Εντός 3 μηνών από την ημερομηνία της παρούσας δημοσίευσης, μπορεί να υποβληθεί ένσταση στην Επιτροπή είτε από τις αρχές κράτους μέλους ή τρίτης χώρας είτε από φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει έννομο συμφέρον και είναι εγκατεστημένο ή διαμένει σε τρίτη χώρα, σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1143 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1).

ΕΝΙΑΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

«Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato»

Αριθ. ΕΕ: PGI-CY-02906 - 31.3.2023

ΠΟΠ ( ) ΠΓΕ (X)

1.   Ονομασία/-ες [ΠΟΠ ή ΠΓΕ]

«Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato»

2.   Κράτος μέλος ή τρίτη χώρα

Κύπρος

3.   Περιγραφή του γεωργικού προϊόντος ή του τροφίμου

3.1.   Τύπος προϊόντος

Κλάση 1.6. Φρούτα, λαχανικά και δημητριακά, νωπά ή μεταποιημένα

3.2.   Περιγραφή του προϊόντος για το οποίο ισχύει η ονομασία υπό 1

Η ονομασία «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» αναφέρεται σε νωπές πατάτες, δηλαδή στους υπόγειους βρώσιμους κονδύλους του φυτού Solanum tuberosum, ανεξαρτήτως ποικιλίας, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από το ελαφρώς καστανοκόκκινο χρώμα τους που οφείλεται στα υπολείμματα χώματος πάνω στην επιδερμίδα (φλούδα) λόγω της καλλιέργειάς τους σε εδάφη κοκκινογής. Χαρακτηριστικό της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato», είναι ότι οι διάφορες ποικιλίες της είναι διαθέσιμες καθόλη τη διάρκεια του έτους ως φρέσκες ή ως ώριμες. Η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» δεν υποβάλλεται σε πλύσιμο και διατίθεται στον τελικό καταναλωτή άπλυτη φέροντας υπολείμματα χώματος ή με καθαρή επιδερμίδα με απλό βούρτσισμα τηρουμένων των ορίων ανοχής όσον αφορά την παρουσία ξένων υλών που καθορίζονται στο πρότυπο UNECE STANDARD FFV-52 για την εμπορία νωπών πατατών (ως ήθελε αυτό τροποποιηθεί ή αντικατασταθεί). Κατά τη διάθεσή της στον τελικό καταναλωτή, η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» έχει τα χαρακτηριστικά που αναφέρονται πιο κάτω.

Φυσικά και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά:

Κόνδυλοι ακέραιοι χωρίς οποιαδήποτε εμφανή ελαττώματα (πρασίνισμα, σχισίματα, μώλωπες, βλάβες, κηλίδες και παθολογικές αλλοιώσεις)

Σχήμα κονδύλων: στρογγυλό, ωοειδές, επίμηκες ωοειδές

Χρώμα επιδερμίδας: Ελαφρώς καστανοκόκκινο

Σύσταση: σφιχτή

Χρώμα σάρκας: χαρακτηριστικό της ποικιλίας, δηλαδή διαφέρει από λευκό έως τις διάφορες αποχρώσεις του κίτρινου

Άρωμα: γήινο έως έντονα γήινο (όταν είναι βρεγμένη η επιδερμίδα)

Γεύση: ευχάριστη, γήινη

3.3.   Ζωοτροφές (μόνο για προϊόντα ζωικής προέλευσης) και πρώτες ύλες (μόνο για μεταποιημένα προϊόντα)

—

3.4.   Ειδικά στάδια της παραγωγής τα οποία πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής

Όλα τα στάδια παραγωγής (φύτευση, καλλιέργεια, συγκομιδή, διαλογή) της πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης περιοχής που αναφέρεται στο σημείο 4.

3.5.   Ειδικοί κανόνες για τον τεμαχισμό, το τρίψιμο, τη συσκευασία κ.λπ. του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται η καταχωρισμένη ονομασία

—

3.6.   Ειδικοί κανόνες για την επισήμανση του προϊόντος στο οποίο αναφέρεται η καταχωρισμένη ονομασία

H επισήμανση θα πρέπει να περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:

—	το όνομα ή επωνυμία ή /και τον κωδικό παραγωγού ως καταχωρείται στο Σύστημα Ελέγχου,

—	την επωνυμία και τη διεύθυνση της επιχείρησης συσκευασίας,

—	το λογότυπο της καταχωρισμένης ονομασίας προέλευσης

Κωδικοί χρωμάτων (έγχρωμο):

Ral 8007 καφέ

Ral 9003 λευκό

Ral 6029 πράσινο

Ral 1021 κίτρινο

Κωδικοί χρωμάτων (μαυρόασπρο):

Ral 9005 μαύρο

Ral 7024 γκρίζο

Ral 9003 λευκό

4.   Συνοπτική οριοθέτηση της γεωγραφικής περιοχής

Η οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή αποτελείται από καλλιεργητικά τεμάχια των οποίων το χώμα χαρακτηρίζεται ως κοκκινογή και ευρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων των πιο κάτω κοινοτήτων, στις οποίες ασκείται αποτελεσματικός έλεγχος από την Κυπριακή Δημοκρατία.

Επαρχίας Αμμοχώστου: Άχνα, Λιοπέτρι, Αυγόρου, Σωτήρα, Φρέναρος, Δερύνεια, Παραλίμνι, Αγία Νάπα

Επαρχίας Λευκωσίας: Ξυλοτύμπου, Ξυλοφάγου, Ορμήδεια, Κίτι, Περβόλια, Δρομολαξιά-Μενεού, Πύλα

Επαρχίας Λευκωσίας: Ευρύχου, Λινού, Φλάσου, Κουτραφάς Πάνω, Κουτραφάς Κάτω, Νικητάρι, Βυζακιά, Ποτάμι, Αστρομερίτης, Περιστερώνα, Ορούντα, Ακάκι, Μένοικο, Κοκκινοτριμιθιά, Παλιομέτοχο, Αγίοι Τριμιθιάς, Αγιά Βαρβάρα

Επαρχίας Πάφου: Κούκλια, Μανδριά, Τίμη, Αναρίτα, Αχέλια, Γεροσκήπου, Έμπα, Κισσόνεργα, Αργάκα, Μακούντα, Πόλη Χρυσοχούς, Χρυσοχού, Πέγεια

5.   Δεσμός με τη γεωγραφική περιοχή

Η αίτηση για καταχώριση της ονομασίας «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» βασίζεται στη φήμη την οποία έχει αποκτήσει δια μέσου δεκαετιών, από τις αρχές του περασμένου αιώνα μέχρι και τις μέρες μας. Η φήμη της ονομασίας έχει συνδεθεί με την καλλιέργεια στο κόκκινο χώμα (red soil) της οριοθετημένης περιοχής που χαρακτηρίζει τα εδάφη σε αρκετά μέρη της Κύπρου. Η οριοθετημένη περιοχή εκτείνεται σε καλλιεργητικά τεμάχια που βρίσκονται σε διάφορες περιοχές της Κύπρου με σχεδόν πανομοιότυπα εδαφολογικά χαρακτηριστικά και γι’ αυτό η φήμη συνδέεται με ολόκληρο το νησί.

Το καστανοκόκκινο χρώμα της επιδερμίδας του κονδύλου οφείλεται στο χρώμα του εδάφους με το οποίο βρίσκεται σε επαφή κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής του. Τα κόκκινα χώματα παρουσιάζουν περιορισμένη ανομοιομορφία μεταξύ των διαφόρων περιοχών αλλά σε όλες τις περιπτώσεις η πλαστικότητα και οι κολλώδεις ιδιότητες αποτελούν τα στοιχεία στα οποία οφείλεται η προσκόλληση του χώματος στους κονδύλους, με αποτέλεσμα το καστανοκόκκινο χρώμα που αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό στοιχείο της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato». Τα υπολείμματα του καστανοκόκκινου χώματος διατηρούνται κατά το στάδιο της εμπορίας αφού οι πατάτες, μετά τη συγκομιδή και τη διαλογή, διατίθενται στο εμπόριο χωρίς να υποβληθούν σε πλύσιμο, στοιχείο που επιτρέπει στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό να τις ξεχωρίζει και να τις καθιστά δημοφιλείς στις διεθνείς αγορές συχνά αναφερόμενες ως οι «περίφημες» κυπριακές πατάτες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης σε ορισμένες αναφορές για το κόκκινο (red soil / red earth) και πηλώδες έδαφος, που είναι πλούσιο σε συστατικά, ιδιαίτερα σίδηρο και μαγνήσιο, και το οποίο δεν ξεπλένεται εύκολα από τη φλούδα της πατάτας.

Η οριοθετημένη περιοχή χαρακτηρίζεται από εδάφη κοκκινογής, στην πλειονότητα τους συμπαγείς εκτάσεις, όπου παραδοσιακά έχει αναπτυχθεί η καλλιέργεια της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato». Πρόκειται για βαθιά και εύφορα εδάφη, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά όπως σίδηρο και μαγνήσιο. Χαρακτηριστικό των εδαφών της εν λόγω περιοχής όπως αυτά περιγράφονται από τον αρμόδιο κλάδο του Τμήματος Γεωργίας της Κύπρου είναι ότι «όταν το έδαφος διαβρεχτεί γίνεται πλαστικό και κολλώδες, όταν δε ξεραθεί γίνεται αρκετά σκληρό και συνεκτικό». Οι ιδιότητες του εδάφους της οριοθετημένης περιοχής σε συνδυασμό με το κοκκινωπό του χρώμα, είναι τα χαρακτηριστικά στα οποία οφείλεται ο κόκκινος χρωματισμός της επιδερμίδας των πατατών που καλλιεργούνται στην εν λόγω περιοχή καθώς και το όνομα «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» με το οποίο είναι ευρέως γνωστές.

Από τις απαρχές της εμπορικής αξιοποίησης της πατάτας στην Κύπρο, η καλλιέργεια στο κόκκινο χώμα αποτελούσε το χαρακτηριστικό εκείνο στοιχείο που προσέδιδε ποιότητα και φήμη στο προϊόν. Οι ιστορικές αναφορές στην ιδιαιτερότητα των κόκκινων χωμάτων όπου καλλιεργείται η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» ανάγονται στις αρχές του εικοστού αιώνα. Στην Cyprus Gazette [αριθ. 1986 (1929)] αναφέρεται το 1909 ως έτος ευρείας εμπορικής αξιοποίησης της πατάτας στην Κύπρο. Ταυτόχρονα, επισημαίνεται η σημασία του κόκκινου χώματος στη δημοτικότητα και την αυξημένη ζήτηση για τις πατάτες που καλλιεργούνται σε αυτό: «οι πατάτες που καλλιεργούνται σε κόκκινο χώμα εκτιμώνται περισσότερο από τις καλλιεργούμενες σε άλλα εδάφη, έχουν πολύ μεγαλύτερη ζήτηση σε τοπικό επίπεδο και πετυχαίνουν υψηλότερες τιμές».

Από τη δεκαετία του 1960, που το Συμβούλιο Εμπορίας Κυπριακών Πατατών ξεκίνησε την εξαγωγή πατάτας από την Κύπρο, η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» απόκτησε μια ιδιαίτερη φήμη στις διεθνείς αγορές, καθιστώντας το ως ένα από τα σημαντικότερα γεωργικά προϊόντα της Κύπρου, το οποίο οι εθνικές αρχές προβάλλουν συστηματικά μέσα από τοπικά και διεθνή έντυπα και δημοσιεύσεις. Στην αγγλική έκδοση του Γαστρονομικού Χάρτη της Κύπρου (2011) αναφέρονται τα εξής: «Η κυπριακή πατάτα κοκκινογής είναι διάσημη για την εξαιρετική γεύση και τη σφικτή υφή της. Διακρίνεται εύκολα από την κοκκινωπή της φλούδα, η οποίο οφείλεται στο εύφορο κόκκινο χώμα των Κοκκινοχωριών της ανατολικής Κύπρου, όπου καλλιεργείται. Καλλιεργείται επίσης στην περιοχή δυτικά της Λευκωσίας (Ακάκι, Περιστερώνα και Αστρομερίτης)». Στο Εικονικό Μουσείο Κυπριακών Τροφίμων και Διατροφής υπάρχει ξεχωριστό λήμμα για την ονομασία «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» στο οποίο γίνεται ιδιαίτερη μνεία στην ιστορία, στην καλλιέργεια, στην εμπορία και στις χρήσεις του προϊόντος στην κυπριακή κουζίνα. Η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» περιλαμβάνεται στον κατάλογο προϊόντων των σημάτων πιστοποίησης της κυπριακής γαστρονομίας «Taste Cyprus Delightful Journeys» και «Cyprus Breakfast Kalimera», μέσω των οποίων η κυπριακή κουζίνα και τα τοπικά προϊόντα γίνονται γνωστά στους επισκέπτες του νησιού.

Η φήμη της ονομασίας «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» προβάλλεται επίσης και από άλλους επίσημους φορείς εμπορίου της Κυπριακής Δημοκρατίας, δηλαδή των Εμπορικών Κέντρων που δραστηριοποιούνται σε διάφορες χώρες όπου τονίζεται η ποιοτική ανωτερότητα και παρέχεται συνεχής ενημέρωση στο διεθνές εμπόριο για τις ποσότητες, την ποιότητα και την εμπορική δραστηριότητα του προϊόντος. Ως παράδειγμα σημειώνεται η συστηματική αναφορά των Εμπορικών Κέντρων της Κύπρου στις κύριες αγορές του προϊόντος, στο Βερολίνο και το Λονδίνο, οι οποίες προβάλλουν την «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» ως κύριο εξαγώγιμο κυπριακό γεωργικό προϊόν.

Αντίστοιχα, πολλές είναι οι ιστοσελίδες κυπριακών εταιρειών εξαγωγής που ενημερώνουν για τη διάθεση του προϊόντος στη διεθνή αγορά.

Εδώ και αρκετές δεκαετίες η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» φημίζεται στις διεθνείς αγορές για τη ποιότητα και τη γευστική της μοναδικότητα, με αρκετές από τις αναφορές να συσχετίζουν τα ποιοτικά στοιχεία του προϊόντος με το κόκκινο χώμα στο οποίο καλλιεργείται. Χαρακτηριστικές είναι οι σχετικές δημοσιεύσεις στην ιστοσελίδα της εφημερίδας «Khaleej Times» (22 Δεκεμβρίου 2022) καθώς και η ειδική έκδοση περιοδικού (28 Δεκεμβρίου 2020) με τίτλο «CYPRUS» της εν λόγω εφημερίδας όπου και πάλι υπάρχει ειδική αναφορά στην «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato».

Η φήμη που έχει αποκτήσει η «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής / Kypriaki patata kokkinoyis / Cyprus red soil potato» και η χαρακτηριστική αναγνώριση της οποίας χαίρει από τους καταναλωτές χάρη στην καστανοκόκκινη φλούδα της αποτελούν κατά καιρούς αντικείμενο εκμετάλλευσης από εμπόρους στη διεθνή αγορά. Στο διαδίκτυο εκθειάζεται η φήμη την οποία έχει αποκτήσει στην ευρωπαϊκή αγορά για την ιδιαίτερη γεύση της, η οποία αποδίδεται στα ιχνοστοιχεία του κόκκινου χώματος και εγγυάται την ανώτατη τιμή σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες όπου πωλείται. Από την άλλη, οι αναφορές αυτές αναγνωρίζουν την απόπειρα τεχνητής εκμετάλλευσης της φήμης, π.χ. καλύπτοντας πατάτες με κόκκινο χώμα που αγοράζεται από την Κύπρο, σε μια προσπάθεια να πωληθούν οι πατάτες σε υψηλότερες τιμές, βάσει του ισχυρισμού ότι προέρχονται από την Κύπρο.

Παραπομπή στη δημοσίευση των προδιαγραφών του προϊόντος

http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/82B33F7D83ABF5A8C225879C00346BA5?OpenDocument

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1143 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Απριλίου 2024, σχετικά με τις γεωγραφικές ενδείξεις για τον οίνο, τα αλκοολούχα ποτά και τα γεωργικά προϊόντα, καθώς και σχετικά με τα εγγυημένα παραδοσιακά ιδιότυπα προϊόντα και τις προαιρετικές ενδείξεις ποιότητας για τα γεωργικά προϊόντα, ο οποίος τροποποιεί τους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, (ΕΕ) 2019/787 και (ΕΕ) 2019/1753 και καταργεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 (ΕΕ L, 2024/1143, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1143/oj).