης που απαιτούνται για την υλοποίηση της αναδιάρθρωσης με βάση τους διαθέσιμους χρηματοοικονομικούς πόρους της επιχείρησης, των μετόχων της ή του επιχειρηματικού ομίλου στον οποίο ανήκει. Αυτή η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη οποιαδήποτε προηγουμένως χορηγηθείσα ενίσχυση διάσωσης. Οι αποδέκτες της ενίσχυσης πρέπει καταρχήν να συμβάλουν σημαντικά στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με δικούς τους πόρους, περιλαμβανομένης της πώλησης στοιχείων του ενεργητικού που δεν είναι απαραίτητα για την επιβίωση της επιχείρησης, ή και με εξωτερική χρηματοδότηση που εξασφαλίζουν υπό όρους της αγοράς. Αυτή η συμβολή αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής σε βιωσιμότητα. Αυτή η συμβολή πρέπει να είναι πραγματική, δηλαδή ουσιαστική, αποκλείοντας κάθε μελλοντικά προσδοκώμενα κέρδη, όπως οι ταμειακές εισροές, και να είναι όσο το δυνατόν υψηλότερη» (39).

(152)

Το σημείο 7 των κατευθυντήριων γραμμών διευκρινίζει επίσης ότι «είναι ενδεδειγμένο να επιβεβαιωθεί εκ νέου με μεγαλύτερη σαφήνεια η αρχή ότι [η ουσιαστική συμβολή του δικαιούχου στην αναδιάρθρωση] αυτή η συμβολή πρέπει να είναι πραγματική και απαλλαγμένη ενίσχυσης. Η συμβολή του δικαιούχου εξυπηρετεί ένα διττό στόχο: από τη μια πλευρά, θα καταδείξει ότι οι αγορές (ιδιοκτήτες, πιστωτές) πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής στη βιωσιμότητα εντός εύλογης χρονικής περιόδου. Από την άλλη πλευρά, θα εξασφαλίζει ότι η ενίσχυση αναδιάρθρωσης περιορίζεται στο ελάχιστο απαιτούμενο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας, ενώ περιορίζει τη νόθευση του ανταγωνισμού. […]» (40).

(153)

Η νομολογία της Ένωσης υπογράμμισε επίσης ότι η εισφορά ιδίων κεφαλαίων πρέπει να δείχνει ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής στη βιωσιμότητα (41).

(154)

Οι γαλλικές αρχές πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι τα δύο πλοία, ήτοι το Renoir και το Cézanne, εκχωρήθηκαν στις 7 Ιουλίου 2011, για ποσό ύψους 3,1 εκατ. EUR.

(155)

Η προβλεπόμενη εκχώρηση του πλοίου μεταφοράς Nord-Pas-de-Calais θα πρέπει να αφορά τη συμβολή της SeaFrance μετά την εκχώρηση των πλοίων σε ποσό ύψους [10-20] εκατ. EUR. Κατά την κοινοποίηση του αρχικού σχεδίου αναδιάρθρωσης, οι γαλλικές αρχές δεσμεύθηκαν για τις εκχωρήσεις εκ μέρους της SeaFrance των πλοίων Renoir και Cézanne. Οι δύο αυτές εκχωρήσεις πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2011. Σύμφωνα με την πρακτική λήψεως αποφάσεων της Επιτροπής, οι μελλοντικές πωλήσεις στοιχείων του ενεργητικού μπορούν να γίνουν δεκτές ως εισφορά ιδίων κεφαλαίων, υπό τον όρο ότι το κράτος μέλος υπέβαλε μια ρεαλιστική εκτίμηση της εμπορικής τους αξίας. (42). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν δύο αξιολογήσεις του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord-Pas-de-Calais που πραγματοποιήθηκαν από δύο ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, όπου και στις δύο η εκτίμηση της εμπορικής αξίας του πλοίου ανερχόταν σε περίπου [0-10] εκατ. EUR. Η Επιτροπή σημειώνει ότι ένας από τους δύο εμπειρογνώμονες είχε υπολογίσει την εμπορική αξία των πλοίων Renoir και Cézanne σε [0-10 000 000] USD τον Απρίλιο του 2011. Τα πλοία αυτά εκχωρήθηκαν για ποσό ύψους [0-10 000 000] USD τον Ιούλιο του 2011. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί καταρχάς ότι η εκτίμηση της εμπορικής αξίας μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστική και ότι η προβλεπόμενη εκχώρηση του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord-Pas-de-Calais είναι αποδεκτή ως εισφορά ιδίων κεφαλαίων.

(156)

Εκ προοιμίου, οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι το δάνειο ύψους [40-70] εκατ. EUR που προοριζόταν για τη χρηματοδότηση της άρσης του δικαιώματος αγοράς επί του πλοίου Molière δεν αποτελεί πρόσθετη εισφορά ιδίων κεφαλαίων. Πράγματι, υποκαθιστά μια ήδη υπάρχουσα εισφορά εκτός ισολογισμού, κατ’ εφαρμογή της σύμβασης χρηματοδοτικής μίσθωσης σχετικά με το πλοίο Molière. Συνεπώς, δεν λήφθηκε υπόψη στον υπολογισμό της συνολικής εισφοράς ιδίων κεφαλαίων. Πάντως, στο βαθμό που η χρηματοδότηση αντικαθιστά μια υπάρχουσα χρηματοδότηση, η Επιτροπή πρέπει να είναι βέβαιη ότι ανταποκρίνεται επίσης στα κριτήρια συμβατότητας της εισφοράς ιδίων κεφαλαίων, και ιδίως στο κριτήριο της απουσίας ενίσχυσης.

(157)

Στο μέτρο που τα δάνεια χορηγήθηκαν από τη SNCF σύμφωνα με το σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι χρηματοδοτήσεις αυτές δεν περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης και αποτελούν ένδειξη «ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής σε βιωσιμότητα». Αυτό δεν ισχύει στη συγκεκριμένη περίπτωση, για τους τρεις ακόλουθους λόγους, ο καθένας εκ των οποίων θα επαρκούσε για να εξαχθεί το συμπέρασμα αυτό.

(158)

Πρώτον, όπως ανέφερε παραπάνω η Επιτροπή στο τμήμα 7.1.2, σκέψεις (129) έως (142), οι όροι στους οποίους υπόκεινται τα δάνεια δεν αντιστοιχούν στους όρους της αγοράς.

(159)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, σε σύνηθες επίπεδο ασφαλείας, το επιτόκιο των δανείων για να συνάδει με την αγορά θα έπρεπε να τοποθετείται γύρω στο 14 % (επιτόκιο ανταλλαγής (swap) για 5 έτη 2,825 % (43) + μέσος όρος CDS (44) κάτω του B- (ήτοι CCC) ύψους 11,18 % + πριμοδότηση 0,2 %). Αυτό αντιστοιχεί στα δεδομένα που παρατηρήθηκαν τους μήνες Απρίλιο, Μάιο και Ιούνιο 2011. Εξάλλου, παρά τα επανειλημμένα αιτήματα της Επιτροπής (45), οι γαλλικές αρχές δεν υπέβαλαν ποτέ τιμή ή πρόταση επιτοκίου που να προέρχεται από ιδιωτική τράπεζα.

(160)

Δεύτερον, όπως αποδείχθηκε στο τμήμα 7.1.2. σκέψεις (129) έως (142), τα εν λόγω δάνεια αποτελούν κρατικές ενισχύσεις. Συνεπώς, δεν θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη ως εισφορά ιδίων κεφαλαίων που δεν πρέπει να περιέχει στοιχεία ενίσχυσης, σύμφωνα με τον τίτλο που προηγείται του σημείου 43 στις κατευθυντήριες γραμμές.

(161)

Τρίτον, σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τα σημεία 7 και 43 των κατευθυντήριων γραμμών, η πραγματική συμβολή χρησιμεύει ιδίως στο να αποδείξει ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής σε βιωσιμότητα (46). Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, υπάρχει σύγχυση της αρχής που χορηγεί την ενίσχυση και της μητρικής εταιρείας σε ένα ενιαίο νομικό πρόσωπο, ήτοι την SNCF, καθώς και ταυτόχρονη χορήγηση των εν λόγω μέτρων. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, ο στόχος αυτός δεν μπορεί να τηρηθεί, ελλείψει πραγματικής συμβολής που χορηγήθηκε από επενδυτή ή από εκτός της SNCF πιστωτή. Πράγματι, η συμπεριφορά της χορηγούσας την ενίσχυση αρχής δεν αποδεικνύει σε τίποτα ότι οι αγορές πιστεύουν στην επιστροφή στη βιωσιμότητα.

(162)

Όπως αναφέρεται στη σκέψη (141), η Επιτροπή θεωρεί ότι η μνεία που έγινε από τη Γαλλία στις παρατηρήσεις της για τις αποφάσεις που αφορούσαν αντίστοιχα την ενίσχυση από την κρατική οντότητα Osinek υπέρ της ČSA - Czech Airlines και τα δάνεια που χορηγήθηκαν από την ουγγρική τράπεζα ανάπτυξης υπέρ της ουγγρικής επιχείρησης Péti Nitrogénmüvek (βλέπε σκέψη (116)) δεν ευσταθεί διότι, στην πρώτη υπόθεση, η Επιτροπή δεν είχε ακόμη εκδώσει την τελική της απόφαση και στη δεύτερη, δεν πρόκειται για περίπτωση αναδιάρθρωσης.

(163)

Εξάλλου, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως και ανεξάρτητα από το ζήτημα ενδεχόμενου στοιχείου ενίσχυσης στα δάνεια, η εισφορά ιδίων κεφαλαίων πρέπει να αποτελεί ένδειξη ότι οι αγορές πιστεύουν στο εφικτό της επιστροφής στη βιωσιμότητα.

(164)

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η χρηματοδότηση εκ μέρους της SNCF δεν μπορεί να το αποδείξει. Πράγματι, η SNCF είναι συγχρόνως καταβάλλουσα την ενίσχυση και παρέχουσα την εισφορά ιδίων κεφαλαίων. Οι γαλλικές αρχές δεν υπέβαλαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ένας συνετός και ανεξάρτητος επενδυτής θα ήταν πρόθυμος να δεσμευθεί αποφασιστικά για τη χορήγηση εισφοράς ιδίων κεφαλαίων και δανείου για τη λήξη του δικαιώματος αγοράς υπό τους ίδιους όρους που προτάθηκαν από την SNCF.

(165)

Κατά συνέπεια, η εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance που ανταποκρίνεται στα οριζόμενα στο σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών, ήτοι απαλλαγμένη ενίσχυση η οποία εκφράζει εμπιστοσύνη των αγορών στο εφικτό της επιστροφής σε βιωσιμότητα, δεν ανέρχεται παρά σε ποσό ύψους [10-20] εκατ. EUR, ήτοι λιγότερο του [< 10]% του κόστους αναδιάρθρωσης. Συνεπώς, το όριο του 50 % που προβλέπεται στο σημείο 44 των κατευθυντήριων γραμμών δεν έχει επιτευχθεί. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance στην προσπάθεια αναδιάρθρωσης παραμένει εξαιρετικά ανεπαρκής όσον αφορά τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών.

(166)

Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι η Γαλλία ούτε επικαλέσθηκε τη ρήτρα εξαιρετικών περιστάσεων που προβλέπεται στο σημείο 44 των κατευθυντήριων γραμμών, ούτε υπέβαλε το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο για την ύπαρξη μια τέτοιας εξαιρετικής περίστασης.

(167)

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν πληρείται η απαίτηση μιας «πραγματικής συμβολής, απαλλαγμένης ενίσχυσης» που προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές

(168)

Στο βαθμό που η εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance στην προσπάθεια αναδιάρθρωσης παραμένει εξαιρετικά ανεπαρκής όσον αφορά τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν συντρέχει λόγος αξιολόγησης του όρου της επιστροφής στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.

(169)

Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή ανέφερε ότι τα αντισταθμιστικά μέτρα που προτάθηκαν από τις γαλλικές αρχές ήταν ανεπαρκή. Στις παρατηρήσεις τους, απαντώντας στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, οι γαλλικές αρχές δέχτηκαν (47) τη σχεδόν ανυπαρξία αντισταθμιστικών μέτρων (48). Ανέφεραν ότι θα δινόταν λύση στο πρόβλημα αυτό στο πλαίσιο ενός τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης.

(170)

Στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιάρθρωσης που κοινοποιήθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2011 προτάθηκαν συμπληρωματικά αντισταθμιστικά μέτρα και ιδίως, η μελλοντική εκχώρηση του πλοίου μεταφοράς εμπορευμάτων Nord Pas-de-Calais. Οι γαλλικές αρχές αναφέρουν επίσης την ήδη πραγματοποιηθείσα εκχώρηση των πλοίων Renoir και Cézanne, τη μείωση του αριθμού δρομολογίων (μείωση κατά 5 830 δρομολόγια, ήτοι - 37,6 % σε σχέση με την προσφορά δρομολογίων το 2007) και τη μείωση των μεριδίων αγοράς της SeaFrance ([10-15]% της αγοράς μεταφοράς οχημάτων για την περίοδο 2012-2019, έναντι [15-20]% το 2008).

(171)

Στο βαθμό που η εισφορά ιδίων κεφαλαίων της SeaFrance στην προσπάθεια αναδιάρθρωσης παραμένει εξαιρετικά ανεπαρκής δυνάμει των διατάξεων των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν συντρέχει λόγος για ανάλυση των προταθέντων αντισταθμιστικών μέτρων.

(172)

Μετά την κοινοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης από τη Γαλλία, στις 18 Φεβρουαρίου 2011 σύμφωνα με το σημείο 26 των κατευθυντήριων γραμμών, η εξάμηνη προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να αποπληρωθεί το δάνειο παρατάθηκε μέχρι την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Επειδή η Επιτροπή θεωρεί, ότι τα κοινοποιηθέντα μέτρα ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν πληρούν τους προβλεπόμενους από τις κατευθυντήριες γραμμές όρους συμβατότητας, πρέπει να υπάρξουν οι συνέπειες της εν λόγω ασυμβατότητας. Συνεπώς, το δάνειο δεν μπορεί να παραταθεί πέραν της ημερομηνίας της παρούσας απόφασης και θα πρέπει κατόπιν τούτου να εξοφληθεί άμεσα.

(173)

Το προς ανάκτηση ποσό συνίσταται κατά κύριο λόγο στο δάνειο διάσωσης, προσαυξημένο με τους ληξιπρόθεσμους συμβατικούς τόκους που δεν έχουν ακόμη καταβληθεί την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, προσαυξημένο, από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης με τους τόκους που υπολογίζονται σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004 σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (49).

(174)

Η αύξηση κεφαλαίου κατά 166,3 εκατ. EUR, το δάνειο ύψους 99,7 εκατ. EUR και το δάνειο ύψους [40-70] εκατ. EUR που προτίθεται να χορηγήσει η SNCF στη SeaFrance αποτελούν ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Οι εν λόγω ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες προς την εσωτερική αγορά και κατά συνέπεια δεν μπορούν να χορηγηθούν.

(175)

Το δάνειο που χορηγήθηκε από τη Γαλλία, μέσω της SNCF, ως ενίσχυση διάσωσης υπέρ της SeaFrance και εγκρίθηκε με την απόφαση της Επιτροπής της 18ης Αυγούστου 2010 πρέπει να εξοφληθεί άμεσα, προσαυξημένο με τους ληξιπρόθεσμους συμβατικούς τόκους που δεν έχουν ακόμη καταβληθεί την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.

(1)

Στις 23 Μαΐου 2001, η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση αναδιάρθρωσης της SCS Sernam (ετερόρρυθμη εταιρεία), η οποία τον Δεκέμβριο του 2001 μετατράπηκε σε Sernam SA («η απόφαση Sernam 1») (3).

(2)

Στις 20 Οκτωβρίου 2004, η Επιτροπή εξέδωσε τελική απόφαση η οποία επιβεβαιώνει ότι η εγκριθείσα με την απόφαση Sernam 1 ενίσχυση, ύψους 503 εκατ. ευρώ, είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά υπό ορισμένες προϋποθέσεις («απόφαση Sernam 2») (4). Η εν λόγω απόφαση αφορά επίσης την ύπαρξη συμπληρωματικής ενίσχυσης 41 εκατ. ευρώ που είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, την οποία η Γαλλία οφείλει να ανακτήσει.

(3)

Με επιστολή τής 24ης Ιουνίου 2005, υποβλήθηκε μια πρώτη καταγγελία από τρίτο («ο πρώτος καταγγέλλων») για καταχρηστική εφαρμογή της απόφασης Sernam 2 (5).

(4)

Στις 22 Φεβρουαρίου 2006, ο εν λόγω πρώτος καταγγέλλων άσκησε επίσης προσφυγή λόγω παραλείψεως κατά της Επιτροπής, διότι αυτή δεν αντέδρασε έγκαιρα μετά την καταγγελία του.

(5)

Με επιστολή της 10ης Απριλίου 2006, ένα δεύτερο ενδιαφερόμενο μέρος, η εταιρεία Mory Group («ο δεύτερος καταγγέλλων») υπέβαλε επίσης καταγγελία στην Επιτροπή (6).

(6)

Οι δύο καταγγέλλοντες θεωρούσαν ουσιαστικά ότι η απόφαση Sernam 2 είχε εφαρμοστεί με τρόπο καταχρηστικό και ζήτησαν από την Επιτροπή να κινήσει νέα επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την εφαρμογή εκ μέρους της Γαλλίας της απόφασης Sernam 2.

(7)

Με επιστολή 16ης Ιουλίου 2008, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γαλλία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σε σχέση με την εφαρμογή από τη Γαλλία της απόφασης Sernam 2 («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας»). Η Επιτροπή αμφισβήτησε ιδίως το συμβιβάσιμο με την απόφαση Sernam 2 των τρόπων που επέλεξε η Γαλλία για να εφαρμόσει, κατά τους ισχυρισμούς της, αυτή την απόφαση και εξέτασε την πιθανότητα αυτοί οι τρόποι εφαρμογής να ενέχουν στοιχεία νέων κρατικών ενισχύσεων.

(8)

Αυτή η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (7). Τα επιχειρήματα των δύο καταγγελλόντων συνοψίζονται στην αιτιολογική σκέψη 16 της εν λόγω απόφασης. Με την ίδια απόφαση, η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης Sernam 2 από τη Γαλλία.

(9)

Στις 8 Οκτωβρίου 2008, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους επί της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας.

(10)

Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις ενδιαφερόμενων μερών για το θέμα. Ο πρώτος καταγγέλλων υπέβαλε παρατηρήσεις στις 13 Νοεμβρίου 2008. Η εθνική Εταιρεία Σιδηροδρόμων («SNCF») κοινοποίησε τις παρατηρήσεις της στις 6 Φεβρουαρίου 2009. Η εταιρεία επενδύσεων χαρτοφυλακίου Butler Capital Partners («BCP») υπέβαλε παρατηρήσεις στις 9 Φεβρουαρίου 2009. Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις που έλαβε στη Γαλλία στις 25 Μαρτίου 2009, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να τις σχολιάσει και έλαβε τα σχόλια των γαλλικών αρχών επί των παρατηρήσεων του πρώτου καταγγέλλοντα στις 7 Μαΐου 2009.

(11)

Στις 15 Μαρτίου 2011, ο δεύτερος καταγγέλλων προειδοποίησε την Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή «διερευνητικές ενέργειες» για να επαληθεύσει τους όρους εφαρμογής της απόφασης Sernam 2. Η Επιτροπή απάντησε στις 18 Μαΐου 2011, αναφέροντας τις διερευνητικές ενέργειες που ανέλαβε μετά την έκδοση της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας.

(12)

Στις 25 Νοεμβρίου 2009 και 29 Νοεμβρίου 2011, η Επιτροπή έστειλε αιτήσεις πληροφοριών στις γαλλικές αρχές. Οι απαντήσεις ελήφθησαν αντίστοιχα στις 15 Ιανουαρίου 2010 και 25 Ιανουαρίου 2012.

(13)

Στις 3 Ιανουαρίου 2007, η εταιρεία Mory group ζήτησε από τις γαλλικές αρχές να εκδώσουν δύο διατάγματα για χρεωστικά σημειώματα: 1) το ένα σε βάρος της Sernam SA για την ενίσχυση 41 εκατ. ευρώ η οποία κηρύχθηκε ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά με την απόφαση Sernam 2 και η οποία, κατά την άποψή τους, δεν ανακτήθηκε πραγματικά από τη Γαλλία και 2) το άλλο σε βάρος του δικαιούχου (δεν ορίζεται) ενισχύσεων αναδιάρθρωσης της Sernam SA που εικάζεται ότι χορήγησε η Γαλλία για τη μεταβίβαση των στοιχείων ενεργητικού της Sernam SA (σχετικά με τις λεπτομέρειες αυτής της πράξης, βλέπε τμήμα 2.4 της παρούσας απόφασης).

(14)

Ο υπουργός Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας απέρριψε τα αιτήματα του δεύτερου καταγγέλλοντα με επιστολή. Κατά της εν λόγω απορριπτικής απόφασης η εταιρεία Mory group άσκησε προσφυγή για υπέρβαση εξουσίας ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Παρισίων. Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, η υπόθεση είναι σε εκκρεμότητα.

(15)

Επιπλέον, στις 31 Ιανουαρίου 2012, κινήθηκε διαδικασία δικαστικής εξυγίανσης κατά της εταιρείας Sernam Xpress («Sernam Xpress»). Η Sernam Xpress ήταν ο αποδέκτης των μη χρηματοπιστωτικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA κατά την πράξη μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA (λεπτομερή στοιχεία αυτής της πράξης βλέπε στο τμήμα 2.4). Το Εμποροδικείο της Nanterre αποφάσισε περίοδο παρακολούθησης έξι μηνών και όρισε συνεδρίαση για τις 27 Μαρτίου 2012.

(16)

Από τότε που δημιουργήθηκε το 1970 από την SNCF ως εσωτερική υπηρεσία, οι δραστηριότητες της επιχείρησης Sernam ήταν υπηρεσίες ταχυμεταφορών και μεταφοράς δεμάτων εξπρές και παλετών (8).

(17)

Την 1η Φεβρουαρίου 2000, το σύνολο της δραστηριότητας της Sernam μεταβιβάστηκε σε μια θυγατρική και έτσι συστάθηκε η SCS Sernam (ετερόρρυθμη εταιρεία). Η SCS Sernam μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία (Sernam SA) στις 21 Δεκεμβρίου 2001. Η Sernam SA είχε το 2005 δέκα λειτουργικές θυγατρικές καθώς και μια εταιρεία παροχής υπηρεσιών οδικών μεταφορών, την Sernam Transport Route.

(18)

Στις 17 Οκτωβρίου 2005, η Sernam Xpress ανέλαβε τα μη χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA κατά τη διαβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στην Financière Sernam (για τα λεπτομερή στοιχεία αυτής της πράξης, βλέπε τμήμα 2.4). Έτσι, η Financière Sernam απέκτησε το 100 % της Sernam Xpress.

(19)

Κατά τη διάρκεια του 2006, η BCP εισήλθε κατά ποσοστό 51,8 % στο μετοχικό κεφάλαιο της Sernam Xpress. Ταυτόχρονα, η Sernam Xpress αγόρασε την εταιρεία Coulonge, μεταφορική εταιρεία εγκατεστημένη στη Limoges.

(20)

Κατά τη διάρκεια του 2001, οι Financière Sernam και Sernam Xpress υποχρεώθηκαν να προβούν σε ανασύσταση των ίδιων κεφαλαίων τους πριν το τέλος της χρήσης. Επειδή η BCP δεν εισέφερε το αναγκαίο κεφάλαιο, αυτό πραγματοποιήθηκε σε δύο πράξεις.

(21)

Πρώτον, τον Μάιο του 2011, η Sernam Xpress εισέφερε το σήμα Sernam στη λειτουργική θυγατρική της την Sernam Services (η αξία αυτής της εισφοράς αποτιμάται σε 15 εκατ. ευρώ).

(22)

Δεύτερον, στις 30 Ιουνίου 2011, έγινε εκκαθάριση της Sernam Xpress και η εταιρεία Financière Sernam, μοναδική συνδεδεμένη εταιρεία, απορρόφησε τα περιουσιακά στοιχεία της (πράξη που αποκαλείται «καθολική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων»).

(23)

Κατά συνέπεια, ο όμιλος Sernam αποτελείται σήμερα από τη Financière Sernam και τις θυγατρικές της πρώην Sernam Xpress, δηλαδή την ήδη προαναφερθείσα Sernam Services και την εταιρεία Aster («Aster»). Η Aster είναι η πρώην Sernam Transport Route. Η Sernam Xpress είχε πωλήσει αυτήν τη θυγατρική τον Δεκέμβριο του 2005 και παρείχε στον αγοραστή εγγύηση για τον κύκλο εργασιών της. Τον Μάρτιο του 2008, η Sernam Xpress εξαγόρασε την εταιρεία, η οποία είχε στο μεταξύ μετονομαστεί σε Aster. Κατά την εξαγορά, η Sernam Xpress εισέφερε κεφάλαιο 5 εκατ. ευρώ στην ASTER σε τρεχούμενο λογαριασμό. Το ποσό αυτό παραχωρήθηκε στην ASTER σε συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου τον Ιούλιο. Το Δεκέμβριο του 2011, η Financière Sernam, που στο μεταξύ είχε απορροφήσει την Sernam Xpress (βλέπε αιτιολογική σκέψη 22) ανακεφαλαιοποίησε την εταιρεία ASTER διαθέτοντάς της ποσό 5 599 998 ευρώ εγγεγραμμένων σε τρεχούμενο λογαριασμό.

(24)

Επειδή η χρηματοοικονομική κατάσταση του ομίλου Sernam συνέχισε να επιδεινώνεται, στις 31 Ιανουαρίου 2011, κινήθηκε διαδικασία δικαστικής εξυγίανσης σε βάρος των εταιρειών Financière Sernam και Sernam Services. Στις 3 Φεβρουαρίου 2011, η θυγατρική Aster τέθηκε υπό εκκαθάριση με προσωρινή συνέχιση της δραστηριότητας. Το εμποροδικείο της Nanterre όρισε περίοδο παρακολούθησης έξι μηνών και όρισε νέα συνεδρίαση για τις 27 Μαρτίου 2012.

(25)

Στην απόφασή της Sernam 1, η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση ύψους 503 εκατ. ευρώ για την αναδιάρθρωση της SCS Sernam. Η ενίσχυση αυτή εγκρίθηκε ιδίως βάσει δέσμευσης της Γαλλίας ότι η Sernam θα πωληθεί. Πράγματι, το 60 % του κεφαλαίου της Sernam θα μεταβιβαζόταν στην Geodis (9), εταιρεία μεταφορών και διακίνησης εμπορευμάτων ιδιωτικού δικαίου εισηγμένη στην παράλληλη αγορά του Χρηματιστηρίου του Παρισιού. Έτσι, η Geodis έπρεπε να αναλάβει πλήρως τα χρέη της SCS Sernam χωρίς περιορισμούς (10) και να καλύψει τα πρόσθετα έξοδα αναδιάρθρωσης της Sernam ύψους 67 εκατ. ευρώ. Η SCS Sernam δεσμευόταν από πλευράς της να μειώσει τον αριθμό των λειτουργικών εγκαταστάσεων που διέθετε από 107 σε 72 κατά το διάστημα από το 1999 έως το 2004, τον κύκλο εργασιών της κατά 18 %, να μειώσει το προσωπικό της και να προβεί στην αναδιάρθρωσή της με τον προϋπολογισμό που προαναφέρθηκε και εντός της καθορισθείσας προθεσμίας, δηλαδή πριν τις αρχές του 2004.

(26)

Στην απόφασή της Sernam 2, η Επιτροπή έκρινε ότι η εγκριθείσα με την απόφαση Sernam 1 ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ καταβλήθηκε με διαφορετικούς όρους από αυτούς που προέβλεπε η απόφαση Sernam 1, ιδίως λόγω της αγοράς από την Géodis του 15 % (αντί του 60 % που είχε προβλεφθεί) των μεριδίων της SCS Sernam. Επιπλέον, η Géodis αρνήθηκε να εισφέρει το ποσό των 67 εκατ. ευρώ με δικά της κεφάλαια στο κόστος αναδιάρθρωσης της επιχείρησης.

(27)

Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή επέβαλε όρους για την έγκριση της καταβολής της ενίσχυσης ύψους 503 εκατ. ευρώ για την αναδιάρθρωση της Sernam SA. Το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2 που περιέχει αυτούς τους όρους είναι διατυπωμένο ως εξής:

(28)

Στην απόφαση Sernam 2, η Επιτροπή έκρινε επίσης ότι οι γαλλικές αρχές κατέβαλαν συμπληρωματική ενίσχυση 41 εκατ. ευρώ στην Sernam. Έκρινε ότι η ενίσχυση αυτή είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και διέταξε την ανάκτησή της από τη Γαλλία.

(29)

Για τους σκοπούς της εκτέλεσης της απόφασης Sernam 2, η Γαλλία ισχυρίζεται ότι τήρησε τον όρο του άρθρου 3 παράγραφος 2. Εξηγεί ότι η SNCF κάλεσε, με δελτίο τύπου (11), κάθε ενδιαφερόμενο να έλθει σε επαφή με την Τράπεζα ABN AMRO. Ζητήθηκε από 34 βιομηχανικούς και χρηματοπιστωτικούς ομίλους ή κοινοπραξίες να μελετήσουν τον φάκελο. Οι επιστολές πρόσκλησης για τον πρώτο γύρο, που απέστειλε η ABN AMRO στα μέρη που εξέτασαν τον φάκελο, περιέχουν πρόσκληση υποβολής προσφορών για την εξαγορά του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA (η επιστολή ήταν συνταγμένη στην αγγλική γλώσσα και χρησιμοποιήθηκε ο όρος assets).

(30)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η οικονομική κατάσταση της Sernam δεν επέτρεψε την υποβολή προτάσεων θετικής αποτίμησης. Όλες οι προσφορές οι οποίες υποβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας αφορούσαν μια εξαιρετικά υψηλή αρνητική τιμή:

(31)

Ελλείψει δεσμευτικής προσφοράς, η διοίκηση της Sernam SA, υπέβαλε, μέσω μιας άλλης νέας εταιρείας που ονομάστηκε αρχικά Bidco, και στη συνέχεια Financière Sernam, προσφορά εξαγοράς.

(32)

Η προσφορά αυτή υποβλήθηκε στην SNCF στις 30 Ιουνίου 2005 και έγινε καταρχήν αποδεκτή από τη διοίκηση της SNCF αυθημερόν. Παρ’ όλα αυτά, απαιτούνταν διατυπώσεις για την επίσημη σύναψη του πρωτοκόλλου συμφωνίας ανάμεσα σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Το πρωτόκολλο συμφωνίας μεταξύ της SNCF, της Sernam SA, Sernam Xpress (μία από τις 10 κατά 100 % θυγατρικές της Sernam SA, που συστάθηκε το 2002) και τη διοίκηση της μελλοντικής εταιρείας Financière Sernam υπεγράφη στις 21 Ιουλίου 2005 (εφεξής «πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005»). Η Financière Sernam καταχωρίστηκε στο μητρώο εταιρειών στις 14 Οκτωβρίου 2005. Οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam, που περιγράφονται αναλυτικά στις ακόλουθες αιτιολογικές σκέψεις, πραγματοποιήθηκαν στις 17 Οκτωβρίου 2005.

(33)

Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam στη Financière Sernam αναλύεται σε τέσσερα στάδια:

(34)

Η Sernam SA τέθηκε υπό δικαστική εκκαθάριση στις 15 Δεκεμβρίου 2005. Το ποσό των 41 εκατ. ευρώ που έπρεπε να επιστραφεί στην SNCF κατ’ εφαρμογή της απόφασης Sernam 2 εγγράφηκε στο παθητικό αυτής της εκκαθάρισης. (13)

(35)

Οι πράξεις απεικονίζονται στον ακόλουθο πίνακα:

Sernam SA

Παραμένουν οι οφειλές προς την SNCF ποσού 38,5 εκατ. ευρώ. Η διαταγή ανάκτησης 41 εκατ. έχει εγγραφεί στο παθητικό της εκκαθάρισης

SNCF

Ανακεφαλαιοποίηση 2 εκατ. €

Ανακεφαλαιοποίηση 57 εκατ. €

Ενεργητικό

57 εκατ. €

Μη χρηματοπι-στωτικό παθητικό

2 εκατ. €: τιμή που κατέβαλε η Financière Sernam στην SNCF και την Sernam SA για την εξαγορά της Sernam Xpress

Sernam Xpress

Financière Sernam

(κατέχεται κατά 100% από το πρώην προσωπικό της Sernam SA)

(36)

Το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 προέβλεπε, εκτός από την ανακεφαλαιοποίηση από την SNCF της Sernam SA με 57 εκατ. ευρώ και της Sernam Xpress με 2 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, εγγυήσεις που παρείχε η SNCF στη Financière Sernam (περιγράφονται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 72 έως 85 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας) και ρήτρα υπαναχώρησης σε περίπτωση αρνητικής απόφασης της Επιτροπής εντός πέντε ετών από τη σύναψη του πρωτοκόλλου συμφωνίας (που περιγράφεται αναλυτικά στην αιτιολογική σκέψη 117 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας).

(37)

Με την απόφαση της 16ης Ιουλίου 2008, η Επιτροπή θέλησε να επαληθεύσει αν η Γαλλία τήρησε, όπως ισχυρίζεται, το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 και αν η μέθοδος ανάκτησης της παράνομης ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ που επέλεξε η Γαλλία, δηλαδή την εγγραφή της απαίτησης του κράτους στην πτώχευση της Sernam SA, επέτρεπε να εξαλειφθεί ή νόθευση του ανταγωνισμού που προκλήθηκε από την εν λόγω ενίσχυση. Ακόμη, η Επιτροπή θέλησε να επαληθεύσει ότι η πράξη μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA δεν συνεπαγόταν τη χορήγηση νέων ενισχύσεων ασυμβίβαστων με την εσωτερική αγορά.

(38)

Σε ένα πρώτο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων θεωρεί ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι της απόφασης Sernam 2 για την πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA.

(39)

Καταρχάς, δεν τηρήθηκε η προθεσμία που όρισε η απόφαση της Sernam 2, δηλαδή η 30ή Ιουνίου 2005, για την πραγματοποίηση της μεταβίβασης, εφόσον οι πράξεις μεταβίβασης εγκρίθηκαν στις 17 Οκτωβρίου 2005 και η μεταβίβαση των μετοχών έπρεπε να γίνει την ίδια ημέρα.

(40)

Όσον αφορά στη συνέχεια την τιμή της μεταβίβασης, ο πρώτος καταγγέλλων θεωρεί ότι αυτή καθορίστηκε αποκλειστικά με αναφορά στην προσφορά που υπέβαλε η Financière Sernam. Η προσφορά αυτή ήταν η ίδια παράνομη διότι προϋπέθετε τη χορήγηση νέων ενισχύσεων, ιδίως την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA. Τέλος, ο πρώτος καταγγέλλων επισημαίνει ότι η Sernam Xpress δεν ήταν εταιρεία ανεξάρτητη από την Sernam SA, όπως απέδειξε η Επιτροπή στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας.

(41)

Εξάλλου, οι πράξεις μεταβίβασης αποτελούσαν στην πραγματικότητα ένα share deal (συμφωνία μεταβίβασης μεριδίων), δηλαδή σκοπό είχαν να διατηρηθεί στην αγορά η δικαιούχος οντότητα με απλή αλλαγή του ιδιοκτήτη της.

(42)

Καταγγέλλει επίσης την παραβίαση του όρου να πραγματοποιηθεί η πώληση με διαφανή και ανοικτή διαδικασία. Κατά την άποψή του, η πώληση της Sernam Xpress, έπρεπε να είχε υποβληθεί σε δημόσια διαβούλευση και πρόσκληση υποβολής προσφορών, μετά τη διπλή ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA και της Sernam Xpress, και όχι μόνο της Sernam SA.

(43)

Σε ένα δεύτερο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων καταγγέλλει νοθεύσεις κατά την αποτίμηση της αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και την υποεκτίμηση της πωληθείσας οντότητας.

(44)

Σε ένα τρίτο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων παραθέτει ένα σύνολο μέτρων που κατά την άποψή του θα συνιστούσαν νέες ενισχύσεις: η ανακεφαλαιοποίηση με 57 εκατ., η μη είσπραξη των 41 εκατ. της παράνομης ενίσχυσης, η παραίτηση από τις χρηματοοικονομικές απαιτήσεις της SNCF έναντι της Sernam SA. Όλα τα μέτρα αυτά ήταν κατά την άποψή του ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.

(45)

Σε ένα τέταρτο στάδιο, ο πρώτος καταγγέλλων επισημαίνει ότι η Sernam SA έπρεπε να εκκαθαριστεί και όχι να μεταβιβαστεί. Συμμερίζεται τις αμφιβολίες της Επιτροπής όσον αφορά τον συνυπολογισμό ορισμένων εξόδων κατά τον υπολογισμό της εκκαθάρισης και θεωρεί ότι σε καμία χρονική στιγμή δεν φαίνεται ότι το πραγματικό κόστος της αναδιάρθρωσης της Sernam ήταν χαμηλότερο από το κόστος μιας εκκαθάρισης.

(46)

Εν κατακλείδι, ο πρώτος καταγγέλλων υποστηρίζει ότι οι γαλλικές αρχές όχι μόνο δεν τήρησαν την υποχρέωσή τους να ανακτήσουν την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ που κηρύχθηκε ασυμβίβαστη, αλλά χορήγησαν και νέες ενισχύσεις ύψους τουλάχιστον 95 εκατ. ευρώ, στις οποίες πρέπει να προστεθούν και διάφορες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπό μορφή εγγυήσεων.

(47)

Ο δεύτερος καταγγέλλων, από την πλευρά του, δεν υπέβαλε παρατηρήσεις επί της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας.

(48)

Η SNCF θεωρεί ότι τήρησε τον όρο που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2. Ισχυρίζεται ότι πώλησε τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam στο σύνολό τους, πριν την 30ή Ιουνίου 2005, στην αγοραία τιμή, σε εταιρεία η οποία δεν είχε νομική σχέση και με διαφανή και ανοικτή διαδικασία.

(49)

Κατά την SNCF, οι πράξεις μεταβίβασης ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους και πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα. Η Επιτροπή δεν θα μπορούσε, συνεπώς, να τις αποσυνδέσει με τεχνητό τρόπο.

(50)

Θεωρεί ότι σε περίπτωση αρνητικής τιμής, το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς τηρείται, εάν το κόστος της μεταβίβασης είναι κατώτερο από το κόστος εκκαθάρισης με το οποίο θα επιβαρυνόταν το κράτος ως μέτοχος και υποβάλλει αναλυτικές παρατηρήσεις για να το αποδείξει.

(51)

Τέλος, επισημαίνει ότι η υποχρέωση σχετικά με την επιστροφή της ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ θα εγγράφονταν στο παθητικό της εκκαθάρισης της Sernam SA.

(52)

Σε ένα πρώτο στάδιο, η BCP διατυπώνει διευκρινίσεις για τη συμμετοχή της στο κεφάλαιο της Sernam Xpress.

(53)

Σε ένα δεύτερο στάδιο, η BCP προσδιορίζει τον σκοπό της εξαγοράς της εταιρείας Coulonge.

(54)

Σε ένα τρίτο στάδιο, η BCP αμφισβητεί ότι η Sernam Xpress διέθετε ταμειακό πλεόνασμα μετά την ανακεφαλαίωση των 57 και 2 εκατ. ευρώ. Η BCP χρειάστηκε να επανεισφέρει ποσό 6 εκατ. ευρώ για να ανέλθουν τα ταμειακά διαθέσιμα σε ένα αποδεκτό επίπεδο, δεδομένων των ζημιών που έπρεπε να χρηματοδοτηθούν.

(55)

Σε ένα τέταρτο στάδιο, η BCP αμφισβητεί ότι το όφελος από την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκε στην Sernam Xpress. Η BCP θεωρεί ότι μια παρόμοια κατάσταση θα μπορούσε να προβλεφθεί μόνο εάν αποδεικνυόταν ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA δεν πραγματοποιήθηκε σε αγοραία τιμή. Όμως, κατά την BCP, η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε μετά από ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία. Η BCP διευκρινίζει επίσης ότι η διαδικασία της μεταβίβασης συνοδεύτηκε με εμπειρογνωμοσύνη

(56)

Τέλος, όσον αφορά τις συνέπειες της απόκτησης του ελέγχου της Sernam, η BCP αναλύει την αύξηση του κεφαλαίου ως πώληση και θεωρεί ότι, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Banks (14) και SMI (15), η ανάκτηση μιας υποθετικής ενίσχυσης δεν θα βάρυνε τη Financière Sernam ή τη θυγατρική της Sernam Xpress.

(57)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η δεσμευτική προσφορά εξαγοράς, που είναι δεσμευτική από νομική άποψη για τον αγοραστή, υποβλήθηκε στις 30 Ιουνίου 2005 και έγινε αποδεκτή αυθημερόν από την SNCF, γεγονός που κατέστησε τη συμφωνία αμετάκλητη με βάση το γαλλικό δίκαιο των συμβάσεων.

(58)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η απόφαση Sernam 2 δεν απαγόρευε την πώληση σε αρνητική τιμή και η νομολογία αναγνωρίζει ότι η τιμή αυτή θα μπορούσε να αποτελεί μια αγοραία τιμή.

(59)

Τα περιουσιακά στοιχεία πωλήθηκαν στην αρνητική τιμή των 57 εκατ. ευρώ που αντιστοιχεί στο ποσό της ανακεφαλαιοποίησης της Sernam SA από την SNCF. Η τιμή αυτή ήταν καλύτερη από τις ενδεικτικές προσφορές που είχαν υποβληθεί αρχικά και αποτελούσε την καλύτερη δεσμευτική προσφορά που προτάθηκε από φορείς της αγοράς στην SNCF. Επικυρώθηκε από διάφορες ανεξάρτητες εμπειρογνωμοσύνες (ABN Amro, Oddo Corporate Finance/Paul Hastings και της Επιτροπής Συμμετοχών και Μεταβιβάσεων)

(60)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση που πραγματοποίησε η SNCF είναι απλώς μία μέθοδος εφαρμογής. Η Επιτροπή δεν θα μπορούσε, συνεπώς, να αναφερθεί σε αυτή την ανακεφαλαιοποίηση για να αμφισβητήσει την αγοραία αξία των περιουσιακών στοιχείων της Sernam, ενώ και μόνο η ύπαρξη μιας αγοραίας τιμής θα απέκλειε κάθε χαρακτηρισμό του συνόλου της αρνητικής τιμής ως ενίσχυση.

(61)

Απαντώντας στην ανάλυση της Επιτροπής, βάσει της οποίας η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam αποτελούνταν από δύο διαδοχικές πράξεις, ήτοι: 1) μεταφορά εντός του ομίλου του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA στην Sernam Xpress (η οποία τη στιγμή εκείνη ήταν κατά 100 % θυγατρική της Sernam SA), στη συνέχεια 2) πώληση της Sernam Xpress στη Financière Sernam, που αντιστοιχεί σε share deal και όχι σε πώληση περιουσιακών στοιχείων, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι πρόκειται για τεχνητό και αδικαιολόγητο διαχωρισμό.

(62)

Καταρχάς, οι πράξεις μεταβίβασης αντιστοιχούσαν σε «πράξη εισφοράς-μεταβίβασης» που εφαρμόστηκε μέσω ανακεφαλαιοποίησης, δηλαδή μια άρρηκτα συνδεδεμένη πράξη που πραγματοποιήθηκε για δύο λόγους: 1) το γαλλικό δίκαιο δεν επέτρεπε την πώληση περιουσιακών στοιχείων σε αρνητική τιμή και, 2) έπρεπε να εξασφαλιστεί ότι ο αγοραστής δεν είχε νομικό δεσμό με την SNCF.

(63)

Δεδομένης της οικονομικής κατάστασης της Sernam SA που παρουσίαζε διαρκώς ελλείμματα (οι συσσωρευμένες ζημίες των τεσσάρων τελευταίων χρήσεων πριν από την εκχώρηση ανέρχονταν σε 309,2 εκατ. ευρώ), η συνολική αξία των περιουσιακών της στοιχείων ήταν αρνητική.

(64)

Για να υπάρξει συμμόρφωση με την απαγόρευση μιας πώλησης σε αρνητική τιμή σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο και για να διασφαλιστεί η οικονομική ουδετερότητα της πράξης μεταβίβασης, κατά πάγια πρακτική, όταν η αξία των προς μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων είναι αρνητική: 1) ο αγοραστής καταβάλλει μια συμβολική τιμή και 2) τίθεται σε εφαρμογή μηχανισμός αποζημίωσης του αγοραστή (είτε συμμετοχή του πωλητή σε αύξηση κεφαλαίου πριν τη μεταβίβαση, είτε παραίτηση του πωλητή από αξιώσεις που θα είχε έναντι της μεταβιβασθείσας επιχείρησης).

(65)

Επιπλέον, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να αμφισβητήσουν οι πιστωτές της Sernam SA την εγκυρότητα της πράξης ή να ασκήσουν το δικαίωμά τους να αντιταχθούν σε αυτήν, έπρεπε να συνυπολογιστεί στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων το παθητικό που ήταν αναγκαίο για τη συνέχιση της δραστηριότητας της Sernam. Μια απλή πώληση των περιουσιακών στοιχείων δεν θα επέτρεπε τον συνυπολογισμό του εν λόγω παθητικού.

(66)

Θα έπρεπε συνεπώς να γίνει μερική εισφορά στοιχείων ενεργητικού που υπόκειται στο καθεστώς των διασπάσεων που προβλέπεται στα άρθρα L.236-16 έως L.236-21 του γαλλικού εμπορικού κώδικα. Ως προς αυτό, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι η εισφορά θα ισοδυναμούσε με πώληση καθόσον συνεπάγεται επίσης μεταβίβαση ιδιοκτησίας, εφόσον πληρώνεται με τίτλους που εκδίδονται από τη δικαιούχο εταιρεία της εισφοράς.

(67)

Εφόσον το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 απαγόρευε να έχει ο αγοραστής νομικό δεσμό με την SNCF, δεν ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί η εισφορά στοιχείων ενεργητικού ως συνόλου απευθείας στη Financière Sernam διότι, σε αυτή την περίπτωση, η Sernam SA θα γινόταν αυτομάτως, εκ του γεγονότος της ίδιας της εισφοράς, μέτοχος της Financière Sernam. Αυτό εξηγεί τη μερική εισφορά περιουσιακών στοιχείων στη Sernam Xpress και στη συνέχεια μεταβίβαση της Sernam Xpress στη Financière Sernam.

(68)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η μερική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στη Sernam Xpress δεν συνιστά σε καμία περίπτωση μεταβίβαση εντός του ομίλου, εφόσον η Sernam Xpress είναι «εικονική εταιρεία» που χρησιμοποιείται για τη στέγαση του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού της Sernam SA με αποκλειστικό σκοπό να καταστεί δυνατή η ταυτόχρονη μεταβίβασή τους στον αγοραστή - την εταιρεία Financière Sernam - και όχι για να συνεχίσει τη δραστηριότητα της μητρικής εταιρείας. Αυτά τα στοιχεία ενεργητικού θα τοποθετούνταν και θα εισφέρονταν στην αγοραία αξία τους στην Sernam Xpress για την υλοποίηση της πράξης. Σε κάθε περίπτωση, η εισφορά περιουσιακών στοιχείων θα εμπεριείχε τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων για τα οποία η Sernam Xpress εξέδωσε μετοχή ονομαστικής αξίας 100 ευρώ. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η μετοχή αυτή αντιπροσωπεύει την τιμή της πραγματικής αξίας της εισφοράς των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, η οποία ανακεφαλαιοποιήθηκε με 57 εκατ. ευρώ.

(69)

Οι γαλλικές αρχές επισύναψαν στις παρατηρήσεις τους επί της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας τη γνώμη του καθηγητή νομικής Νικολάου Μολφέση, κατά τον οποίο «το γαλλικό δίκαιο […] δεν επέτρεπε στην SNCF να μεταβιβάσει απευθείας το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της Sernam στην Financière Sernam· οι ισχύοντες νομικοί κανόνες υποχρέωναν την SNCF να εφαρμόσει μια πράξη εισφοράς - μεταβίβασης για να συμμορφωθεί με τους όρους που έθεσε η Επιτροπή:

Το σχήμα που έθεσε σε λειτουργία η Sernam πρέπει να εξομοιωθεί με μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων ως συνόλου:

(70)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam SA πωλήθηκαν ως σύνολο σε μια εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF σε αρνητική τιμή η οποία αντιστοιχεί σε μια αγοραία τιμή, μετά από διαπραγμάτευση της μεταβίβασης που έγινε στο πλαίσιο ανοικτού, διαφανούς, χωρίς όρους και διακρίσεις διαγωνισμού, σύμφωνα με τους όρους που έθεσε το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.

(71)

Για τις γαλλικές αρχές, ο ισχυρισμός ότι ο φάκελος που διαβιβάστηκε στους δυνητικούς αγοραστές των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA δεν περιείχε αναφορά στην πώληση της Sernam Xpress αλλά στην πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA είναι ουσιαστικά αναληθής. Εξάλλου, η απαίτηση μιας ανοικτής, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας υποβολής προσφορών δεν συνεπαγόταν την προκήρυξη νέας πρόκλησης υποβολής προσφορών μετά την ανακεφαλαιοποίηση, εφόσον αυτή ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της πρόσκλησης υποβολής προσφορών και της αρνητικής τιμής που προέκυψε από αυτήν.

(72)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι με το να προβλέψει ρητά τη δυνατότητα μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam ως συνόλου, η απόφαση Sernam 2 δημιούργησε στην SNCF καθώς και στις γαλλικές αρχές προσδοκίες με βάση το γεγονός ότι επιτρεπόταν να ενεργήσουν με αυτόν τον τρόπο. Η κίνηση της διαδικασίας εξέτασης των κρατικών ενισχύσεων αγνοεί, συνεπώς, τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που δημιούργησε στις γαλλικές αρχές η απόφαση Sernam 2 και πολύ περισσότερο διότι αυτές ενήργησαν με πλήρη διαφάνεια έναντι της Επιτροπής, παρέχοντάς της όλες τις χρήσιμες εξηγήσεις σχετικά με τα λεπτομερή στοιχεία αυτής της μεταβίβασης.

(73)

Αναφορικά με τις υποτιθέμενες χειραγωγήσεις που υπήρξαν κατά την αποτίμηση της αξίας, οι γαλλικές αρχές απορρίπτουν καταρχήν την τιμή των 22 εκατ. με την οποία αποτιμήθηκε η αξία των περιουσιακών στοιχείων. Πράγματι, όσον αφορά μια πράξη μερικής εισφοράς περιουσιακών στοιχείων πριν από μεταβίβαση, οι ισχύουσες λογιστικές διατάξεις θα απαιτούσαν την αποτίμηση όχι στην καθαρή λογιστική αξία όπως ισχυρίζεται ο πρώτος καταγγέλλων, αλλά βάσει των πραγματικών αξιών των μεταβιβαζόμενων στοιχείων ενεργητικού και παθητικού. Η εκτίμηση αυτών των αξιών έγινε σε συνάρτηση με την αγοραία τιμή ή με ανεξάρτητες εμπειρογνωμοσύνες. Εφαρμόστηκαν επίσης οι ισχύοντες λογιστικοί κανόνες για την αποτίμηση της αξίας των μεταφερόμενων φορολογικών ελαφρύνσεων. Όσον αφορά την αποτίμηση του χαρτοφυλακίου εμπορικών σημάτων, αυτή βασιζόταν σε εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 23ης Μαΐου 2001, όταν πραγματοποιήθηκε η εισφορά της SNCF στην SCS Sernam.

(74)

Όσον αφορά την αποτίμηση της αξίας του παθητικού, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι μεταβιβάστηκαν μόνο τα στοιχεία παθητικού που ήταν αναγκαία για τη συνέχιση της δραστηριότητας της δικαιούχου εταιρείας της εισφοράς. Εξάλλου, η αποτίμηση της απαξίας (badwill) αντιστοιχούσε μόνο στη λογιστική μεταγραφή της αρνητικής αγοραίας τιμής των 57 εκατ. ευρώ.

(75)

Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η διάκριση μεταξύ μιας συμφωνίας μεταβίβασης εταιρικών μεριδίων (share deal) και μιας συμφωνίας μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού (asset deal), στην οποία βασίζεται το επιχείρημα που ανέπτυξε η Επιτροπή στο πλαίσιο των υποθέσεων SMI (16) και CDA (17), δεν είναι συναφές στην εξεταζόμενη υπόθεση.

(76)

Για τους λόγους που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 70, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν συνιστούν μεταβίβαση εντός του ομίλου και στη συνέχεια μιας share deal, αλλά μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε τρίτο.

(77)

Επικουρικώς, υποστηρίζουν ότι η αγοραία τιμή της Sernam Xpress θα λάμβανε αναγκαστικά υπόψη την ύπαρξη του χρέους των 41 εκατ. ευρώ, εάν μεταβιβαζόταν η ενίσχυση. Σε αυτή την περίπτωση, η αρνητική τιμή θα ήταν 98 εκατ. ευρώ (57 + 41). Όμως, η «καταβληθείσα» αρνητική τιμή - στην πραγματικότητα εισπραχθείσα από την Financière Sernam ήταν μόνο 57 εκατ. ευρώ. Συνεπώς, ο πωλητής εξοικονόμησε ποσό 41 εκατ. ευρώ και, κατά συνέπεια, αυτός αποκόμισε το οικονομικό όφελος της ενίσχυσης. Παραπέμπουν σχετικά στην απόφαση Banks. (18)

(78)

Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι, στην απόφασή του στην υπόθεση CDA, το Δικαστήριο έκρινε πως το γεγονός ότι η CDA συνέχισε τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων που ήταν δικαιούχοι της ενίσχυσης δεν μπορούσε από μόνο του να αποδείξει την ύπαρξη βούλησης να καταστρατηγηθούν τα αποτελέσματα μιας διαταγής ανάκτησης (19).

(79)

Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι δεν υπήρχε βούληση αποφυγής των συνεπειών της διαταγής ανάκτησης, εφόσον η CDA κατέβαλε τιμή αγοράς σύμφωνη με την αγοραία αξία για την εξαγορά των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας LCA. (20)

(80)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, εφόσον η Sernam Xpress αγόρασε τα στοιχεία ενεργητικού και μέρος του παθητικού της Sernam SA στην αγοραία τιμή τους, με την πράξη αυτή δεν μεταβιβάστηκε στη Sernam Xpress το πραγματικό πλεονέκτημα που δημιούργησε η χορήγηση της ενίσχυσης 41 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι μετά την εξαγορά αυτών των περιουσιακών στοιχείων, η Sernam SA θα παρέμενε ως εικονική εταιρεία από την οποία δεν θα ήταν δυνατό να εξασφαλιστεί η επιστροφή της ενίσχυσης που κρίθηκε ασυμβίβαστη. Το επιχείρημα αυτό που είχε ήδη αναπτυχθεί στην απόφαση CDA απορρίφθηκε από το Δικαστήριο (21).

(81)

Οι γαλλικές αρχές τονίζουν ότι η μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA ως συνόλου ήταν μια δυνατότητα που προέβλεψε ρητά η Επιτροπή. Το γεγονός ότι η SNCF μεταβίβασε σε μια εταιρεία τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam ως σύνολο στην τιμή της αγοράς με διαφανή και ανοικτή διαδικασία δεν θα μπορούσε, συνεπώς, σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως καταστρατήγησή της.

(82)

Αυτό ενισχύεται και από το γεγονός ότι η ίδια η Επιτροπή έκρινε ότι δεν υπήρχε περίπτωση παρόμοιας καταστρατήγησης «εφόσον, η «εν ομάδι» εκποίηση αγαθών της δικαιούχου εταιρείας, εκτός του ότι πραγματοποιήθηκε στην τιμή της αγοράς, εντάσσεται στο πλαίσιο διαδικασίας μη υποκείμενης σε συγκεκριμένους όρους και ανοικτής σε όλους τους ανταγωνιστές της εταιρείας αυτής» (22).

(83)

Αναφορικά με το επιχείρημα της Επιτροπής (23) ότι η πράξη δεν επέτρεψε μόνο την προστασία των περιουσιακών στοιχείων, όπως ενέκρινε η απόφαση CDA, αλλά και τη δημιουργία ενός μηχανισμού που επιτρέπει τη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων, όπως η εξαγορά της εταιρείας Coulonge, αρκεί η διαπίστωση ότι η εξαγορά της εταιρείας Coulogne Services από τη Sernam Xpress έγινε ταυτόχρονα με την απόκτηση του ελέγχου της Sernam Xpress από την BCP και ότι η Sernam Xpress μπόρεσε να αποκτήσει τον έλεγχο της BCP με εισφορά νέου χρήματος για την πραγματοποίηση αυτής της εξαγοράς..

(84)

Συνεπώς, σε αντίθεση με τις αμφιβολίες που διατυπώνει η Επιτροπή, τηρείται επίσης αυτό που οι γαλλικές αρχές προσδιορίζουν ως «το τρίτο κριτήριο» της απόφασης CDA.

(85)

Αναφορικά με την ύπαρξη νέων ενισχύσεων στο πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 (ανακεφαλαιοποίηση της Serman SA από την SNCF με 57 εκατ. ευρώ, ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress από την SNCF με 2 εκατ. ευρώ, παροχή εγγυήσεων από την SNCF στη Financière Sernam, ρήτρα υπαναχώρησης), οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι στην περίπτωση πώλησης στην τιμή της αγοράς με ανοικτό και διαφανή διαγωνισμό και για κόστος χαμηλότερο από το κόστος μιας εκκαθάρισης, αυτή δεν ενέχει στοιχεία ενίσχυσης.

(86)

Επιπλέον, η αρνητική τιμή που παρουσίασε η Financière Sernam αντιστοιχούσε στις εκτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων.

(87)

Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν, εξάλλου, ότι η ρήτρα υπαναχώρησης περιλήφθηκε στο πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 με αίτηση της Financière Sernam και αποκλειστικά για να προστατευθεί έναντι του κινδύνου μιας αρνητικής απόφασης της Επιτροπής. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι χωρίς την ύπαρξη παρόμοιας ρήτρας θα ήταν αδύνατη οποιαδήποτε μεταβίβαση και ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή δεν είχε αμφισβητήσει αυτή τη ρήτρα σε προηγούμενη υπόθεση. (24)

(88)

Προκαταρκτικά, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η παρούσα διαδικασία κινήθηκε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της Συνθήκης ΕΚ (25), διότι η Επιτροπή διέθετε ενδείξεις ότι η Γαλλία εφάρμοσε με τρόπο καταχρηστικό την υπό όρους ενίσχυση που επέτρεψε η απόφαση Sernam 2 και μάλιστα μετά την καταχρηστική εφαρμογή της εγκριθείσας ενίσχυσης, επίσης υπό όρους, με την απόφαση Sernam 1.

(89)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οφείλει να υπενθυμίσει τους λόγος που την οδήγησαν να επιβάλλει τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2 (26):

«[…]δεδομένης της καταχρηστικής εφαρμογής της ανωτέρω διαπιστωθείσας ενίσχυσης και της παράτασης του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή κρίνει ότι η Sernam οφείλει να προσφέρει ειδικό αντισταθμιστικό μέτρο αποσυρόμενη συνεχώς από τμήματα της αγοράς που ουσιαστικά έχουν διαρθρωτική υπερεπάρκεια δυναμικού, έτσι ώστε να μπορεί να δικαιολογηθεί η έγκριση μέρους της συγκεκριμένης ενίσχυσης.

Πράγματι, η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε αγορές με διαρθρωτικό πλεόνασμα ή ακόμη και σε παρακμή θα είχε ως συνέπεια να επιτραπεί σε μια επιχείρηση, η οποία θα όφειλε να παύσει τις δραστηριότητές της, λόγω δεδηλωμένων δυσχερειών, να κατέχει με τεχνητό τρόπο άκρως οριζόμενα μερίδια της αγοράς σε βάρος ανταγωνιστριών επιχειρήσεων οικονομικά υγιών. Πρέπει επίσης να αποφευχθεί το ανεπιθύμητο αποτέλεσμα της ενίσχυσης να εκδιωχθούν από την αγορά επιχειρήσεις οικονομικά υγιείς προς όφελος εκείνων που αποδεικνύονται αδύναμες να επιβιώσουν με δικά τους μέσα.

Υπό την έννοια αυτή, η Επιτροπή κρίνει ότι η Sernam οφείλει να απαγκιστρωθεί μόνιμα από τις δραστηριότητές της στα τμήματα της αγοράς που παρουσιάζουν πλεόνασμα, και συγκεκριμένα στο τμήμα της αγοράς ομαδοποίησης/συνήθων οδικών ταχυμεταφορών.

Μολονότι η Sernam έχει ήδη αρχίσει να αποσύρεται, η Επιτροπή κρίνει ότι αυτό δεν αρκεί και ότι πρέπει να αποσυρθεί μόνιμα. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι χρειάζεται να επιβληθούν όροι οι οποίοι: θα επιτρέψουν στη Sernam να συνεχίσει την ανάπτυξή της προς την κατεύθυνση μιας καινοτόμου διαφοροποίησης σε ένα αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς (το οποίο επομένως δεν έχει πλεονάζον δυναμικό) και ii) θα επιτρέψουν να υποκατασταθούν, στα τμήματα της αγοράς με πλεονάζον δυναμικό, σε στασιμότητα ή σε παρακμή, οι υπηρεσίες της Sernam από τις υπηρεσίες άλλων φορέων (γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα να ελευθερωθούν τα μερίδια της Sernam σε αυτά τα τμήματα της αγοράς).

[…]

Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι, σε περίπτωση που πωληθεί εξ ολοκλήρου η Sernam (με τα στοιχεία ενεργητικού της και παθητικού της) όπως σκοπεύουν οι γαλλικές αρχές, οι όροι της απόφασης (ανάληψη των δραστηριοτήτων οδικής μεταφοράς της Sernam από άλλες επιχειρήσεις και στροφή των δραστηριοτήτων της Sernam προς τη σιδηροδρομική μεταφορά φορτίου) πρέπει ούτως ή άλλως να τηρηθούν. Αντίθετα, εάν η Sernam πωλήσει τα στοιχεία του ενεργητικού της «όλα μαζί», η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι δύο όροι που προαναφέρθηκαν, οι οποίοι αφορούν την αναδιάρθρωση της εταιρείας, δεν θα ισχύσουν, διότι η Sernam δεν θα λειτουργεί πλέον με τη σημερινή νομική μορφή της και θα έχει ελευθερώσει τα μερίδιά της στην αγορά προς όφελος του ανεξάρτητου αγοραστή (ο οποίος θα μπορεί εκ των πραγμάτων να συνεχίσει τις δραστηριότητές του με τα στοιχεία ενεργητικού της Sernam).»

(90)

Η απόφαση Sernam 2 προβλέπει λοιπόν δύο διαφορετικά σενάρια πώλησης για την Sernam SA: την πώληση του συνόλου της Sernam SA (ενεργητικού και παθητικού) και την πώληση αποκλειστικά των στοιχείων ενεργητικού. Σύμφωνα με το πρώτο σενάριο, η εταιρεία που θα αγοράσει το ενεργητικό και το παθητικό υπόκειται στους όρους που ορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2· με βάση το δεύτερο σενάριο, οι όροι αυτοί δεν εφαρμόζονται.

(91)

Πρέπει, εξάλλου, να υπενθυμιστεί το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι αποφάσεις Sernam 1 και Sernam 2 της Επιτροπής. Η Sernam SA, εταιρεία που παρουσίαζε διαρκώς ελλείμματα, λάμβανε λειτουργικές ενισχύσεις του κράτους, τις οποίες της χορηγούσε η μητρική της εταιρεία SNCF και ήταν αναγκαίες για την επιβίωση της επιχείρησης.

(92)

Ήταν αναγκαίο να τεθεί τέρμα στην τεχνητή επιβίωση μιας εταιρείας η οποία κατείχε αδικαιολόγητα μερίδια αγοράς, ενώ δεν ήταν ανταγωνιστική. Συνεπώς, θα έπρεπε να λήξει, αφενός, η διαδικασία συστηματικής διάσωσης της εταιρείας Sernam από το κράτος και, αφετέρου, να εξαλειφθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούσε αυτή η συστηματική διάσωση, δηλαδή να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα. Έπρεπε, συνεπώς, να ανακτηθούν τα 41 εκατ. ευρώ των παράνομων ενισχύσεων που κρίθηκαν ασυμβίβαστες, οι οποίες χορηγήθηκαν στην εταιρεία Sernamentre το 2001 και το 2004 και να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα που θα απελευθέρωναν μερίδια αγοράς σε αντιστάθμιση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης των 503 εκατ. ευρώ.

(93)

Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι ο τρόπος με τον οποίο η Γαλλία εφάρμοσε την απόφαση του 2004 βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τους στόχους της απόφασης. Πράγματι, οι γαλλικές αρχές συνέχισαν να χορηγούν λειτουργικές ενισχύσεις, με την πρόφαση ότι εκτελούν αυτή την απόφαση, και προσπάθησαν να διατηρήσουν την οικονομική συνέχεια της επιχείρησης, χωρίς να ελευθερώνουν μερίδια αγοράς αλλά, αντιθέτως, επιχειρώντας να ενισχύσουν την ανταγωνιστική θέση αυτής της επιχείρησης.

(94)

Πρέπει στο παρόν στάδιο να διεξαχθεί μεθοδική εξέταση των μέσων που εφάρμοσαν οι γαλλικές αρχές για να επιτύχουν τους στόχους τους.

(95)

Οι γαλλικές αρχές επιβεβαιώνουν ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2. Συνεπώς, η Επιτροπή μπορεί να περιοριστεί στο να επαληθεύσει αν η Γαλλία τήρησε τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2. Προς υπενθύμιση, η εν λόγω παράγραφος αναφέρει:

«Σε περίπτωση που η Sernam πωλήσει όλα μαζί τα στοιχεία του ενεργητικού της, με την τιμή της αγοράς, σε εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF, με διαφανή και ανοικτή διαδικασία, δεν εφαρμόζονται οι όροι της παραγράφου 1».

(96)

Όπως θα αποδειχθεί στη συνέχεια, η Γαλλία δεν τήρησε αυτούς τους όρους.

(97)

Από τις παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών και του πρώτου καταγγέλλοντα προκύπτει ότι η διοίκηση της SNCF αποδέχτηκε μόνο καταρχήν την προσφορά της Financière Sernam. Το πρωτόκολλο συμφωνίας που δεσμεύει όλα τα μέρη γι’ αυτή την πράξη υπεγράφη, ωστόσο, μόλις την 21η Ιουλίου 2005 και οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης εκτελέστηκαν μόλις στις 17 Οκτωβρίου 2005.

(98)

Η Επιτροπή συνάγει ότι η διαβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν πραγματοποιήθηκε το αργότερο στις 30 Ιουνίου 2005, όπως επέβαλε ο όρος της απόφασης Sernam 2. Και μόνο αυτός ο λόγος θα αρκούσε ήδη για να κριθεί ότι η Γαλλία εφάρμοσε καταχρηστικά την εγκριθείσα ενίσχυση για την οποία είχε τεθεί ως όρος η εφαρμογή της απόφασης Sernam 2.

(99)

Η σύμβαση πώλησης στις έννομες τάξεις των κρατών μελών της Ένωσης βασίζεται στις αρχές του ρωμαϊκού δικαίου («emptio venditio»). Η πώληση συνίσταται στη μεταβίβαση της ιδιοκτησίας ενός αγαθού έναντι της καταβολής ενός τιμήματος. Η τιμή αυτή πρέπει, όπως υπογραμμίζει η γαλλική κυβέρνηση βάσει του γαλλικού δικαίου, να είναι μια τιμή θετική.

(100)

Μια πράξη με την οποία το πρόσωπο που επιθυμεί να μεταβιβάσει την ιδιοκτησία ενός ή περισσότερων αγαθών προσφέρει το χρήμα στο πρόσωπο που τα αγοράζει δεν συνιστά πώληση, αλλά σύμβαση διαφορετικού τύπου.

(101)

Στην προκειμένη περίπτωση, η SNCF κατέβαλε ποσό 59 εκατ. ευρώ, προβαίνοντας στην ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA με 57 εκατ. ευρώ και της Sernam Xpress με 2 εκατ. ευρώ αντίστοιχα και παρείχε διάφορες εγγυήσεις στη Financière Sernam. Η καταβολή 2 εκατ. ευρώ από τη Financière Sernam στην SNCF και στη Sernam SA ακυρώνει την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress, αλλά όχι τα άλλα στοιχεία της συναλλαγής. Συνεπώς, η σύμβαση που συνήψαν η SNCF και η Financière Sernam δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως σύμβαση πώλησης. Αυτό, εξάλλου, δεν αμφισβητείται από τις γαλλικές αρχές, οι οποίες εξηγούν ότι οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν συνιστούν πώληση, διότι το γαλλικό δίκαιο δεν θα τους επέτρεπε να πραγματοποιήσουν μια πώληση που θα είχε αυτό το αποτέλεσμα.

(102)

Η Επιτροπή κρίνει ότι η συναφθείσα σύναψη μεταξύ της SNCF και της Financière Sernam δεν συνιστά πώληση. Για τον λόγο αυτό επίσης, δεν τηρήθηκε το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2, διότι δεν υπήρξε πώληση. Κατά συνέπεια, η Γαλλία προέβη σε καταχρηστική εφαρμογή της ενίσχυσης για την έγκριση της οποίας τέθηκαν όροι με την απόφαση Sernam 2.

(103)

Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam συνιστά πώληση, η τήρηση του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 προϋποθέτει ότι η πώληση αυτή αφορά αποκλειστικά τα στοιχεία ενεργητικού και όχι το σύνολο (ενεργητικό και παθητικό) της Sernam SA. Αυτό συνάγεται από την αιτιολογική σκέψη 217 της απόφασης Sernam 2, η οποία παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 49 της παρούσας απόφασης.

(104)

Όπως εξηγήθηκε στο τμήμα 2.4, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA από την SNCF στη Financière Sernam βασίζεται στη χρησιμοποίηση από την Sernam SA της κατά 100 % θυγατρικής της Sernam Xpress, στην οποία διαβιβάστηκαν τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam SA καθώς και το παθητικό της, με εξαίρεση ορισμένες από τις οφειλές της στη μητρική εταιρεία της, την SNCF. Πριν από αυτή τη μεταβίβαση, η SNCF προέβη σε ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA με ποσό 57 εκατ. ευρώ και αυτά τα νέα κεφάλαια περιελήφθησαν στα μεταβιβασθέντα περιουσιακά στοιχεία. Αφού πραγματοποιήθηκε η μεταβίβαση, η SNCF προέβη σε ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress με ποσό 2 εκατ. ευρώ. Τότε οι μετοχές της Sernam Xpress πωλήθηκαν στη Financière Sernam για το ίδιο ποσό (2 εκατ. ευρώ).

(105)

Όπως αναφέρεται στο τμήμα 2.7.1.3, οι γαλλικές αρχές δικαιολογούν αυτή την πράξη με τον διπλό περιορισμό του γαλλικού δικαίου και της απόφασης Sernam 2.

(106)

Υποστηρίζουν ότι το συνολικό αποτέλεσμα της πράξης είναι ταυτόσημο με αυτό μιας πώλησης των περιουσιακών στοιχείων. Έπρεπε, συνεπώς, να εξομοιωθεί με πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA ως σύνολο κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.

(107)

Η Επιτροπή καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα, για δύο λόγους.

(108)

Η πράξη που πραγματοποίησε η SNCF επέτρεψε στη Financière Sernam να αγοράσει τις μετοχές της Sernam Xpress, δηλαδή να πραγματοποιήσει πώληση μετοχών («share deal»)».

(109)

Ασφαλώς, σε ένα πρώτο στάδιο, η SNCF προέβη σε μια πράξη η οποία χαρακτηρίζεται από το γαλλικό δίκαιο, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, ως «μερική εισφορά περιουσιακών στοιχείων» (στην πραγματικότητα στοιχείων ενεργητικού και παθητικού). Εντούτοις, ακόμη και αν αναλυθεί μεμονωμένα, η πράξη αυτή δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πώληση περιουσιακών στοιχείων σε τρίτο». Πραγματοποιήθηκε με αρνητική τιμή 57 εκατ. ευρώ και, κατά συνέπεια, δεν συνιστά πώληση (βλέπε τμήμα 3.2.2). Επιπλέον, δεν αφορά μόνο τα στοιχεία ενεργητικού, αλλά και το σύνολο του παθητικού, με εξαίρεση ορισμένες οφειλές της Sernam SA προς τη μητρική της εταιρεία, την SNCF. Επρόκειτο, συνεπώς, για μια μεταβίβαση του συνόλου (των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA, και όχι μια πώληση μόνο των στοιχείων ενεργητικού (βλέπε επίσης τμήμα 3.2.3.2.).

(110)

Τέλος, η μεταβίβαση αυτή πραγματοποιήθηκε σε μία κατά 100 % θυγατρική, την Sernam Xpress, οντότητα που συστάθηκε επί τούτου για να δεχθεί τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA με αποκλειστικό σκοπό να μεταπωληθεί η ίδια στη Financière Sernam. Άρα, αυτή η εισφορά δεν πραγματοποιήθηκε σε μια τρίτη και ανεξάρτητη από την SNCF επιχείρηση.

(111)

Σε ένα δεύτερο στάδιο, οι μετοχές της Sernam Xpress πωλήθηκαν στη Financière Sernam, πράξη που δεν συνιστά πώληση περιουσιακών στοιχείων σε έναν τρίτο, αλλά μεταβίβαση μετοχών ή μεριδίων (share deal) (και συνεπώς μεταβίβαση του συνόλου της επιχείρησης).

(112)

Συνεπώς, καμία από τις πράξεις που εκτέλεσε η SNCF δεν συνιστά πώληση της ολότητας των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA σε μια εταιρεία χωρίς νομικό δεσμό με την SNCF, ούτε τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.

(113)

Η αιτιολογική σκέψη 217 της απόφασης Sernam 2, που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 89 της παρούσας απόφασης, κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα, αφενός, σε μια πώληση των στοιχείων ενεργητικού και, αφετέρου, σε μια πώληση του συνόλου (ενεργητικό και παθητικό) της Sernam SA. Από την εν λόγω αιτιολογική σκέψη συνάγεται σαφώς ότι, εάν οι γαλλικές αρχές όφειλαν, όπως το εννοούσαν κατά την έκδοση της απόφασης Sernam 2, να προβούν σε πώληση της ολότητας (στοιχεία ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA, θα ήταν υποχρεωμένες να τηρήσουν τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2.

(114)

Οι διάφορες πράξεις μεταβίβασης είχαν ως αποτέλεσμα η Financière Sernam, αγοράζοντας την Sernam Xpress, να αποκτήσει το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA τη στιγμή της έκδοσης της απόφασης Sernam 2, με τις ακόλουθες εξαιρέσεις: αφενός, τα στοιχεία ενεργητικού αυξήθηκαν με τις εισφορές των 57 εκατ. ευρώ στην Sernam SA και των 2 εκατ. ευρώ στη Sernam Xpress (βλέπε επίσης το τμήμα 3.2.4. της παρούσας απόφασης) και, αφετέρου, τα στοιχεία του παθητικού αφαιρέθηκαν από το ποσό του συμμετοχικού δανείου που συνήψε η εταιρεία Sernam SA από τον όμιλο SNCF, παθητικό που αφορά την καταγγελία της σύμβασης «IBM – GPS», και από το ποσό της υποχρέωσης επιστροφής της μη συμβιβάσιμης ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ.

(115)

Όμως, αυτές οι οριακές προσαρμογές δεν μπορούν να συγκαλύψουν το γεγονός ότι ο κύριος όγκος των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Sernam SA μεταβιβάστηκε πρώτα στην Sernam Xpress και στη συνέχεια στη Financière Sernam.

(116)

Η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν συνιστά, συνεπώς, πώληση των στοιχείων ενεργητικού, αλλά μεταβίβαση της ολότητας (ενεργητικού και παθητικού) της Sernam SA, με ορισμένες εξαιρέσεις. Συνεπώς, και γι’ αυτόν επίσης τον λόγο, δεν τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.

(117)

Όσον αφορά τα στοιχεία ενεργητικού, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, το ποσό των 59 εκατ. ευρώ προστέθηκε με τις ανακεφαλαιοποιήσεις της Sernam SA και της Sernam Xpress και ότι, στο οικονομικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη την πληρωμή των 2 εκατ. ευρώ από την Financière Sernam, αυτό το πρόσθετο ποσό ανέρχεται σε 57 εκατ. ευρώ. Αυτή η εισφορά στα στοιχεία ενεργητικού δεν επιτρέπεται από το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.

(118)

Οι γαλλικές αρχές οργάνωσαν σε ένα πρώτο στάδιο μια διαφανή και ανοικτή διαδικασία. Όμως, στο τέλος αυτής της διαδικασίας, η SNCF δεν έλαβε καμία δεσμευτική προσφορά.

(119)

Μετά την αποτυχία της διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας, συνάφθηκε με την Financière Sernam η σύμβαση που αφορά τις διάφορες πράξεις μεταβίβασης των δραστηριοτήτων της Sernam SA. Επειδή η Financière Sernam δεν είχε συμμετάσχει ως εταιρεία και αυτόνομα στη διαφανή και ανοικτή διαδικασία, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων δεν πραγματοποιήθηκε τελικά με διαφανή και ανοικτή διαδικασία.

(120)

Και για το λόγο αυτό επίσης, δεν τηρήθηκαν οι όροι του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2.

(121)

Η αιτιολογική σκέψη 217 της απόφασης Sernam 2 εξηγεί τον σκοπό μιας πώλησης στοιχείων ενεργητικού ως εξής:

«Η Sernam […] θα είχε ελευθερώσει τα μερίδιά της στην αγορά προς όφελος του ανεξάρτητου αγοραστή (ο οποίος θα μπορεί εκ των πραγμάτων να συνεχίσει τις δραστηριότητές του με τα στοιχεία ενεργητικού της Sernam).»

(122)

Ο σκοπός μιας πώλησης των στοιχείων ενεργητικού ήταν, λοιπόν, να ελευθερωθούν τα μερίδια αγοράς και τα στοιχεία ενεργητικού της Sernam SA, προκειμένου να μπορέσει ένας τρίτος να χρησιμοποιήσει αυτά τα στοιχεία ενεργητικού. Η πώληση των στοιχείων ενεργητικού αποσκοπούσε, συνεπώς, στη διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας της Sernam SA.

(123)

Όμως, στην προκειμένη περίπτωση, η Sernam SA αγοράστηκε στο σύνολό της από τα στελέχη της, τα οποία στη συνέχεια συγκεντρώθηκαν στη Financière Sernam. Υπάρχει απόλυτη οικονομική συνέχεια· επιπλέον, η επιχείρηση απαλλάχθηκε από ένα σημαντικό μέρος του χρέους της και εισέπραξε νέα κεφάλαια ύψους 59 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 57 εξακολουθούν να βαρύνουν την SNCF. Συνεπώς, εκτός από το γεγονός ότι η πράξη που εκτελέστηκε δεν τηρεί τους όρους του άρθρου 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2, δεν επιτρέπει ούτε την επίτευξη των στόχων που επεδίωκε η εν λόγω απόφαση. Αντίθετα, έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση μιας οικονομικής οντότητας που μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό τις οποίες ακριβώς προσπαθούσαν να μετριάσουν τα μέτρα που επιβλήθηκαν με την απόφαση.

(124)

Το επιχείρημα της Γαλλίας ότι στο σύνολό τους οι εν λόγω πράξεις ισοδυναμούσαν με πώληση των στοιχείων ενεργητικού ως συνόλου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Πράγματι, από τη φύση του, το πρώτο χαρακτηριστικό μιας πώλησης περιουσιακών στοιχείων ως συνόλου είναι να μην έγκειται σε πώληση μετοχών. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί το επιχείρημα ότι το σύνολο διαφόρων νομικών πράξεων (μερική εισφορά στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και στη συνέχεια share deal) ισοδυναμεί με μια δεδομένη νομική πράξη (πώληση στοιχείων ενεργητικού), όταν η μία από τις νομικές πράξεις που εφαρμόστηκαν στην πράξη συνιστά ακύρωση της επιδιωκόμενης νομικής πράξης.

(125)

Επίσης, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ούτε το επιχείρημα ότι βάσει του γαλλικού δικαίου είναι αδύνατη η άμεση πώληση των στοιχείων ενεργητικού της Sernam SA στη Financière Sernam. Καταρχάς, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η απόφαση της Sernam 2 παρείχε στη Γαλλία δύο εναλλακτικούς τρόπους να εκτελέσει την εν λόγω απόφαση. Εάν υποτεθεί ότι η πώληση των στοιχείων ενεργητικού ήταν αδύνατη, οι γαλλικές αρχές μπορούσαν να εκτελέσουν την απόφαση εφαρμόζοντας τη δυνατότητα που προβλέπει το άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης Sernam 2 (περιορισμό των ίδιων δραστηριοτήτων της Sernam SA μόνο στις δραστηριότητες σιδηροδρομικής ταχυμεταφοράς, με υπεργολαβία των οδικών μεταφορών). Δεύτερον, εάν οι τρίτοι πιστωτές ήταν πράγματι αντίθετοι με μια πώληση σε αρνητική τιμή, η Sernam SA θα μπορούσε να υπαχθεί σε συλλογική διαδικασία, ώστε να είναι δυνατή η πώληση στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας.

(126)

Τέλος, εάν οι γαλλικές αρχές είχαν δυσκολίες να υλοποιήσουν την απόφαση Sernam 2, όφειλαν να επαναφέρουν το θέμα στην Επιτροπή για να καταλήξουν σε συμφωνία με αυτήν, σε μια λύση που θα αφορούσε έναν άλλο τρόπο βάσει της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας που προβλέπει το άρθρο 4 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Μολονότι οι γαλλικές αρχές επισκέφθηκαν την Επιτροπή στις 24 Νοεμβρίου 2004 και την ενημέρωσαν εγγράφως επίσημα στις 21 Δεκεμβρίου 2004 για την επιλογή τους να πωλήσουν τα περιουσιακά στοιχεία ως σύνολο, χωρίς να περιγράψουν τα βασικά στοιχεία, πρέπει να τονιστεί ότι ουδέποτε η Γαλλία κοινοποίησε στην Επιτροπή τροποποίηση του εγκριθέντος σχεδίου αναδιάρθρωσης για το οποίο τέθηκαν όροι στην απόφαση Sernam 2. Εντούτοις, το τμήμα 3.2.3 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων (28) επιβεβαιώνει ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να παρεκκλίνει από το σχέδιο αναδιάρθρωσης χωρίς κοινοποίηση και προηγούμενη έγκριση από την Επιτροπή.

(127)

Όμως, η Επιτροπή ουδέποτε έδωσε την έγκρισή της για τη μεταβίβαση δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, την οποία πραγματοποίησε η Γαλλία.

(128)

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή έχει την άποψη ότι δεν τηρήθηκε το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2. Συνεπώς, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης ύψους 503 εκατ. ευρώ που εγκρίθηκε υπό το όρο που έθεσε η απόφαση Sernam 2 εφαρμόστηκε με καταχρηστικό τρόπο.

(129)

Εφόσον η ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ χρησιμοποιήθηκε από τον δικαιούχο κατά παράβαση της απόφασης Sernam 2, δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει της εν λόγω απόφασης.

(130)

Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το κράτος μέλος μπορεί να επικαλεστεί τους λόγους του συμβιβάσιμου μιας ενίσχυσης. Εφόσον η Γαλλία δεν επικαλέστηκε κανέναν λόγο συμβατότητας, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά και πρέπει να ανακτηθεί, προσαυξημένη με τόκους από την ημερομηνία της χορήγησής της.

(131)

Η ενίσχυση αυτή πρέπει να επιστραφεί από την Financière Sernam καθώς και τις θυγατρικές της, ιδίως τις Sernam Services και Aster, οι οποίες συνεχίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα η οποία ωφελήθηκε από την ενίσχυση, την οποία άλλοτε ασκούσε η Sernam SA (σήμερα έχει εκκαθαριστεί) και στη συνέχεια η Sernam Xpress (τα περιουσιακά στοιχεία της οποίας απορροφήθηκαν από την Financière Sernam μετά την καθολική μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της). Πράγματι, πρέπει καταρχάς να ληφθεί υπόψη ότι στην Sernam Xpress μεταβιβάστηκε το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού και ένα μέρος του παθητικού της Sernam SA μετά από μια πράξη που πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό του ομίλου. Η Sernam Xpress συνέχισε συνεπώς την οικονομική δραστηριότητα της Sernam SA (βλέπε επίσης την αναλυτική απόδειξη στο τμήμα 3.3). Στη συνέχεια, λόγω της καθολικής μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων, η Financière Sernam είναι ο νόμιμος διάδοχος της Sernam Xpress. Τέλος, η Financière Sernam καθώς και οι θυγατρικές της, ιδίως η Sernam Service και η Aster, συνεχίζουν τη δραστηριότητα της Sernam SA και της Sernam Xpress και εξακολουθούν να ωφελούνται από την ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ που αρχικά χορηγήθηκε στη Sernam SA.

(132)

Η κρατική ενίσχυση ύψους 41 εκατ. ευρώ την οποία η Γαλλία έπρεπε να ανακτήσει από τον δικαιούχο της, κατ’ εφαρμογή της απόφασης Sernam 2, εγγράφηκε στο παθητικό της εκκαθάρισης της εταιρείας Sernam SA.

(133)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, βάσει του άρθρου 4 της απόφασης Sernam 2, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam μέσω διαδικασίας την οποία χαρακτηρίζουν διαφανή και ανοικτή είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί η υποχρέωση ανάκτησης μόνο στην εταιρεία Sernam SA.

(134)

Το άρθρο 4 της απόφασης Sernam 2 αναφέρει τα ακόλουθα:

«Οποιαδήποτε μερική ή εξ ολοκλήρου πώληση της Sernam πρέπει να πραγματοποιηθεί με την τιμή της αγοράς και με διαδικασία διαφανή και ανοικτή σε όλους τους ανταγωνιστές. Υπό τους όρους αυτούς, η επιστροφή της ενίσχυσης ύψους 41 εκατ. ευρώ θα βαρύνει την εταιρεία Sernam, εφόσον αυτή εξακολουθεί να υφίσταται.»

(135)

Το άρθρο 4 κάνει διάκριση με βάση το αν υπήρξε ή όχι διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας της Sernam. Σε περίπτωση εξαφάνισης αυτής της δραστηριότητας, δεν υφίσταται ζήτημα ανάκτησης από αυτούς που αγόρασαν τα στοιχεία στην αγοραία τιμή στο πλαίσιο μιας διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας.

(136)

Η Επιτροπή επισημαίνει, εξάλλου, ότι οι αποφάσεις του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου αποδίδουν καθοριστική σημασία στους ίδιους παράγοντες.

(137)

Η απόφαση SMI (29) κάνει διάκριση μεταξύ δύο υποθέσεων σε περίπτωση πώλησης δραστηριοτήτων για τις οποίες έχει χορηγηθεί ενίσχυση, δηλαδή της πώλησης εταιρικών μεριδίων της επιχείρησης, μετά την οποία η επιχείρηση που έλαβε τις ενισχύσεις διατηρεί τη νομική προσωπικότητά της (share deal), και της πώλησης όλων ή ενός μέρους των στοιχείων ενεργητικού της επιχείρησης σε μια άλλη επιχείρηση, μετά την οποία η οικονομική δραστηριότητα που έλαβε την ενίσχυση δεν ασκείται πλέον από το ίδιο νομικό πρόσωπο (asset deal).

(138)

Όσον αφορά το share deal, το Δικαστήριο έκρινε ότι (30):

«[…] όταν επιχείρηση που έλαβε παράνομη κρατική ενίσχυση αγοράζεται στην τιμή της αγοράς, δηλαδή στην πιο υψηλή τιμή που ένας ιδιώτης επενδυτής δρων υπό τις συνήθεις συνθήκες ανταγωνισμού θα ήταν διατεθειμένος να καταβάλει για την εταιρεία αυτή ως είχε, ιδίως μετά τη λήψη κρατικών ενισχύσεων, η ενίσχυση εκτιμήθηκε στην τιμή της αγοράς και περιλήφθηκε στην τιμή πωλήσεως. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η εν λόγω επιχείρηση ευνοήθηκε σε σχέση με άλλους επιχειρηματίες της αγοράς (βλέπε, συναφώς, απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, C-390/98, Banks, Συλλογή 2001, σ. I-6117, σκέψη 77).

Στην υπό κρίση υπόθεση, η επιχείρηση στην οποία χορηγήθηκαν παράνομες ενισχύσεις διατηρεί τη νομική της προσωπικότητα και εξακολουθεί να ασκεί, για δικό της λογαριασμό, τις επιδοτούμενες από τις κρατικές ενισχύσεις δραστηριότητες. Επομένως, υπό κανονικές συνθήκες η επιχείρηση αυτή διατηρεί το συνδεόμενο με τις εν λόγω ενισχύσεις ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και, ως εκ τούτου, αυτή οφείλει να επιστρέψει ποσό ίσο προς αυτό των ενισχύσεων. Επομένως, δεν μπορεί να ζητηθεί από τον αγοραστή να επιστρέψει τις ενισχύσεις αυτές. […]»

(139)

Όσον αφορά το asset deal, το Δικαστήριο έκρινε τα ακόλουθα: (31)

«Ασφαλώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι, στην περίπτωση συστάσεως διάδοχων εταιρειών με σκοπό τη συνέχιση μέρους των δραστηριοτήτων της λαβούσας τις ενισχύσεις επιχειρήσεως μετά την πτώχευσή της, οι εν λόγω εταιρείες ενδέχεται επίσης να υποχρεωθούν να επιστρέψουν τις εν λόγω ενισχύσεις, εφόσον αποδειχθεί ότι επωφελούνται στην πράξη από το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που συνδέεται με τις εν λόγω ενισχύσεις. Συγκεκριμένα, αυτό θα μπορούσε μεταξύ άλλων να ισχύσει στην περίπτωση που οι εταιρείες αυτές αγοράζουν στοιχεία του ενεργητικού της υπό εκκαθάριση εταιρείας χωρίς να καταβάλουν τίμημα σύμφωνο με τους όρους της αγοράς ή εφόσον αποδειχθεί ότι σκοπός της συστάσεως των εταιρειών αυτών ήταν η διαφυγή της υποχρεώσεως επιστροφής των εν λόγω ενισχύσεων.»

(140)

Η ίδια διάκριση γίνεται και στην απόφαση Seleco. (32) Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι η Επιτροπή μπορεί να υποχρεωθεί να απαιτήσει η ανάκτηση της ενίσχυσης να μην σταματήσει στην αρχική εταιρεία, αλλά να επεκταθεί στην επιχείρηση που συνεχίζει τη δραστηριότητα της αρχικής επιχείρησης χρησιμοποιώντας μέσα παραγωγής που της έχουν μεταβιβαστεί, όταν ορισμένα στοιχεία της μεταβίβασης οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υφίσταται οικονομική συνέχεια μεταξύ των δύο επιχειρήσεων. Το Δικαστήριο δέχτηκε επίσης τη συνάφεια των ακόλουθων δεικτών για να διαπιστώσει την ύπαρξη οικονομικής συνέχειας: το αντικείμενο της μεταβίβασης (στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, χρησιμοποίηση του ίδιου εργατικού δυναμικού, δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία), το τίμημα της μεταβίβασης, την ταυτότητα των μετόχων ή των ιδιοκτητών της αγοράστριας και της αρχικής επιχείρησης, τον χρόνο πραγματοποίησης της μεταβίβασης (μετά την έναρξη της έρευνας, την κίνηση της διαδικασίας ή την έκδοση της οριστικής απόφασης) ή, ακόμη, την οικονομική λογική της πράξης (33).

(141)

Κρίνεται επίσης σκόπιμο να τονιστεί ότι οι πωλήσεις στοιχείων ενεργητικού στις υποθέσεις SMI και Seleco πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο συλλογικής διαδικασίας, υπό την εποπτεία δικαστή. Αφορούσαν μόνο μέρος των στοιχείων ενεργητικού των επιχειρήσεων που ήταν αντικείμενο συλλογικής διαδικασίας. Εξάλλου, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, δεν διαπιστώθηκε ότι αυτές δεν αντιστοιχούσαν σε συνθήκες της αγοράς.

(142)

Το Πρωτοδικείο ανέλυσε μια συμφωνία μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού στην απόφαση CDA (34) και επαλήθευσε κυρίως αν υπήρχαν στην εν λόγω περίπτωση ενδείξεις που θα επέτρεπαν να διαπιστωθεί καταστρατήγηση της διάταξης για ανάκτηση της ενίσχυσης μέσω μερικής πώλησης στοιχείων ενεργητικού. Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε διαπιστώσει παρόμοια βούληση στη συγκεκριμένη περίπτωση και ότι η CDA δεν αποκόμισε πραγματικά ανταγωνιστικό πλεονέκτημα επωφελούμενη από τις χορηγηθείσες ενισχύσεις. Αυτή η διαπίστωση του Πρωτοδικείου βασίστηκε σε δύο πραγματικά στοιχεία: η πώληση είχε περιοριστεί σε ένα μέρος των στοιχείων ενεργητικού, τα οποία πωλήθηκαν ως σύνολο και αυτός ο τρόπος δράσης (δηλαδή η πώληση ως σύνολο) επέτρεψε να εισπραχθεί ένα υψηλότερο τίμημα από αυτό που θα είχε επιτευχθεί με τη χωριστή πώληση των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού.

(143)

Πρέπει, λοιπόν, να εξεταστεί η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam με βάση τα κριτήρια που ανέπτυξαν το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πρέπει να επεκταθεί η ανάκτηση στη Financière Sernam και τις θυγατρικές της, τη Sernam Services και την Aster.

(144)

Όσον αφορά καταρχήν τη μεταβίβαση του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, με εξαίρεση τα τρία χρηματοπιστωτικά στοιχεία παθητικού (συμμετοχικό δάνειο που συνήψε η εταιρεία Sernam SA από τον όμιλο SNCF, το στοιχείο παθητικού σε σχέση με την καταγγελία της σύμβασης «IBM – GPS»· υποχρέωση επιστροφής της παράνομης ενίσχυσης των 41 εκατ. ευρώ), της Sernam SA στη Sernam Xpress, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η μεταβίβαση αυτή κάλυψε το σύνολο της επιχείρησης (βλέπε τμήμα 3.2.3). Υπάρχει, συνεπώς, οικονομική συνέχεια μεταξύ της Sernam SA και της Sernam Xpress. Αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στην παρούσα υπόθεση και τα πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στις αποφάσεις SMI, Seleco και CDA, τα οποία αφορούσαν μόνο την πώληση μέρους των στοιχείων ενεργητικού. Επιπλέον, η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό ενός ομίλου. Πραγματοποιήθηκε μετά από μια οριστική απόφαση της Επιτροπής η οποία διέτασσε την ανάκτηση της ενίσχυσης με αποκλειστικό οικονομικό σκοπό να επιτρέψει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της Sernam 2 χωρίς να πρέπει να τηρηθούν οι όροι που επέβαλε το άρθρο 3 της απόφασης Sernam 2. Πληρούνται, συνεπώς, όλα τα κριτήρια για να αποδειχθεί η οικονομική συνέχεια σύμφωνα με το πνεύμα της απόφασης της Επιτροπής και της απόφασης του Δικαστηρίου στην υπόθεση Seleco.

(145)

Η Επιτροπή παρατηρεί, κατά τα λοιπά, ότι η μεταβίβαση στη Sernam Xpress δεν ανταποκρίνεται στις συνθήκες της αγοράς. Η μεταβίβαση στη Sernam Xpress πραγματοποιήθηκε σε αρνητική τιμή και δεν είναι αποτέλεσμα διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας (βλέπε τμήμα 3.2.5). Στην αρνητική τιμή των 57 εκατ. ευρώ, η οποία επινοήθηκε ως λειτουργική ενίσχυση που θα επέτρεπε την κάλυψη των ζημιών της Sernam Xpress για τα έτη 2005 έως 2008, (35) προστέθηκε η παραίτηση από την αξίωση της SNCF έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 27). Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι τα στοιχεία παθητικού που παραμένουν στην Sernam SA είναι οφειλές προς τρίτους και όχι προς την SNCF. Με την εισφορά κεφαλαίου 57 εκατ. ευρώ, η SNCF έδωσε τη δυνατότητα στη Sernam Xpress, για την περίοδο από το 2005 έως το 2008, να εξοφλήσει το σύνολο των οφειλών της. Εάν, αντ’ αυτού, η SNCF είχε πωλήσει μόνο τα στοιχεία ενεργητικού σε μια θετική τιμή, οι οφειλές της Sernam SA έναντι των τρίτων θα είχαν εξοφληθεί μόνο μέχρι το ποσό των εσόδων από την πώληση. Αυτό είναι μία επιπλέον ένδειξη ότι η συμβατική ισορροπία ανάμεσα στην SNCF και τη Financière Sernam δεν ανταποκρίνεται στις συνθήκες της αγοράς.

(146)

Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η αρνητική τιμή των 57 εκατ. ευρώ είναι υψηλότερη από την καλύτερη προσφορά που παραλείφθηκε κατά την άκαρπη διαδικασία υποβολής προσφορών, η οποία ήταν μια αρνητική τιμή 56,4 εκατ. ευρώ (προσφορά δεύτερου γύρου [5ος υποψήφιος]).

(147)

Η μεταβίβαση έδινε στη Sernam Xpress τη δυνατότητα να παρακάμψει την εντολή ανακτήσεως των 41 εκατ. ευρώ σε βάρος της Sernam SA και της επέτρεπε να συνεχίσει τις δραστηριότητες της Sernam SA χωρίς να είναι αναγκασμένη να επιστρέψει αυτή την ενίσχυση και χωρίς να οφείλει να τηρήσει τους όρους του άρθρου 3 της απόφασης Sernam 2.

(148)

Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μεταφορά των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Sernam Xpress είχε ως αποτέλεσμα να εξακολουθήσει η Sernam Xpress να απολαμβάνει πράγματι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που συνδέεται με το όφελος από τις χορηγηθείσες ενισχύσεις. Πράγματι, υπήρξε οικονομική συνέχεια ανάμεσα στις δύο εταιρείες και η μεταβίβαση αντιστοιχεί σε παράκαμψη της εντολής ανάκτησης της ενίσχυσης σε βάρος της Sernam SA.

(149)

Όπως εξηγείται στις αποφάσεις SMI και Seleco, η πώληση μετοχών μιας εταιρείας που έχει λάβει παράνομη ενίσχυση από ένα μέτοχο σε ένα τρίτο δεν επηρεάζει την υποχρέωση ανάκτησης της ενίσχυσης από τη δικαιούχο εταιρεία. Κατά συνέπεια, η πώληση εταιρικών μεριδίων της Sernam Xpress στη Financière Sernam δεν είχε ως αποτέλεσμα την απαλλαγή της Sernam Xpress από την υποχρέωση να επιστρέψει την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ.

(150)

Μετά τη συγχώνευση της Sernam Xpress με τη Financière Sernam, η υποχρέωση ανάκτησης μεταβιβάστηκε στη Financière Sernam. Επιπροσθέτως, η εταιρεία αυτή και οι θυγατρικές της, ιδίως η Sernam Services και η Aster, συνεχίζουν τη δραστηριότητα της Sernam SA και της Sernam Xpress και εξακολουθούν, συνεπώς, να επωφελούνται από την ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ που αρχικά είχε χορηγηθεί στη Sernam SA.

(151)

Εξάλλου, για τους λόγους που παρατίθενται στο σημείο 3.4 ανωτέρω, τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι γαλλικές αρχές σχετικά με την εφαρμογή της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς πρέπει να απορριφθούν.

(152)

Το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 προβλέπει ορισμένα μέτρα τα οποία θα μπορούν να αποτελέσουν νέες ενισχύσεις (βλέπε αιτιολογική σκέψη 36 ανωτέρω). Η Επιτροπή οφείλει να επαληθεύσει εάν τα μέτρα αυτά συνιστούν νέες ενισχύσεις και, εάν όντως έτσι συμβαίνει, αν οι ενισχύσεις αυτές μπορεί να κριθούν, κατά περίπτωση, συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.

(153)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, όλα τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Η SNCF μεταβίβασε τις δραστηριότητες της Sernam SA στην εταιρεία που υπέβαλε την καλύτερη προσφορά στο πλαίσιο διαφανούς και ανοικτής διαδικασίας υποβολής προσφορών και η προσφορά αυτή, μολονότι συνίσταται σε αρνητική τιμή, ήταν λιγότερο επαχθής για το κράτος μέτοχο από την εκκαθάριση της Sernam.

(154)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε μια κατάσταση ανάκτησης ενίσχυσης, δεν τίθεται θέμα εφαρμογής της αρχής του ιδιώτη επενδυτή. Το κράτος ενεργεί κατά την ανάκτηση μιας ενίσχυσης βάσει των υποχρεώσεων με τις οποίες βαρύνεται κατ’ εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης και όχι ως κράτος - μέτοχος.

(155)

Η Επιτροπή επισημαίνει, εξάλλου, ότι το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης Sernam 2 θεώρησε την πώληση στοιχείων ενεργητικού ως ισοδύναμο των αντισταθμιστικών μέτρων που επέβαλε το άρθρο 3 παράγραφος 1. Σύμφωνα με την παράγραφο 40 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (36), η μεταβίβαση μιας ελλειμματικής δραστηριότητας δεν μπορεί να θεωρηθεί αντισταθμιστικό μέτρο. Η αρνητική τιμή που συμφωνήθηκε μεταξύ της SNCF και της Financière Sernam αποδεικνύει ότι πρόκειται για μεταβίβαση μιας ελλειμματικής δραστηριότητας η οποία δεν μπορεί να αποτελεί ισοδύναμο ενός αντισταθμιστικού μέτρου. Στην προκειμένη περίπτωση, η αρνητική τιμή αντιστοιχεί σε λειτουργική ενίσχυση στην επιχείρηση, γεγονός που δεν μπορεί να συμβάλει στη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

(156)

Εξάλλου, εάν γινόταν αποδεκτή η θέση την οποία υποστηρίζει η Γαλλία, τότε η Γαλλία θα μπορούσε να αποφύγει την υποχρέωσή της να ανακτήσει από την Sernam SA και από κάθε εταιρεία η οποία συνεχίζει την οικονομική δραστηριότητά της την παράνομη ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ η οποία κρίθηκε ασυμβίβαστη με την απόφαση Sernam 2 καθώς και την ενίσχυση των 503 εκατ. ευρώ που εφαρμόστηκε με καταχρηστικό τρόπο. Αυτό θα συνιστούσε κατάφωρη παραβίαση της νομολογίας του Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία το κράτος μέλος καλείται να ανακτήσει άμεσα την ενίσχυση κάνοντας χρήση όλων των διαθέσιμων ένδικων μέσων, συμπεριλαμβανομένης της κατάσχεσης των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης και, εάν παραστεί ανάγκη, της εκκαθάρισης της επιχείρησης, εάν αυτή δεν είναι σε θέση να επιστρέψει την εν λόγω ενίσχυση (37).

(157)

Η αποδοχή της θέσης που υποστηρίζει η Γαλλία θα οδηγούσε επίσης σε διάκριση ανάμεσα σε μια ιδιωτική επιχείρηση και σε μια δημόσια επιχείρηση. Ενώ το κράτος θα επεδίωκε την ανάκτηση της ενίσχυσης από την ιδιωτική επιχείρηση, εάν ήταν αναγκαίο ακόμη και μέσω της εκκαθάρισής της, η δημόσια επιχείρηση θα μπορούσε να αποφύγει αυτή τη «μοίρα» με μόνη προϋπόθεση να αποδείξει ότι είναι λιγότερο δαπανηρό για το κράτος να την πωλήσει σε αρνητική τιμή παρά να ανακτήσει τις παράνομες και ασυμβίβαστες ενισχύσεις τις οποίες εισέπραξε η επιχείρηση.

(158)

Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Γαλλία δεν μπορεί να επικαλείται την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς για να εξαιρεθούν από την έννοια της κρατικής ενίσχυσης τα μέτρα που προβλέπει το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005.

(159)

Πρέπει, συνεπώς, να διαπιστωθεί αν τα υπό εξέταση μέτρα παρείχαν πλεονέκτημα στη Sernam Xpress ή στη Financière Sernam. Εφόσον αυτές οι δύο επιχειρήσεις συγχωνεύθηκαν στη συνέχεια, δεν είναι αναγκαίο να γίνει διάκριση ανάμεσα στα πλεονεκτήματα που παρασχέθηκαν στη μία ή την άλλη. Τα άλλα τρία κριτήρια για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης πληρούνται: τα μέτρα χρηματοδοτήθηκαν με πόρους μιας δημόσιας επιχείρησης, της SNCF· η SNCF είναι δημόσιος οργανισμός (EPIC) που υπόκειται σε στενότατη εποπτεία του κράτους· η παροχή του πλεονεκτήματος καταλογίζεται, συνεπώς, και στο κράτος. Εφόσον η Sernam Xpress και η Financière Sernam δραστηριοποιούνται στις οδικές μεταφορές, τομέα ανοικτό στον ανταγωνισμό στο εσωτερικό της Ένωσης, το πλεονέκτημα υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.

(160)

Με την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam SA από την SNCF με 57 εκατ. ευρώ, η Sernam SA αποκόμισε σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα που δεν διέθεταν οι ανταγωνιστές της. Το πλεονέκτημα αυτό μεταβιβάστηκε στη συνέχεια με τα άλλα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού στη Sernam Xpress.

(161)

Με την ανακεφαλαιοποίηση της Sernam Xpress από την SNCF με 2 εκατ. ευρώ, η Sernam Xpress αποκόμισε σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα που δεν διαθέτουν οι ανταγωνιστές της. Εντούτοις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η SNCF εισέπραξε από τη Financière Sernam ποσό 2 εκατ. ευρώ το οποίο ακυρώνει την ανακεφαλαιοποίηση των 2 εκατ. ευρώ, η οποία συνεπώς δεν απέφερε πλεονέκτημα.

(162)

Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 33, η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam δεν περιλαμβάνει δύο αξιώσεις της SNCF έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ. Παραιτούμενη από αυτές τις αξιώσεις, η SNCF παρέχει πλεονέκτημα ισοδύναμου ποσού στη Sernam Xpress/Financière Sernam.

(163)

Κατά τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, η SNCF παρέσχε τις κατωτέρω εγγυήσεις:

(164)

Όσον αφορά τις δύο πρώτες εγγυήσεις, είναι προφανές ότι παρέχουν πλεονέκτημα στην Sernam Xpress/Financière Sernam. Πράγματι, εάν δεν υπήρχαν αυτές οι δύο εγγυήσεις, η Sernam Xpress/Financière Sernam θα ήταν αναγκασμένες να επιβαρυνθούν οι ίδιες με τα εν λόγω έξοδα.

(165)

Όσον αφορά τις εγγυήσεις για την υπηρεσία TBE, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτές μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο της Sernam Xpress/Financière Sernam. Τους παρέχουν, συνεπώς, πλεονέκτημα.

(166)

Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η εγγύηση που παρασχέθηκε στους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους ήταν στην πραγματικότητα προς όφελος της SNCF. Πράγματι, η SNCF απέσπασε ορισμένους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους στη Sernam SA. Οι εν λόγω υπάλληλοι, το κόστος των οποίων βάρυνε τη Sernam SA, θα διατηρούσαν το δικαίωμα επανένταξης τους στην SNCF με απλή αίτηση. Εξαιτίας των φόβων που θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ιδιωτικοποίηση, η SNCF παρέτεινε την περίοδο κατά την οποία οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι θα μπορούσαν να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα, έτσι ώστε να αποφευχθεί μια μαζική επιστροφή αυτών των υπαλλήλων, η οποία θα ήταν επαχθέστερη για την SNCF.

(167)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν δεν υπήρχε η εν λόγω ενίσχυση, οι σιδηροδρομικοί υπάλληλοι θα είχαν ζητήσει κατά πάσα πιθανότητα να επανενταχθούν στην SNCF τη στιγμή της μεταβίβασης των δραστηριοτήτων. Η Sernam Xpress θα έπρεπε να τους αντικαταστήσει με νέους εργαζόμενους με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πιθανό, στην προκειμένη περίπτωση, ο μισθός αυτών των νέων υπαλλήλων να ήταν χαμηλότερος από τον μισθό των σιδηροδρομικών υπαλλήλων, γεγονός που θα αντιστάθμιζε το πρόσθετο κόστος για τη Sernam Xpress λόγω της πιο περιορισμένης πείρας τους ή ακόμη των δυσκολιών πρόσληψης σημαντικού αριθμού νέων απασχολουμένων σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

(168)

Όσον αφορά την παράταση της εγγύησης επαναπρόσληψης για διάστημα τριών ετών, η Γαλλία θεωρεί ότι αυτό συνιστά ατομικό δικαίωμα που παρέχεται σε ορισμένους υπαλλήλους της SNCF. Ούτε η Financière Sernam, ούτε η Sernam Xpress ήταν μέρη αυτής της συμφωνίας.

(169)

Η Επιτροπή συμμερίζεται αυτή την ανάλυση. Πράγματι, η εγγύηση αυτή καθιστά ελκυστικότερο το να παραμείνει κάποιος εργαζόμενος στη Sernam Xpress κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, χωρίς η Sernam Xpress να είναι αναγκασμένη να επωμισθεί το παραμικρό πρόσθετο κόστος.

(170)

Η Επιτροπή κρίνει ότι οι εγγυήσεις που παρείχε η SNCF στο πρωτόκολλο της 21ης Ιουλίου 2005, με εξαίρεση την εγγύηση για τους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους, προσφέρει πλεονέκτημα στη Sernam Xpress/Financière Sernam.

(171)

Ενώ η αξία των τριών πρώτων εγγυήσεων μπορεί εύκολα να προσδιοριστεί ποσοτικά (1 εκατ. ευρώ, 3 εκατ. ευρώ και 3 εκατ. ευρώ αντίστοιχα), δεν ισχύει το ίδιο για την εγγύηση της επαναπρόσληψης των εργαζομένων. Η Γαλλία θα έπρεπε να καθορίσει την αύξηση μισθών που θα έπρεπε να χορηγήσουν η Sernam Xpress/lFinancière Sernam στους εργαζομένους σε περίπτωση που δεν υπήρχαν αυτές οι εγγυήσεις, προκειμένου να επιτευχθεί ο ίδιος στόχος.

(172)

Στην αιτιολογική σκέψη 164 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέτασε ακόμη αν η αρνητική τιμή που «κατέβαλε» η Financière Sernam αντιστοιχούσε πράγματι στην αγοραία αξία. Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στο μεταξύ, πραγματοποιήθηκε η συγχώνευση ανάμεσα στη Sernam Xpress και τη Financière Sernam, και ότι μια πιθανή ενίσχυση στη Financière Sernam που συνίσταται σε μια υπερβολικά υψηλή αρνητική τιμή δεν υπερέβαινε τα 57 εκατ. ευρώ της ενίσχυσης την οποία εισέπραξε η Sernam Xpress ως νέα ενίσχυση. Συνεπώς, δεν είναι πλέον αναγκαίο να αποφανθεί για το ζήτημα μιας πιθανής ενίσχυσης στον αγοραστή.

(173)

Τα μέτρα του πρωτοκόλλου συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 που περιγράφονται στο παρόν τμήμα 3.4 συνιστούν νέες ενισχύσεις υπέρ της Sernam Xpress/Financière Sernam.

(174)

Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, ένα κράτος μέλος μπορεί να επικαλείται του λόγους του συμβιβάσιμου μιας ενίσχυσης. Εφόσον η Γαλλία δεν έχει επικαλεστεί κανένα λόγο συμβατότητας, η Επιτροπή κρίνει ότι οι ενισχύσεις αυτές είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά και πρέπει να ανακτηθούν, προσαυξημένες με τόκους.

(175)

Η εν λόγω ανάκτηση πρέπει να γίνει από τη Financière Sernam καθώς και από τις θυγατρικές της, ιδίως τη Sernam Service και την Aster, οι οποίες συνεχίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα που ωφελήθηκε από την ενίσχυση, την οποία άλλοτε ασκούσε η Sernam Xpress (που συγχωνεύθηκε με τη Financière Sernam).

(176)

Το πρωτόκολλο συμφωνίας της 21ης Ιουλίου 2005 περιέχει ρήτρα υπαναχώρησης σε περίπτωση αρνητικής απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντός των επόμενων 5 ετών από τη σύναψη του πρωτοκόλλου συμφωνίας. Η ρήτρα αυτή θα μπορούσε επίσης να συνιστά νέα ενίσχυση. Εντούτοις, παράλληλα, το διορθωτικό μέτρο θα ήταν η μη εφαρμογή της. Εφόσον η εν λόγω ρήτρα δεν εφαρμόστηκε στην πράξη, το αποτέλεσμα αυτό έχει επιτευχθεί. Δεν είναι, συνεπώς, αναγκαίο να αναλυθεί διεξοδικότερα η εν λόγω ρήτρα.

(177)

Δεν είναι δυνατό να γίνει αποδεκτό το επιχείρημα που επικαλούνται οι γαλλικές αρχές ότι τα διαβήματα προς την Επιτροπή (όπως η επίσκεψη στην Επιτροπή στις 24 Νοεμβρίου 2004 και η ηλεκτρονική επιστολή τους της 21ης Δεκεμβρίου 2004), στα οποία προέβησαν καλόπιστα σύμφωνα με την υποχρέωσή τους να συνεργαστούν, δικαιολογούσαν την εμπιστοσύνη ότι η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam ήταν σύμφωνη με την απόφαση Sernam 2 και με το δίκαιο της Ένωσης.

(178)

Στην πραγματικότητα, οι κοινοποιηθείσες από τις γαλλικές αρχές πληροφορίες περιορίζονταν στο να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με την επιλογή πώλησης των στοιχείων ενεργητικού ως συνόλου χωρίς να περιγράψουν τα βασικά στοιχεία της πράξης μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων της Sernam SA. Συγκεκριμένα, το ενημερωτικό σημείωμα της 21ης Δεκεμβρίου 2004 προς την Επιτροπή περιοριζόταν σε ορισμένα στοιχεία σχετικά με την οργάνωση της διαδικασίας μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων, τον ανοικτό και διαφανή χαρακτήρα της για να επιτευχθεί μια πώληση σε μια αγοραία τιμή πριν την 30ή Ιουνίου 2005.

(179)

Η Επιτροπή δεν ενημερώθηκε για κανένα από τα κατωτέρω στοιχεία:

(180)

Εφόσον δεν υπήρξε ενημέρωση ως προς τα ανωτέρω στοιχεία, δεν ήταν δυνατό να προβλέψει η Επιτροπή τον τρόπο με τον οποίο τελικά η Γαλλία εφάρμοσε την απόφαση Sernam 2. Αντίθετα, το σημείωμα της 21ης Δεκεμβρίου 2004 αφήνει να εννοηθεί ότι η μεταβίβαση θα πραγματοποιείτο χωρίς διάκριση ανάμεσα στα στοιχεία παθητικού και σε μια θετική τιμή, εφόσον αναφέρει ότι «όταν πραγματοποιηθεί η μεταβίβαση, το προϊόν που θα προέλθει από αυτήν θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη του παθητικού του νομικού προσώπου Sernam, μεταξύ των οποίων και η μη συμβιβάσιμη ενίσχυση, στο πλαίσιο των συνήθων εθνικών διαδικασιών».

(181)

Μολονότι, λαμβανομένου υπόψη του αρνητικού πρόσημου των τιμών που προσφέρθηκαν για τα περιουσιακά στοιχεία της Sernam SA, το ενδεχόμενο μιας ανακεφαλαιοποίησης (στοιχείο 3) δεν εκδηλώθηκε πριν από την παραλαβή των προσφορών, η Γαλλία έπρεπε τουλάχιστον να γνωρίζει την αρχή μιας πώλησης των στοιχείων ενεργητικού με ένα μέρος του παθητικού (στοιχείο 2) όταν συνέταξε το σημείωμα της 21ης Δεκεμβρίου 2004. Σε κάθε περίπτωση, οι γαλλικές αρχές δεν μπορούν να επικαλούνται το ευεργέτημα της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εφόσον δεν ενημέρωσαν με δική τους πρωτοβουλία, στις 21 Δεκεμβρίου 2004 ή αργότερα, την Επιτροπή σχετικά με αυτά τα ουσιώδη στοιχεία.

(182)

Τέλος, και κατά κύριο λόγο, εάν οι γαλλικές αρχές αντιμετώπιζαν δυσκολίες να εκτελέσουν την απόφαση Sernam 2, έπρεπε να επανέλθουν στην Επιτροπή για να επιτύχουν, σε συμφωνία με αυτήν, μια λύση για μια διαφορετική έκβαση, σύμφωνα με την αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας που προβλέπεται από το άρθρο 4 παράγραφος 3 της ΣΕΕ. Το τμήμα 3.2.3 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (40) επιβεβαιώνει ότι, κατ’ εφαρμογή αυτής της γενικής αρχής, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να παρεκκλίνει από το σχέδιο αναδιάρθρωσης χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεση της Επιτροπής.

(183)

Επιπλέον, η Επιτροπή ουδέποτε έδωσε οιαδήποτε συγκατάθεση για τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam που πραγματοποίησε η Γαλλία.

(184)

Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι ούτε η Γαλλία ούτε οι δικαιούχοι της ενίσχυσης μπορούν να επικαλούνται οιαδήποτε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη.

(185)

Η Επιτροπή έκρινε ότι δεν τηρήθηκαν οι όροι της απόφασης Sernam 2. Κατά συνέπεια, τα μέτρα ενίσχυσης που εγκρίθηκαν με την απόφαση Sernam 2 εφαρμόστηκαν με τρόπο καταχρηστικό κατά την έννοια του άρθρου 16 του κανονισμού αριθ. 659/1999. Εφόσον η Γαλλία δεν επικαλέστηκε λόγους συμβιβάσιμου αυτών των ενισχύσεων, αυτές είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά. Η Γαλλία οφείλει, συνεπώς, να λάβει όλα τα μέτρα για να ανακτήσει τα ποσά αυτών των ενισχύσεων προσαυξημένα με τόκους.

(186)

Το ποσό αυτών των ενισχύσεων ανέρχεται σε 503 εκατ. ευρώ. Αποτελείται, αφενός, από διάφορες ενισχύσεις αναδιάρθρωσης ποσού 2 938 εκατ. φράγκων, ήτοι 448 εκατ. ευρώ. Οι ενισχύσεις αυτές παρουσιάζονται στον πίνακα 3 της απόφασης της 30ής Απριλίου 2003, τα βασικά στοιχεία του οποίου παρατίθενται στον κατωτέρω πίνακα:

(187)

Για να προκύψει το ποσό των 503 εκατ. ευρώ πρέπει να προστεθούν τα ποσά των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των συμβάσεων μεταφοράς αποσκευών και εντύπων ύψους 34 εκατ. ευρώ και στο πλαίσιο των συμβάσεων προμηθειών ύψους 21 εκατ. ευρώ.

(188)

Αναλυτικότερα, βλέπε απόφαση Sernam 1 της 23ης Μαΐου 2001.

(189)

Για να ανακτήσουν αποτελεσματικά και άμεσα την ενίσχυση, οι γαλλικές αρχές πρέπει να κοινοποιήσουν την ημερομηνία κατά την οποία κάθε ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου (41). Από αυτή την ημερομηνία πρέπει να υπολογιστούν οι τόκοι για κάθε μέτρο σε σύνθετη βάση, σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2000 (42).

(190)

Επιπλέον, η ενίσχυση των 41 εκατ. ευρώ που έχει ήδη κριθεί ασυμβίβαστη με την απόφαση Sernam 2 πρέπει να ανακτηθεί, προσαυξημένη με τόκους που θα υπολογιστούν με την ίδια μέθοδο.

(191)

Τέλος, η ανακεφαλαιοποίηση με 57 εκατ. ευρώ, η παραίτηση της SNCF από τις αξιώσεις της έναντι της Sernam SA για ποσό 38,5 εκατ. ευρώ και οι εγγυήσεις που παρείχε η SNCF κατά τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, με εξαίρεση την εγγύηση που παρασχέθηκε στους σιδηροδρομικούς υπαλλήλους, συνιστούν επίσης κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά. Αυτές οι νέες ενισχύσεις πρέπει να ανακτηθούν προσαυξημένες με τόκους υπολογιζόμενους με την ίδια μέθοδο. Για τη μέθοδο υπολογισμού των προς ανάκτηση ποσών, η Επιτροπή παραπέμπει στις αιτιολογικές σκέψεις 171 και 189 της παρούσας απόφασης.

(192)

Για να καθοριστεί το προς ανάκτηση ποσό της ενίσχυσης, η Γαλλία μπορεί να λάβει υπόψη ενδεχόμενα ποσά που εισέπραξε η SNCF στο πλαίσιο της εκκαθάρισης της εταιρείας Sernam SA για την επιστροφή της ενίσχυσης των 41 εκατ. συν τους τόκους ή/και του συμμετοχικού δανείου συν τους τόκους.

(193)

Σε περίπτωση που επιστραφεί στην SNCF το σύνολο των απαιτήσεων της, η Γαλλία θα μπορεί να λάβει υπόψη τα τυχόν ποσά που ανέκτησε η SNCF μετά την εκκαθάριση της Sernam SA, μόνο ως προς τη σχέση ανάμεσα στο ποσό των δύο μέτρων ενίσχυσης που έχουν καταγραφεί και το συνολικό ποσό των απαιτήσεων που έχουν εγγραφεί στο παθητικό της εταιρείας Sernam SA.

(194)

Αυτά τα ποσά, περιλαμβανομένης της ανάκτησης των ενισχύσεων που αρχικά χορηγήθηκαν στη Sernam SA και στη Sernam Xpress, πρέπει να επιστραφούν από την Financière Sernam καθώς και τις θυγατρικές της, τη Sernam Service και την Aster, οι οποίες συνεχίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα που ωφελήθηκε από τις ενισχύσεις, την οποία ασκούσε στο παρελθόν η Sernam Xpress (που συγχωνεύθηκε με τη Financière Sernam) και πριν από αυτήν η Sernam SA.

(195)

Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι η Sernam Xpress και οι λειτουργικές θυγατρικές της Sernam Services και Aster συνέχισαν την οικονομική δραστηριότητα της Sernam SA, εφόσον η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της Sernam SA στη Financière Sernam, την οποία εφάρμοσε η Γαλλία, είχε ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Εξάλλου, από τα στοιχεία του φακέλου συνάγεται ότι η Sernam Xpress, η Sernam Services και η Aster εξακολούθησαν να ασκούν τη δραστηριότητα που ήταν αποδέκτης της ενίσχυσης με βάση το τρέχον επιχειρηματικό σχέδιο της Sernam SA και με το ίδιο προσωπικό. Στη συνέχεια, στις 30 Ιουνίου 2011, η Financière Sernam, μοναδική συνδεδεμένη εταιρεία, διέλυσε την εταιρεία Sernam Xpress και απορρόφησε τα περιουσιακά στοιχεία της. Συνεπώς, η Financière Sernam είναι ο νόμιμος διάδοχος της Sernam Xpress καθώς και οικονομικός διάδοχός της, εφόσον αυτή (η Financière Sernam) έχει σήμερα την ιδιοκτησία και ασκεί τον άμεσο έλεγχο των λειτουργικών θυγατρικών, δηλαδή της Sernam Services και της Aster. Επιπλέον, η Financière Sernam και οι θυγατρικές της, ιδίως η Sernam Services και η Aster, συνεχίζουν τη δραστηριότητα της Sernam SA και της Sernam Xpress και εξακολουθούν, συνεπώς, να ωφελούνται από την ενίσχυση. Εξάλλου, τον Μάιο του 2011, η Sernam Services έλαβε εισφορά περιουσιακών στοιχείων, με τη μεταβίβαση του σήματος Sernam, το οποίο αποτιμάται σε 15 εκατ. ευρώ, χωρίς να καταβάλει επαρκές αντάλλαγμα. Η Aster από την πλευρά της έλαβε, αφενός, τον Μάρτιο του 2008, εισφορά 5 εκατ. ευρώ σε τρεχούμενο λογαριασμό (τον Ιούλιο του 2008 υπήρξε προς όφελός της παραίτηση από την αξίωση αυτού του ποσού)· αφετέρου, ανακεφαλαιοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2011 με την παραίτηση από την απαίτηση ποσού 5 599 998 ευρώ εγγεγραμμένων σε τρεχούμενο λογαριασμό. Αυτές οι δύο θυγατρικές έχουν ωφεληθεί, συνεπώς, από τις ενισχύσεις που είχαν αρχικά χορηγηθεί στη Sernam SA και τη Sernam Xpress, όχι μόνο ως εταιρείες που ανήκουν στον όμιλο και λόγω του γεγονότος ότι συνεχίζουν τη δραστηριότητα, αλλά και λόγω της μεταβίβασης ορισμένων στοιχείων ενεργητικού ή μέτρων ανακεφαλαιοποίησης προς όφελός τους.

(196)

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι και η ίδια η Sernam SA προήλθε από τη μετατροπή της Sernam SA σε ανώνυμη εταιρεία στα τέλη του 2001 (σχετικά με το θέμα αυτό βλέπε την απόφαση Sernam 2, αιτιολογική σκέψη 11). Η Sernam SCS υπήρξε, με τον τρόπο αυτό, ο αρχικός δικαιούχος ενός μέρους των επίμαχων ενισχύσεων.

(197)

Δεδομένου ότι η εταιρεία Financière Sernam καθώς και η θυγατρική της Sernam Services τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής εξυγίανσης στις 31 Ιανουαρίου 2012 και η Aster, θυγατρική της Financière Sernam, τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής εκκαθάρισης στις 3 Φεβρουαρίου 2012, καλούνται οι γαλλικές αρχές να καθορίσουν το ποσό των ενισχύσεων, προσαυξημένο με τόκους, που πρέπει να ανακτήσουν το συντομότερο δυνατό, ώστε να το εγγράψουν στο παθητικό αυτών των επιχειρήσεων.