Ο ευρωπαϊκός κλάδος μπαταριών βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών που καταβάλλει η ΕΕ για να επιτύχει τους στόχους της για το κλίμα και να ενισχύσει την οικονομική της ανθεκτικότητα, την ενεργειακή της ασφάλεια και τις αμυντικές της ικανότητες. Η ζήτηση μπαταριών στην Ευρώπη προβλέπεται να αυξηθεί τα προσεχή έτη, λόγω του εξηλεκτρισμού σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένου του τομέα των ηλεκτρικών οχημάτων, και σε αναδυόμενες αγορές, όπως η ηλεκτρική αεροπορία και οι θαλάσσιες μεταφορές. Οι μπαταρίες διαδραματίζουν επίσης καίριο ρόλο στην αποθήκευση ενέργειας σε κλίμακα δικτύου για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος και σε αμυντικές εφαρμογές, γεγονός που υπογραμμίζει τη στρατηγική τους σημασία. Σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη απανθρακοποίηση του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, αυτό θα μειώσει τις δαπάνες εισαγωγής ενέργειας και τη γεωπολιτική εξάρτησή μας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Κατά την τελευταία δεκαετία, η δράση της ΕΕ για την ανάπτυξη της αξιακής αλυσίδας κατασκευής μπαταριών έχει απελευθερώσει σημαντικές επενδύσεις, χάρη στην ταχεία ανάπτυξη του τομέα. Με την ώθηση από την ευρωπαϊκή συμμαχία για τις μπαταρίες που δρομολογήθηκε το 2017 και των ειδικών, σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ) (1), η ικανότητα κατασκευής στοιχείων μπαταριών αυξήθηκε από μόλις 1 GWh το 2017 σε πάνω από 200 GWh σήμερα, γεγονός που μεταφράζεται σε επενδύσεις ύψους περίπου 33 δισ. EUR μόνο σε εργοστάσια μπαταριών έως το 2025 (2). Τα ενδιάμεσα τμήματα έχουν επίσης επεκταθεί σημαντικά, αφού έχει αυξηθεί η παραγωγή κρίσιμων κατασκευαστικών στοιχείων, όπως τα ενεργά υλικά καθόδου και ανόδου, οι ηλεκτρολύτες, οι διαχωριστές και τα συνδετικά υλικά.

Ωστόσο, οι συνθήκες που πυροδότησαν αρχικά την ανάπτυξη αυτή έχουν μεταβληθεί τα τελευταία χρόνια. Ένας συνδυασμός διαρθρωτικών και εξωτερικών προκλήσεων θέτει σε κίνδυνο την ικανότητα ορθής ανάπτυξης του οικοσυστήματος μπαταριών της ΕΕ και ενέχει τον κίνδυνο επιδείνωσης της στρατηγικής εξάρτησης από τεχνολογίες εκτός ΕΕ. Οι συνθήκες αυτές ενέχουν επίσης κινδύνους για την οικονομική ασφάλεια. Η καθοδική πορεία έχει ως αποτέλεσμα να ακυρώνονται, να μικραίνουν και να καθυστερούν πολλά έργα.

Μία από τις προκλήσεις είναι η παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα των μπαταριών, η οποία έχει πυροδοτήσει έντονο ανταγωνισμό με βάση τις τιμές. Το 2025 η παγκόσμια κατασκευή μπαταριών ανήλθε σε πάνω από 4 000 GWh, ενώ η παγκόσμια ζήτηση ήταν κάτω από 2 000 GWh. Αυτό αποτελεί διαρθρωτική πρόκληση για την ευρωπαϊκή αξιακή αλυσίδα μπαταριών, καθώς η επίτευξη ανταγωνιστικότητας απαιτεί οικονομία κλίμακας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μετά από μια δαπανηρή φάση ανάπτυξης, κατά τη διάρκεια της οποίας το κόστος παραγωγής είναι σημαντικά υψηλότερο από το κόστος παραγωγής για τους ώριμους παραγωγούς. Η κατάσταση έχει δημιουργήσει εμπόδια στην κλίμακα.

Επιπλέον, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός δεν πραγματοποιείται σε περιβάλλον ίσων όρων ανταγωνισμού, γεγονός που υπονομεύει το ευρωπαϊκό οικοσύστημα μπαταριών. Πολλοί ανταγωνιστές εκτός ΕΕ υποστηρίζονται σε μεγάλο βαθμό από κρατικές επιδοτήσεις, οι οποίες τους επιτρέπουν να μειώνουν το κόστος και να επεκτείνονται επιθετικά τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σε αντίθεση με τις ξένες επιδοτήσεις που αποσκοπούν κυρίως στη στήριξη της κατασκευής, η στρατηγική της Ευρώπης δεν έχει επικεντρωθεί επαρκώς σε αποτελεσματικά μέτρα εφοδιασμού με μπαταρίες στην ενιαία αγορά, ενώ δεν αντιμετωπίζει επαρκώς το ζήτημα της ανάπτυξης ανταγωνιστικής εγχώριας αλυσίδας εφοδιασμού. Αυτό θέτει τους Ευρωπαίους κατασκευαστές σε μειονεκτική θέση. Επί του παρόντος, πολλοί ανταγωνιστές επωφελούνται από διπλές επιδοτήσεις, δηλαδή ενισχύονται σε εγχώριο επίπεδο όσον αφορά την παραγωγή και εκ νέου στην ΕΕ όσον αφορά τη ζήτηση. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί.

Παρά τις σημαντικές προσπάθειες για τη δημιουργία μιας εγχώριας αξιακής αλυσίδας μπαταριών, η ΕΕ έχει καταστεί καθαρός εισαγωγέας μπαταριών, με τον κλάδο μπαταριών να συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε ορισμένες αγορές. Το 2024 η ΕΕ εισήγαγε μπαταρίες αξίας περίπου 28 δισ. EUR, εκ των οποίων 22 δισ. EUR ήταν οι εισαγωγές μόνο από την Κίνα (3). Επί του παρόντος, η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή μπαταριών με παραγωγή που αντιστοιχεί στο 83 % της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας το 2024 και υπερβαίνει κατά πολύ την εγχώρια ζήτηση (4). Η επίδρασή της στη μεσαία και ανάντη αλυσίδα εφοδιασμού μπαταριών είναι ακόμη ισχυρότερη. Η Κίνα κατέχει συστηματικά δεσπόζουσα θέση σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα των μπαταριών, δημιουργώντας κρίσιμες εξαρτήσεις και σημεία συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού σε κρίσιμα ανάντη κατασκευαστικά στοιχεία και τεχνολογίες. Αυτό επιτρέπει στην Κίνα να διογκώνει το κόστος των εισροών, γεγονός που μπορεί να διαβρώσει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα των κατασκευαστών της ΕΕ, και να θέτει εξαγωγικούς περιορισμούς, όπως έχει πράξει για τις προηγμένες τεχνολογίες στον τομέα των μπαταριών. Ο κίνδυνος είναι η εξάρτηση από ξένες τεχνολογίες μπαταριών όχι μόνο να βλάψει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, αλλά και να έχει ως αποτέλεσμα την υστέρηση της ΕΕ σε κρίσιμες εφαρμογές στους τομείς της άμυνας και της ενεργειακής ασφάλειας.

Η δυναμική βιομηχανική στρατηγική της Κίνας αξιοποιεί τις άμεσες ξένες επενδύσεις για να επεκτείνει την κυριαρχία της Κίνας στην αγορά. Τα τελευταία χρόνια, ξένες εταιρείες έχουν αποκτήσει κρίσιμα έργα και έχουν αναπτύξει δραστηριότητες σε επίπεδο μόνο συναρμολόγησης. Ως εκ τούτου, οι στρατηγικές εξαρτήσεις από εξωτερικούς προμηθευτές αυξάνονται, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να είναι πιο ευάλωτη στη χειραγώγηση των τιμών, στις διαταραχές του εφοδιασμού και στους γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να επαναλάβει τα στρατηγικά λάθη των ενεργειακών εξαρτήσεων του παρελθόντος. Οι μπαταρίες είναι μία από τις βασικές τεχνολογίες που προσδιορίζονται στη στρατηγική οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ. Η διασφάλιση της τεχνολογικής κυριαρχίας σε αυτόν τον τομέα που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του εξηλεκτρισμού δεν είναι προαιρετική· είναι επιτακτική ανάγκη.

Οι προκλήσεις αυτές απαιτούν επείγουσα δράση σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα μπαταριών της ΕΕ, η οποία θα βασίζεται σε μια ισχυρή βιομηχανική στρατηγική που θα αξιοποιεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και θα αναπτύσσει την αξιακή αλυσίδα σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Με τη μετάβαση της αυτοκινητοβιομηχανίας σε οχήματα μηδενικών εκπομπών, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μείωση της προστιθέμενης αξίας σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα. Σε ένα όχημα με κινητήρα εσωτερικής καύσης, τα κατασκευαστικά στοιχεία που προέρχονται από την ΕΕ αντιστοιχούν στο 80 %. Στα ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία, η μπαταρία του οχήματος αντιπροσωπεύει το 30-40 % του κόστους και αυτό μειώνει το ποσοστό των κατασκευαστικών στοιχείων που προέρχονται από την ΕΕ στα περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία σε ποσοστό, επί του παρόντος, μικρότερο από 50 %. Σε μια αναπτυσσόμενη αγορά που εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 250 δισ. EUR ετησίως έως το 2030 (ποσό ισοδύναμο με το ΑΕΠ της Ελλάδας), υποστηρίζουμε τον στόχο που ορίζεται στο σχέδιο δράσης για την αυτοκινητοβιομηχανία, ο οποίος συνίσταται στο να επιτευχθεί ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία άνω του 50 % κατά μήκος της αξιακής αλυσίδας έως το 2030.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή παρουσιάζει ένα νέο επιχειρηματικό ενδιαφέρον για την κατασκευή μπαταριών στην Ευρώπη και το ενδιαφέρον αυτό εκτείνεται από τη διασφάλιση των πρώτων υλών έως την επέκταση της παραγωγής, την εξασφάλιση συμφωνιών αγοράς και τη διαμόρφωση ίσων όρων ανταγωνισμού. Με βάση προηγούμενες πρωτοβουλίες, όπως ο κανονισμός για τις μπαταρίες, η πράξη για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών, το σχέδιο δράσης για την αυτοκινητοβιομηχανία και το στρατηγικό σχέδιο δράσης για τις μπαταρίες, η πρωτοβουλία «Battery Booster» βασίζεται σε έξι πυλώνες. Έχει σχεδιαστεί με σκοπό: 1) την εξεύρεση επενδύσεων· 2) την ανάπτυξη ανθεκτικής ανάντη αξιακής αλυσίδας· 3) την ευθυγράμμιση των ξένων επενδύσεων με τα στρατηγικά συμφέροντα της Ευρώπης· 4) την τόνωση της ζήτησης για μπαταρίες που κατασκευάζονται στην ΕΕ· 5) την ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομίας και των δεξιοτήτων για την αξιακή αλυσίδα μπαταριών· και 6) τον συντονισμό της δράσης για τη μεγιστοποίηση του αντικτύπου σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Γράφημα 1. Οι έξι πυλώνες της πρωτοβουλίας «Battery Booster»

Πυλώνας I: Στήριξη της ανάπτυξης των κατασκευαστών της ΕΕ μέσω οικονομικής ενίσχυσης

Υπάρχει επιτακτική ανάγκη να στηριχθεί η παραγωγή μπαταριών στην ΕΕ ως απάντηση στις πιεστικές διεθνείς προκλήσεις και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο κλάδος όσον αφορά την αύξηση της παραγωγής. Η κατασκευή στοιχείων μπαταριών απαιτεί σημαντικές επενδύσεις κεφαλαιουχικών δαπανών λόγω της ανάγκης για μεγάλης κλίμακας βιομηχανικές υποδομές, προηγμένο εξοπλισμό και αυστηρά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας. Επιπλέον, το στάδιο της ανάπτυξης τείνει να χαρακτηρίζεται από υψηλό κόστος και χαμηλά έσοδα λόγω των υψηλών ποσοστών σκραπ, του χρόνου που απαιτείται για την έναρξη της παραγωγής και των χαμηλών εκροών. Το στάδιο της ανάπτυξης χαρακτηρίζεται από μια επίπονη διαδικασία μάθησης για τον έλεγχο και τη βελτίωση των μεθόδων κατασκευής. Προκειμένου να διασφαλιστεί η τρέχουσα σειρά έργων, να ενθαρρυνθούν περαιτέρω οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα και να ενισχυθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας και της βιομηχανίας αποθήκευσης ενέργειας, η Επιτροπή δεσμεύεται να εφαρμόσει στοχευμένα μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης.

Τον Δεκέμβριο του 2024 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επιχορηγήσεις ύψους 1 δισ. EUR για τη στήριξη έργων κατασκευής στοιχείων μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα μέσω του Ταμείου Καινοτομίας. Επιπλέον, έχει παράσχει συμπληρωματική ενίσχυση ύψους 200 εκατ. EUR (με τη μορφή εγγυήσεων για δάνεια) στο πρόγραμμα InvestEU από το Ταμείο Καινοτομίας της ΕΕ, για τη στήριξη καινοτόμων έργων κατά μήκος της ευρωπαϊκής αξιακής αλυσίδας κατασκευής μπαταριών. Όσον αφορά την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών στο πλαίσιο της εν εξελίξει πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών με προϋπολογισμό ύψους 1 δισ. EUR, διατίθεται επίσης ενίσχυση της ανάντη αξιακής αλυσίδας μπαταριών, όπως για ενεργά υλικά καθόδου (CAM) και ενεργά υλικά ανόδου (AAM), καθώς και για την ανακύκλωση μπαταριών. Τα δύο αυτά υλικά αποτελούν βασικά συστατικά των μπαταριών ιόντων λιθίου. Επιπλέον, το Μέσο Διαπεριφερειακών Επενδύσεων Καινοτομίας (I3) στηρίζει την επέκταση ώριμων διαπεριφερειακών έργων καινοτομίας κατά μήκος στρατηγικών ευρωπαϊκών αξιακών αλυσίδων, όπως ο κλάδος μπαταριών (5).

Με βάση αυτά τα αρχικά βήματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιουργεί τον Μηχανισμό «Battery Booster» για την κινητοποίηση 1,5 δισ. EUR από το Ταμείο Καινοτομίας για τη χρηματοδότηση της στήριξης των Ευρωπαίων παραγωγών στοιχείων μπαταριών κατά τη φάση ανάπτυξης. Η στήριξη θα παρέχεται μέσω άτοκων δανείων. Αυτά θα παρέχονται σε δόσεις με γνώμονα τις επιδόσεις, θα συνδέονται με την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων με βάση την πρόοδο στην υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδίου έως ότου τα έργα επιτύχουν παραγωγή μεγάλης κλίμακας και υψηλότερα επίπεδα εμπορικής βιωσιμότητας. Η συμμόρφωση με τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509, καθώς και με την οδηγία 2003/87/ΕΚ και τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2019/856, θα διασφαλιστεί κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του Μηχανισμού. Πρωταρχικός στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η δημόσια στήριξη λειτουργεί καταλυτικά για τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, επιταχύνει τη βιομηχανική ανάπτυξη και ενισχύει τη θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά μπαταριών.

Όσον αφορά την περαιτέρω συμμετοχή των κρατών μελών, η Επιτροπή έχει ήδη αναγνωρίσει την ιδιαίτερη κατάσταση των κατασκευαστών καθαρής τεχνολογίας, όπως οι παραγωγοί μπαταριών, στο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία (CISAF), ιδίως όσον αφορά τον αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό, τις απρόβλεπτες υπερβάσεις κόστους ή τις αβεβαιότητες σχετικά με τη μελλοντική ζήτηση. Η Επιτροπή διευκρίνισε περαιτέρω ότι τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων με τη μορφή μετοχικών και οιονεί μετοχικών μέσων, με όρους της αγοράς, μαζί με ιδιωτικούς φορείς, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση του προαναφερόμενου ζητήματος σχετικά με την περιορισμένη ικανότητα απορρόφησης των κλυδωνισμών που έχουν οι προμηθευτές με έδρα την ΕΕ λόγω των μικρών ισολογισμών. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν αυτές τις υφιστάμενες δυνατότητες, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των σοβαρών ζητημάτων του κλάδου, παρέχοντας παράλληλα τη δυνατότητα οφελών για τον φορολογούμενο μόλις τα επίπεδα παραγωγής επιτρέψουν τη δημιουργία κέρδους.

Μεσοπρόθεσμα, στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ από το 2028, η πρόταση για ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF) περιλαμβάνει στήριξη για «δράσεις εντατικοποίησης της παραγωγής», μεταξύ άλλων στον τομέα της καθαρής τεχνολογίας, όπως ο κλάδος μπαταριών. Στο μεταξύ, ο Μηχανισμός «Battery Booster» θα αποτελέσει μεταβατική λύση για τον κλάδο, παρέχοντας άμεση στήριξη έως ότου το πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας καταστεί πλήρως λειτουργικό.

Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται η επείγουσα ανάγκη για ταχεία δράση με σκοπό την αναβάθμιση των ικανοτήτων της ΕΕ για παραγωγή μπαταριών, ώστε να επιτευχθεί και να διατηρηθεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην παγκόσμια αγορά.

Γράφημα 2. Χρηματοδοτική στήριξη

Όσον αφορά την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας, τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να αξιοποιήσουν πλήρως τις υφιστάμενες δυνατότητες κρατικών ενισχύσεων που παρέχονται από τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της ενέργειας και του περιβάλλοντος, ώστε να ενθαρρυνθεί η αποδοτική χρήση των πόρων και η μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία.

Εμβληματικές δράσεις — Τον Δεκέμβριο του 2024 προτάθηκαν επιχορηγήσεις ύψους 1 δισ. EUR για έργα κατασκευής στοιχείων μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα μέσω του Ταμείου Καινοτομίας. Επιπλέον, η Επιτροπή συνεργάζεται με την ΕΤΕπ για να διασφαλίσει την πλήρη χρήση των συμπληρωματικών εγγυήσεων για δάνεια, οι οποίες θα ανέρχονται σε 200 εκατ. EUR στο πλαίσιο του InvestEU από το Ταμείο Καινοτομίας. — Ποσό ύψους 1,5 δισ. EUR από το Ταμείο Καινοτομίας για τον Μηχανισμό «Battery Booster» με τη μορφή άτοκων δανείων, ενώ η πρώτη δόση της στήριξης αποσκοπεί στην προσέγγιση επιλεγμένων εταιρειών το 2026. — Στήριξη από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ.

Πυλώνας II: Ανάπτυξη μιας ανθεκτικής ανάντη αξιακής αλυσίδας για την πρόσβαση σε πρώτες ύλες και εισροές

Ο κλάδος μπαταριών της ΕΕ αντιμετωπίζει προκλήσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού λόγω γεωπολιτικών εντάσεων και εξάρτησης από λίγους προμηθευτές εκτός ΕΕ, μεταξύ άλλων για κρίσιμες πρώτες ύλες. Η εξάρτηση αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο διαταραχών του εφοδιασμού και υψηλότερου κόστους, εμποδίζοντας τις προσπάθειες για τη δημιουργία ασφαλούς αξιακής αλυσίδας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει λάβει σημαντικά μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης στρατηγικών έργων στον τομέα των πρώτων υλών που σχετίζονται με την παραγωγή μπαταριών. Στις αρχές του τρέχοντος έτους επέλεξε 32 έργα στην ΕΕ που επικεντρώνονται σε πρώτες ύλες μπαταριών, όπως το λίθιο, το νικέλιο και ο γραφίτης, και 10 έργα εκτός της ΕΕ, όλα ως στρατηγικά έργα στο πλαίσιο της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Τα έργα αυτά θα είναι επιλέξιμα για απλουστευμένη αδειοδότηση και συντονισμένη χρηματοδότηση. Η Επιτροπή δημοσίευσε δεύτερη πρόσκληση υποβολής προτάσεων για στρατηγικά έργα, καλώντας τους φορείς υλοποίησης έργων να υποβάλουν αίτηση έως τις 15 Ιανουαρίου 2026.

Γράφημα 3. Στρατηγικά έργα στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών που σχετίζονται με μπαταρίες

Για να επιταχυνθεί η διαφοροποιημένη προμήθεια πρώτων υλών μπαταριών, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης το σχέδιο δράσης RESourceEU, το οποίο θα κινητοποιήσει κονδύλια της ΕΕ ύψους 3 δισ. EUR εντός των επόμενων 12 μηνών για την παροχή άμεσης στήριξης στην αξιακή αλυσίδα των κρίσιμων πρώτων υλών.

Η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ενίσχυση του προγράμματος InvestEU αυξάνει την εγγύηση της ΕΕ κατά 2,9 δισ. EUR, με στόχο να αποδεσμευτούν σχεδόν 55 δισ. EUR σε πρόσθετες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις. Με τον τρόπο αυτόν θα υποστηριχθούν μεταξύ άλλων, έργα στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένων όλων των σταδίων ανάπτυξης, από τη στήριξη των νεοφυών επιχειρήσεων έως το στάδιο της επέκτασης και της εφαρμογής. Συνολικά, η Επιτροπή αναμένει να κινητοποιήσει επενδύσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού InvestEU ύψους περίπου 6 δισ. EUR έως το 2027, από τα οποία τουλάχιστον 2 δισ. EUR την περίοδο 2026-2027, σε επενδύσεις που σχετίζονται με κρίσιμες πρώτες ύλες. Θα ενισχύσει τη δεξαμενή έργων μέσω του συμβουλευτικού κόμβου InvestEU.

Η Επιτροπή έχει προσδιορίσει ποια έργα αφορούν τη μείωση των εξαρτήσεων της ΕΕ από πρώτες ύλες από μία μόνο χώρα καταγωγής κατά 30 % έως 50 % έως το 2029 ή νωρίτερα. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την πρόοδο όσον αφορά την οριστικοποίηση των χρηματοδοτικών αναγκών και την επιτάχυνση της ετοιμότητας της αγοράς, και για τον σκοπό αυτό θα συστήσει το 2026 τον κόμβο χρηματοδότησης κρίσιμων πρώτων υλών και το κέντρο κρίσιμων πρώτων υλών. Επιπλέον, τον Μάρτιο του 2026, η Επιτροπή θα δρομολογήσει τον πρώτο γύρο του μηχανισμού για τις πρώτες ύλες στην πλατφόρμα της ΕΕ για την ενέργεια και τις πρώτες ύλες. Ο πρώτος γύρος τον Μάρτιο του 2026 θα αφορά εκείνες τις αξιακές αλυσίδες σπάνιων γαιών και πρώτων υλών για μπαταρίες και άμυνα οι οποίες είναι άμεσα ή σύντομα διαθέσιμες.

Εξίσου σημαντική είναι η ανακύκλωση των πόρων που διαθέτει η Ευρώπη για την ισχυροποίηση της αξιακής αλυσίδας μπαταριών της ΕΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, με βάση την πρόσφατη ανακοίνωση στο RESourceEU και την εκτελεστική πράξη του κανονισμού για τις μπαταρίες σχετικά με την επισήμανση, η Επιτροπή θα λάβει μέτρα για να διευκολύνει την ανάκτηση και την ανακύκλωση πρώτων υλών μπαταριών. Για τις μπαταρίες, η ανακύκλωση απαιτεί επίσης πρόσβαση σε μαύρη μάζα, καθώς και επαρκή ικανότητα διύλισης, γεγονός που εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τον ευρωπαϊκό κλάδο.

Όπως αποφασίστηκε τον Μάρτιο του 2025, τα απόβλητα μπαταριών ιόντων λιθίου και η μαύρη μάζα θα ταξινομηθούν ως επικίνδυνα απόβλητα από τον Δεκέμβριο του 2026. Αυτό σημαίνει ότι οι εξαγωγές σε χώρες που δεν είναι μέλη του ΟΟΣΑ θα απαγορευτούν μετά την εν λόγω ημερομηνία. Η Επιτροπή θα εργαστεί για την αποτελεσματική, άνευ παρέκκλισης, εφαρμογή αυτής της απαγόρευσης και, εάν χρειαστεί, θα παρουσιάσει πρόσθετα μέτρα για τον περαιτέρω περιορισμό των εξαγωγών μαύρης μάζας.

Υπάρχει επίσης κρίσιμη ανάγκη ανάκτησης λιθίου, κοβαλτίου και νικελίου από μαύρη μάζα εντός της ΕΕ. Οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης για την εξόρυξη υλικών από μαύρη μάζα προχωρούν, αλλά αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μέρος της μελλοντικής ευρωπαϊκής ζήτησης και πρέπει να ωριμάσουν περαιτέρω. Για να απαντηθούν οι προκλήσεις αυτές απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης μπαταριών και αύξηση της χρηματοδοτικής στήριξης για την ανακύκλωση μπαταριών.

Στο πλαίσιο αυτού του φιλόδοξου θεματολογίου που ανακοινώθηκε στο RESourceEU, με την ανακοίνωση για τη στρατηγική «Battery Booster», κάνουμε ένα ακόμη βήμα για την ανάπτυξη της ανάντη αξιακής αλυσίδας του τομέα των μπαταριών. Έως 300 εκατ. EUR θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη έργων στον τομέα των πρώτων υλών που είναι κρίσιμες για την αξιακή αλυσίδα των μπαταριών, συγκεκριμένα το λίθιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο, το μαγγάνιο και ο γραφίτης. Η στήριξη αυτή θα αντιμετωπίσει ένα σοβαρό κενό της αγοράς, καθώς πολλοί φορείς υλοποίησης έργων στον τομέα των πρώτων υλών για μπαταρίες αντιμετωπίζουν μεγάλο αρχικό κόστος για την επέκταση της παραγωγής, ενώ διαθέτουν μικρό μόνο ισολογισμό ικανό να αντλήσει κεφάλαια. Η Επιτροπή θα εκδώσει επίσης πράξη για την κυκλική οικονομία το τρίτο τρίμηνο του 2026, η οποία θα επιταχύνει την κυκλική μετάβαση, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης με τη μόχλευση της ενιαίας αγοράς. Η εν λόγω πράξη θα θεσπίσει απλούστερους και εναρμονισμένους κανόνες, θα μειώσει το κόστος των διασυνοριακών δραστηριοτήτων κυκλικής οικονομίας και θα δημιουργήσει ενιαία αγορά για τα απόβλητα και τις δευτερογενείς πρώτες ύλες.

Εμβληματικές δράσεις — Εφαρμογή του σχεδίου δράσης RESourceEU για την επιτάχυνση της ανάπτυξης έργων που θα καλύπτουν την αλυσίδα εφοδιασμού πρώτων υλών για μπαταρίες. — Χρηματοδότηση ύψους έως 300 εκατ. EUR από το Ταμείο Καινοτομίας για έργα με αντικείμενο τις κρίσιμες πρώτες ύλες στην αξιακή αλυσίδα μπαταριών. — Δημοσίευση της δεύτερης πρόσκλησης υποβολής στρατηγικών έργων στο πλαίσιο της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, προθεσμία 15 Ιανουαρίου 2026. — Δρομολόγηση τον Μάρτιο του 2026 του πρώτου γύρου του μηχανισμού για τις πρώτες ύλες στην πλατφόρμα της ΕΕ για την ενέργεια και τις πρώτες ύλες.

Πυλώνας III: Διασφάλιση επενδύσεων προστιθέμενης αξίας και ίσων όρων ανταγωνισμού σε βιομηχανικό επίπεδο στην ΕΕ

Οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές μπαταριών έρχονται αντιμέτωποι με γεωπολιτικές αντιξοότητες και έντονο ξένο ανταγωνισμό σε μια αγορά που δεν διαθέτει πραγματικά ίσους όρους ανταγωνισμού για το εμπόριο και τις επενδύσεις. Η κατάσταση αυτή επιτρέπει τις εισαγωγές από αθέμιτο ανταγωνισμό στο οικοσύστημα μπαταριών της ΕΕ. Υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον από ξένους παράγοντες για επενδύσεις στον τομέα των μπαταριών, αλλά η ΕΕ δεν διαθέτει επί του παρόντος σαφείς προϋποθέσεις ώστε να διασφαλίσει ότι οι επενδύσεις προσδίδουν προστιθέμενη αξία. Χωρίς ισχυρές διασφαλίσεις, η ΕΕ παραμένει εκτεθειμένη σε συγκεντρωμένη ξένη ιδιοκτησία, εξωτερικό τεχνολογικό έλεγχο και περιορισμένη ενσωμάτωση στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να προτείνει ένα νέο σύνολο προϋποθέσεων για να διασφαλιστεί ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στην αξιακή αλυσίδα μπαταριών, αποφέρουν σαφή οφέλη για την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Τα έργα σε στρατηγικά τμήματα, από την επεξεργασία υλικών έως την κατασκευή στοιχείων και την ανακύκλωση, θα πρέπει να προσδίδουν δημιουργία αξίας στην οικονομία της ΕΕ και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να χρειαστεί να τηρηθούν ορισμένες προϋποθέσεις που καλύπτουν τη διακυβέρνηση, τη μέγιστη ξένη ιδιοκτησία, τη μεταφορά τεχνολογίας, την έρευνα και ανάπτυξη, την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού, την ολοκλήρωση της αλυσίδας εφοδιασμού.

Σύμφωνα με τους στόχους της συμφωνίας για καθαρή βιομηχανία και του σχεδίου δράσης για την αυτοκινητοβιομηχανία, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να οικοδομεί στρατηγικές εταιρικές σχέσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού μας. Το μνημόνιο συνεννόησης για τις μπαταρίες μεταξύ ευρωπαϊκών και ιαπωνικών ενώσεων του κλάδου, το οποίο υπεγράφη τον Σεπτέμβριο του 2025, θα οδηγήσει σε ισχυρότερη συνεργασία σε βασικές πτυχές, συμπεριλαμβανομένων της ανακύκλωσης και της κυκλικότητας, της ανταλλαγής δεδομένων και των δεξιοτήτων. Θα συνεχίσουμε να αναπτυσσόμαστε, να ελαχιστοποιούμε τους κινδύνους και να διαφοροποιούμε τις αλυσίδες εφοδιασμού με διεθνείς χώρες-εταίρους για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας της ΕΕ.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τα εργαλεία της για να διασφαλίσει ίσους όρους ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά, μεταξύ άλλων διερευνώντας, στο πλαίσιο του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις, κατά περίπτωση, πιθανές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αξιακή αλυσίδα μπαταριών που προκαλούνται από ξένες επιδοτήσεις, μέσω προώθησης του θεμιτού ανταγωνισμού σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η Επιτροπή θα παρακολουθεί ενεργά τις εξελίξεις που σχετίζονται με τα μέσα οικονομικής ασφάλειας και εμπορικής άμυνας για τις μπαταρίες. Η επαγρύπνηση αυτή είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της σταθερότητας της αγοράς και τη διασφάλιση δίκαιων συνθηκών εμπορίου σε όλους τους τομείς.

Εμβληματικές δράσεις — Προϋποθέσεις ΑΞΕ για να διασφαλιστεί ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις προσδίδουν προστιθέμενη αξία με την τήρηση ορισμένων προϋποθέσεων, συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, της μεταφοράς τεχνολογίας και της ολοκλήρωσης της αλυσίδας εφοδιασμού. — «Διπλωματία στον τομέα των μπαταριών» — προσέγγιση με παγκόσμιους εταίρους για την ενίσχυση και τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού.

Πυλώνας IV: Στήριξη συμφωνιών αγοράς «made in EU», ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της βιωσιμότητας

Για να στηρίξει την ανάδυση μιας ανθεκτικής ευρωπαϊκής αξιακής αλυσίδας μπαταριών και να ενισχύσει τη ζήτηση, η Επιτροπή θα τονώσει τη δημιουργία πρωτοπόρων αγορών για μπαταρίες, κατασκευαστικά στοιχεία και υλικά που κατασκευάζονται στην ΕΕ, αξιοποιώντας το μέγεθος και την προβλεψιμότητα των αναγκών της ΕΕ σε μπαταρίες.

Στο πλαίσιο της πράξης για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής, η Επιτροπή θα προτείνει απαιτήσεις περιεχομένου της ΕΕ για τις μπαταρίες και τα κατασκευαστικά στοιχεία τους, σύμφωνα με τις διεθνείς νομικές δεσμεύσεις της ΕΕ και τους ισχύοντες κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Οι απαιτήσεις περιεχομένου της ΕΕ θα σχεδιαστούν έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δημόσιοι πόροι διοχετεύονται στην κατασκευή και την απασχόληση στην ΕΕ, ώστε να βοηθήσουν τους κατασκευαστές μπαταριών της ΕΕ να επεκταθούν και να εξομαλυνθεί η απότομη καμπύλη μάθησης στον τομέα της βιομηχανίας. Οι εν λόγω απαιτήσεις θα σχεδιαστούν επίσης για την απελευθέρωση και την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων στα πλέον στρατηγικά τμήματα της αξιακής αλυσίδας μπαταριών.

Οι απαιτήσεις περιεχομένου της ΕΕ θα συμβάλουν στη διασφάλιση της πλήρους χρήσης των υφιστάμενων ικανοτήτων κατασκευής για βασικά κατασκευαστικά στοιχεία μπαταριών, όποτε παρέχεται στήριξη από την ΕΕ ή τα κράτη μέλη, και θα παρέχουν στήριξη ώστε τα προγραμματισμένα, τα ανακοινωθέντα και τα υπό αναστολή έργα να μπορούν να υλοποιηθούν επιτυχώς, με την εδραίωση περισσότερων σταδίων της αξιακής αλυσίδας μπαταριών στην Ευρώπη. Όχι μόνο θα μειωθεί η έκθεση του κλάδου μπαταριών της ΕΕ σε γεωπολιτικούς κινδύνους, αλλά θα διασφαλιστεί επίσης ότι η δημόσια χρηματοδότηση χρησιμοποιείται για τη δημιουργία ευρωπαϊκής βιομηχανικής ανθεκτικότητας και μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας. Οι απαιτήσεις μπορεί επίσης να έχουν θετικό αντίκτυπο στην εξόρυξη και την επεξεργασία κρίσιμων πρώτων υλών, όπου η δημιουργία ισχυρής και προβλέψιμης ζήτησης είναι απαραίτητη για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων των επενδύσεων.

Η Επιτροπή θα διερευνήσει επίσης τον τρόπο με τον οποίο η παραγωγή δρόνων στην Ευρώπη για την αμυντική βιομηχανία μπορεί να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην ελαχιστοποίηση των κινδύνων της διαδικασίας ανόδου της αξιακής αλυσίδας μπαταριών.

Αυτό θα συμπληρώσει τις απαιτήσεις που ισχύουν ήδη βάσει της πράξης για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών, η οποία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν κριτήρια ανθεκτικότητας σε όλα τα νέα ή επικαιροποιημένα καθεστώτα επιδοτήσεων ηλεκτρικών οχημάτων από τον Ιανουάριο του 2026. Η Επιτροπή εκδίδει σήμερα ανακοίνωση που παρέχει καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι διατάξεις αυτές θα πρέπει να εφαρμοστούν στην πράξη.

Παράλληλα, οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την εφαρμογή του κανονισμού για τις μπαταρίες προχωρούν με σκοπό την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς μπαταριών. Η μεγαλύτερη διαφάνεια και η διάθεση περισσότερων πληροφοριών μέσω της επισήμανσης, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με το αποτύπωμα άνθρακα, θα βελτιώσουν επίσης τη βιωσιμότητα σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα.

Θα πρέπει να επιδιωχθούν πρωτοβουλίες και τεχνολογίες για την κάλυψη των πραγματικών αναγκών των οδηγών, με παράλληλη αποφυγή περιττής υπερμεγέθυνσης, και για την ευκολότερη και φθηνότερη επισκευή και ανακύκλωσή τους, για παράδειγμα μέσω της τυποποίησης.

Εμβληματικές δράσεις — Στο πλαίσιο της προσέγγισης της εσωτερικής αξιολόγησης, η πρόταση νέων απαιτήσεων περιεχομένου της ΕΕ για τις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων και τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε συσσωρευτές (BESS). — Σύμφωνα με το άρθρο 28 της πράξης για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών, τα καθεστώτα στήριξης των ηλεκτρικών οχημάτων που δημιουργούνται ή επικαιροποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2026 θα πρέπει να προωθούν την αγορά οχημάτων μηδενικών εκπομπών με σύστημα ηλεκτρικής πρόωσης των οποίων τα κατασκευαστικά στοιχεία — συμπεριλαμβανομένης της συστοιχίας μπαταρίας— προέρχονται από διαφοροποιημένες πηγές εφοδιασμού. Αυτό θα συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από κινεζικά οχήματα και μπαταρίες.

Πυλώνας V: Ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομίας και των δεξιοτήτων για την αξιακή αλυσίδα των μπαταριών στην ΕΕ

Ο κλάδος μπαταριών εξακολουθεί να είναι ένας αναδυόμενος κλάδος με τεράστιες δυνατότητες καινοτομίας και ανάπτυξης. Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι το οικοσύστημα μπαταριών της αναπτύσσεται, συμβαδίζει με τις παγκόσμιες τεχνολογικές εξελίξεις και παραμένει στην πρώτη γραμμή της τεχνολογίας μπαταριών. Για να παραμείνει ανταγωνιστική τόσο στην παραγωγή μπαταριών όσο και στην τεχνολογική ανάπτυξη, η ΕΕ πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην έρευνα και την ανάπτυξη (Ε&Α) με σκοπό την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών μπαταριών, τη βελτίωση της ανακύκλωσης μπαταριών και την κάλυψη κρίσιμων κενών στην αξιακή αλυσίδα.

Δεν πρόκειται για μια νέα πορεία· η ΕΕ έχει αναπτύξει και ενισχύσει το οικοσύστημα Ε&Α μπαταριών της εδώ και πολλά χρόνια, αλλά πρέπει να το επιταχύνουμε και να το επεκτείνουμε. Κατά την περίοδο 2021-2027, η ΕΕ σκοπεύει να παράσχει έως και 925 εκατ. EUR για τη στήριξη της σύμπραξης Batt4EU του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Αυτή η στρατηγική πρωτοβουλία στηρίζει την ανάπτυξη διαφοροποιημένων τεχνολογιών όσον αφορά τα υλικά μπαταριών, τον σχεδιασμό στοιχείων, την κατασκευή και την ανακύκλωση μπαταριών, αξιοποιώντας συνέργειες μεταξύ των εφαρμογών μπαταριών στη μεταφορά και εφαρμογών μπαταριών στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Μεταξύ 2025 και 2027, η σύμπραξη θα στηρίξει έργα έρευνας και καινοτομίας (Ε&Κ) σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα συνολικής αξίας 382 εκατ. EUR. Η σύμπραξη έξυπνης εξειδίκευσης για προηγμένα υλικά μπαταριών για ηλεκτροκίνηση και αποθήκευση σταθερής ενέργειας επιτρέπει στις περιφέρειες να ευθυγραμμίσουν τις προτεραιότητές τους στον τομέα της καινοτομίας και να συνεργαστούν σε τέτοια έργα (6). Επιπλέον, τον Σεπτέμβριο του 2025, η σύμπραξη Batt4EU υπέγραψε, μαζί με τις άλλες δύο συμπράξεις που αφορούν τον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (2Zero και CCAM), μνημόνιο συνεννόησης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ευθυγράμμιση των στρατηγικών προτεραιοτήτων με σκοπό την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της αυτοκινητοβιομηχανίας της ΕΕ και την ανάπτυξη κοινού στρατηγικού θεματολογίου έρευνας και καινοτομίας. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα διερευνήσει πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας για βελτιωμένες τεχνολογίες στοιχείων μπαταριών. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (ΕΣΚ) θα χρηματοδοτήσει νεοφυείς επιχειρήσεις και ΜΜΕ που αναπτύσσουν προηγμένα υλικά για την αποθήκευση ενέργειας μέσω ειδικής πρόσκλησης υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού προγράμματος Accelerator, η οποία θα δρομολογηθεί το 2026.

Στο μέλλον, η ευθυγράμμιση και η εξάλειψη του κατακερματισμού των δημόσιων και ιδιωτικών ερευνητικών πρωτοβουλιών θα αποτελέσουν βασικό παράγοντα επιτυχίας για μια ανταγωνιστική αξιακή αλυσίδα μπαταριών στην ΕΕ. Στο πλαίσιο του ανανεωμένου στρατηγικού σχεδίου ενεργειακών τεχνολογιών (SET), το οποίο βασίζεται πλέον στην πράξη για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών, η ομάδα εργασίας για την εφαρμογή των τεχνολογιών μπαταρίας (υπό την καθοδήγηση των κρατών μελών σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με την υποστήριξη του ιδιωτικού τομέα και της ακαδημαϊκής κοινότητας) θα καταρτίσει κοινό σχέδιο επενδύσεων και εφαρμογής το 2026.

Το σχέδιο θα χαρτογραφήσει τους διαθέσιμους πόρους και θα καθορίσει τις δεσμεύσεις εφαρμογής και επενδύσεων των κρατών μελών και των συμφεροντούχων για την εκπλήρωση των κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων και στόχων Ε&Κ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Θα επικεντρωθεί στη χημική σύσταση των μπαταριών υψηλών επιδόσεων επόμενης γενιάς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με στρατιωτικές εφαρμογές, με παράλληλη αντιμετώπιση των κενών στις συμφωνίες αγοράς σε πρώιμο στάδιο και στις γραμμές παραγωγής χαμηλού όγκου. Το σχέδιο αυτό θα προετοιμάσει το έδαφος για έναν νέο συντονισμένο προγραμματισμό Ε&Κ, ο οποίος, με βάση τις πρωτοβουλίες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του πυλώνα ΙΙ της παρούσας στρατηγικής, θα σχεδιαστεί για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας στις τεχνολογίες μπαταριών με σκοπό τη βελτίωση της διαδικασίας κατασκευής και ανακύκλωσης μπαταριών, την ανάπτυξη μηχανημάτων που κατασκευάζονται στην ΕΕ για την παραγωγή μπαταριών, νέων εννοιών και υλικών μπαταριών σε όλες τις εφαρμογές. Αυτό θα στηρίξει τις εργασίες στο πλαίσιο του εργαλείου συντονισμού της ανταγωνιστικότητας (πυλώνας VI).

Δεδομένης της ταχείας τεχνολογικής εξέλιξης, για να διασφαλιστεί επίσης ότι ο κλάδος των μπαταριών διαθέτει εργατικό δυναμικό με τις κατάλληλες δεξιότητες, πρέπει να δοθεί συνεχής έμφαση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση. Το παρατηρητήριο πληροφοριών για τις δεξιότητες, το οποίο συστάθηκε στο πλαίσιο της Ένωσης Δεξιοτήτων, θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στον προσδιορισμό των αναγκών σε δεξιότητες και στη συνεχή παρακολούθηση της ζήτησης. Θα συμβάλει στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ενισχύοντας έτσι την προσοχή σε επίπεδο πολιτικής και αξιοποιώντας την αναγκαία χρηματοδότηση. Η προσαρμογή της προσφοράς δεξιοτήτων στη ζήτηση θα απαιτήσει επενδύσεις τόσο από δημόσιες (κονδύλια της ΕΕ, έργα που υποστηρίζονται από την ΕΕ) όσο και από ιδιωτικές πηγές, διαθέσιμες για σταθερή περίοδο, λόγω της αυξανόμενης εξέλιξης του τομέα.

Η ενίσχυση της ικανότητας κατασκευής μπαταριών της ΕΕ απαιτεί σημαντικό ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Η ανάληψη περαιτέρω δράσης θα πρέπει να βασιστεί στα διδάγματα που αντλήθηκαν από τις ακαδημίες της βιομηχανίας των μηδενικών καθαρών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένης της ακαδημίας της ευρωπαϊκής συμμαχίας για τους συσσωρευτές. Μέσω των ακαδημιών της βιομηχανίας των μηδενικών καθαρών εκπομπών, η Επιτροπή στηρίζει την εκπαίδευση και την κατάρτιση σχετικά με την αναβάθμιση δεξιοτήτων και την επανειδίκευση όσον αφορά τις μπαταρίες, σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό απαιτεί την κινητοποίηση των ευρωπαϊκών φορέων, της βιομηχανίας, των αρχών των κρατών μελών (μεταξύ άλλων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο), των παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης και των κοινωνικών εταίρων.

Η Επιτροπή θα διερευνήσει επίσης πρόσθετους πρακτικούς τρόπους για να στηρίξει την ευρωπαϊκή καινοτομία στην κατασκευή μπαταριών, λαμβάνοντας υπόψη τα υφιστάμενα πλαίσια και εργαλεία. Οι τρόποι αυτοί μπορούν να περιλαμβάνουν την παροχή, ανάλογα με τις ανάγκες, καθοδήγησης σχετικά με τις δυνατότητες στενότερης συνεργασίας μεταξύ των παραγόντων του κλάδου των μπαταριών για την από κοινού εργασία σε νέα έργα Ε&Κ.

Εμβληματικές δράσεις — Στήριξη, μέσω του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», της ανάπτυξης νέων εννοιών και νέων τεχνολογιών κατασκευής υλικών και στοιχείων μπαταριών, καθώς και μιας ολόκληρης ευρωπαϊκής αξιακής αλυσίδας μπαταριών. — Ενοποίηση και καλύτερη ευθυγράμμιση των σχετικών προγραμμάτων Ε&Κ των κρατών μελών με την ευρωπαϊκή Ε&Κ μέσω του στρατηγικού σχεδίου ενεργειακών τεχνολογιών.

Πυλώνας VI: Συντονισμός των ενεργειών για μεγιστοποίηση του αντικτύπου τους σε όλη την Ευρώπη

Η στρατηγική «Battery Booster» ενσωματώνει τη γενική βιομηχανική στρατηγική της Ευρώπης για ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα μπαταριών. Η στήριξη πρέπει να είναι συντονισμένη και η εφαρμογή συνεπής σε ολόκληρο το οικοσύστημα —βασικό στοιχείο για την επιτυχία. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν κοινή δράση, από κοινού με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τους φορείς της αγοράς, για την επίτευξη συνεκτικής και αποτελεσματικής ώθησης.

Η Επιτροπή σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα νέο εργαλείο συντονισμού της ανταγωνιστικότητας, σχεδιασμένο για τον συντονισμό της δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με τη δράση που αναλαμβάνεται σε εθνικό επίπεδο, και για την επίτευξη συνοχής μεταξύ των κοινών προτεραιοτήτων ανταγωνιστικότητας των κρατών μελών σε βασικούς τομείς και των έργων στρατηγικής σημασίας και κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (7). Για τον τομέα των μπαταριών, πρωταρχικός σκοπός θα είναι η ευθυγράμμιση της διασυνοριακής δράσης και της δράσης σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό την επίτευξη μεγαλύτερου οικονομικού αντικτύπου σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Γράφημα 4. Έργα της ΕΕ σχετικά με τις μπαταρίες με βάση τις ανακοινώσεις του κλάδου

Θα δημιουργηθεί δοκιμαστικό σχέδιο στο πλαίσιο του εργαλείου συντονισμού της ανταγωνιστικότητας για τον τομέα των μπαταριών, με σκοπό τη στήριξη της επιτυχούς εφαρμογής των μέτρων που ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο της στρατηγικής «Battery Booster». Στόχος του δοκιμαστικού σχεδίου θα είναι:

—	η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις δεξιότητες, τη χρηματοδότηση, την έρευνα και την καινοτομία, ιδίως όσον αφορά τα προγράμματα αναβάθμισης των δεξιοτήτων, επανειδίκευσης και κατάρτισης·

—	η ευθυγράμμιση των επενδύσεων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αξιακή αλυσίδα μπαταριών, μεταξύ ενωσιακών και εθνικών χρηματοδοτικών μέσων, από κοινού με ιδιώτες επενδυτές·

—	η ευθυγράμμιση και η ενίσχυση των δεσμεύσεων των κρατών μελών για την εφαρμογή μέτρων από την πλευρά της ζήτησης, για παράδειγμα των απαιτήσεων «made in Europe».

Εμβληματικές δράσεις — Ανάπτυξη πιλοτικού εργαλείου συντονισμού της ανταγωνιστικότητας για την προώθηση της στρατηγικής ευθυγράμμισης μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών και των περιφερειών, με σκοπό την προώθηση ενός ισχυρού και ανταγωνιστικού οικοσυστήματος μπαταριών εντός της Ευρώπης.

Συμπεράσματα και επόμενα βήματα

Η ευρωπαϊκή αξιακή αλυσίδα μπαταριών βρίσκεται σε σημείο καμπής. Ο χρόνος έχει ζωτική σημασία. Η στρατηγική «Battery Booster» αποσκοπεί στην επιτάχυνση της υλοποίησης της στρατηγικής της ΕΕ για τις μπαταρίες, αντιμετωπίζοντας όλα τα σημεία συμφόρησης στην αξιακή αλυσίδα και στηρίζοντας ολόκληρο το οικοσύστημα ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία ανάπτυξή του.

Η στρατηγική «Battery Booster» αποτελεί άμεση ευκαιρία για την ανάπτυξη ενός νέου επιχειρηματικού σχεδίου για την κατασκευή μπαταριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε ολόκληρη την επικράτειά της. Η ταχεία εφαρμογή είναι υψίστης σημασίας για να παρασχεθούν στους φορείς εκμετάλλευσης της ΕΕ τα εργαλεία που χρειάζονται για να επεκταθούν, να αναπτύξουν ανθεκτικότητα, να είναι ανταγωνιστικοί και να παραμείνουν στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας.

Η Επιτροπή θα προχωρήσει αμέσως στη δημιουργία του μηχανισμού «Battery Booster», ώστε να επιταχυνθεί η επιτυχής ανάπτυξη των Ευρωπαίων κατασκευαστών στοιχείων μπαταριών. Η Επιτροπή σκοπεύει να προκηρύξει σχετική πρόσκληση υποβολής προτάσεων κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, με την πρώτη δόση στήριξης να αποσκοπεί στην προσέγγιση επιλεγμένων εταιρειών το 2026.

Τον επόμενο μήνα, η Επιτροπή θα προτείνει την πράξη για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής με σκοπό τη στήριξη πρωτοπόρων αγορών για μπαταρίες ευρωπαϊκής κατασκευής και τα κατασκευαστικά στοιχεία τους και τη διασφάλιση ξένων επενδύσεων προστιθέμενης αξίας στην ΕΕ. Τα μέτρα είναι απαραίτητα προκειμένου ο κλάδος μπαταριών της ΕΕ να τονώσει την ανταγωνιστικότητά του σε ένα ολοένα και ταχύτερα αναπτυσσόμενο παγκόσμιο οικοσύστημα. Εν τω μεταξύ, από τον Ιανουάριο του 2026 τα κράτη μέλη πρέπει να αρχίσουν να εφαρμόζουν τα κριτήρια ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας της πράξης για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών σε νέα ή επικαιροποιημένα καθεστώτα δημόσιας στήριξης, και η Επιτροπή ενθαρρύνει περαιτέρω τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τα εργαλεία ελέγχου των ξένων επενδύσεων.

---

(1)  Το 2019 και το 2021 η Επιτροπή ενέκρινε δύο ΣΕΚΕΕ στο οικοσύστημα των μπαταριών, τα οποία περιλάμβαναν τη στήριξη 59 εταιρειών σε 12 κράτη μέλη με κρατικές ενισχύσεις ύψους έως 6,1 δισ. EUR και με στόχο την ενεργοποίηση πρόσθετων ιδιωτικών επενδύσεων ύψους 13,8 δισ. EUR. Τα ΣΕΚΕΕ στηρίζουν φιλόδοξες δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης για την εξεύρεση καινοτόμων λύσεων σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα των μπαταριών, συμπεριλαμβανομένης της εξόρυξης και επεξεργασίας πρώτων υλών, της ανάπτυξης προηγμένων χημικών υλικών, του σχεδιασμού στοιχείων μπαταριών και της ενσωμάτωσης σε εφαρμογές όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, καθώς και της ανακύκλωσης χρησιμοποιημένων μπαταριών.

(2)  BloombergNEF.

(3)  Bruegel Clean Tech Tracker.

(4)  BloombergNEF.

(5)  Ένα παράδειγμα είναι το έργο BATMASS, το οποίο αναπτύσσει μια κυκλική ευρωπαϊκή αξιακή αλυσίδα μπαταριών και λύσεις έτοιμες για επενδύσεις για ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση.

(6)  Advanced Materials for Batteries for Electro-mobility and Stationary Energy Storage (Προηγμένα υλικά για μπαταρίες για ηλεκτροκίνηση και αποθήκευση σταθερής ενέργειας), https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/communities-and-networks/s3-community-of-practice/partnership_industrial_mod_advanced_materials_en.

(7)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2025), Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ» [COM(2025) 30 final], Βρυξέλλες, 29 Ιανουαρίου 2025.