Εισηγητές : Joe HEALY

Piroska KÁLLAY

Arnold PUECH d’ALISSAC

Σύμβουλοι	Amaryllis BLIN (για τον εισηγητή της Ομάδας I) Atilla KUNSZABO (για την εισηγήτρια της Ομάδας II)
	Kevin KINSELLA (για τον εισηγητή της Ομάδας III)
Αίτηση γνωμοδότησης	Επιστολή της πολωνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, 6.9.2024
Νομική βάση	Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Αρμόδιο όργανο	Τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον»
Έγκριση από το τμήμα	29.1.2025
Έγκριση από την Ολομέλεια	27.2.2025
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	594
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	186/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συνιστά:

1.1.

Να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέσα για την εισοδηματική στήριξη των γεωργών προκειμένου να διασφαλιστούν έναντι της αστάθειας της αγοράς, στο πλαίσιο της ΚΓΠ και πέραν αυτής.

1.2.

Να διενεργηθεί σε επίπεδο ΕΕ επεξεργασία του μοντέλου διασφάλισης συμπράξεων δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, με σκοπό τη συμπλήρωση των μέσων της ΚΓΠ και την ικανοποίηση των αναγκών όλων των γεωργών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος και την εξειδίκευση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

1.3.

Να εξεταστούν οι δυνατότητες, τα οφέλη, αλλά και τα εμπόδια ανάπτυξης καινοτόμων μέσων, όπως ένα εργαλείο παραμετρικής ασφάλισης και σταθεροποίησης του εισοδήματος, και να αναθεωρηθούν οι κανονισμοί που καθορίζουν τον υπολογισμό του ολυμπιακού μέσου όρου, έτσι ώστε να μην συνυπολογίζονται τα δύο χειρότερα έτη των τελευταίων πέντε ετών.

1.4.

Να συμπεριληφθούν αντικυκλικά στοιχεία στα μέσα της ΚΓΠ μετά το 2027 ως αντίδραση στη σημαντική πίεση που υφίσταται ο γεωργικός τομέας από τις αγορές, συχνά μέσω χαμηλών ή έντονων διακυμάνσεων των τιμών.

1.5.

Να βελτιωθεί και να προαχθεί σε επίπεδο κρατών μελών η χρήση του 3 % των άμεσων ενισχύσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εισφορές των γεωργών στο μέσο διαχείρισης κινδύνων. Αυτό θα ενισχύσει τα γεωργικά ταμεία αλληλοβοήθειας για την ανάληψη πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον.

1.6.

Να αναδιαμορφωθεί και να αυξηθεί σε επίπεδο ΕΕ το αποθεματικό για τις κρίσεις στον γεωργικό τομέα, ως συνεκτικό ευρωπαϊκό μέσο διαχείρισης κρίσεων.

1.7.

Να υποστηριχθεί η επενδυτική ικανότητα των γεωργών με απλά, προσαρμοσμένα και μη γραφειοκρατικά χρηματοδοτικά μέσα, σε συνδυασμό με τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα που προσφέρονται από τις τράπεζες αλλά και άλλες οντότητες (επιχορηγήσεις, επενδυτικά ταμεία, προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος, προσκλήσεις υποβολής έργων κ.λπ.).

1.8.

Να εξεταστεί η επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, έτσι ώστε να απαγορευτεί η πώληση προϊόντων κάτω του κόστους, σύμφωνα με τη νομοθεσία περί αλυσίδας τροφίμων στην Ισπανία, αφού μελετηθούν προσεκτικά οι επιπτώσεις της εν λόγω απαγόρευσης σε όλους τους φορείς της αλυσίδας τροφίμων.

1.9.

Να δημιουργηθεί ψηφιακό κέντρο στην ΕΕ για την αναφορά των τιμών της αγοράς, του κόστους και των περιθωρίων κέρδους σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.

1.10.

Να θεσπιστεί νέα πολιτική της ΕΕ που θα επιτρέπει στους γεωργούς να διαπραγματεύονται συλλογικά τις τιμές.

1.11.

Να δοθεί μεγαλύτερη υποστήριξη στους συνεταιρισμούς και για την κάλυψη των δαπανών εγκαθίδρυσης και λειτουργίας των οργανώσεων παραγωγών.

1.12.

Να προστατευθούν και να ενισχυθούν οι άμεσες ενισχύσεις, καθώς και να βελτιωθεί η στόχευσή τους προς ενεργούς γεωργούς στο πλαίσιο της επόμενης ΚΓΠ.

1.13.

Υπενθυμίζει ότι οι πρωτογενείς παραγωγοί χρειάζονται πρόσθετη βοήθεια κατά τη μετάβασή τους σε κλιματικά ουδέτερη παραγωγή είτε μέσω της ΚΓΠ είτε μέσω άλλων κονδυλίων, π.χ. από συνεισφορά βιωσιμότητας για τη μετάβαση.

1.14.

Να επανέλθει ο προϋπολογισμός της ΚΓΠ σε επίπεδο 0,5 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της κοινωνίας της ΕΕ και να διατηρηθούν οι βασικές φιλοδοξίες, όπως η επισιτιστική ασφάλεια και αυτονομία της ΕΕ, τα εύλογα και βιώσιμα γεωργικά εισοδήματα, οι στόχοι για την κλιματική αλλαγή, η βιοποικιλότητα και άλλες δημόσιες υπηρεσίες που δεν καλύπτονται από την αγορά.

1.15.

Να ενθαρρύνονται και να υποστηρίζονται τα αποδοτικά ως προς τη χρήση άνθρακα συστήματα παραγωγής τροφίμων και οι χώρες, έτσι ώστε να συνεχίσουν να παράγουν τρόφιμα με σκοπό την ελαχιστοποίηση των εκπομπών ρύπων και την αποφυγή διαρροής άνθρακα.

1.16.

Να εφαρμόζονται ισοδύναμα πρότυπα στην παραγωγή τροφίμων σε όλες τις εμπορικές συμφωνίες.

1.17.

Να απλουστευθούν οι κανόνες της ΚΓΠ στις επιδοτήσεις και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος των γεωργών, ιδίως όσον αφορά τις αιτήσεις για διάφορες άδειες.

1.18.

Να προαχθεί η ειδική ανά τομέα συμμετοχική διαχείριση, μεταξύ άλλων μέσω της σύστασης ευρωπαϊκού συμβουλίου επισιτιστικής πολιτικής και να ενισχυθεί ο κοινωνικός διάλογος στον αγροδιατροφικό τομέα.

1.19.

Να διευκολυνθεί η πράσινη και δίκαιη μετάβαση του ευρωπαϊκού γεωργικού τομέα με την παροχή κινήτρων για την εφαρμογή πιο βιώσιμων πρακτικών παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε εποχικό εργατικό δυναμικό (1) και σε οικονομικά προσιτή πράσινη ενέργεια, χωρίς να προκύπτει ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

1.20.

Να προστατεύονται οι γεωργοί από την έκθεση σε ανταγωνιστικά μειονεκτήματα εξαιτίας της σύναψης διεθνών εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες που επιφέρουν άνισους όρους ανταγωνισμού.

1.21.

Φρονεί πως η υψηλής ποιότητας γεωργική έρευνα και οι επενδύσεις στην εκπαίδευση μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο γεωργικός τομέας και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά του. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να αυξηθεί σημαντικά η χρηματοδότηση της γεωργικής έρευνας στον προϋπολογισμό της πολιτικής έρευνας της ΕΕ.

1.22.

Θεωρεί σημαντικό να διατηρηθεί η δυναμική γεωργική παραγωγή σε ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων των λιγότερο ευνοημένων περιοχών της. Αυτό αποτελεί ζωτικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ασφάλειας εφοδιασμού και πρέπει να παραμείνει μία από τις θεμελιώδεις αρχές της ΚΓΠ της ΕΕ.

1.23.

Εκτιμά πως οι δυναμικές, ευημερούσες, προσβάσιμες και ανθεκτικές αγροτικές περιοχές στην ΕΕ είναι ουσιαστικής σημασίας από την άποψη της επιτυχούς γεωργίας. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό η αγροτική ανάπτυξη να παραμείνει ισχυρός στόχος της ΚΓΠ και να διατεθεί επαρκής χρηματοδότηση στην αγροτική ανάπτυξη.

2.   Εισαγωγή

2.1.

Με την παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση, η οποία ζητήθηκε από την πολωνική Προεδρία, συμπληρώνονται προηγούμενες γνωμοδοτήσεις και ιδίως η γνωμοδότηση με θέμα «Προώθηση βιώσιμων και ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων σε καιρούς οξυνόμενων κρίσεων», η οποία καταρτίστηκε κατόπιν αιτήματος της ουγγρικής Προεδρίας.

2.2.

Η πολωνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σχεδιάζει να παράσχει ορισμένα μέσα και λύσεις για τη συνδρομή των γεωργών σε περιόδους κρίσης, τη διασφάλιση του εισοδήματός τους και τη βελτίωση τόσο της διαπραγματευτικής τους ισχύος όσο και της εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ. Η Προεδρία τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης των υφιστάμενων μέτρων διαχείρισης κρίσεων που σκοπό έχουν να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις των αυξανόμενων καταστάσεων κρίσης, όπως είναι οι ακραίες καιρικές συνθήκες, η γεωπολιτική αστάθεια και οι εντάσεις στη διεθνή αγορά. Πρέπει επίσης να δοθεί έμφαση στην κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά της όσον αφορά τον προϋπολογισμό, τα εργαλεία εισοδηματικής στήριξης και τις απαιτήσεις της Πράσινης Συμφωνίας, υπό το φως των νέων προκλήσεων και κρίσεων.

2.3.

Αναφέρθηκαν και εξετάστηκαν πρακτικά παραδείγματα από διάφορες χώρες για να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ θα μπορούσε να υιοθετήσει υφιστάμενες και να αναλάβει νέες πρωτοβουλίες πολιτικής σε διάφορους τομείς, οι οποίες θα συμβάλουν στην υποστήριξη των γεωργικών εισοδημάτων και στη βελτίωση της διαπραγματευτικής ισχύος των γεωργών στην αλυσίδα τροφίμων. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι προτάσεις αυτές θα μπορούσαν να υιοθετηθούν και να εφαρμοστούν σε ολόκληρη την ενιαία αγορά.

3.   Μέσα υποστήριξης των γεωργών σε περιόδους κρίσης

3.1.

Κατά κοινή παραδοχή, είναι αναγκαίο να διατηρηθεί και να εξασφαλιστεί το εισόδημα των Ευρωπαίων παραγωγών, σε ένα πλαίσιο στο οποίο η γεωργική παραγωγή χαρακτηρίζεται από εγγενή αβεβαιότητα. Η απόδοση, η ποιότητα των προϊόντων και οι τιμές επηρεάζονται από διάφορους παράγοντες: την κλιματική αλλαγή, η οποία αντικατοπτρίζεται στην αύξηση των ακραίων φαινομένων, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την αστάθεια των γεωργικών αποδόσεων· ζητήματα που αφορούν την υγεία και το περιβάλλον· τάσεις της γεωργικής αγοράς· εμπορικές εντάσεις και γεωπολιτικά γεγονότα.

3.2.

Με αυτά κατά νου, η ΕΟΚΕ συνιστά να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν μέσα για την εισοδηματική υποστήριξη των γεωργών και την ασφάλισή τους έναντι της αστάθειας της αγοράς, υπό το φως των αυξανόμενων, συχνότερων και σοβαρότερων κινδύνων. Μολονότι τα περισσότερα μέσα αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των κλιματικών κινδύνων, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να επισημανθούν και να δημιουργηθούν μέσα που θα αφορούν τους κινδύνους της αγοράς, ο αντίκτυπος των οποίων μπορεί να είναι εξίσου σοβαρός. Ενώ ορισμένα μοντέλα έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων προβλημάτων μέσω της ταχείας αντίδρασης σε κλυδωνισμούς, άλλα έχουν σχεδιαστεί για την επίλυση πιο μακροπρόθεσμων και αποσκοπούν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των γεωργών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι καίριας σημασίας να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ αυτών των δύο συμπληρωματικών διαστάσεων σε ενωσιακό επίπεδο.

3.3.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα εν λόγω καθεστώτα εισοδηματικής υποστήριξης μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αρωγή των Ευρωπαίων παραγωγών για την ανάπτυξη των γεωργικών πρακτικών τους σύμφωνα με τα νέα εμπορικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και κλιματικά ζητήματα και υπενθυμίζει τη σημασία συνδυασμού οικονομικών και περιβαλλοντικών επιδόσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει ζωτική σημασία οι κίνδυνοι να μη βαρύνουν αποκλειστικά τον παραγωγό, αλλά να επιμερίζονται σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.

Συστήματα ασφάλισης σχεδιασμένα για την προστασία από κλιματικές και περιβαλλοντικές καταστροφές

3.4.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η χρήση ιδιωτικών συστημάτων ασφάλισης στον γεωργικό τομέα είναι ανομοιόμορφη μεταξύ των χωρών. Η αξία της παγκόσμιας αγοράς ανέρχεται σε 30 δισ. δολάρια, από τα οποία 10 δισ. δολάρια αναλογούν στη Βόρεια Αμερική, 10 δισ. δολάρια στην Κίνα και 5 δισ. δολάρια στην Ινδία. Στην Ευρώπη, η ασφαλιστική αγορά είναι μικρότερη, με 0,7 δισ. δολάρια να αναλογούν στην Ισπανία και 0,6 δισ. δολάρια στη Γαλλία και την Ιταλία. Στις περισσότερες από αυτές τις χώρες, τα ασφάλιστρα επιδοτούνται σε σημαντικό βαθμό από τις κυβερνήσεις, γεγονός που συνάδει με την απότομη αύξηση των κινδύνων κατά τα τελευταία 15 έτη (2).

3.5.

Σε ενωσιακό επίπεδο, όσον αφορά τη διαχείριση των γεωργικών κινδύνων, κάθε μοντέλο είναι μοναδικό και προσαρμοσμένο στις ειδικές εθνικές καταστάσεις. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την αποτελεσματικότητα του ισπανικού συστήματος, το οποίο δημιουργήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και αποτελεί μέχρι σήμερα το κύριο εργαλείο δημόσιας γεωργικής πολιτικής, ενώ, επιπλέον, ενέπνευσε σε μεγάλο βαθμό τη μεταρρύθμιση της ασφάλισης των καλλιεργειών στη Γαλλία το 2022.

3.6.

Το ισπανικό σύστημα είναι εγκάρσιο και προσαρμόζεται σε ένα ευρύ φάσμα περιοχών και κλιματικών συνθηκών, πράγμα που το καθιστά ανταγωνιστικό και αποτελεσματικό. Βασίζεται σε μια σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με τη μορφή υβριδικής ρύθμισης: οι κίνδυνοι μεταβιβάζονται σε ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες, οι αγρότες καταβάλλουν μέρος των ασφαλίστρων και το κράτος καλύπτει τις υπόλοιπες δαπάνες (3).

3.7.

Ωστόσο, ένας παράγοντας που εμποδίζει την επιτυχή υιοθέτηση των ασφαλιστικών συστημάτων είναι η ανάγκη αλλαγής της μεθόδου που χρησιμοποιείται για τον καθορισμό των παλαιότερων αποδόσεων αναφοράς. Η συσσώρευση κλιματικών κινδύνων μειώνει τις μέσες αποδόσεις με αποτέλεσμα να καθορίζονται χαμηλές τιμές αναφοράς. Ο κανονισμός για τον καθορισμό του ολυμπιακού και τριετούς μέσου όρου (4) είναι υπερεθνικός και δεν εξαρτάται μόνον από την ΕΕ, αλλά και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) (5). Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ συνιστά να διενεργηθεί το συντομότερο δυνατόν διαβούλευση εντός του ΠΟΕ με αυτό το θέμα, έτσι ώστε να προταθεί νέος υπολογισμός της τριετούς μέσης απόδοσης βάσει του οποίου τα δύο χειρότερα έτη κατά την τελευταία πενταετία δεν θα συνυπολογίζονται και ο μέσος όρος θα υπολογίζεται με βάση τα εναπομείναντα τρία έτη.

Συστήματα ασφάλισης σχεδιασμένα για κάλυψη έναντι κλυδωνισμών στην αγορά

3.8.

Για την υπέρβαση των περιορισμών της συμβατικής ασφάλισης και την προστασία των γεωργών από την αστάθεια της αγοράς βραχυπρόθεσμα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τα πλεονεκτήματα της παραμετρικής ασφάλισης. Με βάση δείκτη (βροχοπτώσεις, ποσοστό πρωτεϊνών κ.λπ.), όταν σημειώνεται υπέρβαση του ορίου στην κλίμακα του δείκτη, ενεργοποιείται αυτόματα η αντιστάθμιση. Το σύστημα αυτό προσφέρει ταχύτητα, διαφάνεια και δικαιότερες τιμές χάρη στη πιο βελτιωμένη μοντελοποίηση κινδύνων, αλλά παραμένει πολύπλοκο, προϋποθέτει τη συλλογή δεδομένων επί μία δεκαετία και είναι συχνά δαπανηρό. Η ΕΟΚΕ ζητεί να αναπτυχθεί για τους γεωργούς και να προσαρμοστεί στις ανάγκες τους.

3.9.

Το 2014, το νομοσχέδιο των ΗΠΑ για τη γεωργία έθεσε τέλος στην αποσυνδεδεμένη ενίσχυση και στράφηκε προς τις αντικυκλικές ενισχύσεις (6). Το σύστημα αυτό συνδυάζει ενισχύσεις ασφάλισης καλλιεργειών από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση (το 85 % των κύριων καλλιεργούμενων εκτάσεων είναι ασφαλισμένο) με αντικυκλικές ενισχύσεις με βάση τον ολυμπιακό μέσο όρο. Εάν η προβλεπόμενη αγοραία τιμή κατά το διάστημα της σποράς είναι χαμηλή, η ασφάλιση δεν προστατεύει αποτελεσματικά το γεωργικό εισόδημα κατά τη συγκομιδή, ενώ η αντικυκλική ενίσχυση μπορεί να εγγυηθεί την τιμή, τις πωλήσεις ή ακόμη και ένα περιθώριο κέρδους μακροπρόθεσμα. Μεταξύ του 2019 και του 2023 στις ΗΠΑ, το κονδύλιο της βοήθειας για την αντιμετώπιση κρίσεων ανήλθε σε 77 δισ. ευρώ (7).

3.10.

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία της ισχυρής, ανθεκτικής και βιώσιμης παραγωγής τροφίμων στην Ευρώπη, η οποία θα μπορεί να ανταποκρίνεται σε μελλοντικές κρίσεις και η οποία θα είναι αδύνατο να επιτευχθεί με την εξωτερική ανάθεση της παραγωγής της. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή η προετοιμασία για το μέλλον δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με μια προσέγγιση βασισμένη στην αγορά. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η μετάβαση προς μια αντικυκλική προσέγγιση μπορεί να στηρίξει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία. Η εν λόγω προσέγγιση συμβαδίζει με τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα 1) για την ικανοποίηση των βασικών αναγκών του πληθυσμού της ΕΕ, 2) για τη διασφάλιση του βιομηχανικού εφοδιασμού μέσω υψηλού επιπέδου παραγωγής και 3) για την υποστήριξη των γειτονικών χωρών σε περίπτωση οικονομικής/γεωπολιτικής κρίσης (π.χ. Ουκρανία). Για τους λόγους αυτούς, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο συμπερίληψης αντικυκλικών στοιχείων στα μέσα της ΚΓΠ μετά το 2027, ως αντίδραση στη μεγάλη πίεση που υφίσταται ο γεωργικός τομέας από τις αγορές, συχνά με τη μορφή χαμηλών ή έντονων διακυμάνσεων των τιμών.

3.11.

Τέλος, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δημιουργία ενός ταμείου πρόληψης κρίσεων ως «μέσου σταθεροποίησης του εισοδήματος» (8), το οποίο έχει δοκιμαστεί στην Ιταλία και τη Γαλλία. Αυτό το ταμείο αλληλοβοήθειας μπορεί να αντισταθμίζει τις σοβαρές απώλειες εισοδήματος που οφείλονται σε κινδύνους της αγοράς (συναλλαγματικές ισοτιμίες, τιμές εισροών). Συμπληρώνει άλλα προγράμματα και μπορεί να χρηματοδοτηθεί συλλογικά από γεωργούς, κατάντη φορείς εκμετάλλευσης, περιφέρειες των κρατών μελών και την Ευρώπη. Στην Ιταλία (9), μπορεί να χρηματοδοτηθεί έως και κατά 70 % από δημόσιους πόρους (ΚΓΠ/ΕΓΤΑΑ και/ή εθνικούς πόρους).

ΚΓΠ: ανάγκη ενίσχυσης των μέσων διαχείρισης κινδύνων και κρίσεων

3.12.

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι με τα ασφαλιστικά συστήματα συμπληρώνονται τα μέσα της ΚΓΠ και ενισχύονται αυτά που χρησιμοποιεί για τη διαχείριση κρίσεων. Οι άμεσες ενισχύσεις παρέχουν ένα πρώτο επίπεδο σταθεροποίησης του εισοδήματος, όμως δεν έχουν σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση αιφνίδιων κλιματικών κρίσεων ή κρίσεων της αγοράς. Η ΚΓΠ παρέχει κάποια στήριξη για τα μέσα ασφάλισης έναντι του κλιματικού κινδύνου και στα μέσα σταθεροποίησης του εισοδήματος, αλλά αυτά εφαρμόστηκαν με υπερβολικά περιορισμένο και άνισο τρόπο σε ολόκληρη την ΕΕ. Από το 2014 έως το 2017, μόνο 380 εκατ. ευρώ εκταμιεύθηκαν από την ΚΓΠ για την υποστήριξη μέσων διαχείρισης κινδύνων, δηλαδή λιγότερο από το 1 % του προϋπολογισμού της ΚΓΠ (10).

3.13.

Το άρθρο 19 της ΚΓΠ ορίζει ότι «ένα κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να χορηγήσει έως και 3 % των άμεσων ενισχύσεων για καταβολή σε γεωργό για τη στήριξη της συνεισφοράς του γεωργού σε ένα εργαλείο διαχείρισης κινδύνων», αλλά τα κράτη μέλη σπανίως χρησιμοποιούν τη δυνατότητα αυτή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να βελτιωθεί και να προωθηθεί η χρήση αυτού του μέσου από τα κράτη μέλη, έτσι ώστε να ενισχυθεί η εφαρμογή ορισμένων μέσων και ιδίως η σύσταση ταμείων αλληλοβοήθειας.

3.14.

Από την άλλη πλευρά, ο στρατηγικός διάλογος με θέμα το μέλλον της γεωργίας στην ΕΕ (11), ο οποίος ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2024, συνιστά τη μεταρρύθμιση του υφιστάμενου γεωργικού αποθεματικού για την καλύτερη στόχευση των έκτακτων και καταστροφικών κινδύνων. Σύμφωνα με τη FarmEurope, το ταμείο αυτό, με εκτιμώμενο κεφάλαιο ύψους 2 δισ. ευρώ, ανταποκρίνεται στην ανάγκη ανάπτυξης νέων, πρακτικών τρόπων διαχείρισης κινδύνων, με παράλληλη διατήρηση επαρκούς επιπέδου άμεσης χρηματοδότησης. Μέχρι σήμερα, η μεταρρυθμισμένη ΚΓΠ περιλαμβάνει νέο χρηματοδοτικό αποθεματικό ύψους τουλάχιστον 450 εκατ. ευρώ ετησίως. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το γεωργικό αποθεματικό θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά, για να διασφαλιστούν αποτελεσματικά μέσα υποστήριξης των τιμών και διαχείρισης κρίσεων (12).

Ταμεία αλληλοβοήθειας

3.15.

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι σημαντικό οι κίνδυνοι για την υγεία που επηρεάζουν τη γεωργική παραγωγή να αντιμετωπίζονται ως ένας πραγματικός συλλογικός κίνδυνος με ενδεχόμενο αντίκτυπο στην κοινωνία και την οικονομία, και όχι ως μεμονωμένος κίνδυνος. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία των μέτρων πρόληψης, δεδομένου ότι είναι απαραίτητα για την πρόληψη της εξάπλωσης και της απώλειας ελέγχου μιας επιδημικής έξαρσης, οι οποίες, επιπλέον, είναι πολύ πιο δαπανηρές από την πρόληψη. Η ΕΟΚΕ προτείνει η ΕΕ να εξετάσει και να σχεδιάσει σε επίπεδο κρατών μελών την ανάπτυξη εθνικών γεωργικών ταμείων αλληλοβοήθειας για την αντιμετώπιση των κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον, στο πρότυπο του ταμείου Fonds de Mutualisation Sanitaire et Environementale (FMSE — Ταμείο αλληλοβοήθειας για την υγεία και το περιβάλλον) στη Γαλλία. Το ταμείο FMSE, το οποίο αποτελεί μοναδικό υπόδειγμα διαχείρισης κινδύνων στην Ευρώπη, έχει καταστεί βασικό μέσο στη Γαλλία με σκοπό την υποστήριξη των πολιτικών για την υγεία των ζώων και των φυτών. Αφορά ζητήματα που αφορούν τόσο την υγεία όσο και το περιβάλλον και χρηματοδοτείται από τους γεωργούς, τους κτηνοτρόφους, το κράτος και την ΕΕ.

3.16.

Το ταμείο FMSE δύναται επίσης να παρεμβαίνει στο πλαίσιο προγραμμάτων στον τομέα της υγείας τα οποία εξυπηρετούν το συλλογικό συμφέρον. Με τη στήριξη και την καθοδήγηση που παρέχονται από επαγγελματίες, τα προγράμματα αυτά μπορούν να εφαρμόζονται για την προώθηση της πρόληψης, των ερευνών και της καταπολέμησης παρασίτων/ασθενειών. Τα εν λόγω προγράμματα περιλαμβάνουν τη διενέργεια διάγνωσης του πλαισίου της υγείας, λεπτομέρειες σχετικά με την προβλεπόμενη δράση, καθώς και μηχανισμούς κόστους και χρηματοδότησης. Η δράση μπορεί να χρηματοδοτείται από συνεισφορές των μελών, με δυνατότητα χρηματοδότησης από το κράτος και/ή τις τοπικές αρχές.

Χρηματοδοτικά μέσα που παρέχουν η ΚΓΠ και οι τράπεζες

3.17.

Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της προσαρμογής του γεωργικού τομέα στην κλιματική αλλαγή και για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητάς του, με παράλληλη αντιμετώπιση της πρόκλησης της ανανέωσης των γενεών σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η ΕΟΚΕ συνιστά να στηριχθεί η επενδυτική ικανότητα των γεωργών με απλά, μη γραφειοκρατικά χρηματοδοτικά μέσα. Πρώτον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα χρηματοδοτικά μέσα επιμερισμένης διαχείρισης στο πλαίσιο των εθελοντικών και ευέλικτων μέσων της ΚΓΠ (ΕΓΤΑΑ, ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+) μπορούν να βελτιώσουν την πρόσβαση των γεωργών στη χρηματοδότηση μέσω δανείων, εγγυήσεων και κεφαλαίων που μπορούν να παρέχουν καλύτερους όρους από την αγορά (χαμηλότερο επιτόκιο, καλύτερες εγγυήσεις κ.λπ.).

3.18.

Όσον αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα που παρέχουν οι τράπεζες, στη Γαλλία, ορισμένες από αυτές δημιουργούν καινοτόμα εργαλεία για την υποστήριξη της επενδυτικής ικανότητας των γεωργών, όπως είναι τα «πειραματικά δάνεια» και τα «δάνεια μηδενικού επιτοκίου» που προσφέρει η Crédit Agricole.

3.19.

Τα πειραματικά δάνεια εξασφαλίζουν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τη χρηματοδότηση, καθώς διευκολύνουν έναν γεωργό που βρίσκεται σε δυσχέρεια να διαμορφώσει συμβατικά το ποσό των δόσεων που καταβάλλει στην τράπεζα η οποία του χορήγησε το δάνειο κατά ανώτατο όριο 30 %. Παρέχεται επίσης η δυνατότητα αναστολής των αποπληρωμών δανείου για μέγιστη περίοδο 12 μηνών με εφαρμογή δύο τραπεζικών τεχνικών: αναβολή πληρωμών μετά την παρέλευση του πρώτου έτους ή αύξηση της μηνιαίας πληρωμής χωρίς μεταβολή της διάρκειας του δανείου. Από την άλλη πλευρά, στόχος των δανείων με μηδενικό επιτόκιο είναι να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ρευστότητας και να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση, ιδίως για την εγκατάσταση. Για δάνεια ύψους τουλάχιστον 150 000 ευρώ, το ποσό των 50 000 ευρώ μπορεί να καλυφθεί από δάνειο μηδενικού επιτοκίου.

3.20.

Οι γεωργοί νεαρής ηλικίας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια όσον αφορά τη λήψη του ποσού χρηματοδότησης που απαιτείται για την έναρξη και τη διατήρηση μιας γεωργικής επιχείρησης. Κατά κανόνα, οι τράπεζες διστάζουν να δανείσουν χρήματα σε νέους που εισέρχονται στον κλάδο, κυρίως επειδή υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι που συνδέονται με αυτό το είδος επένδυσης, το οποίο χαρακτηρίζεται συχνά από πολύ μακροπρόθεσμες και όχι ιδιαίτερα σημαντικές αποδόσεις, οι οποίες, ως εκ τούτου, δεν είναι πολύ ελκυστικές.

3.21.

Από την πλευρά της, η Crédit Mutuel Alliance Fédérale προέβη στη δημιουργία δανείου για γεωργικές εγκαταστάσεις, με επιδοτούμενο επιτόκιο 2 %, το οποίο προορίζεται ειδικά για τους επικεφαλής έργων που είναι προσηλωμένοι στην ανάπτυξη της γεωργίας της οποίας οι πρακτικές, στο πλαίσιο της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027, αναγνωρίζεται ότι συμβάλλουν στη γεωργική και περιβαλλοντική μετάβαση. Η τράπεζα προσφέρει επίσης ειδικές επιδοτήσεις για τη διενέργεια περιβαλλοντικών διαγνώσεων και πιστοποιήσεων.

3.22.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει και συμμερίζεται περαιτέρω διάφορες συστάσεις που διατυπώθηκαν στον στρατηγικό διάλογο για το μέλλον της γεωργίας στην ΕΕ (13), με τις οποίες καταδεικνύεται η σημασία των εξής παραμέτρων: 1) θέσπιση σαφών δεικτών και κριτηρίων αναφοράς για τη μετάβαση, εντός ενός συνεκτικού και απλουστευμένου κανονιστικού πλαισίου (σε μια τραπεζική δραστηριότητα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η μακροπρόθεσμη διάσταση της γεωργίας και οι σχετικές επενδύσεις, κάτι που προϋποθέτει να καθοριστούν σαφείς και εφικτές πορείες μετάβασης που να στηρίζονται από αξιόπιστα δεδομένα)· 2) ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των φορέων χρηματοδότησης του δημόσιου τομέα (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, δημόσια τράπεζα επενδύσεων Bpifrance) και του ιδιωτικού τομέα στα κράτη μέλη της ΕΕ· 3) εξέταση του ενδεχομένου υιοθέτησης ενός νέου πλαισίου στο οποίο να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη μετάβαση· και 4) διευκόλυνση της υπαγωγής στη γεωργική ασφάλιση. Για τον σκοπό αυτόν, πρέπει να ξεκινήσει διάλογος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ασφαλιστικών εταιρειών.

4.   Μέσα διασφάλισης του εισοδήματος των γεωργών και βελτίωσης της διαπραγματευτικής τους ισχύος

4.1.

Η νέα νομοθεσία περί αλυσίδας τροφίμων στην Ισπανία, η οποία υπερβαίνει τη νομοθεσία περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών της ΕΕ, αποτελεί σημαντική βελτίωση όσον αφορά τη λειτουργία της αλυσίδας τροφίμων. Σύμφωνα με την ισπανική νομοθεσία, απαγορεύεται η πώληση σε τιμές κάτω του κόστους, και κάθε κρίκος της αλυσίδας τροφίμων υποχρεούται να καλύπτει το κόστος παραγωγής. Επιπλέον, όλες οι συναλλαγές άνω των 1 000 ευρώ πρέπει να συνοδεύονται από γραπτή σύμβαση, και όλες οι συμβάσεις πρέπει να καταχωρίζονται σε ψηφιακό μητρώο. Η Υπηρεσία Πληροφοριών και Ελέγχου Τροφίμων (AICA) συγκεντρώνει καταγγελίες, παρακολουθεί τη συμμόρφωση και δημοσιεύει κυρώσεις για παραβάσεις. Επιπροσθέτως, υπάρχει παρατηρητήριο αγροδιατροφικής αλυσίδας, το οποίο είναι υπεύθυνο για την ανάλυση του κόστους και των τιμών. Τα πρόστιμα λόγω παραβάσεων της νομοθεσίας δημοσιεύονται όταν έχουν εξαντληθεί όλα τα δυνατά ένδικα μέσα για την αποφυγή δυσφήμισης από εικαζόμενες αθέμιτες πρακτικές που τελικά αποδεικνύεται ότι δεν έχουν διαπραχθεί.

4.2.

Βασικό στοιχείο της ισπανικής νομοθεσίας περί αλυσίδας τροφίμων είναι η απαγόρευση των πωλήσεων σε τιμές κάτω του κόστους. Είναι κάτι που επιτυγχάνεται με την απαίτηση ο αγοραστής να μην προβαίνει σε αγορά με ζημία ή σε τιμές που είναι χαμηλότερες του κόστους του φορέα στον προηγούμενο κρίκο της αλυσίδας. Ο καθορισμός του κόστους παραγωγής διάφορων προϊόντων, ποικιλιών, διαμετρημάτων, φυλών ζώων και κλάδων είναι δύσκολος και δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί στην ισπανική νομοθεσία.

4.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα ισπανικά και τα γαλλικά μοντέλα πρέπει να αναλυθούν διεξοδικά προκειμένου να εξεταστεί εάν αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τα μείζονα προβλήματα στην αλυσίδα τροφίμων και ιδίως εάν ενισχύουν τη θέση των γεωργών και διασφαλίζουν δίκαιες τιμές καθ’ όλο το μήκος της αλυσίδας τροφίμων. Με βάση τις προτάσεις του στρατηγικού διαλόγου για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο των εν λόγω εθνικών ρυθμίσεων των γεωργικών τιμών στη θέση των γεωργών και άλλων παραγόντων της αλυσίδας, στην ανταγωνιστικότητά τους, καθώς και στον ανταγωνισμό κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού και στους καταναλωτές.

4.4.

Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μελετήσει τις πιθανές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια δικαίου των φορέων της αλυσίδας τροφίμων από τη διεύρυνση της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές ώστε να συμπεριληφθεί η απαγόρευση των πωλήσεων σε τιμές κάτω του κόστους σε ολόκληρη την ΕΕ (14). Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούν να εξασφαλιστούν πιο δίκαιες και βιώσιμες τιμές, και οι πρωτογενείς παραγωγοί θα έχουν τη δυνατότητα να έχουν εύλογο εισόδημα από την αγορά και να καλύπτουν το πρόσθετο κόστος των κανονιστικών ρυθμίσεων και των υψηλότερων προτύπων που απαιτεί η ΕΕ, ωστόσο οι επιπτώσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών, θα πρέπει να αξιολογηθούν σε βάθος. Κάτι τέτοιο θα ήταν σύμφωνο με τον στόχο που ορίζεται στον στρατηγικό διάλογο για το μέλλον της γεωργίας στην ΕΕ, δηλαδή το κύριο εισόδημα του τομέα της γεωργίας να αντλείται από την αγορά και να στηριχθούν οι βιώσιμες μέθοδοι παραγωγής (15).

4.5.

Μια πιο ολιστική προσέγγιση για τις συμβάσεις της βιώσιμης αλυσίδας εφοδιασμού εφαρμόζεται στο παράδειγμα του προαιρετικού χαρακτήρα που ενθαρρύνει η Εθνική Συνομοσπονδία Αγροτών Ιταλίας (Coldiretti), βάσει του οποίου ακολουθείται μια ευρύτερη προσέγγιση της αξιακής αλυσίδας με ολοκληρωμένα συστήματα από τον παραγωγό έως τον καταναλωτή. Το μοντέλο αυτό προωθεί τη διαφάνεια και τις καλές εμπορικές σχέσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η κερδοφορία και να διασφαλίζεται ελάχιστη εγγυημένη τιμή στον παραγωγό.

4.6.

Η γνώση του πραγματικού κόστους παραγωγής, των τιμών και των περιθωρίων κέρδους όλων των κρίκων της αλυσίδας τροφίμων έχει ουσιαστική σημασία για τη διαφάνεια και για την εφαρμογή τόσο της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές όσο και των μέσων αντιμετώπισης κρίσεων της αγοράς. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για σύσταση παρατηρητηρίου του κόστους παραγωγής, των περιθωρίων κέρδους και των εμπορικών πρακτικών στην αλυσίδα τροφίμων (16).

4.7.

Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βελτιώσει το ήδη υφιστάμενο ψηφιακό κέντρο της για τη συλλογή των τιμών της αγοράς και των περιθωρίων κέρδους σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, με σεβασμό της εμπιστευτικότητας και των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ και λαμβάνοντας υπόψη άλλα διεθνή παραδείγματα, όπως η υπηρεσία εμπορικής προώθησης γεωργικών προϊόντων των ΗΠΑ (17).

4.8.

Η ενίσχυση της θέσης των γεωργών σε δομές όπως οι οργανώσεις παραγωγών, οι συνεταιρισμοί και οι διακλαδικές οργανώσεις, ώστε να αυξηθεί η διαπραγματευτική τους ισχύς στην αλυσίδα τροφίμων, είναι ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη δικαιότερων τιμών και βιώσιμων εισοδημάτων για τους πρωτογενείς παραγωγούς. Οι μεμονωμένοι γεωργοί είναι αποδέκτες τιμών, καθώς έχουν περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ όταν πωλούν τα προϊόντα τους σε πολύ μεγαλύτερους μεταποιητές ή εμπόρους λιανικής πώλησης, με εξαίρεση τους γεωργούς που εργάζονται μέσω συνεταιρισμών ή οργανώσεων παραγωγών.

4.9.

Παράδειγμα αποτελεί ο νόμος Egalim (18) στη Γαλλία, ο οποίος αποσκοπεί στη διασφάλιση πιο ισορροπημένων εμπορικών σχέσεων στην αλυσίδα γεωργικών τροφίμων μέσω της εξασφάλισης δικαιότερων τιμών για τους γεωργούς. Επίσης, έχει ως στόχο να ενισχυθεί η παραγωγή βιώσιμων τροφίμων υψηλής ποιότητας. Ο νόμος επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τη θέση των γεωργών στις εμπορικές διαπραγματεύσεις αντιστρέφοντας τη διαδικασία διαμόρφωσης των τιμών και παρέχοντας στους πρωτογενείς παραγωγούς τη δυνατότητα να διαπραγματεύονται, μέσω των φορέων εκπροσώπησής τους, συμβάσεις με τους αγοραστές με βάση το κόστος παραγωγής.

4.10.

Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλεφθεί ένα νέο μοντέλο πολιτικής για την επίσημη αναγνώριση και ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης του γεωργικού κλάδου στην αλυσίδα τροφίμων μέσω της συμμετοχής σε συνεταιρισμούς, διακλαδικές οργανώσεις και οργανώσεις παραγωγών. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτείνει να θεσπιστεί διαδικασία επίλυσης διαφορών (19). Η ΕΟΚΕ, αφενός, χαιρετίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων με την οποία απαιτείται από τα κράτη μέλη να προβλέπουν μηχανισμό διαμεσολάβησης για την επίλυση διαφορών που σχετίζονται με τη σύναψη γραπτών συμβάσεων, αφετέρου, πιστεύει ότι είναι απαραίτητος ένας μηχανισμός λήψης αποφάσεων. Οι πρόσθετες δαπάνες που συνεπάγεται η τήρηση των υψηλών προτύπων της ΕΕ για το περιβάλλον, την εργασία και την καλή διαβίωση των ζώων μπορούν να συμπεριλαμβάνονται, μέσω διαπραγματεύσεων από συνεταιρισμούς και οργανώσεις παραγωγών για τις τιμές, στις συμβάσεις τιμών (20).

4.11.

Υπάρχουν 22 000 αγροτικοί συνεταιρισμοί με 7 εκατομμύρια γεωργούς σε ολόκληρη την ΕΕ (21). Η ενίσχυση της θέσης των συνεταιρισμών και η αύξηση της στήριξης για τη σύσταση και τη λειτουργία οργανώσεων παραγωγών θα συμβάλουν επίσης στη βελτίωση της διαπραγματευτικής ισχύος των γεωργών στην αλυσίδα τροφίμων.

4.12.

Η περαιτέρω ανάπτυξη μηχανισμών σχετικών με τη συμβατική τιμολόγηση, τη μελλοντική διαμόρφωση τιμών και την αντιστάθμιση κινδύνων μπορεί να συμβάλει στη μείωση των κινδύνων και στην ενίσχυση της βεβαιότητας όσον αφορά τις δίκαιες τιμές και τα βιώσιμα γεωργικά εισοδήματα.

4.13.

Μεταξύ άλλων μέσων που μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση της διαπραγματευτικής ισχύος και στη βελτίωση των γεωργικών εισοδημάτων περιλαμβάνονται τα εξής: — παροχή κινήτρων τοποθέτησης τοπικών προϊόντων στα ράφια των σουπερμάρκετ, με σκοπό να στηριχθούν οι βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού και τα τοπικά προϊόντα· — προτείνεται να διερευνήσει η ΕΕ τον αντίκτυπο των εμπορικών σημάτων στη μείωση των τιμών και στη μετακύλιση του υψηλότερου κόστους στους πρωτογενείς προμηθευτές· — αυτόματες μηχανές πώλησης σε αγροκτήματα, οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα απευθείας πώλησης· — μείωση του ΦΠΑ ώστε να ευνοηθούν τα μικρής κλίμακας και βιώσιμα αγροδιατροφικά προϊόντα· — δημόσια στήριξη για υγιή και βιώσιμα προγράμματα παραγωγού-καταναλωτή.

4.14.

Οι εταιρικές σχέσεις μεταξύ πόλεων και αγροτικών περιοχών ως προς τη βιωσιμότητα των τροφίμων, όπως είναι οι πρωτοβουλίες της τοπικής αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο των προγραμμάτων των Τοπικών Αρχών για την Αειφορία (ICLEI) (22), μπορούν να συντείνουν στην αύξηση του εισοδήματος των γεωργών. Η πρόσβαση, η συμμετοχή και η παροχή ευκαιριών αποτελούν τις βασικές διαστάσεις. Θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και να προωθηθούν μοντέλα που βασίζονται σε βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων και βιοπεριφέρειες, καθώς και στην κοινοτικά υποστηριζόμενη γεωργία. Στα ισχυρά παραδείγματα προόδου στον τομέα αυτόν περιλαμβάνονται η νομοθεσία περί υποχρεωτικά βιώσιμων δημόσιων συμβάσεων όσον αφορά τα τρόφιμα και τα προϊόντα εστίασης στην Ιταλία και η προσέγγιση του δίκαιου εμπορίου που εφαρμόζεται στον Δήμο Γάνδης.

4.15.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι πρωτογενείς παραγωγοί χρειάζονται πρόσθετη βοήθεια κατά τη μετάβασή τους σε κλιματικά ουδέτερη παραγωγή (23). Αυτό μπορεί να γίνει ποικιλοτρόπως, για παράδειγμα ζητώντας από τους φορολογουμένους της ΕΕ να καταβάλλουν δίκαιη πρόσθετη συνεισφορά για μια πολύτιμη περιβαλλοντική υπηρεσία που διαφορετικά δεν θα παρεχόταν, ή θεσπίζοντας συνεισφορά βιωσιμότητας για τη μετάβαση, η οποία προφανώς δεν θα χρηματοδοτηθεί πλήρως από την επόμενη ΚΓΠ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι αγορές θα πρέπει επίσης να προωθούν και να χρηματοδοτούν τη βιωσιμότητα, ώστε οι πρόσθετες δαπάνες να μην επιβαρύνουν τον πρωτογενή παραγωγό ως τον ασθενέστερο κρίκο της αλυσίδας.

4.16.

Η εκπαίδευση στον τομέα των τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου οι καταναλωτές να έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν υγιεινές και βιώσιμες επιλογές κατανάλωσης τροφίμων. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στα προγράμματα διατροφικής εκπαίδευσης στα σχολεία, τα οποία θα επικεντρώνονται στη διασφάλιση της βασισμένης στην επιστήμη διατροφής και της εκπαίδευσης και του γραμματισμού στα της ασφάλειας των τροφίμων, καθώς και στην ανάδειξη της έννοιας των τοπικών και εποχιακών προϊόντων και του τρόπου λήψης υπεύθυνων αποφάσεων αγοράς. Είναι επίσης απαραίτητο να προβλέπεται αξιόπιστη, πλήρης, επιστημονικά τεκμηριωμένη, συγκρίσιμη και διαφανής επισήμανση των τροφίμων σε ολόκληρη την ΕΕ. Για να δοθεί έμφαση στη σημασία των καταναλωτών και των αναγκών της αγοράς στην υποστήριξη των προϊόντων των Ευρωπαίων γεωργών, είναι απαραίτητο να εξεταστούν οι προτιμήσεις των καταναλωτών, ιδίως οι προσδοκίες και οι απαιτήσεις τους όσον αφορά την επισήμανση των εν λόγω τροφίμων. Αυτό περιλαμβάνει τον προσδιορισμό των ιδιοτήτων που πρέπει να αναγράφονται, τις αποτελεσματικές στρατηγικές εμπορίας για τα εν λόγω προϊόντα και τις κατάλληλες πρακτικές επισήμανσης. Θα ήταν επίσης αναγκαίο να καθοριστούν οι ομάδες καταναλωτών και τα ειδικά ανά χώρα χαρακτηριστικά. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη διεξαγωγή πανευρωπαϊκής έρευνας με βάση μια ποιοτική προσέγγιση και ένα ερωτηματολόγιο καταναλωτών για τον καθορισμό των ειδικών ανά χώρα αναγκών και των ομάδων καταναλωτών. Θα πρέπει να χαρτογραφηθούν οι υφιστάμενες βέλτιστες πρακτικές για τα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται σε βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων στην ΕΕ, καθώς και να εντοπιστούν οι ομάδες καταναλωτών που θα μπορούσαν ενδεχομένως να συμμετάσχουν σε τέτοιες πρωτοβουλίες (π.χ. βιοπεριφέρειες (24), κοινοτικά υποστηριζόμενη γεωργία και συμβάσεις βραχείας αλυσίδας εφοδιασμού (25)).

4.17.

Σύμφωνα με το άρθρο 39 της Συνθήκης της Ρώμης, ένας από τους βασικούς στόχους της ΚΓΠ είναι η εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους γεωργούς. Το γεωργικό εισόδημα της ΕΕ είναι κατά περίπου 40 % χαμηλότερο σε σύγκριση με το μη γεωργικό εισόδημα (26). Οι άμεσες ενισχύσεις αποτελούν το σημαντικότερο μέσο της ΚΓΠ για τη στήριξη των γεωργικών εισοδημάτων. Το μέσο μερίδιο των άμεσων ενισχύσεων της ΕΕ στο γεωργικό εισόδημα συντελεστών παραγωγής την περίοδο 2017-2021 ανήλθε σε 23 %.

4.18.

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι οι άμεσες ενισχύσεις της ΚΓΠ είναι απαραίτητες για τη στήριξη των γεωργικών εισοδημάτων της ΕΕ και πρέπει να προστατευθούν και να ενισχυθούν στο πλαίσιο της επόμενης μεταρρύθμισης της ΚΓΠ (27). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι άμεσες ενισχύσεις θα πρέπει να εστιάζουν περισσότερο στους ενεργούς γεωργούς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η καταβολή σημαντικών άμεσων ενισχύσεων έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση του μοντέλου της οικογενειακής γεωργικής εκμετάλλευσης της ΕΕ και του πολυλειτουργικού ρόλου που διαδραματίζει ο τομέας της γεωργίας στην ΕΕ.

4.19.

Το μερίδιο της ΚΓΠ στις δαπάνες της ΕΕ μειώθηκε δραματικά από 73 % το 1980 σε μόλις 23,6 % το 2022 (28). Μεταξύ 1990 και 2021-2027, το δημοσιονομικό κόστος της ΚΓΠ, υπολογιζόμενο σε σχέση με το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα της ΕΕ, έχει μειωθεί από 0,54 % σε 0,32 % (29). Για να έχει ο τρέχων προϋπολογισμός της ΚΓΠ για την περίοδο 2021-2027 την ίδια αξία με εκείνη που είχε κατά τον καθορισμό του το 2020 θα πρέπει να αυξηθεί σε 481 δισ. ευρώ. Έως το τέλος του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου το 2034, για να διατηρηθεί η αξία που είχε το 2020, εκτιμάται ότι θα πρέπει να αυξηθεί κατά 166 δισ. ευρώ σε σχέση με τον προϋπολογισμό της περιόδου 2021-2027 (30).

4.20.

Προκειμένου η ΚΓΠ να εκπληρώσει της φιλοδοξίες της, καθώς και τους υφιστάμενους και τους νέους πρόσθετους στόχους της, όπως απαιτείται από την κοινωνία της ΕΕ, η ΕΟΚΕ προτείνει την επαναφορά του προϋπολογισμού της σε επίπεδο 0,5 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ. Ένα ανθεκτικό και βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ που υποστηρίζεται από έναν ισχυρό προϋπολογισμό της ΚΓΠ είναι πλήρως αιτιολογημένο και αποφέρει σημαντικά οφέλη στις κοινωνίες της ΕΕ, μεταξύ άλλων: — Προστατεύει την ασφάλεια και την επισιτιστική αυτοδυναμία της ΕΕ. — Παρέχει σταθερό εφοδιασμό οικονομικά προσιτών τροφίμων υψηλής ποιότητας — Διατηρεί ζωντανές τις αγροτικές περιοχές και την αγροτική οικονομία μέσω της γεωργίας και των θέσεων εργασίας στον αγροδιατροφικό κλάδο και σε συναφείς κλάδους, όπως ο τουρισμός. — Διασφαλίζει εύλογα και βιώσιμα εισοδήματα στις οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. — Συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων για την κλιματική αλλαγή. — Διασφαλίζει τη βιοποικιλότητα. — Συμβάλλει στην αποκατάσταση της φύσης. — Συμβάλλει στη διατήρηση των τοπίων. — Βοηθάει στην παγίδευση του διοξειδίου του άνθρακα. — Διασφαλίζει υψηλά πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων. — Συμβάλλει στη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων. — Συντείνει στη διατήρηση της υγείας του εδάφους και της βιοποικιλότητας. — Ενθαρρύνει τους νέους να ασχοληθούν με τη γεωργία και συμβάλλει στη μη συρρίκνωση του αριθμού των γεωργών. — Προσφέρει δημόσιες υπηρεσίες που δεν αμείβονται από την αγορά.

4.21.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η αμοιβαιότητα όσον αφορά την ισοδυναμία των προτύπων και οι ίσοι όροι ανταγωνισμού όσον αφορά τα πρότυπα γεωργικής παραγωγής και βιωσιμότητας πρέπει να κατοχυρώνονται σε όλες τις εμπορικές συμφωνίες και συζητήσεις εμπορικής πολιτικής της ΕΕ (31). Οι άνισες εμπορικές συμφωνίες που δεν πληρούν τα πρότυπα παραγωγής και βιωσιμότητας της ΕΕ, όπως η συμφωνία Mercosur, υπονομεύουν την αξιοπιστία, προκαλούν διαρροή άνθρακα και δεν θα πρέπει να λαμβάνουν στήριξη.

4.22.

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η προσχώρηση των διαφόρων χωρών είναι δυνατή μόνον εάν αυξηθεί ο προϋπολογισμός της ΚΓΠ και αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο αγροδιατροφικός τομέας, συμπεριλαμβανομένου του χαμηλότερου κόστους παραγωγής ορισμένων νεοεισερχόμενων χωρών (32).

4.23.

Η ΕΟΚΕ στηρίζει τη δημιουργία ενός ταμείου δίκαιης μετάβασης στον τομέα των αγροδιατροφικών προϊόντων (33), εκτός της ΚΓΠ, για την παροχή επενδυτικής στήριξης με τη μορφή χορήγησης δανείων και επιχορηγήσεων στους γεωργούς και στον αγροδιατροφικό τομέα κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Οι γεωργοί νεαρής ηλικίας δυσκολεύονται περισσότερο να αντεπεξέλθουν στην εφαρμογή πρακτικών βιώσιμης γεωργίας και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να λάβουν τη μεγαλύτερη στήριξη.

5.   Μέσα βελτίωσης της εφαρμογής του ενωσιακού νομοθετικού πλαισίου (άσκηση πολιτικής, επικοινωνία και χρηματοδότηση)

5.1.

Οι Ευρωπαίοι γεωργοί παρέχουν βασικά δημόσια αγαθά σε όλους τους Ευρωπαίους πολίτες κατοχυρώνοντας την επισιτιστική ασφάλεια: ως εκ τούτου, η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επισιτιστικής ανεξαρτησίας και επισιτιστικής ασφάλειας θα πρέπει οπωσδήποτε να εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα συμφέροντα των γεωργών πρέπει να επανέλθουν στο επίκεντρο της χάραξης πολιτικής.

5.2.

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην περαιτέρω απλούστευση των κανόνων σχετικά με το νέο μοντέλο υλοποίησης των επιδοτήσεων της ΚΓΠ και στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να καταστούν πιο φιλικοί προς τους γεωργούς. Στο πλαίσιο αυτό, είναι ζωτικής σημασίας να πραγματοποιηθούν διάφορες συζητήσεις πολιτικής σχετικά με διαφορετικούς γεωργικούς τομείς με επίκεντρο τις συγκεκριμένες ανάγκες των εν λόγω τομέων: η πράσινη μετάβαση δεν θα έχει αποτέλεσμα χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των γεωργών.

5.3.

Οι γεωργοί χρειάζονται κίνητρα για τη συμμετοχή τους στην πράσινη μετάβαση, όπως και για την υιοθέτηση πιο βιώσιμων πρακτικών παραγωγής και την προσαρμογή τους σε αυτές. Η υιοθέτηση προτύπων βιωσιμότητας αναμένεται να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων γεωργών στην αγορά. Για να διευκολύνεται η εφαρμογή τους σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ της σταθερότητας του εισοδήματος των γεωργών, του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της ανταγωνιστικότητας. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να προωθηθεί σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, δεδομένου ότι η Πράσινη Συμφωνία εφαρμόστηκε μόνο από την πλευρά της παραγωγής. Η Πράσινη Συμφωνία πρέπει να εφαρμοστεί με πιο ομοιόμορφο τρόπο στο πλαίσιο της αλυσίδας τροφίμων και πρέπει να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας, η οποία φαίνεται να έχει ανατραπεί. Προϋπόθεση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων εξακολουθεί να αποτελεί η εφαρμογή σαφούς και διαφανούς νομοθετικού πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων.

5.4.

Έχει ουσιαστική σημασία η επίτευξη συνεργασίας, επαγγελματικού διαλόγου και καλύτερης επικοινωνίας στο πλαίσιο των συστημάτων τροφίμων. Δεδομένης της επείγουσας ανάγκης για αλλαγές στην άσκηση πολιτικής, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει να δημιουργηθεί Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής (34) προκειμένου να επιτευχθεί μια πιο ολοκληρωμένη και συμμετοχική προσέγγιση στη χάραξη πολιτικής για τα τρόφιμα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακοίνωση περί δημιουργίας Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Γεωργίας και Τροφίμων βάσει του στρατηγικού διαλόγου (EBAF), το οποίο είναι παρόμοιο σε μεγάλο βαθμό με το προτεινόμενο από την ΕΟΚΕ συμβούλιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η ΕΟΚΕ, ως η έδρα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, προτίθεται να παράσχει χώρο για τις εργασίες του EBAF.

Ενίσχυση του ανοικτού κοινωνικού διαλόγου στον αγροδιατροφικό τομέα

5.5.

Όσον αφορά την κοινωνική αιρεσιμότητα (35) και τις κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) (36) για την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας στον αγροδιατροφικό τομέα, βασική αφετηρία αποτελεί η προαγωγή του διαφανούς τριμερούς διαλόγου με τη συμμετοχή εργαζομένων, εργοδοτών και κυβερνητικών εκπροσώπων.

5.6.

Έχει ουσιαστική σημασία να αρθούν οι νομοθετικοί ή οι διοικητικοί φραγμοί που ενδέχεται να εμποδίζουν τους εργαζομένους και τους εργοδότες στον αγροδιατροφικό τομέα να συγκροτούν οργανώσεις της επιλογής τους ή να εντάσσονται σε αυτές, καθώς και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που δυσχεραίνουν τη συμμετοχή τους σε διαδικασίες κοινωνικού διαλόγου σε όλα τα επίπεδα, ώστε να διασφαλιστεί ότι η συλλογική τους φωνή ακούγεται στις εν λόγω διαδικασίες, δεδομένου ότι καμία απόφαση που αφορά τους γεωργούς δεν μπορεί να λαμβάνεται χωρίς τη συμμετοχή τους.

5.7.

Ο ρόλος που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι μέσω του κοινωνικού διαλόγου θα πρέπει να ενσωματωθεί αποτελεσματικότερα στην ΚΓΠ, πιθανώς με τη διάθεση κονδυλίων που θα στηρίζουν τις εργασίες τους στα συγκεκριμένα ζητήματα. Είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί η δέουσα ενημέρωση των εργαζομένων σχετικά με τα δικαιώματά τους. Η επιτυχής εφαρμογή της κοινωνικής αιρεσιμότητας προϋποθέτει την πλήρη ευθυγράμμιση και δέσμευση τόσο των ενωσιακών όσο και των εθνικών κοινωνικών εταίρων στους δεδηλωμένους στόχους.

---

(1)  Collecting data on the situation of social protection of seasonal workers in the agriculture and food sectors in EU Member States after COVID-19 | EESC (Συλλογή δεδομένων σχετικών με την κατάσταση της κοινωνικής προστασίας των εποχικών εργαζομένων στους κλάδους της γεωργίας και των τροφίμων στα κράτη μέλη μετά την πανδημία COVID-19 | ΕΟΚΕ).

(2)   Ailleurs dans le monde, ça se passe comment? (Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί στον υπόλοιπο κόσμο;)Πηγή: Pleinchamp.

(3)   La couverture des risques en agriculture et les assurances agricoles (Η κάλυψη των κινδύνων στον γεωργικό κλάδο και η γεωργική ασφάλιση).

(4)  Μέχρι σήμερα, ο τριετής μέσος όρος βασιζόταν στα προηγούμενα πέντε έτη, εξαιρουμένων των υψηλότερων και των χαμηλότερων τιμών.

(5)  Συμφωνία του Μαρακές του 1994, δεύτερο παράρτημα, παράγραφος 7.α, ΠΟΕ.

(6)   Les aides contracycliques américaines, plus efficaces que les prix planchers? / Agriculture Stratégies (Είναι οι αμερικανικές αντικυκλικές ενισχύσεις πιο αποτελεσματικές από τις κατώτατες τιμές; — Αγροτικές στρατηγικές).

(7)   1-Explosion-du-budget-du-farm-bill.pdf.

(8)   ISR.

(9)   L’Italie a mis en place un ISR pour sécuriser le revenu des betteraviers (Η Ιταλία εφάρμοσε ένα εργαλείο σταθεροποίησης εισοδήματος για να διασφαλίσει το εισόδημα των καλλιεργητών τεύτλων).

(10)   New European agriculture crisis fund (Νέο ευρωπαϊκό ταμείο αντιμετώπισης κρίσεων στον γεωργικό τομέα).

(11)   Στρατηγικός διάλογος για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ.

(12)   EE C, C/2025/117, 10.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/117/oj.

(13)   Στρατηγικός διάλογος για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

(14)   ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 165 και ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 38.

(15)   Στρατηγικός διάλογος για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ.

(16)   EE C, C/2025/117, 10.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/117/oj.

(17)   EE C, C/2025/117, 10.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/117/oj.

(18)  Egalim 3: Balancing the trade relationship between agri-food and large retailers (Προς μια ισορροπία στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ του αγροδιατροφικού τομέα και του τομέα διανομής μεγάλης κλίμακας).

(19)   EE C, C/2025/117, 10.1.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/117/oj.

(20)   Στρατηγικός διάλογος για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ.

(21)   Policy Areas Copa Cogeca (Τομείς πολιτικής Copa Cogeca).

(22)   Equity served: How local governments can ensure a just transition for sustainable food systems (Εξυπηρετούμενο μετοχικό κεφάλαιο: Πώς οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης μπορούν να διασφαλίσουν μια δίκαιη μετάβαση για βιώσιμα συστήματα τροφίμων).

(23)   EE C, C/2024/2099, 26.3.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2099/oj.

(24)  Οι βιοπεριφέρειες ή οικολογικές περιφέρειες, οι οποίες εμπερικλείουν ολόκληρο το βιολογικό οικοσύστημα με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, έχουν το δυναμικό να αποφέρουν καλύτερη κοινωνική και οικονομική απόδοση των επενδύσεων στην κοινότητα και ιδίως στους γεωργούς. Καλά παραδείγματα τέτοιων πρωτοβουλιών είναι μεταξύ άλλων οι περιπτωσιολογικές μελέτες Cilento και ICLEI στο Μπέργκαμο (βιοπεριφέρειες που προμηθεύουν αγροδιατροφικά προϊόντα στα σχολεία).

(25)  Στην Ιταλία έχουν αναληφθεί πολυάριθμες πρωτοβουλίες. Για παράδειγμα, ένα εναλλακτικό υπόδειγμα αγοράς σίτου: «Grani Antichi di Montespertoli» (Τοσκάνη) και ο φούρνος «Il forno di Calzolari» (Αιμιλία-Ρωμανία) — αμφότερες πρωτοβουλίες συμμετέχουν στο κίνημα για το «μη πρόχειρο φαγητό» (slow food) και οδηγούν σε δίκαιη αμοιβή των γεωργών.

(26)   Η κοινή γεωργική πολιτική με μια ματιά.

(27)   EE C, C/2024/2099, 26.3.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2099/oj.

(28)   EE C, C/2024/2099, 26.3.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/2099/oj.

(29)   Financing of the CAP: facts and figures (Χρηματοδότηση της ΚΓΠ: στοιχεία και αριθμοί).

(30)  Δεδομένα από το FarmEurope.

(31)   ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 38.

(32)   EE C, C/2024/6021, 23.10.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/6021/oj.

(33)   EE C, C/2024/6878, 28.11.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/6878/oj.

(34)   ΕΕ C 293 της 18.8.2023, σ. 1.

(35)  Βασική έννοια της κοινωνικής αιρεσιμότητας είναι ότι οι γεωργοί που δεν συμμορφώνονται με τα βασικά εργασιακά πρότυπα διατρέχουν τον κίνδυνο να μειωθούν οι επιδοτήσεις που λαμβάνουν στο πλαίσιο της ΚΓΠ. Τα κράτη μέλη έχουν προθεσμία έως την 1η Ιανουαρίου 2025 προκειμένου να εφαρμόσουν τους νέους κανόνες αιρεσιμότητας.

(36)   Draft policy guidelines for the promotion of decent work in the agri-food sector (ilo.org) (Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής για την προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας στον αγροδιατροφικό τομέα).