Προσφυγή της 20ής Δεκεμβρίου 2024 – Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας

(Υπόθεση C-894/24)

(C/2025/1222)

Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική

Διάδικοι

Προσφεύγουσα: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εκπρόσωποι: T. Maxian Rusche, L. Armati)

Καθού: Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας

Αιτήματα

Η προσφεύγουσα ζητεί από το Δικαστήριο:

—

να αναγνωρίσει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 49, 52, 56, και 63 ΣΛΕΕ, του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, των άρθρων 64, παράγραφος 2, 65, παράγραφος 1, 66, 75, 107, 108, 215, 267 και 344 ΣΛΕΕ, του άρθρου 17 του Χάρτη καθώς και δυνάμει των γενικών αρχών της αυτονομίας, της υπεροχής, της ενότητας και της αποτελεσματικότητας του δικαίου της Ένωσης, της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου, σε συνδυασμό με το άρθρο 127 της συμφωνίας αποχώρησης μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου (1):

(1)

στο μέτρο που δεν απέσυρε αποτελεσματικώς από την έννομη τάξη του τις ενδοενωσιακές διμερείς επενδυτικές συμφωνίες (στο εξής: ενδοενωσιακές ΔΕΣ), συμπεριλαμβανομένων των ρητρών λήξεως ισχύος που περιέχουν, ώστε να σταματήσουν να παράγουν έννομα αποτελέσματα και, στις περιπτώσεις που έχουν παραχθεί έννομα αποτελέσματα, δεν εμπόδισε την αποκρυστάλλωση των εν λόγω έννομων αποτελεσμάτων μέσω της εκτέλεσης της διαιτητικής αποφάσεως, και

(2)	ειδικότερα, στο μέτρο που δεν έλαβε τα κατάλληλα μέτρα ώστε να ολοκληρώσει την προσφορά διμερούς λήξης η οποία περιλαμβάνεται στο σχέδιο της πολυμερούς συνθήκης· και

—	να καταδικάσει το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας στα δικαστικά έξοδα.

Ισχυρισμοί και κύρια επιχειρήματα

Με την απόφαση της 6ης Μαρτίου 2018 στην υπόθεση Achmea (2), το Δικαστήριο έκρινε ότι ρήτρες διαιτησίας μεταξύ επενδυτή και κράτους σε ενδοενωσιακές ΔΕΣ αντιτίθενται στο δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, στα άρθρα 267 και 344 ΣΛΕΕ. Το Δικαστήριο έχει έκτοτε παγίως διαπιστώσει την εν λόγω αντίθεση προς το δίκαιο της Ένωσης όσον αφορά τους μηχανισμούς επίλυσης επενδυτικών διαφορών που προβλέπονται από ενδοενωσιακές ΔΕΣ, οι οποίες περιλαμβάνουν ρήτρες διαιτησίας μεταξύ επενδυτών και κράτους.

Οι ενδοενωσιακές ΔΕΣ που συνήφθησαν από το Ηνωμένο Βασίλειο με άλλα κράτη μέλη στο σύνολό τους αλληλεπικαλύπτονται και αντιτίθενται στο δίκαιο της Ένωσης. Ως εκ τούτου, όταν οι αντισυμβαλλόμενοι του Ηνωμένου Βασιλείου προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ενδοενωσιακές ΔΕΣ τερματίστηκαν σιωπηρώς, από την ημερομηνία προσχώρησης των εν λόγω κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 59 της σύμβασης της Βιέννης περί του δικαίου των συνθηκών. Συνεπώς, οι ως άνω ενδοενωσιακές ΔΕΣ είχαν λήξει πριν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν μετατράπηκαν σε εξωκοινοτικές ΔΕΣ κατά τον χρόνο της εν λόγω αποχώρησης.

Το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησε ότι, προκειμένου να εφαρμόσει την απόφαση στην υπόθεση Achmea, είναι απαραίτητο να αποσύρει αποτελεσματικώς από την έννομη τάξη του τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ, συμπεριλαμβανομένων των ρητρών λήξεως ισχύος που περιέχουν, ώστε να σταματήσουν να παράγουν έννομα αποτελέσματα. Ωστόσο, όταν τα κράτη μέλη συμφώνησαν να υπογράψουν την πολυμερή συνθήκη για τη λήξη των ενδοενωσιακών ΔΕΣ, το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να μην υπογράψει και να μην εγκρίνει τη συνθήκη. Συνεπώς, το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αποσύρει αποτελεσματικώς από την έννομη τάξη του τις ενδοενωσιακές ΔΕΣ που συνήψε, συμπεριλαμβανομένων των ρητρών λήξεως ισχύος που περιέχουν, με διμερή συμφωνία με τα λοιπά κράτη μέλη. Μολονότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει κινήσει την εν λόγω διαδικασία, εντούτοις δεν την έχει ολοκληρώσει ως προς όλα τα οικεία κράτη μέλη. Η διατήρηση στην εθνική νομοθεσία διατάξεων που αντιτίθενται στο δίκαιο της Ένωσης συνιστά παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτό.

Επιπροσθέτως, υπάρχουν τουλάχιστον πέντε διαδικασίες διαιτησίας μεταξύ επενδυτών και κράτους οι οποίες έχουν κινηθεί βάσει ενδοενωσιακών ΔΕΣ συναφθεισών από το Ηνωμένο Βασίλειο και είτε έχουν οδηγήσει σε έκδοση απόφασης είτε εκκρεμούν. Το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει να διασφαλίσει ότι σε τέτοιες διαδικασίες, τα διαιτητικά δικαστήρια δηλώνουν ότι δεν είναι αρμόδια να αποφανθούν και ότι, εν πάση περιπτώσει, απόφαση που εκδίδεται δυνάμει των ως άνω διαδικασιών δεν μπορεί να εκτελεσθεί.

Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή θεωρεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των άρθρων 49, 52, 56 και 63 ΣΛΕΕ, του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, των άρθρων 64, παράγραφος 2, 65, παράγραφος 1, 66, 75, 107, 108, 215, 267 και 344 ΣΛΕΕ, του άρθρου 17 του Χάρτη και δυνάμει των γενικών αρχών της αυτονομίας, της υπεροχής, της ενότητας και της αποτελεσματικότητας του δικαίου της Ένωσης, της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου, σε συνδυασμό με το άρθρο 127, παράγραφος 1, της συμφωνίας αποχώρησης.

(1) Συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΕ 2020, L 29, σ. 7).

(2) Απόφαση της 6ης Μαρτίου 2018 στην υπόθεση Slovak Republic κατά Achmea, C-284/16, EU:C:2018:158.