P10_TA(2025)0094

Εκθέσεις του 2023 και του 2024 για το Κόσοβο

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Μαΐου 2025 σχετικά με τις εκθέσεις της Επιτροπής, του 2023 και του 2024, για το Κόσοβο (2025/2019(INI))

(C/2026/579)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

—	έχοντας υπόψη τη Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, αφενός, και του Κοσσυφοπεδίου, αφετέρου (1), η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2016,

—	έχοντας υπόψη ότι το Κόσοβο υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις 15 Δεκεμβρίου 2022,

—	έχοντας υπόψη την αίτηση του Κοσόβου για ένταξη στο Συμβούλιο της Ευρώπης, της 12ης Μαΐου 2022,

—	έχοντας υπόψη τη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κοσσυφοπεδίου σχετικά με τις γενικές αρχές για τη συμμετοχή του Κοσσυφοπεδίου σε προγράμματα της Ένωσης (2), η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2017,

—	έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1529 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Σεπτεμβρίου 2021, για τη θέσπιση του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙΙ) (3),

—	έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1449 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, για τη θέσπιση της διευκόλυνσης μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια (4),

—	έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης στις 19 και 20 Ιουνίου 2003,

—	έχοντας υπόψη τις δηλώσεις των συνόδων κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων της 17ης Μαΐου 2018 στη Σόφια, της 6ης Μαΐου 2020 στο Ζάγκρεμπ, της 6ης Οκτωβρίου 2021 στο Brdo pri Kranju, της 6ης Δεκεμβρίου 2022 στα Τίρανα, της 13ης Δεκεμβρίου 2023 στις Βρυξέλλες και της 18ης Δεκεμβρίου 2024 στις Βρυξέλλες,

—	έχοντας υπόψη τη διαδικασία του Βερολίνου που δρομολογήθηκε στις 28 Αυγούστου 2014,

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 5ης Φεβρουαρίου 2020, με τίτλο «Ενίσχυση της διαδικασίας προσχώρησης – Μια αξιόπιστη προοπτική της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια» (COM(2020)0057),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 6ης Οκτωβρίου 2020, με τίτλο «Ένα οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια» (COM(2020)0641),

—

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 8ης Νοεμβρίου 2023, με τίτλο «Ανακοίνωση του 2023 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ» (COM(2023)0690), η οποία συνοδεύεται από το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο «Kosovo 2023 Report» (Έκθεση του 2023 για το Κόσοβο) (SWD(2023)0692),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 8ης Νοεμβρίου 2023, με τίτλο «Νέο σχέδιο ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια» (COM(2023)0691),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 20ής Μαρτίου 2024, σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις και τις επανεξετάσεις των πολιτικών πριν από τη διεύρυνση (COM(2024)0146),

—

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Οκτωβρίου 2024, με τίτλο «Ανακοίνωση του 2024 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ» (COM(2024)0690), η οποία συνοδεύεται από το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο «Kosovo 2024 Report» (Έκθεση του 2024 για το Κόσοβο) (SWD(2024)0692),

—	έχοντας υπόψη τη γενική σύνοψη και τις αξιολογήσεις της Επιτροπής ανά χώρα, της 31ης Μαΐου 2023 και της 13ης Ιουνίου 2024, σχετικά με το πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων του Κοσόβου,

—

έχοντας υπόψη τα κοινά συμπεράσματα του οικονομικού και δημοσιονομικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 16 Μαΐου 2023, και τα κοινά συμπεράσματα του οικονομικού και δημοσιονομικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων από τα Δυτικά Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Γεωργία, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και την Ουκρανία, που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο στις 14 Μαΐου 2024,

—

έχοντας υπόψη την απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, της 10ης Ιουνίου 1999, τη συμβουλευτική γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου (ΔΔ), της 22ας Ιουλίου 2010, σχετικά με το εάν είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο η μονομερής ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου, και το ψήφισμα 64/298 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, της 9ης Σεπτεμβρίου 2010, η οποία αναγνώρισε το περιεχόμενο της γνωμοδότησης του ΔΔ και εξέφρασε ικανοποίηση για την ετοιμότητα της ΕΕ να διευκολύνει τον διάλογο ανάμεσα στη Σερβία και το Κόσοβο,

—	έχοντας υπόψη την πρώτη συμφωνία σχετικά με τις αρχές που διέπουν την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ της Σερβίας και του Κοσόβου, της 19ης Απριλίου 2013, τις συμφωνίες της 25ης Αυγούστου 2015, καθώς και τον εν εξελίξει διάλογο υπό την αιγίδα της ΕΕ για την εξομάλυνση των σχέσεων των δύο αυτών χωρών,

—	έχοντας υπόψη τη συμφωνία των Βρυξελλών της 27ης Φεβρουαρίου 2023 και τη συμφωνία της Οχρίδας της 18ης Μαρτίου 2023, καθώς και το παράρτημα εφαρμογής της,

—

έχοντας υπόψη την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1095 του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2023, για την τροποποίηση της κοινής δράσης 2008/124/ΚΕΠΠΑ σχετικά με την αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιβολή του κράτους δικαίου στο Κόσοβο (EULEX KOSOVO) (5), η οποία παρέτεινε τη διάρκεια της αποστολής έως τις 14 Ιουνίου 2025,

—

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (EΕ) 2023/850 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Απριλίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1806 περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (Κόσοβο) (6)

—	έχοντας υπόψη την τελική έκθεση, του 2021, της αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παρακολούθηση των δημοτικών εκλογών στο Κόσοβο,

—	έχοντας υπόψη την προκαταρκτική έκθεση της αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παρακολούθηση των βουλευτικών εκλογών του 2025 στο Κόσοβο,

—	έχοντας υπόψη την τέταρτη σύνοδο του Συμβουλίου Σταθεροποίησης και Σύνδεσης ΕΕ-Κοσόβου που πραγματοποιήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2021 στις Βρυξέλλες,

—	έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του σχετικά με το Κόσοβο,

—	έχοντας υπόψη τις κοινές συστάσεις που εγκρίθηκαν στη 12η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Σταθεροποίησης και Σύνδεσης EE-Κοσόβου, που πραγματοποιήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2024,

—	έχοντας υπόψη τον ετήσιο δείκτη αντίληψης της διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας για το 2024·

—	έχοντας υπόψη τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2024,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση για τη δημοκρατία 2024 του Μαρτίου του 2024, του Ινστιτούτου Varieties of Democracy (V-Dem),

—	έχοντας υπόψη το άρθρο 55 του Κανονισμού του,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (A10-0075/2025),

Α.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολιτική διεύρυνσης είναι ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και μια από τις πιο επιτυχημένες πολιτικές για την παροχή κινήτρων και την ενθάρρυνση θεμελιακών μεταρρυθμίσεων και ότι αποτελεί στρατηγική γεωπολιτική επένδυση στη μακροπρόθεσμη ειρήνη, σταθερότητα και ασφάλεια σε ολόκληρη την ήπειρο·

Β.	λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου αποτελούν θεμελιώδεις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Γ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ αποτελεί στρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση της σταθερότητας, της δημοκρατίας και της οικονομικής ανάπτυξης στην Ευρώπη και ότι κάθε χώρα που επιθυμεί να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση κρίνεται βάσει των επιδόσεών της και ότι η εφαρμογή των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων και η συμμόρφωση με το σύνολο των κριτηρίων και των κοινών ευρωπαϊκών αξιών καθορίζουν το χρονοδιάγραμμα και την πρόοδο της προσχώρησής της· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πορεία του Κοσόβου προς την ένταξη στην ΕΕ εξαρτάται επίσης από την ομαλοποίηση των σχέσεων με τη Σερβία·

Δ.	λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός χρηματοδοτικής στήριξης στο Κόσοβο·

Ε.

λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κόσοβο έχει υποστεί εξωτερικές παρεμβάσεις και εκστρατείες παραπληροφόρησης, πιο συγκεκριμένα από τη Ρωσία, ιδίως μέσω σερβικών εθνικιστικών μέσων ενημέρωσης, και την Κίνα, μέσω άσκησης ήπιας ισχύος, με στόχο την αποσταθεροποίηση των δημοκρατικών θεσμών του, την υπονόμευση της κοινωνικής συνοχής και την υποκίνηση εθνοτικής βίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι την επίθεση στην Banjska/Banjskë τον Σεπτέμβριο του 2023 ακολούθησε μαζική διάδοση παραπληροφόρησης που επιδείνωσε περαιτέρω τις εντάσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές του Κοσόβου ενέκριναν τον νόμο για την Ανεξάρτητη Επιτροπή Μέσων Ενημέρωσης (IMC) τον Ιούλιο του 2024· λαμβάνοντας υπόψη ότι τον Μάιο του 2024 το Συμβούλιο της Ευρώπης δημοσίευσε νομική γνωμοδότηση σχετικά με το σχέδιο νόμου για την Ανεξάρτητη Επιτροπή Μέσων Ενημέρωσης, στην οποία εκφράζονταν ανησυχίες σχετικά με ορισμένες πτυχές του τότε σχεδίου νόμου και διατυπώνονταν συστάσεις σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης αυτών των ανησυχιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι το τελικό κείμενο του νόμου για την Ανεξάρτητη Επιτροπή Μέσων Ενημέρωσης δεν αποτυπώνει τις περισσότερες από τις συστάσεις που διατυπώθηκαν·

ΣΤ.	λαμβάνοντας υπόψη ότι η αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιβολή του κράτους δικαίου στο Κόσοβο, γνωστή και ως EULEX, είναι η μεγαλύτερη μη στρατιωτική αποστολή που έχει δρομολογηθεί ποτέ στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Ζ.	λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2018 και το 2023 υπογράφηκαν αναφορές από 500 και πλέον άτομα που ιστορικά αυτοπροσδιορίζονται ως Βούλγαροι·

Δέσμευση για προσχώρηση στην ΕΕ

εξαίρει τη δέσμευση του Κοσόβου για προσχώρηση στην ΕΕ, η οποία αντικατοπτρίζει μια σαφή στρατηγική γεωπολιτική επιλογή, και τη συνεχιζόμενη ισχυρή στήριξη των πολιτών του στην ευρωπαϊκή πορεία του Κοσόβου· επαναλαμβάνει ότι το Κόσοβο έχει επιδείξει συνέπεια στις προσπάθειές του να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

επαναλαμβάνει την ακράδαντη πεποίθησή του ότι το μέλλον του Κοσόβου βρίσκεται στην ΕΕ και ότι όλες οι προσπάθειες για έξοδο του Κοσόβου από τη «γκρίζα ζώνη» είναι προς το συμφέρον τόσο του λαού του Κοσόβου όσο και της ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο της τρέχουσας γεωοπολιτικής δυναμικής στην περιοχή, των ταχύρρυθμων μεταβολών στην παγκόσμια πολιτική και του αυξανόμενου ανταγωνισμού με αυταρχικά καθεστώτα·

υποστηρίζει την αίτηση του Κοσόβου για προσχώρηση στην ΕΕ, η οποία αντικατοπτρίζει τη συντριπτική διακομματική συναίνεση για ένταξη στην ΕΕ και μια σαφή γεωπολιτική στρατηγική επιλογή· επαναλαμβάνει το αίτημά του προς τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο να δώσουν εντολή στην Επιτροπή να παρουσιάσει το ερωτηματολόγιό της και να υποβάλει γνωμοδότηση σχετικά με την ουσία της αίτησης της χώρας· παροτρύνει τα πέντε κράτη μέλη που δεν έχουν ακόμη αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του Κοσόβου να το πράξουν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση και, ως εκ τούτου, να του δώσουν τη δυνατότητα να προχωρήσει στην πορεία του στην ΕΕ επί ίσοις όροις με τις άλλες υποψήφιες χώρες· υπενθυμίζει τη συμβουλευτική γνώμη του ΔΔ της 22ας Ιουλίου 2010, στην οποία αναφέρεται ότι η μονομερής διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου δεν παραβιάζει το γενικό διεθνές δίκαιο·

υπενθυμίζει ότι η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται σε μια αξιοκρατική διαδικασία, η οποία εξαρτάται από την αυστηρή εφαρμογή μεταρρυθμίσεων ευθυγραμμισμένων με τα υψηλότερα ευρωπαϊκά πρότυπα, ιδίως τη συμμόρφωση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και το κράτος δικαίου και διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή των νόμων στην πράξη· ενθαρρύνει το Κόσοβο να συνεχίσει τις προσπάθειές του στο πλαίσιο αυτό, ενισχύοντας περαιτέρω την προσήλωσή του στις αξίες και τα πρότυπα της Ένωσης· τονίζει ότι η διεύρυνση προϋποθέτει επίσης διεξοδική προετοιμασία των δυνητικών νέων μελών και, παράλληλα, σεβασμό της οικονομικής σταθερότητας της εσωτερικής αγοράς, των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προτύπων και της ορθής λειτουργίας των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων·

εκφράζει την ικανοποίησή του για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων που θεσπίστηκε τον Απρίλιο του 2023 και βρίσκεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2024, ως απτό αποτέλεσμα των ολοένα στενότερων σχέσεων του Κοσόβου με την ΕΕ και ως απόδειξη των προσπαθειών του Κοσόβου στην πορεία του προς την ένταξη στην ΕΕ· χαιρετίζει την απόφαση του Κοσόβου να καταργήσει μονομερώς τις απαιτήσεις θεώρησης για τους πολίτες της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης· χαιρετίζει την απόφαση της Ισπανίας να αναγνωρίσει τα συνήθη διαβατήρια που εκδίδονται από το Κόσοβο ως έγκυρα ταξιδιωτικά έγγραφα από τον Ιανουάριο του 2024·

σημειώνει την απτή πρόοδο στους τομείς της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας, της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και μιας λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς· εκφράζει τη λύπη του για την περιορισμένη πρόοδο και ζητεί επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στον τομέα του κράτους δικαίου· χαιρετίζει τη φιλοδοξία του Κοσόβου να προωθήσει την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα της χώρας· εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη απαρτίας στη λήψη αποφάσεων στην Εθνοσυνέλευση του Κοσόβου, η οποία προκλήθηκε από το μποϊκοτάζ των εργασιών της Συνέλευσης από τα πολιτικά κόμματα πριν από τις βουλευτικές εκλογές·

εκφράζει τη λύπη του για την πολιτικοποίηση θεσμών όπως η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή και η Ανεξάρτητη Επιτροπή Μέσων Ενημέρωσης·

εξαίρει τη συνεχιζόμενη ευθυγράμμιση του Κοσόβου με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της ΕΕ, ιδίως την απερίφραστη καταδίκη του για τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, και το γεγονός ότι το Κόσοβο εφαρμόζει τα περιοριστικά μέτρα της ΕΕ κατά της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, συμβαδίζοντας με την εξωτερική πολιτική της Ένωσης, καθώς και τη στήριξή του, μέσω πακέτων ανθρωπιστικής βοήθειας και στρατιωτικής βοήθειας, προς την Ουκρανία, κάτι που επιβεβαιώνει ότι το Κόσοβο αποτελεί αξιόπιστο και πολύτιμο εταίρο προσηλωμένο στην ένταξη στην ΕΕ και έχει σαφή γεωπολιτικό προσανατολισμό με γερά ερείσματα στην ευρωπαϊκή και διατλαντική συμμαχία·

ζητεί την άμεση άρση των μέτρων της ΕΕ κατά του Κοσόβου, τα οποία έχουν παύσει να είναι δικαιολογημένα, διότι το Κόσοβο έχει εκπληρώσει τις απαιτήσεις της ΕΕ και τα μέτρα έρχονται σε κατάφωρη αντίθεση με την αποδεδειγμένη προσήλωσή του στις ευρωπαϊκές αξίες και στην ευθυγράμμιση με τις πολιτικές της ΕΕ, περιορίζοντας τον αντίκτυπο της εταιρικής σχέσης της ΕΕ με το Κόσοβο και παρακωλύοντας την επανέναρξη του διαλόγου Βελιγραδίου-Πρίστινας καλή τη πίστει·

10.

επαναλαμβάνει την πλήρη υποστήριξή του στην αίτηση προσχώρησης του Κοσόβου στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στο σχέδιο στρατηγικού προσανατολισμού της χώρας να ενταχθεί στο πρόγραμμα του ΝΑΤΟ «Συνεργασία για την ειρήνη», καθώς και στις αιτήσεις του για ένταξη σε άλλους διεθνείς οργανισμούς· καλεί τους σχετικούς οργανισμούς και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν προορατικά τις αντίστοιχες αιτήσεις του Κοσόβου· καλεί την Επιτροπή και το Γραφείο της ΕΕ στο Κόσοβο να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την ενίσχυση της προβολής και για την προώθηση του ρόλου, των προσπαθειών και των οφελών μιας στενότερης συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και Κοσόβου·

11.

επικροτεί το γεγονός ότι το Κόσοβο μείωσε τον διοικητικό φόρτο απλουστεύοντας τις διαδικασίες μέσω της εφαρμογής του σχετικού προγράμματος για την περίοδο 2022-2027· σημειώνει ότι το στρατηγικό πλαίσιο για τη δημόσια διοίκηση έχει θεσπιστεί, αλλά δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι καθυστερήσεις στη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης έχουν καταστήσει αδύναμη τη διαχείριση της χρηματοδότησης της ΕΕ και ότι η λογοδοσία στον δημόσιο τομέα είναι ανεπαρκής· καλεί το Κόσοβο να βελτιώσει τη δημόσια διοίκηση και το αξιοκρατικό σύστημα δημόσιας διοίκησης τροποποιώντας και εγκρίνοντας τον νόμο για τους δημόσιους λειτουργούς και τον νόμο για το ανεξάρτητο συμβούλιο εποπτείας του δημόσιου τομέα·

12.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου του Κοσόβου σχετικά με τον νόμο περί μισθών, η οποία ενοποιεί το ισχύον σύστημα αποδοχών για τους δημόσιους υπαλλήλους, δεν είναι ακόμη λειτουργική· καλεί την κυβέρνηση του Κοσόβου να αναθεωρήσει τη νομοθεσία της για τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών ώστε να πληροί τα διεθνή πρότυπα και να ενσωματώσει τη μεθοδολογία των δημόσιων επενδύσεων στην αναθεωρημένη νομοθεσία·

Δημοκρατία και κράτος δικαίου

13.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τη σημαντική και θετική πρόοδο όσον αφορά την ανταπόκριση σε πολλές από τις μακροχρόνιες συστάσεις της αποστολής της ΕΕ για την παρακολούθηση των εκλογών και την πρόταση συναινετικού νόμου για τις βουλευτικές εκλογές· σημειώνει ότι πρόκειται για μια κατάλληλη βάση για τη διεξαγωγή δημοκρατικών εκλογών, σύμφωνα με τα διεθνή και περιφερειακά πρότυπα· σημειώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, ανταποκρινόμενη σε πρόσκληση της Προέδρου του Κοσόβου, ανέπτυξε αποστολή εκλογικών παρατηρητών, συμπεριλαμβανομένης αντιπροσωπείας παρατηρητών απαρτιζόμενης από βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για την παρακολούθηση των βουλευτικών εκλογών στο Κόσοβο στις 9 Φεβρουαρίου 2025· χαιρετίζει τα συμπεράσματα της αποστολής εκλογικών παρατηρητών της ΕΕ, τα οποία επιβεβαιώνουν τη διεξαγωγή ειρηνικών, ελεύθερων και δίκαιων εκλογών στις 9 Φεβρουαρίου 2025, με τη συμμετοχή όλων των κοινοτήτων του Κοσόβου· αποδοκιμάζει τη σκληρή ρητορική των πολιτικών κομμάτων κατά τη διάρκεια της εκστρατείας· σημειώνει τα τεχνικά προβλήματα που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία καταμέτρησης και ενθαρρύνει τις αρχές του Κοσόβου να εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη βελτίωση της διοργάνωσης των επόμενων εκλογών· σημειώνει την έλλειψη πραγματικού πολιτικού πλουραλισμού εντός της σερβικής κοινότητας του Κοσόβου στις βουλευτικές εκλογές, παρά τους πολλαπλούς σερβικούς εκλογικούς συνδυασμούς στο Κόσοβο εκφράζει την ανησυχία του για τις καταγγελίες περί άσκησης συνεχών πιέσεων από το Βελιγράδι στους ψηφοφόρους της σερβικής κοινότητας· καταδικάζει τις επανειλημμένες παρεμβάσεις του Ειδικού Απεσταλμένου των ΗΠΑ, Richard Grenell, στην προεκλογική εκστρατεία·

14.

σημειώνει με ανησυχία το πολιτικό αδιέξοδο που έχει προκληθεί από το κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο και τη μέχρι στιγμής αποτυχία εκλογής προέδρου του Κοινοβουλίου, κάτι που εμποδίζει τον σχηματισμό κυβέρνησης μετά τις βουλευτικές εκλογές της 9ης Φεβρουαρίου 2025 και καθυστερεί την κοινοβουλευτική ανάγνωση αρκετών δημοσιονομικών κειμένων· ενθαρρύνει τα πολιτικά κόμματα να συνεργαστούν για να ξεπεράσουν αυτό το αδιέξοδο το συντομότερο δυνατόν·

15.

σημειώνει με ανησυχία ότι ο νόμος για τις τοπικές εκλογές και ο νόμος για τις γενικές εκλογές εξακολουθούν να μην εφαρμόζονται και να μην εναρμονίζονται με τον νόμο για την ισότητα των φύλων, ο οποίος επιβάλλει ίση εκπροσώπηση 50 % γυναικών και ανδρών· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται·

16.

χαιρετίζει τη θέσπιση του νόμου για την Ειδική Εισαγγελία και την πρόοδο όσον αφορά την εκδίκαση υποθέσεων διαφθοράς· εξαίρει τις εντατικές εργασίες της Ειδικής Εισαγγελίας για την επίλυση επτά υποθέσεων εγκλημάτων πολέμου· ζητεί να αποσαφηνιστεί περαιτέρω η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της ειδικής εισαγγελίας και της βασικής εισαγγελίας στη διεκπεραίωση των ερευνών και των διώξεων· καλεί το Κόσοβο να εξακολουθήσει να ενισχύει την ειδική εισαγγελία βελτιώνοντας την ικανότητά της να διερευνά και να διώκει υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος υψηλού επιπέδου· καλεί την αστυνομία και την ειδική εισαγγελία να συνεργαστούν στενά για τη χάραξη στρατηγικών για την αποτελεσματικότερη διεξαγωγή ερευνών, με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων·

17.

λαμβάνει υπό σημείωση την πρόοδο όσον αφορά την κατάταξη του Κοσόβου στον δείκτη αντίληψης της διαφθοράς, καθώς από πέρυσι ανέβηκε 10 θέσεις, θεωρώντας ότι πρόκειται για θετική εξέλιξη, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει ότι η άνοδος αυτή οφείλεται στην πτώση άλλων χωρών στη βαθμολογική κατάταξη και, ως επί το πλείστον, στη θέσπιση ποιοτικής νομοθεσίας, αλλά εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό μη ικανοποιητική· τονίζει ότι η εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των πολιτών απαιτεί όχι μόνο νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, αλλά και ορατά αποτελέσματα όσον αφορά τη διερεύνηση, τη δίωξη και την καταδίκη υποθέσεων διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι από το 2019 το Κόσοβο δεν διαθέτει στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς και ζητεί να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ολοκλήρωση αυτής της στρατηγικής κατά προτεραιότητα· επαναλαμβάνει ότι απαιτείται ισχυρή πολιτική δέσμευση για τη δημιουργία σταθερού ιστορικού επιδόσεων στην καταπολέμηση της μείζονος διαφθοράς· επαναλαμβάνει ότι απαιτείται ισχυρή πολιτική δέσμευση για τη δημιουργία σταθερού ιστορικού επιδόσεων στην καταπολέμηση της μείζονος διαφθοράς·

18.

εκφράζει σοβαρές ανησυχίες για τα συστημικά τρωτά σημεία του δικαστικού σώματος του Κοσόβου, ιδίως όσον αφορά την ανεξαρτησία του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και τον σεβασμό της διάκρισης των εξουσιών· επαναλαμβάνει την ανησυχία του για τις καθυστερήσεις στις δίκες και τη συνεχιζόμενη κριτική που ασκούν κυβερνητικοί αξιωματούχοι σε δικαστικές αποφάσεις επί ατομικών υποθέσεων· εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι, τον Δεκέμβριο του 2024, η κυβέρνηση υπέβαλε στην Επιτροπή της Βενετίας σχέδιο νόμου για τις δικαστικές μεταρρυθμίσεις και ότι η εν λόγω επιτροπή εξέδωσε την πρώτη γνωμοδότησή της στις 18 Μαρτίου 2025· καλεί το Κόσοβο να διασφαλίσει ότι η νομοθεσία που διέπει την ακεραιότητα και τη λογοδοσία του δικαστικού σώματος συνάδει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας· καλεί την κυβέρνηση του Κοσόβου να διαθέσει επαρκή προϋπολογισμό για το δικαστικό σύστημα· επικροτεί τη σύσταση του εμποροδικείου, την πρόοδο στην πρόσληψη νέων δικαστών και εισαγγελέων με αξιοκρατική και διαφανή διαδικασία και τη συνολική αύξηση της διαφάνειας·

19.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τη συμμετοχή των Σέρβων του Κοσόβου στις βουλευτικές εκλογές και ενθαρρύνει τους εκλεγμένους εκπροσώπους τους να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στο νομοθετικό πλαίσιο του Κοσόβου, ώστε να στηρίξουν το ευρωπαϊκό μέλλον του Κοσόβου· εκφράζει, ωστόσο, τη λύπη του για το μποϊκοτάζ των κομμάτων που εκπροσωπούν τους Σέρβους του Κοσόβου κατά τις τοπικές εκλογές του Απριλίου 2023 και για την αποχώρηση των Σέρβων του Κοσόβου από τα θεσμικά όργανα του Κοσόβου· εκφράζει την ανησυχία του για την παρέμβαση της Σερβίας στις βουλευτικές εκλογές μέσω του κόμματος Srpska Lista (SL)·

20.

εκφράζει την ικανοποίησή του για την εφαρμογή, τον Μάρτιο του 2024, της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου του 2016 σχετικά με την ιδιοκτησία της γης της Μονής Visoki Dečani/Deçani, σύμφωνα με την οποία η μονή εγγράφεται ως ιδιοκτήτης της γης στο κτηματολόγιο·

21.

επικροτεί τη σταθερή αύξηση της επιβολής ποινών κατά του οργανωμένου εγκλήματος και το γεγονός ότι το νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος ευθυγραμμίζεται με το κεκτημένο της ΕΕ· τονίζει την ανάγκη να ενισχύσουν οι εισαγγελικές αρχές και η αστυνομία την κοινή τους δράση κατά εγκληματικών ομάδων και δικτύων· εκφράζει την ανησυχία του για τις προκλήσεις όσον αφορά την ασφάλεια στο βόρειο Κόσοβο, ιδίως μετά την επίθεση στο Banjska/Banjskë τον Σεπτέμβριο του 2023, για την οποία χρειάστηκε να κινητοποιηθούν σημαντικοί αστυνομικοί πόροι· τονίζει την ανάγκη εμβάθυνσης της συνεργασίας στον τομέα της καταπολέμησης της εμπορίας ναρκωτικών· ζητεί περαιτέρω ευθυγράμμιση όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

22.

χαιρετίζει τη θέσπιση της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για τον έλεγχο των φορητών όπλων και του ελαφρού οπλισμού και των εκρηκτικών, καθώς και το υψηλό επίπεδο συμμόρφωσης με τους κανόνες του πρωτοκόλλου των Ηνωμένων Εθνών για τα πυροβόλα όπλα·

23.

εξακολουθεί να ανησυχεί για την αργή εφαρμογή της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για το κράτος δικαίου·

24.

επιβεβαιώνει εκ νέου τη δέσμευσή του να διατηρήσει και να ενισχύσει τη συνεργασία του με το κοινοβούλιο του Κοσόβου και τους βουλευτές του για τη στήριξη των δημοκρατικών διαδικασιών που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή πορεία του Κοσόβου, χρησιμοποιώντας τα υφιστάμενα εργαλεία και τις πρωτοβουλίες του Κοινοβουλίου για τη στήριξη της δημοκρατίας· πιστεύει ότι αυτή η εταιρική σχέση μπορεί να αναζωογονηθεί και να ενισχυθεί περαιτέρω μετά τις δημοκρατικές εκλογές της 9ης Φεβρουαρίου 2025· ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή και συνεργασία όλων των εκλεγμένων μελών της νεοσυσταθείσας Συνέλευσης του Κοσόβου·

25.

καταδικάζει τα σοβαρά περιστατικά ασφάλειας στο βόρειο Κόσοβο στα τέλη Νοεμβρίου του 2024, εκ των οποίων το σοβαρότερο συνέβη κοντά στο χωριό Vragë στο Zubin Potok, όταν εκρηκτικοί μηχανισμοί κατέστρεψαν τις υποδομές ζωτικής σημασίας στοχεύοντας τον κύριο αγωγό του συστήματος Ibër Lepenc· εκφράζει την υποστήριξή του προς τα θεσμικά όργανα του Κοσόβου για τη διεξαγωγή πλήρους διερεύνησης αυτών των εγκληματικών ενεργειών, ώστε οι δράστες να προσαχθούν στη δικαιοσύνη·

26.

επαινεί το έργο της EULEX, η οποία βοηθά τις αρχές του Κοσόβου στη δημιουργία βιώσιμων και ανεξάρτητων θεσμών κράτους δικαίου·

Θεμελιώδεις ελευθερίες και ανθρώπινα δικαιώματα

27.

σημειώνει ότι το Κόσοβο διαθέτει το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο για την προώθηση και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων· χαιρετίζει την έγκριση της στρατηγικής για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων των κοινοτήτων· τονίζει, ωστόσο, ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παραμένει ανεπαρκής λόγω της μη εφαρμογής της νομοθεσίας, της έλλειψης πολιτικής βούλησης και των περιορισμένων ανθρώπινων και οικονομικών πόρων και ζητεί ενισχυμένους μηχανισμούς επιβολής και λογοδοσίας·

28.

αναγνωρίζει ότι το Σύνταγμα του Κοσόβου είναι πολύ προοδευτικό όσον αφορά την προστασία των μειονοτήτων· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η αναφορά που υπέγραψαν σχεδόν 500 άτομα που ιστορικά αυτοπροσδιορίζονται ως Βούλγαροι, η οποία καταχωρίστηκε στη Συνέλευση του Κοσόβου τον Ιανουάριο του 2023, δεν έχει ακόμη εξεταστεί, συνιστά δε τα δικαιώματα των μειονοτήτων να κατοχυρωθούν νομικά και να διασφαλιστούν στην πράξη· καλεί το Κόσοβο να διασφαλίσει ότι όλες οι μειονότητες που αναγνωρίζονται βάσει του νόμου για την προστασία των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και των μελών των κοινοτήτων τους ενσωματώνονται πλήρως στο Σύνταγμα της χώρας· καλεί τις αρχές του Κοσόβου να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την προστασία των δικαιωμάτων όλων των μειονοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών κοινοτήτων, ιδίως των ευάλωτων εθνικών κοινοτήτων, και να τους παράσχουν ίσες ευκαιρίες και επαρκή εκπροσώπηση στην πολιτική και πολιτιστική ζωή, στα δημόσια μέσα ενημέρωσης, στη διοίκηση και στο δικαστικό σώμα, καθώς και να αποτρέψουν την αφομοίωσή τους και να προωθήσουν την ένταξή τους στην κοινωνία του Κοσόβου, και να ενισχύσουν τις δραστηριότητες για την εξάλειψη των κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων αυτών των εθνικών μειονοτήτων·

29.

επικροτεί την αύξηση της χρηματοδότησης σε καταφύγια για θύματα ενδοοικογενειακής βίας και εμπορίας ανθρώπων· σημειώνει ότι η ενδοοικογενειακή βία παραμένει η συνηθέστερη μορφή έμφυλης βίας· εκφράζει ανησυχίες για το γεγονός ότι το σύστημα εξακολουθεί να μην διασφαλίζει την αποτελεσματική πρόληψη της ενδοοικογενειακής βίας·

30.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι εξακολουθεί να εκκρεμεί η έγκριση του σχεδίου αστικού κώδικα του Κοσόβου· επισημαίνει ότι το σχέδιο αστικού κώδικα αντιμετωπίζει διάφορα σημαντικά ζητήματα που σχετίζονται με την ισότητα των φύλων ως θεμελιώδη αξία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας ισοκατανομής της κοινής περιουσίας μεταξύ γυναικών και ανδρών συζύγων· τονίζει ότι είναι σημαντικό να κατοχυρωθούν στον αστικό κώδικα δικαιώματα για όλα τα πρόσωπα στο Κόσοβο, ώστε να διασφαλίζεται ο σεβασμός των συνταγματικών δικαιωμάτων και των ευκαιριών της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ· εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε ανώτερες πολιτικές θέσεις, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια και τον διάλογο, τονίζει δε την επείγουσα ανάγκη συμμετοχής τους στις διαδικασίες ειρήνευσης και συμφιλίωσης, σύμφωνα με την απόφαση 1325 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια· ζητεί να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τη βελτίωση της θέσης των γυναικών στην κοινωνία·

31.

σημειώνει ότι το σωφρονιστικό σύστημα ακολουθεί σε γενικές γραμμές τους πρότυπους ελάχιστους κανόνες του ΟΗΕ και ζητεί την καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των κρατουμένων, ιδίως των γυναικών, των μειονοτήτων και των ψυχικά ασθενών· παραμένει ανήσυχο για το γεγονός ότι η γλώσσα που εισάγει διακρίσεις εις βάρος των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων εξακολουθεί να υφίσταται, και καλεί τις αρχές να δημιουργήσουν και να εφαρμόσουν εθνική στρατηγική για την ισότητα των φύλων σε ερευνητικά πεδία όπως οι θετικές επιστήμες, η τεχνολογία, η μηχανική και τα μαθηματικά· εξαίρει τη συμμετοχή των γυναικών σε υψηλής ποιότητας προγράμματα κατάρτισης στους τομείς των επιχειρήσεων και της διοίκησης, καθώς και σε τομείς που σχετίζονται με τις ΤΠΕ, η οποία διευκολύνεται από τα κονδύλια του μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι οι γυναίκες από μειονοτικές ομάδες, ιδίως από τις κοινότητες των Ρομά, των Ασκάλι και των Αιγυπτίων, αντιμετωπίζουν πολυάριθμες μορφές διακρίσεων, ιδίως στην εκπαίδευση, την απασχόληση και την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη· εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι η κεντρική διοίκηση δεν εκπροσωπεί επαρκώς τις μειονοτικές κοινότητες και ο αριθμός των γυναικών σε ανώτερες θέσεις είναι χαμηλός·

32.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη εγκριθεί η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία· εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι δεν υπάρχει επαρκής ευθυγράμμιση μεταξύ της νομοθεσίας του Κοσόβου και του κεκτημένου της ΕΕ σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, τα οποία αντιμετωπίζουν διακρίσεις και εμπόδια στην πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες·

33.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τη σταθερή βελτίωση της κατάταξης του Κοσόβου στον δείκτη φιλελεύθερης δημοκρατίας και στον δείκτη εκλογικής δημοκρατίας το 2024, όπως καταρτίστηκαν από το ινστιτούτο Varieties of Democracy, το οποίο αξιολογεί τις επιδόσεις ως προς το κράτος δικαίου, τους ελέγχους και τις ισορροπίες, τις αστικές ελευθερίες, τις ελεύθερες και δίκαιες εκλογές·

34.

λαμβάνει υπόψη το πλουραλιστικό περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης του Κοσόβου εν αναμονή της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου σχετικά με τον βασικό νόμο για τα μέσα ενημέρωσης και υπογραμμίζει τον ρόλο της Ανεξάρτητης Επιτροπής Μέσων Ενημέρωσης, καθώς και την ανάγκη να διασφαλίζεται αυστηρά η ανεξαρτησία της στη λήψη αποφάσεων και να αποκατασταθεί η πλήρης λειτουργία της· εκφράζει, ωστόσο, τη λύπη του για τη μείωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης του Κοσόβου, όπως αποδεικνύεται από την πτώση του από την 56η στην 75η θέση στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2024· επαναβεβαιώνει ότι η πολυφωνία και η διαφάνεια των μέσων ενημέρωσης αποτελούν προϋποθέσεις για την προσχώρηση στην ΕΕ· ζητεί μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά την ιδιοκτησία και τη χρηματοδότηση των μέσων ενημέρωσης, προκειμένου να ενισχυθούν η ανεξαρτησία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης· τονίζει την ανάγκη λήψης αυστηρών μέτρων για την προστασία των δημοσιογράφων από την παρενόχληση και τον εκφοβισμό, καθώς και για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των ρυθμιστικών φορέων των μέσων ενημέρωσης· σημειώνει τις ανησυχίες που εξέφρασε η κοινωνία των πολιτών σχετικά με την φερόμενη ως πολιτικά υποκινούμενη εκλογή του προέδρου της Ανεξάρτητης Επιτροπής Μέσων Ενημέρωσης· παροτρύνει τις αρχές του Κοσόβου να αναθεωρήσουν περαιτέρω τον νόμο για την Ανεξάρτητη Επιτροπή Μέσων Ενημέρωσης, προκειμένου να συμπεριληφθούν οι συστάσεις που διατύπωσε το Συμβούλιο της Ευρώπης, ευθυγραμμίζοντας έτσι την εθνική νομοθεσία με τα πρότυπα και τις πρακτικές της ΕΕ· συνιστά να αυξηθεί η στήριξη προς τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και τις οργανώσεις εξακρίβωσης γεγονότων στο Κόσοβο, αναγνωρίζοντας τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και στην παροχή ακριβούς πληροφόρησης στο κοινό· ενθαρρύνει την ΕΕ να παράσχει τεχνική και οικονομική βοήθεια σε αυτές τις οντότητες· ενθαρρύνει τις αρχές του Κοσόβου να ζητήσουν ειδικά προσαρμοσμένες αποστολές εμπειρογνωμόνων τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών· ζητεί να εγκριθούν ο νόμος για τη ραδιοτηλεόραση του Κοσόβου και ο νόμος για την προστασία των πηγών των δημοσιογράφων·

35.

εκφράζει την ανησυχία του για την πρόσφατη κυβερνοεπίθεση κατά των ψηφιακών υποδομών του Κοσόβου· παροτρύνει την κυβέρνηση του Κοσόβου να ενισχύσει τις ικανότητές της για την καταπολέμηση των εξωτερικών παρεμβάσεων και της παραπληροφόρησης, ιδίως με προέλευση από σερβικά εθνικιστικά μέσα ενημέρωσης και τη Ρωσία και στόχο την αποσταθεροποίηση της περιοχής και την υπονόμευση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης των Δυτικών Βαλκανίων, αναπτύσσοντας ολοκληρωμένες στρατηγικές που περιλαμβάνουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού για την καταπολέμηση, μεταξύ άλλων, της παραπληροφόρησης που υπονομεύει τη συμμετοχή των γυναικών στον δημόσιο βίο, ενισχύοντας την κυβερνοασφάλεια και τις σχετικές υποδομές, προωθώντας τη συνεργασία με διεθνείς εταίρους, ιδίως την Ευρωπαϊκή Ένωση, με σκοπό την προστασία της ψηφιακής οικονομίας, των δημόσιων υπηρεσιών και της εθνικής ασφάλειας, και αντιμετωπίζοντας εκστρατείες παραπληροφόρησης και υβριδικές απειλές που αποσκοπούν στην αποσταθεροποίηση της χώρας και στην υπονόμευση της ευρωπαϊκής προοπτικής της· ενθαρρύνει την ένταξη προγραμμάτων γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Κοσόβου, ώστε να εφοδιάζονται οι πολίτες με τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης·

36.

επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το Κόσοβο παρέσχε καταφύγιο και άσυλο σε δημοσιογράφους από την Ουκρανία και το Αφγανιστάν·

37.

εκφράζει σοβαρή ανησυχία για τη σημαντική αύξηση των επιθέσεων κατά δημοσιογράφων και των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (υποθέσεις SLAPP), μεταξύ άλλων από κυβερνητικούς αξιωματούχους· καλεί τις αρχές να προωθήσουν το έργο τους σχετικά με τη νομοθεσία κατά των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σύμφωνα με τη νέα οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 (7)· καλεί το Κόσοβο να καταβάλει εντατικές προσπάθειες προκειμένου να διασφαλίσει την ικανότητα των δημοσιογράφων να επιτελούν το έργο τους και την πλήρη ελευθερία των μέσων ενημέρωσης ώστε να λειτουργούν ανεξάρτητα· υπογραμμίζει την ανάγκη να σταματήσουν όλες οι μορφές βίας·

38.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τη δυναμική και εποικοδομητική κοινωνία των πολιτών του Κοσόβου, η οποία διαδραματίζει πολύ καίριο και θετικό ρόλο στη μεταρρυθμιστική διαδικασία· ενθαρρύνει την κυβέρνηση του Κοσόβου να ενισχύσει τη συνεργασία της με την κοινωνία των πολιτών, ιδίως με τις οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, και να αξιοποιήσει περισσότερο το Κυβερνητικό Συμβούλιο Συνεργασίας με την Κοινωνία των Πολιτών για την οικοδόμηση συνεργατικών σχέσεων και την πραγματική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε μια διαφανή νομοθετική διαδικασία από τα πρώτα στάδια· τονίζει τη σημασία που έχει η αύξηση της λογοδοσίας και της διαφάνειας σε σχέση με τη δημόσια χρηματοδότηση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών· υπογραμμίζει ότι η κοινωνία των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση της δημοκρατίας και του πλουραλισμού, καθώς και για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και της κοινωνικής προόδου·

39.

εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη σαφούς σχεδίου για τη συμμετοχή των Σέρβων του βόρειου Κοσόβου και για το γεγονός ότι οι πρωτοβουλίες για τη συμμετοχή της σερβικής κοινότητας στις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές δομές του Κοσόβου παραμένουν πολύ περιορισμένες· επαναλαμβάνει την έκκλησή του να βελτιωθεί ο εσωτερικός διάλογος και να υπάρξει γνήσια απευθείας συνεργασία με τις ανεξάρτητες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών των Σέρβων του Κοσόβου, και δη στον βορρά, με στόχο τη οικοδόμηση εμπιστοσύνης, τη διευκόλυνση της καθημερινής ζωής των Σέρβων του Κοσόβου και την επιτυχή ενσωμάτωσή τους·

Συμφιλίωση και σχέσεις καλής γειτονίας

40.

εξαίρει τη συμμετοχή του Κοσόβου σε μια σειρά πρωτοβουλιών περιφερειακής συνεργασίας και το ενθαρρύνει να ενισχύσει τις προσπάθειες συμφιλίωσης και να αναζητήσει λύσεις σε διαφορές του παρελθόντος· επαινεί το Κόσοβο για την εποικοδομητική προσέγγισή του και την ενεργό συμμετοχή του στην περιφερειακή συνεργασία και τη διευκόλυνση του εμπορίου που οδήγησαν στην άρση των εμποδίων για τη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης·

41.

καλεί τη Σερβία να ανοίξει όλα τα αρχεία από τον καιρό του πολέμου και να χορηγήσει πρόσβαση στους φακέλους της πρώην γιουγκοσλαβικής μυστικής υπηρεσίας (UDBA) και της μυστικής υπηρεσίας του Γιουγκοσλαβικού Λαϊκού Στρατού (KOS), διασφαλίζοντας την επιστροφή τους στις αντίστοιχες κυβερνήσεις κατόπιν αιτήματος· τονίζει την ανάγκη να ανοίξουν τα αρχεία αυτά σε ολόκληρη την περιοχή για τη διερεύνηση των εγκλημάτων της κομμουνιστικής εποχής και την ενίσχυση της δημοκρατίας, της λογοδοσίας και των θεσμών στα Δυτικά Βαλκάνια·

42.

επαναλαμβάνει την πλήρη υποστήριξή του προς τον διάλογο υπό την αιγίδα της ΕΕ και εκφράζει την ικανοποίησή του για τον διορισμό του κ. Peter Sørensen ως Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ για τον διάλογο μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας·

43.

επαναλαμβάνει τη σημασία της εποικοδομητικής δέσμευσης εκ μέρους των αρχών τόσο του Κοσόβου όσο και της Σερβίας, προκειμένου να επιτευχθεί μια συνολική νομικά δεσμευτική συμφωνία εξομάλυνσης, με βάση την αμοιβαία αναγνώριση και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο· καλεί τόσο το Κόσοβο όσο και τη Σερβία να εφαρμόσουν τις συμφωνίες των Βρυξελλών και της Οχρίδας, συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης της Ένωσης/Κοινότητας Δήμων με σερβική πλειοψηφία και της άρσης της αντίθεσης της Σερβίας όσον αφορά τη συμμετοχή του Κοσόβου σε περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς, καθώς και να αποφύγουν μονομερείς ενέργειες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη διαδικασία διαλόγου·

44.

αναμένει από το Κόσοβο και τη Σερβία να συνεργαστούν πλήρως και να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για τη σύλληψη και την ταχεία προσαγωγή στη δικαιοσύνη των δραστών της τρομοκρατικής επίθεσης του 2023 στο χωριό Banjska· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Σερβία δεν έχει ακόμη ασκήσει δίωξη κατά των υπαιτίων, κυρίως κατά του Milan Radoičić, αντιπροέδρου του κόμματος Srpska Lista· επαναλαμβάνει ότι οι δράστες της τρομοκρατικής επίθεσης στο Zubin Potok πρέπει ομοίως να λογοδοτήσουν και να προσαχθούν στη δικαιοσύνη χωρίς καθυστέρηση·

45.

καλεί την Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και την Επιτροπή να αναλάβουν πιο προορατικό ρόλο στη διαδικασία διαλόγου· ζητεί να ενισχυθεί ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διευκόλυνση του διαλόγου μέσω τακτικών συνεδριάσεων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης·

46.

καταδικάζει όλες τις ενέργειες που απειλούν τη σταθερότητα και θέτουν σε κίνδυνο τη διαδικασία συμφιλίωσης, συμπεριλαμβανομένων των εντάσεων στο βόρειο τμήμα του Κοσόβου και των προκλήσεων από ομάδες που χρηματοδοτούνται από το κράτος της Σερβίας και παράνομους ένοπλους σχηματισμούς, και παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει ισχυρότερη στάση κατά των εξωτερικών παρεμβάσεων στις εσωτερικές υποθέσεις του Κοσόβου· τονίζει ότι και οι δύο πλευρές πρέπει να εφαρμόσουν πλήρως όλες τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί και να αποφύγουν μονομερείς ενέργειες που θα μπορούσαν να κλιμακώσουν τις εντάσεις· καλεί τις αστυνομικές αρχές του Κοσόβου να διασφαλίσουν ότι συμμορφώνονται πλήρως με όλες τις απαιτήσεις για το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα και ότι στο βόρειο Κόσοβο θα αναπτυχθεί μια πολυεθνική και συμπεριληπτική, πλήρως σύννομη αστυνομική δύναμη· υπενθυμίζει την κοινή ευθύνη που έχουν όλοι οι πολιτικοί εκπρόσωποι και όλες οι κοινότητες στο Κόσοβο να προασπίζουν την ειρήνη, την ασφάλεια και το κράτος δικαίου·

47.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τη σύσταση της Κοινής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους τον Δεκέμβριο του 2024 και ζητεί να σημειωθεί ταχεία πρόοδος στην εφαρμογή της πολιτικής διακήρυξης του Μαΐου 2023 για τους αγνοούμενους· καλεί τόσο το Κόσοβο όσο και τη Σερβία να απόσχουν από την πολιτικοποίηση αυτού του ανθρωπιστικού ζητήματος και να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή της διακήρυξης στο πλαίσιο του διαλόγου Βελιγραδίου-Πρίστινας, καθώς και να καθιερώσουν συνεργασία μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας·

48.

χαιρετίζει τις πρόσφατες συμφωνίες στο πλαίσιο της διαδικασίας του Βερολίνου·

49.

χαιρετίζει την απόφαση του Κοσόβου να άρει τους περιορισμούς στην είσοδο σερβικών τελικών προϊόντων στο συνοριακό σημείο διέλευσης Merdare·

50.

επιδοκιμάζει την παρουσία της διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης στο Κόσοβο και τον ρόλο της στην οικοδόμηση και διαφύλαξη ενός ασφαλούς και προστατευμένου περιβάλλοντος και στην ανάπτυξη ενός σταθερού και ειρηνικού Κοσόβου προς την κατεύθυνση της ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης· υπενθυμίζει τη σημασία της αποστολής για τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της δύναμης ασφαλείας του Κοσόβου μέσω της παροχής συμβουλών, κατάρτισης και ανάπτυξης ικανοτήτων·

Κοινωνικο-οικονομικές μεταρρυθμίσεις

51.

χαιρετίζει την ενεργό συμμετοχή του Κοσόβου στην εφαρμογή του νέου σχεδίου ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, το οποίο αποσκοπεί στην εμβάθυνση των μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την ΕΕ και στη μείωση του κοινωνικοοικονομικού χάσματος μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων· χαιρετίζει την έγκριση του προγράμματος μεταρρυθμίσεων του Κοσόβου και υπενθυμίζει ότι το Κόσοβο (καθώς και η Σερβία) πρέπει να επιδείξουν βελτιωμένη προσήλωση στον διάλογο υπό την αιγίδα της ΕΕ προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στους πόρους·

52.

επικροτεί την πρόοδο που έχει σημειώσει το Κόσοβο όσον αφορά την ανάπτυξη μιας λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς και ενθαρρύνει το Κόσοβο να εφαρμόσει τις αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προκλήσεων, διασφαλίζοντας παράλληλα επαρκή εργασιακή προστασία, δίκαιους μισθούς και βελτιωμένες εργασιακές συνθήκες σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ·

53.

επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις του προς την Επιτροπή να αναπτύξει μια περιφερειακή στρατηγική για να αντιμετωπιστεί η επίμονη ανεργία των νέων και η «διαρροή εγκεφάλων», με τη διόρθωση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων μεταξύ του εκπαιδευτικού συστήματος και της αγοράς εργασίας, τη βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας και τη διασφάλιση της κατάλληλης χρηματοδότησης για ενεργητικά μέτρα για την αγορά εργασίας και την επαγγελματική κατάρτιση, καθώς και με την παροχή επαρκών υπηρεσιών φροντίδας των παιδιών και εγκαταστάσεων προσχολικής εκπαίδευσης·

54.

επικροτεί το γεγονός ότι η νομοθεσία του Κοσόβου για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο είναι ευρέως ευθυγραμμισμένη με το κεκτημένο της ΕΕ· επισημαίνει την περιορισμένη πρόοδο του Κοσόβου στον ψηφιακό μετασχηματισμό των δημόσιων υπηρεσιών· τονίζει την ανάγκη ευθυγράμμισής του με την ψηφιακή νομοθεσία της ΕΕ, καθώς και με τις ανάγκες των πολιτών της, ιδίως με τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, την οδηγία της ΕΕ για την ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών (NIS2) (8), την εργαλειοθήκη της ΕΕ για την ασφάλεια των δικτύων 5G και την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (9) και την πράξη για τις ψηφιακές αγορές (10)· σημειώνει ότι η οικονομία του Κοσόβου εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές και τονίζει την ανάγκη οικονομικής διαφοροποίησης για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας, ιδίως στο πλαίσιο της βαθύτερης ενσωμάτωσης στις αγορές της ΕΕ·

55.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι εξακολουθεί να εκκρεμεί, στη Συνέλευση του Κοσόβου, η τελική έγκριση του νομοσχεδίου για τα σχολικά εγχειρίδια, που υποβλήθηκε το 2022· καλεί το Κόσοβο να ολοκληρώσει την εφαρμογή του νέου πλαισίου σπουδών για τη βασική εκπαίδευση, να ολοκληρώσει την αναθεώρηση των τρεχόντων εγχειριδίων, να παράσχει βιώσιμη κατάρτιση στους εκπαιδευτικούς και να εφαρμόζει συστηματικά μηχανισμούς διασφάλισης της ποιότητας σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης·

56.

παροτρύνει το Κόσοβο να διασφαλίσει καλύτερη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης· σημειώνει ότι οι δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης παραμένουν οι δεύτερες χαμηλότερες στην περιοχή, και ζητεί μια ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση της υγειονομικής περίθαλψης για την αντιμετώπιση των αναγκών όλων των πολιτών, ιδίως στις αγροτικές και υποεξυπηρετούμενες περιοχές·

57.

σημειώνει με ανησυχία ότι η πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες, επιδεινώθηκε με την κατάργηση του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας από την κυβέρνηση, η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς διαφανή διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη και συνετέλεσε σε σημαντική σύγχυση· ζητεί καλύτερη και τεκμηριωμένη κατάρτιση του προϋπολογισμού για τη βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών, ιδίως για τους επιζώντες έμφυλης βίας σύμφωνα με το νέο νομικό πλαίσιο·

58.

ζητεί από το Κόσοβο να παράσχει ισότιμη και χωρίς διακρίσεις κρατική εκπαίδευση στις μειονοτικές γλώσσες·

59.

επαναλαμβάνει την ανάγκη για προσέγγιση των νέων ατόμων από τους δήμους όπου υπάρχει σερβική πλειοψηφία και για ένταξη αυτών στις κοινωνικοοικονομικές δομές της χώρας·

Ενέργεια, περιβάλλον, βιώσιμη ανάπτυξη και συνδεσιμότητα

60.

επισημαίνει ότι το Κόσοβο έχει σημειώσει κάποια πρόοδο όσον αφορά την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από παρωχημένους, εξαιρετικά ρυπογόνους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, κάτι το οποίο ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον· σημειώνει ότι το Κόσοβο πρέπει να διασφαλίσει την αποδοτική ως προς τον χρόνο εφαρμογή του ενεργειακού του προγράμματος για την περίοδο 2022-2025 προκειμένου να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους του και να μειώσει την εξάρτησή του από τα ορυκτά καύσιμα· καλεί την ΕΕ να εντείνει και να δώσει προτεραιότητα στις προσπάθειές της να βοηθήσει το Κόσοβο να ξεπεράσει τα προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης· σημειώνει ότι η νέα ενεργειακή στρατηγική του Κοσόβου δεν προωθεί την κατασκευή υδροηλεκτρικών σταθμών λόγω των επιβλαβών περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους, ιδίως λόγω της λειψυδρίας στη χώρα·

61.

τονίζει την ανάγκη για ολοκληρωμένη ανάπτυξη των υποδομών στο Κόσοβο προκειμένου να διευκολυνθούν η μείωση των εκπομπών από τις δημόσιες μεταφορές και η επέκταση των ηλεκτροκίνητων μεταφορών· τονίζει ότι η βελτίωση της προσβασιμότητας και η διασφάλιση της συμβατότητας με το δίκτυο μεταφορών της ΕΕ πρέπει να παραμείνουν προτεραιότητα·

62.

εκφράζει την ικανοποίησή του για τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στη σύνοδο κορυφής των Τιράνων σχετικά με τη μείωση του κόστους περιαγωγής· καλεί, εν προκειμένω, τις αρχές, τους ιδιωτικούς φορείς και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να διευκολύνουν την εκπλήρωση των συμφωνηθέντων στόχων για την επίτευξη ουσιαστικής μείωσης του κόστους περιαγωγής για δεδομένα και περαιτέρω μειώσεων που θα οδηγήσουν σε τιμές παραπλήσιες των εγχώριων τιμών μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ έως το 2027· επικροτεί την έναρξη ισχύος της πρώτης φάσης εφαρμογής του χάρτη πορείας για την περιαγωγή μεταξύ των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ·

63.

παροτρύνει το Κόσοβο να ενισχύσει τη συμμόρφωση με τα ανώτατα όρια εκπομπών, να βελτιώσει την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών παραμέτρων στις τομεακές πολιτικές και να θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα για τον έλεγχο της ρύπανσης και της μόλυνσης του εδάφους και των υδάτων και τη διαχείριση των αποβλήτων, σύμφωνα με τα ενωσιακά και διεθνή πρότυπα και δεσμεύσεις· παροτρύνει το Κόσοβο να βελτιώσει τις ολοκληρωμένες εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων και να ενσωματώσει μέτρα βιωσιμότητας στον σχεδιασμό των υποδομών· καλεί το Κόσοβο να αυξήσει τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας και να βελτιώσει τα μέσα και τα μέτρα για την προστασία τους με σκοπό τη διαφύλαξη της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένων των βασικών οικοτόπων του κρισίμως απειλούμενου βαλκανικού λύγκα· ενθαρρύνει το Κόσοβο να εντείνει και να επιταχύνει τις προσπάθειες συνεργασίας με τις γειτονικές του χώρες για τον καθορισμό διασυνοριακών προστατευόμενων περιοχών και την κατάρτιση συνεκτικών διασυνοριακών σχεδίων διαχείρισης·

° °

64.

αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην Επιτροπή, στην Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών και στην Πρόεδρο, στην κυβέρνηση και στο κοινοβούλιο του Κοσόβου.

(1) ΕΕ L 71 της 16.3.2016, σ. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/agree_internation/2016/342/oj.

(2) ΕΕ L 195 της 27.7.2017, σ. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/agree_internation/2017/1388/oj.

(3) ΕΕ L 330 της 20.9.2021, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1529/oj.

(4) ΕΕ L, 2024/1449, 24.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1449/oj.

(5) ΕΕ L 146 της 6.6.2023, σ. 22, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2023/1095/oj.

(6) ΕΕ L 110 της 25.4.2023, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/850/oj.

(7) Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Απριλίου 2024, για την προστασία των προσώπων που προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού από προδήλως αβάσιμες αγωγές ή καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες («στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού») (ΕΕ L, 2024/1069, 16.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1069/oj).

(8) Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 910/2014 και της οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 (οδηγία NIS 2) (ΕΕ L 333 της 27.12.2022, σ. 80, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2022/2555/oj).

(9) Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών και την τροποποίηση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες) (ΕΕ L 277 της 27.10.2022, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2065/oj).

(10) Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα και για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2019/1937 και (ΕΕ) 2020/1828 (Πράξη για τις Ψηφιακές Αγορές) (ΕΕ L 265 της 12.10.2022, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/1925/oj).