Η καταβολή της χρηματοδοτικής στήριξης στο πλαίσιο του σχεδίου για την Ουκρανία εξαρτάται από την ικανοποιητική εκπλήρωση των προκαθορισμένων ποιοτικών και ποσοτικών βημάτων που ορίζονται στο παράρτημα της απόφασης 2024/1447 (1).

Ο κανονισμός 2024/792 (2) ορίζει ότι εάν ένα ή περισσότερα από αυτά τα βήματα δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά, η Επιτροπή πρέπει να ενημερώσει το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και μπορεί να αναστείλει την πληρωμή της μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και/ή της δανειακής στήριξης που αντιστοιχεί στα εν λόγω βήματα, ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (όπως προβλέπεται στο άρθρο 310 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ, στον κανονισμό 2024/2509 (3) και στο άρθρο 6 παράγραφος 8 της συμφωνίας-πλαισίου (4)).

Σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 5 του κανονισμού 2024/792, η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει μεθοδολογία για τον χειρισμό της μερικής εκπλήρωσης των βημάτων ως καθοδήγηση.

Η μεθοδολογία ευνοεί τη συνέχεια στην εφαρμογή του σχεδίου και αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι βασίζεται στις επιδόσεις και ότι συνδυάζει μεταρρυθμίσεις με επενδύσεις. Δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ταχεία εκταμίευση της χρηματοδότησης και διασφαλίζει ότι οποιαδήποτε αναστολή θα είναι αναλογική και προβλέψιμη, ενώ παράλληλα θα προστατεύει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης.

Η Ουκρανία θα πρέπει να εξακολουθήσει να παραμένει απόλυτα προσηλωμένη στην έγκαιρη εκπλήρωση των ποιοτικών και ποσοτικών βημάτων του σχεδίου. Η μερική αναστολή των πληρωμών παρέχει στην Ουκρανία πρόσθετο χρόνο για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ζητημάτων εφαρμογής, ενώ, εν τω μεταξύ, λαμβάνει μέρος της πληρωμής που συνδέεται με τα βήματα που έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά.

Εάν το/τα αντίστοιχο/-α βήμα/-τα εκπληρωθεί/-ούν εντός 12 μηνών από την αρχική αναστολή, η Επιτροπή θα προβεί σε νέα αξιολόγηση, σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 26 παράγραφος 4 του κανονισμού 2024/792. Πρώτον, θα υποβάλει στο Συμβούλιο χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου με την οποία θα διαπιστώνεται ότι εκπληρώνονται ικανοποιητικά οι όροι για την πληρωμή. Με βάση την απόφαση που θα εκδώσει το Συμβούλιο, η Επιτροπή θα εκδώσει απόφαση με την οποία εγκρίνεται η εκταμίευση του οφειλόμενου ποσού.

Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι η Ουκρανία δεν έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα εντός 12 μηνών από την αρχική αρνητική αξιολόγηση, θα κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 26 παράγραφος 6 του κανονισμού 2024/792. Πρώτον, θα ενημερώσει επισήμως την Ουκρανία ότι έχει παρέλθει η περίοδος των 12 μηνών και ότι, με βάση τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, δεν έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα. Στη συνέχεια, η Ουκρανία έχει προθεσμία δύο μηνών από την κοινοποίηση της ενημέρωσης της Επιτροπής για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της.

Εάν, μετά την υποβολή των εν λόγω παρατηρήσεων, η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Ουκρανία δεν έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα, θα υποβάλει πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου με την οποία μειώνεται το ποσό της μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και του δανείου αναλογικά με το μέρος που αντιστοιχεί στα σχετικά ποιοτικά και ποσοτικά βήματα. Σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 6 του κανονισμού 2024/792, το Συμβούλιο θα ενεργεί, κατά κανόνα, εντός ενός μηνός από την παραλαβή της πρότασης της Επιτροπής, ενώ μπορεί να τροποποιεί την πρόταση της Επιτροπής και να εκδίδει την τροποποιημένη πρόταση μέσω εκτελεστικής απόφασης, με ειδική πλειοψηφία.

Εάν ένα βήμα που είχε προηγουμένως θεωρηθεί ότι έχει εκπληρωθεί ικανοποιητικά αναιρεθεί και δεν συνάδει πλέον με το παράρτημα της απόφασης 2024/1447, η Επιτροπή θα εφαρμόσει την ίδια μεθοδολογία και θα αναστείλει το αντίστοιχο ποσό από την πληρωμή στην επόμενη δόση, αφού επιβεβαιωθεί η αναίρεσή του. Από το άρθρο 26 παράγραφος 3 του κανονισμού 2024/792 προκύπτει ότι η εκπλήρωση της προϋπόθεσης και των ποιοτικών και ποσοτικών βημάτων μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική εφόσον τα μέτρα που σχετίζονται με τα βήματα για τα οποία η Ουκρανία έχει ήδη επιτύχει ικανοποιητική εκπλήρωση δεν έχουν αναιρεθεί. Εάν, κατά την αξιολόγηση μεταγενέστερης δόσης, η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι έχει αναιρεθεί ένα βήμα που σύμφωνα με προηγούμενη αξιολόγηση είχε εκπληρωθεί ικανοποιητικά, θα προτείνει στο Συμβούλιο να αναστείλει το αντίστοιχο ποσό από τις επόμενες εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του σχεδίου και στη συνέχεια θα ακολουθήσει τα βήματα που αναφέρονται στις ανωτέρω παραγράφους.

Στη μεθοδολογία λαμβάνεται υπόψη ότι δεν συμβάλλουν όλα τα βήματα εξίσου στην επίτευξη των στόχων του σχεδίου. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να αποδοθεί η ίδια αξία στην έγκριση στρατηγικής ή σχεδίου δράσης με την έναρξη ισχύος ενός νόμου, από την άποψη της άμεσης συμβολής τους στην επίτευξη των στόχων του μέσου διευκόλυνσης. Ομοίως, η προσέγγιση είναι διαφορετική όσον αφορά τις επενδύσεις, ώστε να δοθούν κίνητρα στην Ουκρανία να απορροφήσει όλα τα κονδύλια που έχει στη διάθεσή της στο πλαίσιο του μέσου διευκόλυνσης. Ως εκ τούτου, στη μεθοδολογία τα βήματα του σχεδίου διακρίνονται σε τρία είδη, ως εξής:

1)	Πρωτεύοντα μεταρρυθμιστικά βήματα — πρόκειται για βήματα που αφορούν την έναρξη ισχύος και την άμεση εφαρμογή ουκρανικών νόμων που πρέπει να εγκριθούν από το ουκρανικό κοινοβούλιο και να επικυρωθούν από τον πρόεδρο. Τα βήματα αυτά έχουν συντελεστή 2.

2)

Συνήθη μεταρρυθμιστικά βήματα — είναι όλα τα άλλα μεταρρυθμιστικά βήματα που διαφέρουν από τα πρωτεύοντα μεταρρυθμιστικά βήματα (π.χ. έγκριση από την κυβέρνηση εσωτερικών κανονισμών, αποφάσεων, στρατηγικών, σχεδίων δράσης, χαρτών πορείας κ.λπ.· έναρξη λειτουργίας συστημάτων ΤΠ, κ.λπ.). Τα βήματα αυτά έχουν συντελεστή 1.

3)	Επενδυτικά βήματα — πρόκειται για βήματα που συνδέονται με επενδύσεις. Στα βήματα αυτά δεν έχουν αποδοθεί συντελεστές, καθώς χρησιμοποιούν διαφορετική προσέγγιση, όπως εξηγείται κατωτέρω.

Η μεθοδολογία αποτελείται από τα ακόλουθα τέσσερα στάδια:

1)	Υπολογισμός της μέσης αξίας βήματος ανά δόση.

Αυτό θα γίνεται διαιρώντας το συνολικό ποσό της δόσης [το άθροισμα i) της μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και ii) της δανειακής στήριξης] διά του συνολικού αριθμού των βημάτων (συμπεριλαμβανομένων τόσο των μεταρρυθμίσεων όσο και των επενδυτικών βημάτων) που περιλαμβάνονται στην αντίστοιχη δόση.

2)	Υπολογισμός της αξίας αναστολής του βήματος ή των βημάτων που δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά.

Για να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι διαφορές μεταξύ των βημάτων, η Επιτροπή θα εφαρμόζει συντελεστές στα πρωτεύοντα και στα συνήθη μεταρρυθμιστικά βήματα και μια ειδική προσέγγιση για τα επενδυτικά βήματα ως εξής:

α.	Πρωτεύοντα μεταρρυθμιστικά βήματα = μέση αξία βήματος (υπολογιζόμενη σύμφωνα με το σημείο 1) επί τον συντελεστή 2.

β.	Συνήθη μεταρρυθμιστικά βήματα = μέση αξία βήματος (υπολογιζόμενη σύμφωνα με το σημείο 1) επί τον συντελεστή 1.

γ.

Επενδυτικά βήματα = διαφορά μεταξύ του ποσού που προσδιορίζεται στην περιγραφή του επενδυτικού βήματος (στο παράρτημα της απόφασης 2024/1447 του Συμβουλίου) και των πραγματικών αναληφθεισών πιστώσεων στους ουκρανικούς κρατικούς προϋπολογισμούς των προηγούμενων ετών από τις 14 Μαΐου 2024. Στο σχέδιο γίνεται διάκριση μεταξύ τριών ειδών επενδυτικών βημάτων: i) τελικά (που καλύπτουν τις επενδύσεις που αναλήφθηκαν την περίοδο 2024-2027), ii) ενδιάμεσα (που καλύπτουν τις επενδύσεις που αναλήφθηκαν την περίοδο 2025-2026), iii) ειδικά (που αντικατοπτρίζουν τα βήματα του κεφαλαίου «Αποκέντρωση και περιφερειακή πολιτική», τα οποία εκπληρώνουν την υποχρέωση βάσει του άρθρου 16 παράγραφος 4 του κανονισμού 2024/792 να διατίθεται τουλάχιστον το 20 % της μη επιστρεπτέας στήριξης για τις ανάγκες των υποεθνικών αρχών).

Για να αποφευχθούν οι διπλές μετρήσεις, η αναστολή από τα τελικά επενδυτικά βήματα και από τα ειδικά επενδυτικά βήματα που προαναφέρθηκαν δεν είναι σωρευτική.

Ομοίως, κάθε αναστολή σε τελικό επενδυτικό βήμα θα προσαρμόζεται λαμβανομένης υπόψη κάθε προηγούμενης αναστολής που έχει επηρεάσει το σχετικό ενδιάμεσο επενδυτικό βήμα (εάν η Ουκρανία δεν έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα για την άρση της εν λόγω αναστολής εντός περιόδου 12 μηνών).

3)

Καθορισμός της πηγής χρηματοδότησης για κάθε επιμέρους βήμα της τριμηνιαίας δόσης. Στο παράρτημα της απόφασης 2024/1447 δεν καθορίζεται πηγή χρηματοδότησης για τα επιμέρους βήματα. Η πηγή χρηματοδότησης καθορίζεται στις σχετικές εκτελεστικές αποφάσεις του Συμβουλίου για κάθε τριμηνιαία αξιολόγηση. Η πρακτική αυτή έχει ήδη εφαρμοστεί στις εκτελεστικές αποφάσεις του Συμβουλίου που συνδέονται με τις δύο πρώτες δόσεις του σχεδίου (5). Σε κάθε τριμηνιαία δόση, η Επιτροπή προτείνει να κατανεμηθούν ορισμένα βήματα στη μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη και τα υπόλοιπα βήματα στη δανειακή στήριξη. Ο καθορισμός της προτεινόμενης κατανομής εναπόκειται στην Επιτροπή κατά τη διακριτική της ευχέρεια και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας· η Επιτροπή θα ενεργεί λαμβάνοντας υπόψη το βέλτιστο συμφέρον για την επίτευξη των στόχων του μέσου διευκόλυνσης για την Ουκρανία. Όταν προτείνει την κατανομή, κατά γενικό κανόνα, η Επιτροπή θα κατανέμει πρώτα τα βήματα που θεωρείται ότι δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά στη μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη.

4)

Υπολογισμός του αναθεωρημένου ποσού προς εκταμίευση. Το ποσό η πληρωμή του οποίου αναστέλλεται θα αφαιρείται από τη διαθέσιμη χρηματοδοτική στήριξη, με βάση τον καθορισμό της πηγής χρηματοδότησης, όπως προτείνεται στο σημείο 3) ανωτέρω. Όταν η αξία της πληρωμής που αναστέλλεται είναι υψηλότερη από τη μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη που διατίθεται στην εν λόγω τριμηνιαία δόση, η διαφορά των δύο ποσών αναστέλλεται από τη δανειακή στήριξη. Το ποσό η πληρωμή του οποίου αναστέλλεται δεν μπορεί να υπερβαίνει το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που διατίθεται για την αντίστοιχη δόση, δηλαδή το άθροισμα της μη επιστρεπτέας στήριξης και της δανειακής στήριξης. Όταν επηρεάζεται η δανειακή στήριξη, για τον υπολογισμό του αναθεωρημένου ποσού προς εκταμίευση θα λαμβάνεται υπόψη η εκκαθάριση της προχρηματοδότησης.

Η Επιτροπή μπορεί να επανεξετάσει και να τροποποιήσει την παρούσα μεθοδολογία καθώς αποκτά περισσότερη πείρα από την εφαρμογή της.

---

(1)  Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2024/1447 του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου για την Ουκρανία (ΕΕ L, 2024/1447, 24.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2024/1447/oj).

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2024/792 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 2024, για τη θέσπιση του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία (ΕΕ L, 2024/792, 29.2.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/792/oj).

(3)  Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Σεπτεμβρίου 2024, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (ΕΕ L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).

(4)  Συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουκρανίας σχετικά με ειδικές ρυθμίσεις για την εκτέλεση της ενωσιακής χρηματοδότησης στο πλαίσιο του μέσου διευκόλυνσης για την Ουκρανία, της 22ας Μαΐου 2024.

(5)  Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2024/2149 του Συμβουλίου, της 6ης Αυγούστου 2024, για τη διαπίστωση της ικανοποιητικής εκπλήρωσης των όρων για την καταβολή της πρώτης δόσης της μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και της δανειακής στήριξης βάσει του σχεδίου για την Ουκρανία στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία (ΕΕ L, 2024/2149, 8.8.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2024/2149/oj).

Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2024/3220 του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 2024, για τη διαπίστωση της ικανοποιητικής εκπλήρωσης των όρων για την καταβολή της δεύτερης δόσης της μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης και της δανειακής στήριξης βάσει του σχεδίου για την Ουκρανία στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία (ΕΕ L, 2024/3220, 30.12.2024,ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2024/3220/oj).