Εισηγήτρια:

Antje GERSTEIN

Σύμβουλος	Stephan TROMP (για την εισηγήτρια)
Απόφαση της συνόδου ολομέλειας	27.2.2025
Νομική βάση	Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού
Αρμόδιο όργανο	Τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση»
Έγκριση από το τμήμα	2.9.2025
Έγκριση από την Ολομέλεια	18.9.2025
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	599
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	132/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου τρίτων χωρών, όπως η Temu και η Shein, έχουν επεκτείνει την παρουσία τους στην αγορά της ΕΕ με πρωτοφανή τρόπο, δημιουργώντας σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά τον θεμιτό ανταγωνισμό, την προστασία των καταναλωτών και την κανονιστική συμμόρφωση. Από το 2016 έως το 2022, το μερίδιο των καταναλωτών της ΕΕ που πραγματοποιούν αγορές από πωλητές εκτός Ένωσης αυξήθηκε κατά 36 %.

1.2.

Η εργαλειοθήκη της ΕΕ για ασφαλές και βιώσιμο ηλεκτρονικό εμπόριο (1), η οποία δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, περιλαμβάνει αξιόλογες προτάσεις, αλλά δεν έχει τον αναγκαίο επείγοντα χαρακτήρα. Θα πρέπει να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν για την προστασία της ενιαίας αγοράς. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι μια συντονισμένη προσέγγιση και αυστηρότερη επιβολή των υφιστάμενων κανόνων σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Η εναρμονισμένη δράση είναι απαραίτητη ώστε να καταστούν οι πλατφόρμες τρίτων χωρών υπόλογες για τον αθέμιτο ανταγωνισμό, τη φοροδιαφυγή και τη μη συμμόρφωση με τα πρότυπα της ΕΕ για την ασφάλεια των προϊόντων, τα απόβλητα, τη βιωσιμότητα και τα δικαιώματα των καταναλωτών και των εργαζομένων.

1.3.

Η τελωνειακή μεταρρύθμιση της ΕΕ (2) πρέπει να εφαρμοστεί όσο το δυνατόν ταχύτερα, και ιδίως το τμήμα που αφορά το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να δώσουν αμέσως εντολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει τον τελωνειακό κόμβο δεδομένων.

1.4.

Οι αρχές συχνά δυσκολεύονται να εφαρμόσουν κανόνες σε παράγοντες εκτός της δικαιοδοσίας τους και να εντοπίσουν τους υπεύθυνους φορείς στο διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο. Ως εκ τούτου, οι πλατφόρμες τρίτων χωρών πρέπει να ορίσουν έναν υπεύθυνο οικονομικό φορέα με έδρα στην ΕΕ και πλήρη νομική ευθύνη, και να αναγνωριστούν ως κεντρικοί παράγοντες στην αλυσίδα εφοδιασμού. Για τον σκοπό αυτόν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η πλατφόρμα συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών (ΣΠΚ).

1.5.

Πολλές πλατφόρμες εκτός ΕΕ στερούνται διαφάνειας όσον αφορά τις αλυσίδες εφοδιασμού, τα δικαιώματα των εργαζομένων, τις εργασιακές συνθήκες και τα περιβαλλοντικά πρότυπα. Η ενωσιακή νομοθεσία για τη δέουσα επιμέλεια, όπως η οδηγία για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (CSDDD) και η οδηγία για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες (CSRD), αποσκοπεί στην αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων.

1.6.

Η ΕΟΚΕ ζητεί αυστηρότερη επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών και της οδηγίας όσον αφορά την αναγραφή των τιμών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επανειλημμένες παραβιάσεις από πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu. Οι πλατφόρμες αυτές παραβλέπουν επίσης τους κανόνες της ΕΕ για τα απόβλητα και τις συσκευασίες, μετατοπίζοντας το κόστος απόρριψης σε άλλους με το να μην ορίζουν εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους.

1.7.

Η ΕΟΚΕ προτείνει βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που θα οδηγήσουν σε θεμιτό ανταγωνισμό και, ως εκ τούτου, θα εκπληρώσουν τις απαιτήσεις για μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) (3).

2.   Γενικές παρατηρήσεις

2.1.    Ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ και κατάσταση της αγοράς

2.1.1.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς σύμφωνα με τις Συνθήκες, στις οποίες περιλαμβάνεται η υψηλή ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεών της (άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ). Η ανταγωνιστικότητα αυτή θα επιτευχθεί μόνο εφόσον βασίζεται σε δίκαιους κανόνες και ισότιμους όρους ανταγωνισμού έναντι των ανταγωνιστών από χώρες εκτός της Ένωσης.

2.1.2.

Οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου τρίτων χωρών, όπως η Temu και η Shein, έχουν επεκτείνει την παρουσία τους στην αγορά της ΕΕ με πρωτοφανή τρόπο, δημιουργώντας σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά τον θεμιτό ανταγωνισμό, την προστασία των καταναλωτών και την κανονιστική συμμόρφωση. Από το 2016 έως το 2022, το μερίδιο των καταναλωτών της ΕΕ που πραγματοποιούν αγορές από πωλητές εκτός Ένωσης αυξήθηκε κατά 36 % (4). Η κλίμακα της πρόκλησης είναι πρωτοφανής: μόνο στη Γερμανία αποστέλλονται καθημερινά 400 000 δέματα κατ’ εκτίμηση από τη Shein και την Temu (5). Το 2024 εισήλθαν στην ΕΕ 4,6 δισεκατομμύρια δέματα χαμηλής αξίας —τα οποία αντιστοιχούν σε 12 εκατομμύρια δέματα ημερησίως— υπερτριπλάσια του όγκου για το 2022. Πάνω από το 91 % των δεμάτων αξίας κάτω των 150 ευρώ προέρχονταν από την Κίνα, όπου οι Temu και Shein (6) παράγουν τα περισσότερα προϊόντα τους και από όπου τα αποστέλλουν (7).

2.1.3.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι μεγάλο μέρος των αποστολών από αυτές τις πλατφόρμες είτε δηλώνεται με χαμηλότερη αξία ή δεν δηλώνεται καθόλου είτε δεν συμμορφώνεται με τα πρότυπα της ΕΕ (8).

2.1.4.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι υπάρχει κενό στη ρύθμιση και την εφαρμογή, και πιστεύει ότι απαιτείται επείγουσα έκκληση για ανάληψη δράσης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (9) σχετικά με την καθιέρωση τέλους διεκπεραίωσης για τα δέματα από τρίτες χώρες.

2.1.5.

Η εργαλειοθήκη της ΕΕ για ασφαλές και βιώσιμο ηλεκτρονικό εμπόριο, η οποία δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, περιλαμβάνει αξιόλογες προτάσεις, αλλά δεν έχει τον αναγκαίο επείγοντα χαρακτήρα. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι μια συντονισμένη προσέγγιση και αυστηρότερη επιβολή των υφιστάμενων κανόνων σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Η εναρμονισμένη δράση είναι απαραίτητη ώστε να καταστούν οι πλατφόρμες τρίτων χωρών υπόλογες για τον αθέμιτο ανταγωνισμό, τη φοροδιαφυγή και τη μη συμμόρφωση με τα πρότυπα της ΕΕ για την ασφάλεια των προϊόντων, τα απόβλητα, τη βιωσιμότητα και τα δικαιώματα των καταναλωτών και των εργαζομένων. Οι εθνικές αντιδράσεις, όπως το σχέδιο δράσης της Γερμανίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο (10) ή η επιστολή της Πολωνίας προς τη Shein (11), δείχνουν ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν ήδη μέτρα, αλλά η αποσπασματική δράση δεν αρκεί.

2.1.6.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αναλάβουν περαιτέρω άμεση και αποφασιστική δράση προκειμένου να διασφαλίσουν την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς.

2.2.    Ρυθμιστικό αρμπιτράζ από πλατφόρμες τρίτων χωρών

2.2.1.

Οι καταναλωτές εμπιστεύονται τις διαδικτυακές πλατφόρμες για την αγορά ασφαλών και συμμορφούμενων προϊόντων (12), ωστόσο η εμπιστοσύνη αυτή είναι συχνά αβάσιμη: α) Η Kaupan Liitto (Ομοσπονδία Εμπορίου της Φινλανδίας) δοκίμασε μια μεγάλη ποικιλία προϊόντων το 2024, από οικιακές συσκευές και μαγειρικά σκεύη έως παιχνίδια, είδη ένδυσης και καλλυντικά. Κανένα από τα προϊόντα που υποβλήθηκαν σε δοκιμή δεν συμμορφωνόταν πλήρως με την ενωσιακή νομοθεσία (13). β) Τον Φεβρουάριο του 2024, μια δοκιμή που διενεργήθηκε από την ένωση παιχνιδοπαραγωγών Toys Industries of Europe (TIE) αποκάλυψε ότι 18 από τα 19 παιχνίδια που πωλούνταν από την κινεζική διαδικτυακή πλατφόρμα Temu δεν συμμορφώνονταν με την ευρωπαϊκή οδηγία για την ασφάλεια των παιχνιδιών (14). γ) Το δίκτυο ΣΠΚ έχει εντοπίσει πολυάριθμες πρακτικές της Temu που ενδέχεται να παραβιάζουν τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων ψευδών εκπτώσεων, πωλήσεων υπό πίεση και μηχανισμών χειραγώγησης μέσω παιχνιδοποίησης. Επίσης, η πλατφόρμα δεν διευκρινίζει επαρκώς τους όρους επιστροφής, στερείται διαφάνειας όσον αφορά τις αξιολογήσεις και δυσχεραίνει την πρόσβαση των καταναλωτών σε υποστήριξη (15). δ) Τον Νοέμβριο του 2022, η Greenpeace εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με επικίνδυνες χημικές ουσίες σε προϊόντα από πλατφόρμα που δεν εδρεύει στην ΕΕ. Οι δοκιμές σε 47 είδη έδειξαν ότι το 15 % εξ αυτών υπερέβαινε τα νόμιμα όρια της ΕΕ, ενώ το 32 % περιείχε χημικές ουσίες σε δυνητικά επιβλαβή επίπεδα (16).

2.2.2.

Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, οι κινεζικές κρατικές επιδοτήσεις (17) στηρίζουν την είσοδο των εν λόγω ψηφιακών πλατφορμών στην ευρωπαϊκή αγορά, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να λειτουργούν με σημαντικά χαμηλότερο κόστος. Τα πλεονεκτήματα αυτά, σε συνδυασμό με την ασθενέστερη ρυθμιστική εποπτεία, δημιουργούν ρυθμιστικό αρμπιτράζ και στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

2.2.3.

Οι έλεγχοι καταδεικνύουν πιθανή κατάχρηση της μονοαπευθυντικής θυρίδας για τις εισαγωγές (IOSS), συμπεριλαμβανομένης της δόλιας χρήσης αριθμών της IOSS και τακτικών όπως η δήλωση αξίας χαμηλότερης της πραγματικής και ο διαχωρισμός των αποστολών για την αποφυγή των τελωνειακών δασμών (18). Μόνο στις Κάτω Χώρες, πάνω από 718 εκατομμύρια από τις περισσότερες από 1 δισεκατομμύριο τελωνειακές διασαφήσεις το 2023 προέρχονταν από το ηλεκτρονικό εμπόριο, με αποτέλεσμα να υπερφορτωθεί το σύστημα επιβολής της νομοθεσίας (19). Λόγω περιορισμένων πόρων, μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό αυτών των αποστολών μπορεί να ελεγχθεί, γεγονός που οδηγεί τους παράγοντες που εδρεύουν σε χώρες εκτός ΕΕ να δηλώνουν αξίες χαμηλότερες των πραγματικών, ώστε να μην υπερβαίνουν το τελωνειακό κατώτατο όριο των 150 ευρώ (20). Η εποπτεία της αγοράς και η επιβολή της τελωνειακής νομοθεσίας πρέπει να επεκταθούν και να ψηφιοποιηθούν. Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να επενδύσει σε ψηφιακά τελωνειακά συστήματα και να εξοπλίσει κατάλληλα τις εθνικές αρχές για τον καλύτερο εντοπισμό και την πρόληψη της απάτης (21). Για τον σκοπό αυτόν, η τελωνειακή μεταρρύθμιση της ΕΕ (22) πρέπει να εφαρμοστεί όσο το δυνατόν ταχύτερα, και ιδίως το τμήμα που αφορά το ηλεκτρονικό εμπόριο. Προκειμένου να διασφαλιστεί ο συντονισμένος εκτελωνισμός των δεμάτων από τρίτες χώρες που προορίζονται για Ευρωπαίους τελικούς καταναλωτές, πρέπει να αναπτυχθεί ο τελωνειακός κόμβος δεδομένων.

2.2.4.

Οι ικανότητες επιβολής των εθνικών αρχών εποπτείας της αγοράς διαφέρουν σημαντικά. Η ΕΟΚΕ ζητεί συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ και πιστεύει ότι απαιτείται χρηματοδότηση ώστε να μειωθούν τα κενά στην επιβολή της νομοθεσίας. Οι αρχές συχνά δυσκολεύονται να εφαρμόσουν κανόνες σε παράγοντες εκτός της δικαιοδοσίας τους και να εντοπίσουν τους υπευθύνους φορείς στο διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο (23) , (24). Ως εκ τούτου, οι πλατφόρμες τρίτων χωρών πρέπει να ορίσουν έναν υπεύθυνο οικονομικό φορέα με έδρα στην ΕΕ και πλήρη νομική ευθύνη, και να αναγνωριστούν ως κεντρικοί παράγοντες στην αλυσίδα εφοδιασμού. Το μοντέλο του «θεωρούμενου εισαγωγέα» μπορεί να διασφαλίσει τη λογοδοσία για όλες τις υποχρεώσεις που αφορούν τις εισαγωγές.

2.2.5.

Πολλές πλατφόρμες εκτός ΕΕ στερούνται διαφάνειας όσον αφορά τις αλυσίδες εφοδιασμού, τα δικαιώματα των εργαζομένων, τις εργασιακές συνθήκες και τα περιβαλλοντικά πρότυπα. Οι έρευνες αποκαλύπτουν ακραίες εργασιακές συνθήκες, όπως δεκαοκτάωρες βάρδιες και απουσία συμβάσεων εργασίας, ιδίως στην Κίνα, από όπου προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής (25). Οι πλατφόρμες όπως η Shein είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε κινδύνους καταναγκαστικής και παιδικής εργασίας (26), ιδίως όσον αφορά το βαμβάκι που προέρχεται από την περιφέρεια Σιντζιάνγκ, η οποία προμηθεύει το 90 % του κινεζικού βαμβακιού (27). Τα μοντέλα προμήθειας που βασίζονται σε αλγόριθμους υπονομεύουν περαιτέρω τα δικαιώματα των εργαζομένων, συντελώντας στην επαναφορά συνθηκών εργασιακού κάτεργου. Η ενωσιακή νομοθεσία για τη δέουσα επιμέλεια, όπως η οδηγία CSDDD και η οδηγία CSRD, αποσκοπεί στην αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων. Επιπλέον, η Κίνα παράγει πάνω από 26 εκατομμύρια τόνους αποβλήτων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων ετησίως, τα περισσότερα από τα οποία καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής, διογκώνοντας το περιβαλλοντικό κόστος της μόδας γρήγορης και μαζικής κατανάλωσης (28).

2.2.6.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τους κινδύνους για την προστασία των δεδομένων και τη χρήση τακτικών χειραγώγησης («παραπλανητικού σχεδιασμού»), όπως η ψευδής πίεση χρόνου για την ολοκλήρωση μιας ενέργειας (fake urgency) (29) και η παιχνιδοποίηση (30), από πλατφόρμες όπως η Temu και η Shein, με σκοπό τον επηρεασμό της συμπεριφοράς των καταναλωτών. Οι καταναλωτές, ιδίως οι νεότεροι, πρέπει να εκπαιδεύονται και να έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν τα κίνητρα για χειραγωγούμενες πωλήσεις από τις πλατφόρμες τρίτων χωρών. Οι πρακτικές αυτές ενδέχεται να παραβιάζουν την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες (31). Οι εν εξελίξει καταγγελίες της πολωνικής κυβέρνησης (32) και του Ευρωπαϊκού Γραφείου Ενώσεων Καταναλωτών (ΕΓΕΚ) (33) υπογραμμίζουν τις ανησυχίες αυτές. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις τρέχουσες διαδικασίες της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και ζητεί περισσότερο εκτεταμένες έρευνες για τις πλατφόρμες υψηλού κινδύνου.

2.2.7.

Η ΕΟΚΕ ζητεί αυστηρότερη επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών και της οδηγίας όσον αφορά την αναγραφή των τιμών (34), προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επανειλημμένες παραβιάσεις από πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu. Οι αρχές και το δίκτυο συνεργασίας ΣΠΚ έχουν καταγράψει ψευδείς εκπτώσεις, πωλήσεις υπό πίεση, παραπλανητικές πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια και επικίνδυνα προϊόντα. Οι πλατφόρμες αυτές παραβλέπουν επίσης τους κανόνες της ΕΕ για τα απόβλητα και τις συσκευασίες, μετατοπίζοντας το κόστος απόρριψης σε άλλους με το να μην ορίζουν εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους. Η έλλειψη διαφάνειας, οι ασαφείς πολιτικές επιστροφής και οι ψευδείς αξιολογήσεις θέτουν σε ακόμη περισσότερο μειονεκτική θέση τους καταναλωτές — ιδίως τους χρήστες νεαρότερης ηλικίας που επηρεάζονται από τις τιμές και στους οποίους απευθύνεται ο σχεδιασμός χειραγώγησης. Η ΕΟΚΕ ζητεί συντονισμένη επιβολή, ψηφιακή παρακολούθηση και σαφείς κανόνες λογοδοσίας για την κάλυψη αυτών των ρυθμιστικών κενών.

3.   Ειδικές συστάσεις πολιτικής

Η ΕΟΚΕ προτείνει βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που θα οδηγήσουν σε θεμιτό ανταγωνισμό και, ως εκ τούτου, θα εκπληρώσουν τις απαιτήσεις για μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ.

3.1.    Βραχυπρόθεσμα μέτρα

3.1.1.   Απαίτηση από τις πλατφόρμες τρίτων χωρών να ορίσουν υπεύθυνο οικονομικό φορέα με έδρα στην ΕΕ, ο οποίος θα φέρει πλήρη νομική ευθύνη

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της καθιέρωσης ενός υποχρεωτικού οικονομικού φορέα στην ΕΕ για κάθε πλατφόρμα τρίτης χώρας, ο οποίος θα είναι οικονομικά και νομικά υπεύθυνος. Το εν λόγω πρόσωπο ή η οντότητα πρέπει να έχει την πλήρη ευθύνη για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των προϊόντων, την παραλαβή επίσημων εγγράφων και την ανταπόκριση σε μέτρα επιβολής. Το μέτρο αυτό καλύπτει τα κενά επιβολής και διασφαλίζει την προσφυγή στη δικαιοσύνη σε περιπτώσεις πρόκλησης ζημίας στους καταναλωτές ή παραβιάσεων της νομοθεσίας.

3.1.2.   Κατάργηση της απαλλαγής από τελωνειακούς δασμούς για τα εμπορεύματα αξίας έως 150 ευρώ, ώστε να αποτραπεί η συστηματική δήλωση χαμηλότερης αξίας

Οι πλατφόρμες εκμεταλλεύονται τακτικά το κατώτατο όριο απαλλαγής των 150 ευρώ μέσω του τεχνητού διαχωρισμού των αποστολών και της δήλωσης αξίας χαμηλότερης από την πραγματική, στερώντας από την ΕΕ δημόσια έσοδα και στρεβλώνοντας τον θεμιτό ανταγωνισμό. Η κατάργηση αυτού του ορίου θα εξαλείψει ένα βασικό κίνητρο για απάτη και θα ευθυγραμμίσει τους τελωνειακούς δασμούς με την πραγματική αξία των εισαγόμενων εμπορευμάτων.

3.1.3.   Επιβολή της χρήσης της IOSS και καλύτερη παρακολούθηση των τελωνειακών διασαφήσεων σε πραγματικό χρόνο

Το σύστημα της μονοαπευθυντικής θυρίδας για τις εισαγωγές (IOSS) εξορθολογίζει την είσπραξη του ΦΠΑ για τις εισαγωγές χαμηλής αξίας, αλλά πρέπει να αντιμετωπιστεί ο προαιρετικός χαρακτήρας του και η ευπάθειά του στις καταχρήσεις. Η προσέγγιση που συμφωνήθηκε πρόσφατα από το Συμβούλιο ECOFIN (35) σχετικά με την παροχή κινήτρων για τη χρήση της IOSS από όλες τις πλατφόρμες τρίτων χωρών, σε συνδυασμό με την ενισχυμένη επαλήθευση και την ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο μεταξύ τελωνειακών και φορολογικών αρχών, έχει τη δυνατότητα να καλύψει σημαντικά κενά συμμόρφωσης, ενώ η υποχρεωτικότητα χρήσης της IOSS παραμένει δυσεφάρμοστη λόγω των δυσκολιών επιβολής και της ανάγκης για ένα εναρμονισμένο σύστημα κυρώσεων και ποινών. Στο πλαίσιο αυτό επίσης, η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να δώσουν αμέσως εντολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει τον τελωνειακό κόμβο δεδομένων.

3.1.4.   Επιβολή κανόνων προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας και δίωξη της λογοκλοπής μεγάλης κλίμακας

Υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία που αποδεικνύουν την εκτεταμένη παραβίαση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας από πλατφόρμες τρίτων χωρών, ιδίως στους τομείς της μόδας και του σχεδιασμού (36). Οι αρχές της ΕΕ θα πρέπει να συνεργαστούν με τους δικαιούχους για την ταχεία διερεύνηση των παραβιάσεων και την επιβολή των κατάλληλων κυρώσεων, ώστε να εξασφαλίσουν δίκαιη προστασία για τους Ευρωπαίους δημιουργούς και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση των μηχανισμών επιβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.

3.1.5.   Πλήρης διερεύνηση των επίσημων καταγγελιών σχετικά με αντιανταγωνιστικές πρακτικές, όπως η εφαρμογή προκαθορισμένων τιμών μεταπώλησης

Τα στοιχεία δείχνουν ότι ορισμένες πλατφόρμες επιβάλλουν συμβατικούς ή αλγοριθμικούς περιορισμούς στη δυνατότητα των πωλητών να καθορίζουν ελεύθερα τις τιμές, παραβιάζοντας το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προετοιμασία και την υποβολή επίσημων καταγγελιών στις αρχές ανταγωνισμού για τον τερματισμό αυτής της αθέμιτης και αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς.

3.2.    Μεσοπρόθεσμα μέτρα

3.2.1.   Εφαρμογή του μοντέλου του θεωρούμενου εισαγωγέα σε ολόκληρη την ΕΕ

Η προσέγγιση του θεωρούμενου εισαγωγέα (37) μεταθέτει την ευθύνη από τους καταναλωτές στις πλατφόρμες, διασφαλίζοντας ότι η οντότητα που διαθέτει το προϊόν στην αγορά της ΕΕ είναι υπεύθυνη για όλες τις τελωνειακές και φορολογικές υποχρεώσεις. Το μοντέλο αυτό ενισχύει τη νομική ισχύ και απλουστεύει τις διαδικασίες τόσο για τις ρυθμιστικές αρχές όσο και για τους καταναλωτές.

3.2.2.   Καταβολή προσπαθειών για την εκ των πραγμάτων υποχρεωτική εγγραφή των πλατφορμών τρίτων χωρών στην IOSS

Οι πλατφόρμες που διευκολύνουν τις πωλήσεις B2C (από επιχειρήσεις προς καταναλωτές) στην ΕΕ θα πρέπει να υπόκεινται συστηματικά σε ΦΠΑ κατά τις εισαγωγές, προκειμένου να εγγράφονται στην IOSS και να δηλώνουν τον ΦΠΑ με διαφάνεια. Αυτό ενισχύει τη φορολογική δικαιοσύνη, περιορίζει τις δυνατότητες απάτης και βελτιώνει την ακρίβεια των δεδομένων για την είσπραξη και την επιβολή των φόρων.

3.2.3.   Συντονισμός των ελέγχων ΦΠΑ και των τελωνειακών ελέγχων, και διευκόλυνση των διασυνοριακών ερευνών

Απαιτείται ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των φορολογικών και των τελωνειακών αρχών για την καταπολέμηση της διασυνοριακής απάτης. Το κατώτατο όριο των 150 ευρώ απορρέει τόσο από την τελωνειακή νομοθεσία όσο και από τη νομοθεσία για τον ΦΠΑ, δημιουργώντας νομικά κενά. Η πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2023 για την κατάργηση του κατώτατου ορίου για την επιβολή ΦΠΑ και την εφαρμογή του κανόνα του θεωρούμενου προμηθευτή σε όλες τις εισαγωγές θα βελτιώσει τη συμμόρφωση και θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο. Η συντονισμένη εφαρμογή έχει καίρια σημασία για την κάλυψη των κενών και τη διασφάλιση συνεκτικής επιβολής σε όλα τα κράτη μέλη (38).

3.2.4.   Επέκταση του προσωπικού και των ψηφιακών εργαλείων των τελωνείων και της εποπτείας της αγοράς

Οι υπηρεσίες τελωνειακού ελέγχου και εποπτείας της αγοράς απαιτούν σημαντική ανάπτυξη ικανοτήτων ώστε να καλυφθεί ο αυξανόμενος όγκος και η πολυπλοκότητα των εισαγωγών ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι επενδύσεις στο προσωπικό, την κατάρτιση και τα συστήματα παρακολούθησης που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη είναι αναγκαίες.

3.3.    Μακροπρόθεσμα μέτρα

3.3.1.   Σημαντική επιτάχυνση της μεταρρύθμισης του τελωνειακού κώδικα της ΕΕ

Το προγραμματισμένο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή, το 2028, των τμημάτων του τελωνειακού κώδικα της ΕΕ που αφορούν το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι βραδύτατο και δεν συμβαδίζει με τις τρέχουσες εξελίξεις στο παγκόσμιο ηλεκτρονικό εμπόριο, σε ανησυχητικό βαθμό. Η μεταρρύθμιση πρέπει να επισπευσθεί και να περιλαμβάνει μηχανισμούς για την παρακολούθηση, τον εντοπισμό και την επαλήθευση δεμάτων από πλατφόρμες τρίτων χωρών, μεταξύ άλλων με βελτιωμένη συλλογή δεδομένων και διασυνοριακές ψηφιακές υποδομές.

3.3.2.   Ανάπτυξη ενοποιημένου ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης των τελωνειακών διαδικασιών και της συμμόρφωσης

Η ΕΕ χρειάζεται μια εναρμονισμένη ψηφιακή πλατφόρμα που θα ενσωματώνει δεδομένα σχετικά με τους τελωνειακούς ελέγχους, τη φορολογία και την ασφάλεια των προϊόντων, διασφαλίζοντας τη συνεπή παρακολούθηση των εισαγόμενων εμπορευμάτων. Ένα τέτοιο σύστημα αναμένεται να προσφέρει τη δυνατότητα κατάρτισης προφίλ κινδύνου σε πραγματικό χρόνο και να εξορθολογίσει τα μέτρα επιβολής στα κράτη μέλη.

3.3.3.   Εναρμόνιση των κανόνων περί ευθύνης των πλατφορμών σε ολόκληρη την ΕΕ, ώστε να διασφαλιστεί η συνεπής επιβολή

Ο κατακερματισμός των εθνικών νομοθεσιών σχετικά με την ευθύνη των πλατφορμών παρεμποδίζει την επιβολή της νομοθεσίας και δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου. Η ΕΕ θα πρέπει να θεσπίσει ένα εναρμονισμένο ρυθμιστικό πλαίσιο που θα αποσαφηνίζει τις ευθύνες των πλατφορμών τρίτων χωρών όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών, την ασφάλεια των προϊόντων και τις φορολογικές υποχρεώσεις, εξασφαλίζοντας προβλεψιμότητα και δικαιοσύνη για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά. Οι μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της ταχύτερης εφαρμογής του αναθεωρημένου τελωνειακού κώδικα της ΕΕ, είναι απαραίτητες προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη κλίμακα και πολυπλοκότητα του διεθνούς ηλεκτρονικού εμπορίου.

---

(1)   COM(2025) 37 final.

(2)   COM(2023) 257 final.

(3)   Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

(4)   Study for further evaluation of the geo-blocking Regulation (Μελέτη για περαιτέρω αξιολόγηση του κανονισμού για τον γεωγραφικό αποκλεισμό), Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ιούλιος 2024.

(5)   5 K Zheng, S., Industry Insights: Decoding Shein and Temu (Στοιχεία για τη βιομηχανία: Αποκωδικοποίηση των Shein και Temu), Coresight Research, 2024.

(6)   6 Shein, The Guardian, Απρίλιος 2025.

(7)   7 Δελτίο Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις εισαγωγές ηλεκτρονικού εμπορίου, 2025.

(8)  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε στα αποτελέσματα του συστήματος Safety Gate της ΕΕ για το 2023 ότι κατά το εν λόγω έτος αναφέρθηκαν 3 412 επικίνδυνα προϊόντα στο σύστημα Safety Gate της ΕΕ, αριθμός που ισοδυναμεί με αύξηση κατά 60 %. Η Κίνα είναι η χώρα προέλευσης του 37 % των αναφερθέντων επικίνδυνων προϊόντων.

(9)   Παρατηρήσεις του επιτρόπου κ. Šefčovič στη συνεδρίαση της επιτροπής IMCO του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 20.5.2025.

(10)   Σχέδιο δράσης της γερμανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης για το ηλεκτρονικό εμπόριο, Ιανουάριος 2025.

(11)   Επιστολή της πολωνικής κυβέρνησης προς τη Shein, 27.5.2024.

(12)  Σύμφωνα με έρευνα της Ομοσπονδίας Γερμανικών Οργανώσεων Καταναλωτών (vzbv), η οποία δημοσιεύθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2024, το 93 % των καταναλωτών αναμένουν από τις πλατφόρμες να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση, αλλά, στην πράξη, πολλά προϊόντα ενέχουν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια, ή νομικούς κινδύνους.

(13)  Kallio, I., Kurjenoja, J., Competitive advantage of Asian e-commerce – Test purchases from the Temu.com marketplace (Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ασιατικού ηλεκτρονικού εμπορίου – Δοκιμαστικές αγορές από την αγορά Temu.com), 17.9.2024.

(14)   Δοκιμή TIE όσον αφορά την Temu, 20.2.2024.

(15)   Δελτίο Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Temu, 8.11.2024.

(16)  Greenpeace, Taking the Shine off Shein (Κηλιδώνοντας την εικόνα της Shein), 13.11.2022.

(17)  Sarek, L.: Party-state Support for Chinese E-commerce Export Development (Στήριξη του κομματικού κράτους για την ανάπτυξη των εξαγωγών του κινεζικού ηλεκτρονικού εμπορίου), 2024.

(18)  Έρευνα HDE και ibi – Drittstaatenhändler und ihr Eflusse auf den deutschen Handel (Έμποροι λιανικής τρίτων χωρών και η επιρροή τους στο γερμανικό λιανικό εμπόριο), Σεπτέμβριος 2024.

(19)  Τελωνειακές αρχές Κάτω Χωρών: Stand van de Uitvoering (Έκθεση για την επιβολή), 2024.

(20)  Έρευνα HDE και ibi – Drittstaatenhändler und ihr Eflusse auf den deutschen Handel (Έμποροι λιανικής τρίτων χωρών και η επιρροή τους στο γερμανικό λιανικό εμπόριο), Σεπτέμβριος 2024.

(21)   COM(2025) 37 final.

(22)   COM(2023) 257 final.

(23)  Kallio, I., Kurjenoja, J., Competitive advantage of Asian e-commerce – Test purchases from the Temu.com marketplace (Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ασιατικού ηλεκτρονικού εμπορίου – Δοκιμαστικές αγορές από την αγορά Temu.com), 17.9.2024.

(24)  Τελωνειακές αρχές Κάτω Χωρών: Stand van de Uitvoering (Έκθεση για την επιβολή), 2024.

(25)  Συνοπτικό σημείωμα: Shein, Temu and Chinese e-Commerce: Data Risks, Sourcing violations and Trade Loopholes (Shein, Temu και κινεζικό ηλεκτρονικό εμπόριο: κίνδυνοι για τα δεδομένα, παραβιάσεις των κανόνων προμήθειας και κενά στην εμπορική νομοθεσία), 14.4.2023.

(26)   Διεθνής Οργάνωση Εργασίας: Παρατηρητήριο καταναγκαστικής εργασίας.

(27)  Σχέδιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα των Ουιγούρων: Shein, Temu’s Forced Labor Risks Detailed in Congressional Report (Λεπτομερής ανάλυση των κινδύνων καταναγκαστικής εργασίας στη Shein και την Temu σε έκθεση του Κογκρέσου), 23.6.2023.

(28)  The Economic Times: China's landfills brim with textile waste (Οι χώροι υγειονομικής ταφής της Κίνας κατακλύζονται από απόβλητα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων), 10.7.2024.

(29)  Handelsverband – Δελτίο Τύπου: Beschwerde wegen festgestellter Verstösse gegen das Bundesgesetz gegen unlauteren Wettbewerb (UWG) durch den Online-Marktplatz von Temu (Καταγγελία κατά της διαδικτυακής αγοράς Temu για παραβιάσεις του γερμανικού νόμου περί αθέμιτου ανταγωνισμού), 4.9.2024.

(30)  Έρευνα HDE και ibi – Drittstaatenhändler und ihr Eflusse auf den deutschen Handel (Έμποροι λιανικής τρίτων χωρών και η επιρροή τους στο γερμανικό λιανικό εμπόριο), Σεπτέμβριος 2024.

(31)   ΕΕ L 277 της 27.10.2022, σ. 1.

(32)   Επιστολές της πολωνικής κυβέρνησης προς την Temu και τη Shein, 27.5.2024.

(33)  ΕΓΕΚ: Taming Temu: Why the fast-growing online marketplace fails to comply with the EU Digital Services Act (Τιθασεύοντας την Temu: Γιατί η ταχέως αναπτυσσόμενη διαδικτυακή αγορά δεν συμμορφώνεται με την πράξη της ΕΕ για τις ψηφιακές υπηρεσίες), 16.5.2024.

(34)   ΕΕ L 80 της 18.3.1998, σ. 27.

(35)   Συμβούλιο της ΕΕ: δελτίο Τύπου, 27 Ιουνίου 2025.

(36)  Συνοπτικό σημείωμα: Shein, Temu and Chinese e-Commerce: Data Risks, Sourcing violations and Trade Loopholes (Shein, Temu και κινεζικό ηλεκτρονικό εμπόριο: κίνδυνοι για τα δεδομένα, παραβιάσεις των κανόνων προμήθειας και κενά στην εμπορική νομοθεσία), 14.4.2023.

(37)  Ο «θεωρούμενος εισαγωγέας» είναι μια προτεινόμενη νομική έννοια σύμφωνα με την οποία οι ψηφιακές πλατφόρμες που διευκολύνουν την πώληση αγαθών από τρίτες χώρες σε καταναλωτές της ΕΕ ορίζονται ως ο υπεύθυνος εισαγωγέας για τελωνειακούς και φορολογικούς σκοπούς. Αυτό σημαίνει ότι η πλατφόρμα —και όχι ο τελικός καταναλωτής— είναι νομικά υπόλογη για τη διασφάλιση της εκπλήρωσης όλων των υποχρεώσεων που σχετίζονται με τις εισαγωγές (π.χ. ΦΠΑ, τελωνειακοί δασμοί, συμμόρφωση των προϊόντων). Στόχος της έννοιας είναι να καλυφθούν τα κενά στην επιβολή της νομοθεσίας και να μετατεθεί η ευθύνη στον φορέα που ελέγχει την υποδομή συναλλαγών.

(38)   COM(2023) 262 final.