(1)

Η πρόσβαση σε πρώτες ύλες έχει καίρια σημασία για την οικονομία της Ένωσης , την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την ασφάλεια και την άμυνα, καθώς και για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Υπάρχει ένα σύνολο μη ενεργειακών, μη γεωργικών πρώτων υλών οι οποίες, λόγω της υψηλής οικονομικής σημασίας τους και της έκθεσής τους σε υψηλό κίνδυνο εφοδιασμού —που οφείλεται συχνά σε υψηλό βαθμό συγκέντρωσης του εφοδιασμού από περιορισμένο αριθμό τρίτων χωρών— θεωρούνται κρίσιμης σημασίας. Δεδομένου του βασικού ρόλου που διαδραματίζουν πολλές από τις εν λόγω κρίσιμες πρώτες ύλες στην υλοποίηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία , και υπό το πρίσμα της χρήσης τους για εφαρμογές στους τομείς της άμυνας και της αεροδιαστημικής , η ζήτηση θα αυξηθεί εκθετικά κατά τις προσεχείς δεκαετίες , και είναι ως εκ τούτου απαραίτητο να εφαρμοστούν μέτρα για τον μετριασμό της και την προστασία της Ένωσης από το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο . Πρόσθετες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σε άλλους τομείς, όπως η γεωργία, η υγεία ή οι κατασκευές, ίσως εκτεθούν σε υψηλό κίνδυνο εφοδιασμού στο μέλλον. Από την άλλη πλευρά, ο κίνδυνος διαταραχών του εφοδιασμού εντείνεται στο πλαίσιο των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και του ανταγωνισμού ως προς τους πόρους. Επιπλέον, ελλείψει ορθής διαχείρισης, η αυξημένη ζήτηση κρίσιμων πρώτων υλών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αρνητικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Λαμβανομένων υπόψη των τάσεων αυτών, είναι αναγκαίο να ληφθούν μέτρα για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε ασφαλή και βιώσιμο εφοδιασμό με κρίσιμες πρώτες ύλες, με σκοπό τον μετριασμό της αύξησης της ζήτησης, την προώθηση της υποκατάστασης, και την αύξηση της αποδοτικότητας προκειμένου να μειωθεί η κρισιμότητα της αναμενόμενης εκθετικής αύξησης της ζήτησης στην Ένωση, για τη διασφάλιση της οικονομικής ανθεκτικότητας και της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης.

(1α)

Εκτός από την αυξανόμενη ζήτηση για πρωτογενείς και δευτερογενείς πρώτες ύλες, παρατηρείται αύξηση της ζήτησης για ειδικευμένους εργαζόμενους. Η έλλειψη ειδικευμένων εργαζόμενων στην Ένωση βρίσκεται ήδη σε κρίσιμη καμπή, και στον τομέα των πρώτων υλών, ο οποίος θα απαιτήσει επιπλέον 1,2 εκατομμύρια ειδικευμένους εργαζόμενους έως το 2030 μόνο στον τομέα της ηλεκτροκίνησης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η Ένωση θα πρέπει ως εκ τούτου να στηρίζει τα κράτη μέλη όσον αφορά την παροχή κατάρτισης και δεξιοτήτων και να εξετάσει τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων σε ενωσιακό επίπεδο, όπως η θέσπιση μια ευρωπαϊκής ακαδημίας πρώτων υλών για τη διασφάλιση ταλέντων στους τομείς των πρώτων υλών και των προηγμένων υλών, καθώς και για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού.

(1β)

Η κατάσταση της ασφάλειας στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο απαιτεί επειγόντως προβληματισμό σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού, μεταξύ άλλων στον τομέα της άμυνας.

(2)

Δεδομένου του πολύπλοκου και του διακρατικού χαρακτήρα των αλυσίδων αξίας των κρίσιμων πρώτων υλών, η λήψη μη συντονισμένων εθνικών μέτρων για την εξασφάλιση ασφαλούς και βιώσιμου εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες παρουσιάζει υψηλές πιθανότητες στρέβλωσης του ανταγωνισμού και κατακερματισμού της εσωτερικής αγοράς. Επομένως, για να διαφυλαχθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, θα πρέπει να δημιουργηθεί κοινό ενωσιακό πλαίσιο για τη συλλογική αντιμετώπιση αυτής της κεντρικής πρόκλησης , με δίκαιο και ισότιμο τρόπο, σε πλήρη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες της Ένωσης για τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις .

(3)

Πρώτον, για την αποτελεσματική διασφάλιση της πρόσβασης της Ένωσης σε ασφαλή και βιώσιμο εφοδιασμό με κρίσιμες πρώτες ύλες, το εν λόγω πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για τη μείωση των εντεινόμενων κινδύνων εφοδιασμού της Ένωσης με την ενίσχυση της δυναμικότητας της Ένωσης σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας των πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένης της εξόρυξης, της επεξεργασίας και της ανακύκλωσης, ως προς την επίτευξη των δεικτών αναφοράς που καθορίζονται για κάθε πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας. Όσον αφορά την ανακύκλωση, στόχος θα πρέπει να είναι η βελτίωση της δυναμικότητας ανακύκλωσης κάθε πρώτης ύλης στρατηγικής σημασίας, λαμβανομένης ταυτόχρονα υπόψη της τεχνικής και οικονομικής σκοπιμότητας. Δεύτερον, δεδομένου ότι η Ένωση θα συνεχίσει να βασίζεται στις εισαγωγές, το πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για την αύξηση της διαφοροποίησης του εφοδιασμού πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας της Ένωσης , ιδίως με σκοπό τη μείωση των άμεσων και έμμεσων εξαρτήσεων από μη αξιόπιστους εταίρους προωθώντας παράλληλα τη χρήση εναλλακτικών και υποκατάστατων σε αυτές τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ώστε να επιτευχθεί χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και να μειωθεί ή να μετριαστεί η ζήτησή τους . Τρίτον, είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μέτρα για την ενίσχυση της ενωσιακής ικανότητας προσδιορισμού, παρακολούθησης και μετριασμού των υφιστάμενων και των μελλοντικών κινδύνων εφοδιασμού και την ανάληψη ταχείας σχετικής δράσης . Τέταρτον, το πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για την αύξηση της βελτιστοποιημένης κυκλικότητας και της βιωσιμότητας των κρίσιμων πρώτων υλών που καταναλώνονται στην Ένωση και την προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης εναλλακτικών καινοτόμων υλικών και μεθόδων παραγωγής για την υποκατάσταση των πρώτων υλών που καταναλώνονται στην Ένωση. Τέλος, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό της αυξανόμενης ζήτησης για κρίσιμες πρώτες ύλες με την αύξηση της αποδοτικότητας και την υιοθέτηση της υποκατάστασης υλικών σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.

(4)

Για να διασφαλιστεί ότι τα μέτρα που καθορίζονται στον κανονισμό επικεντρώνονται στις σημαντικότερες πρώτες ύλες, θα πρέπει να καταρτιστεί κατάλογος πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας και κατάλογος κρίσιμων πρώτων υλών. Οι εν λόγω κατάλογοι θα πρέπει επίσης να χρησιμεύουν ως μέσο καθοδήγησης και συντονισμού των προσπαθειών των κρατών μελών για τη συμβολή τους στην επίτευξη των στόχων του παρόντος κανονισμού. Ο κατάλογος πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας θα πρέπει να περιλαμβάνει πρώτες ύλες υψηλής στρατηγικής σημασίας, λαμβανομένης υπόψη της χρήσης τους σε στρατηγικές τεχνολογίες που υποστηρίζουν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση ή για εφαρμογές στους τομείς της άμυνας ή της αεροδιαστημικής , οι οποίες χαρακτηρίζονται από δυνητικά σημαντικό κενό μεταξύ της παγκόσμιας προσφοράς και της προβλεπόμενης ζήτησης, και για τις οποίες η αύξηση της παραγωγής είναι σχετικά δύσκολη, π.χ. λόγω του μεγάλου χρόνου παράδοσης για νέα έργα που αυξάνουν τη δυναμικότητα εφοδιασμού. Για τη συνεκτίμηση πιθανών τεχνολογικών και οικονομικών αλλαγών, καθώς και ειδικών κινδύνων που απορρέουν από γεωπολιτικές συγκρούσεις ή φυσικές καταστροφές, ο κατάλογος πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας θα πρέπει να επανεξετάζεται σε περιοδική βάση και, εάν κρίνεται αναγκαίο, να επικαιροποιείται. Για να διασφαλιστεί ότι οι προσπάθειες όσον αφορά την αύξηση της ενωσιακής δυναμικότητας κατά μήκος της αλυσίδας αξίας, την ενίσχυση της ενωσιακής ικανότητας παρακολούθησης και μετριασμού των κινδύνων εφοδιασμού και την αύξηση της διαφοροποίησης του εφοδιασμού εστιάζονται στα υλικά για τα οποία είναι περισσότερο αναγκαίες, τα σχετικά μέτρα θα πρέπει να ισχύουν μόνο για τον κατάλογο πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας.

(5)

Ο κατάλογος κρίσιμων πρώτων υλών θα πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, καθώς και οποιεσδήποτε άλλες πρώτες ύλες που είναι υψηλής σημασίας για τη συνολική οικονομία της Ένωσης και για τις οποίες υπάρχει υψηλός κίνδυνος διαταραχής του εφοδιασμού. Για τη συνεκτίμηση πιθανών τεχνολογικών και οικονομικών αλλαγών, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει την τρέχουσα πρακτική και να διενεργεί σε περιοδική βάση αξιολόγηση βάσει δεδομένων για την παραγωγή, το εμπόριο, τις εφαρμογές, την ανακύκλωση και την υποκατάσταση ευρέος φάσματος πρώτων υλών, με σκοπό την επικαιροποίηση των καταλόγων κρίσιμων πρώτων υλών και πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, ώστε να αποτυπώνεται η εξέλιξη της οικονομικής σημασίας και του κινδύνου εφοδιασμού που συνδέεται με τις εν λόγω πρώτες ύλες. Ο κατάλογος κρίσιμων πρώτων υλών θα πρέπει να περιλαμβάνει τις πρώτες ύλες που συμπληρώνουν ή υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια τόσο για την οικονομική σημασία όσο και για τον κίνδυνο εφοδιασμού, χωρίς την κατάταξη των σχετικών πρώτων υλών όσον αφορά την κρισιμότητα. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να βασίζεται στον μέσο όρο των τελευταίων διαθέσιμων δεδομένων κατά τη διάρκεια περιόδου πέντε ετών. Τα μέτρα που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό και αφορούν τη μονοαπευθυντική θυρίδα για την αδειοδότηση, τον σχεδιασμό, την εξερεύνηση, την παρακολούθηση, την κυκλικότητα και τη βιωσιμότητα θα πρέπει να ισχύουν για όλες τις κρίσιμες πρώτες ύλες.  Η παγκόσμια ζήτηση για κρίσιμες πρώτες ύλες αναμένεται να υπερβεί σύντομα την προσφορά, γεγονός το οποίο καθιστά ζωτικής σημασίας για την Ένωση τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού για καινοτόμες και βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Για τον λόγο αυτόν, απαιτούνται όχι μόνο επενδύσεις στην έρευνα, αλλά και η δημιουργία συνθηκών στην αγορά που θα εξασφαλίζουν ότι τα ανανεώσιμα υποκατάστατα θα μπορούν να ανταγωνιστούν τις παραδοσιακές ορυκτές πρώτες ύλες. Ως εκ τούτου, η Ένωση θα πρέπει να λάβει προληπτικά μέτρα ώστε να μετριάσει την αναμενόμενη αύξηση στην κατανάλωση κρίσιμων πρώτων υλών συγκριτικά με τις προβλέψεις, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η βιομηχανική της βάση. Ο κατάλογος κρίσιμων πρώτων υλών και οι σχετικές προτεραιότητες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο σύνολο του οικείου ενωσιακού και εθνικού δικαίου όταν αυτές οι ύλες επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα.

(6)

Για την ενίσχυση της ενωσιακής δυναμικότητας κατά μήκος της αλυσίδας αξίας των πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, θα πρέπει να καθοριστούν δείκτες αναφοράς για την καθοδήγηση των προσπαθειών και την παρακολούθηση της προόδου. Στόχος θα πρέπει να είναι η αύξηση της δυναμικότητας για κάθε πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας σε κάθε στάδιο της αλυσίδας αξίας, με παράλληλη επιδίωξη συνολικών δεικτών αναφοράς για τη δυναμικότητα εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Πρώτον, η Ένωση θα πρέπει να αυξήσει τη χρήση των δικών της γεωλογικών πόρων πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας και να αναπτύξει τη δυναμικότητα που θα της εξασφαλίζει τη δυνατότητα εξόρυξης των υλών που απαιτούνται για την παραγωγή τουλάχιστον του 10 % της ενωσιακής κατανάλωσης πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Λαμβανομένου υπόψη ότι η δυναμικότητα εξόρυξης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα ενωσιακών γεωλογικών πόρων, η επίτευξη του συγκεκριμένου δείκτη αναφοράς εξαρτάται από την εν λόγω διαθεσιμότητα. Δεύτερον, για την ανάπτυξη πλήρους αλυσίδας αξίας και την αποφυγή τυχόν σημείων συμφόρησης σε ενδιάμεσα στάδια, η Ένωση θα πρέπει να αυξήσει, επιπλέον, την οικεία δυναμικότητα επεξεργασίας κατά μήκος της αλυσίδας αξίας και να μπορεί να παράγει τουλάχιστον το 40 % της ετήσιας ενωσιακής κατανάλωσης πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Επιπλέον, ένα μέρος της νέας δυναμικότητας επεξεργασίας της Ένωσης μπορεί να αναπτυχθεί στο πλαίσιο στρατηγικών εταιρικών σχέσεων στα στρατηγικά έργα αμοιβαίου οφέλους υπό την ηγεσία της Ένωσης σε τρίτες χώρες, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις αναδυόμενες αγορές. Τρίτον, αναμένεται ότι, κατά τις επόμενες δεκαετίες, το αυξανόμενο ποσοστό της ενωσιακής κατανάλωσης πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας μπορεί να καλυφθεί από δευτερογενείς πρώτες ύλες, κάτι που θα βελτιώσει τόσο την ασφάλεια όσο και τη βιωσιμότητα του εφοδιασμού της Ένωσης με πρώτες ύλες. Κατά συνέπεια, η ενωσιακή δυναμικότητα ανακύκλωσης θα πρέπει να εξασφαλίζει τη δυνατότητα παραγωγής τουλάχιστον +10 % του όγκου της δυναμικότητας ανακύκλωσης βάσει του βασικού σεναρίου για την περίοδο 2020-2022 για κάθε πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας με σκοπότη συλλογή, τη διαλογή και την επεξεργασία τουλάχιστον του 45 % κάθε πρώτης ύλης στρατηγικής σημασίας που περιέχεται στα απόβλητα της Ένωσης λαμβανομένης υπόψη της τεχνικής και οικονομικής σκοπιμότητας. Οι εν λόγω δείκτες αναφοράς αφορούν τον χρονικό ορίζοντα του 2030, σε ευθυγράμμιση με τους στόχους της Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), καθώς και με τους ψηφιακούς στόχους στο πλαίσιο της ψηφιακής δεκαετίας (4), τους οποίους υποστηρίζουν. Επιπλέον, οι ποιοτικές θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων της ανάπτυξης δεξιοτήτων και των μεταβάσεων από τη μια θέση εργασίας στην άλλη, θα αντιμετωπίσουν τους κινδύνους στην τομεακή αγορά εργασίας και θα συμβάλουν στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτής της αξιολόγησης, απαιτείται ευελιξία ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι μοναδικές ιδιαιτερότητες της υπό εξέταση πρώτης ύλης, συμπεριλαμβανομένων των ιδιοτήτων του υλικού και των προκλήσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Θα πρέπει επίσης να αποσκοπεί στη στήριξη των υφιστάμενων δυναμικοτήτων.

(7)

Για ορισμένες πρώτες ύλες, η Ένωση εξαρτάται σχεδόν πλήρως από μία μόνο χώρα για τον εφοδιασμό της. Οι εν λόγω εξαρτήσεις δημιουργούν υψηλό κίνδυνο διαταραχών του εφοδιασμού και, στην περίπτωση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, αυξάνουν τους κινδύνους όσον αφορά τα τρωτά σημεία και την ασφάλεια της Ένωσης . Για τον περιορισμό αυτού του δυνητικού κινδύνου και την αύξηση της οικονομικής ανθεκτικότητας της Ένωσης, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες προκειμένου να διασφαλιστεί ότι έως το 2030 δεν θα εξαρτάται από μία μόνο τρίτη χώρα για ποσοστό άνω του 65 % του εφοδιασμού της με οποιαδήποτε πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας, μη επεξεργασμένη και σε οποιοδήποτε στάδιο επεξεργασίας, λαμβανομένων, ωστόσο, ιδιαιτέρως υπόψη των χωρών με τις οποίες η Ένωση έχει συνάψει στρατηγική εταιρική σχέση όσον αφορά τις πρώτες ύλες, ώστε να παρέχονται μεγαλύτερες διασφαλίσεις όσον αφορά τους κινδύνους εφοδιασμού.

(8)

Είναι αναγκαίο να τεθούν σε εφαρμογή κατάλληλα μέτρα για την υποστήριξη στρατηγικών έργων, με σκοπό την εξόρυξη, την επεξεργασία ή την ανακύκλωση πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας στην Ένωση, τα οποία θα πρέπει να συμβάλουν, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες των κρατών μελών, στην αύξηση της δυναμικότητας ως προς την επίτευξη των δεικτών αναφοράς. Άλλα μέτρα, και συγκεκριμένα για την εξερεύνηση ή την κυκλικότητα, είναι εξίσου σημαντικά για την ενίσχυση των διαφόρων σταδίων της αλυσίδας αξίας και, κατ’ επέκταση, την επίτευξη των δεικτών αναφοράς. Για τη διασφάλιση της έγκαιρης επίτευξης των δεικτών αναφοράς, η Επιτροπή, με τη βοήθεια του ευρωπαϊκού συμβουλίου κρίσιμων πρώτων υλών («συμβούλιο»), θα πρέπει να παρακολουθεί και να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την επίτευξη των δεικτών αναφοράς. Σε περίπτωση που η αναφερόμενη πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη των δεικτών αναφοράς είναι εν γένει ανεπαρκής, η Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογεί τη σκοπιμότητα και την αναλογικότητα πρόσθετων μέτρων. Η έλλειψη προόδου ως προς μία μόνο πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας ή ως προς ένα μικρό μόνο σύνολο πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας δεν θα πρέπει, καταρχήν, να ενεργοποιεί την ανάγκη πρόσθετων ενωσιακών προσπαθειών.

(9)

Για την ανάπτυξη δυναμικότητας στην Ένωση, η Επιτροπή θα πρέπει να προσδιορίζει, με την υποστήριξη του συμβουλίου, στρατηγικά έργα στην Ένωση, τα οποία προορίζονται να δραστηριοποιηθούν στην εξόρυξη, την επεξεργασία ή την ανακύκλωση πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας ή την ανάπτυξη και την επέκταση υποκατάστατων . Τα στρατηγικά έργα θα πρέπει να αποτελούν εμβληματικά έργα όσον αφορά την τεχνολογική καινοτομία και βιωσιμότητα. Η αποτελεσματική στήριξη στρατηγικών έργων έχει τις δυνατότητες να βελτιώσει την πρόσβαση σε ύλες για τους κατάντη τομείς, καθώς και να δημιουργήσει οικονομικές ευκαιρίες κατά μήκος της αλυσίδας αξίας, μεταξύ άλλων και για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ( ΜΜΕ ) και τις τοπικές κοινότητες , και να συμβάλει στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης Επομένως, για τη διασφάλιση της ανάπτυξης στρατηγικών έργων σε ολόκληρη την Ένωση, τα εν λόγω έργα θα πρέπει να επωφελούνται από εξορθολογισμένες και προβλέψιμες διαδικασίες αδειοδότησης και από την παροχή στήριξης για την απόκτηση πρόσβασης σε χρηματοδότηση , οι οποίες θα μπορούσαν, εάν αποδειχθούν επιτυχείς, να αποτελέσουν πρότυπο για διαδικασίες αδειοδότησης και πρόσβασης σε χρηματοδότηση για κρίσιμες ή άλλες πρώτες ύλες. Για την εστίαση της στήριξης και τη διασφάλιση της προστιθέμενης αξίας τους, τα έργα θα πρέπει να αξιολογούνται, πριν από τη λήψη της εν λόγω στήριξης, με βάση ένα σύνολο κριτηρίων. Τα στρατηγικά έργα στην Ένωση θα πρέπει να ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης για τις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, να επιδεικνύουν επαρκή τεχνική σκοπιμότητα και να υλοποιούνται με περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμο τρόπο. Θα πρέπει επίσης να παρέχουν διασυνοριακά οφέλη πέραν του οικείου κράτους μέλους. Όταν η Επιτροπή κρίνει ότι πληρούνται τα εν λόγω κριτήρια, θα πρέπει να δημοσιεύει την αναγνώριση του αντίστοιχου έργου ως στρατηγικού έργου σε σχετική απόφαση. Δεδομένου ότι η ταχεία αναγνώριση έχει καίρια σημασία για την αποτελεσματική στήριξη της ασφάλειας εφοδιασμού της Ένωσης, η διαδικασία αξιολόγησης θα πρέπει να συνεχίσει να είναι απλή και όχι υπερβολικά επαχθής. Ο μετριασμός της αύξησης της ζήτησης για κρίσιμες πρώτες ύλες θεωρείται ένας από τους μοχλούς ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης και μείωσης του παγκόσμιου περιβαλλοντικού της αποτυπώματος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει έναν δείκτη για την παρακολούθηση της εξέλιξης του επιπέδου κρισιμότητας και αποδοτικότητας υλικού των ενδιάμεσων και τελικών προϊόντων που περιέχουν κρίσιμες πρώτες ύλες.

(10)

Για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της Ένωσης με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να προσδιορίζει, με την υποστήριξη του συμβουλίου, και σε συνεργασία με τους ομοϊδεάτες εταίρους, στρατηγικά έργα σε τρίτες χώρες και στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη που αναφέρονται στο παράρτημα II ΣΛΕΕ τα οποία προορίζονται να δραστηριοποιηθούν στην εξόρυξη, την επεξεργασία ή την ανακύκλωση πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Τα εν λόγω έργα θα πρέπει να συνάδουν με τα διεθνή πρότυπα και τις συμβάσεις που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και τα ανθρώπινα δικαιώματα και να ενθαρρύνουν τη χρήση επιχειρηματικών προτύπων χωρίς αποκλεισμούς στο πλαίσιο των οποίων οι τοπικές κοινότητες συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων. Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής υλοποίησης των εν λόγω στρατηγικών έργων, τα έργα θα πρέπει να επωφελούνται από βελτιωμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και μηχανισμούς ελαχιστοποίησης κινδύνου όσον αφορά τις επενδύσεις . Για την εξασφάλιση της προστιθέμενης αξίας τους και των αμοιβαίων συμφερόντων της Ένωσης και των σχετικών τρίτων χωρών , συμπεριλαμβανομένων των τρίτων χωρών όπου βρίσκονται, τα έργα θα πρέπει να αξιολογούνται με βάση ένα σύνολο κριτηρίων. Όπως και τα έργα στην Ένωση, τα στρατηγικά έργα σε τρίτες χώρες θα πρέπει να συμβάλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού της Ένωσης για τις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, να επιδεικνύουν επαρκή τεχνική σκοπιμότητα και να υλοποιούνται με βιώσιμο τρόπο, χρησιμοποιώντας το πλαίσιο του συστήματος πιστοποίησης βιωσιμότητας πρώτων υλών που αναγνωρίζεται από την Επιτροπή. Το έργο θα πρέπει να είναι αμοιβαία επωφελές για την Ένωση και για την εμπλεκόμενη τρίτη χώρα. Όπου αρμόζει, η Ένωση θα στηρίξει την ενίσχυση του νομικού πλαισίου των τρίτων χωρών, την ικανότητα χρηστής διακυβέρνησης και της διαφάνειας στον τομέα των πρώτων υλών, με στόχο η εταιρική σχέση για τις πρώτες ύλες να καταστεί αμοιβαία επωφελής, μεταξύ άλλων για τον τοπικό πληθυσμό. Ένα έργο θα πρέπει να προσδίδει προστιθέμενη αξία στην εν λόγω χώρα και, στην περίπτωση αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων χωρών, να καθιστά δυνατή την ανέλιξή της στην αλυσίδα αξίας λαμβανομένης επίσης υπόψη της συνέπειάς του με τις αρχές που κατοχυρώνονται στις Συνθήκες, την κοινή εμπορική πολιτική της Ένωσης , τις στρατηγικές προτεραιότητες και την αρχή της συνοχής της αναπτυξιακής πολιτικής, όπως ορίζεται στο άρθρο 208 ΣΛΕΕ. Η εν λόγω αξία μπορεί να προκύπτει από τη συμβολή του έργου σε περισσότερα του ενός στάδια της αλυσίδας αξίας των πρώτων υλών , καθώς και από τη δημιουργία ευρύτερων οικονομικών και κοινωνικών οφελών μέσω του έργου, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ). Όταν η Επιτροπή κρίνει ότι πληρούνται τα εν λόγω κριτήρια, θα πρέπει να δημοσιεύει την αναγνώριση του αντίστοιχου έργου ως στρατηγικού έργου σε σχετική απόφαση.

(11)

Για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της αυξημένης παραγωγής πρώτων υλών, τα νέα έργα πρώτων υλών θα πρέπει να υλοποιούνται με βιώσιμο τρόπο. Για τον σκοπό αυτόν, τα στρατηγικά έργα που λαμβάνουν στήριξη δυνάμει του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να αξιολογούνται λαμβανομένων υπόψη των διεθνών πράξεων που καλύπτουν όλες τις πτυχές της βιωσιμότητας που επισημαίνονται στις αρχές της ΕΕ για βιώσιμες πρώτες ύλες (5), συμπεριλαμβανομένης της διασφάλισης της προστασίας του περιβάλλοντος , συμπεριλαμβανομένων του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος , των κοινωνικά υπεύθυνων πρακτικών, μεταξύ των οποίων και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών, καθώς και των διαφανών επιχειρηματικών πρακτικών. Τα έργα θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν την καλόπιστη συμμετοχή, καθώς και ολοκληρωμένες και ουσιαστικές διαβουλεύσεις με τις τοπικές κοινότητες, μεταξύ άλλων και με τους αυτόχθονες πληθυσμούς. Για να παρέχεται στους φορείς υλοποίησης έργων σαφής και αποδοτικός τρόπος συμμόρφωσης με το κριτήριο αυτό, θα πρέπει να θεωρείται επαρκής η συμμόρφωση με τη σχετική νομοθεσία της Ένωσης, τα διεθνή πρότυπα, τις κατευθυντήριες γραμμές και τις αρχές ή η συμμετοχή σε αναγνωρισμένο σύστημα περιβαλλοντικής πιστοποίησης δυνάμει του παρόντος κανονισμού. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να συμμετέχει περαιτέρω, σε στενό διάλογο με τα κράτη μέλη, τις τρίτες χώρες, τη βιομηχανία, τους φορείς τυποποίησης και άλλα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη, σε συζητήσεις σχετικά με την ανάπτυξη ευρωπαϊκών προτύπων όσον αφορά την εξόρυξη, την επεξεργασία και την ανακύκλωση κρίσιμων πρώτων υλών. Τα βιώσιμα και φιλικά προς το περιβάλλον έργα εξόρυξης, που ενσωματώνουν καινοτόμες διεργασίες και διενεργούν μεταλλευτικές και μεταλλουργικές κατεργασίες κοντά στις τοποθεσίες εξόρυξης, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως σημαντικά έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Τα εν λόγω έργα πρέπει να συμβάλλουν σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα για τη βιομηχανία και την οικονομία της Ένωσης. Επιπλέον, για να εναρμονίζονται με τις αξίες και τους στόχους της Ένωσης, τα εν λόγω έργα θα πρέπει να επιδεικνύουν σταθερή προσήλωση στη διαφάνεια, την εκπαίδευση και τη συμμετοχή της κοινότητας, αποφεύγοντας τη χρήση ορυκτών καυσίμων μέσω της ενσωμάτωσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μειώνοντας τα απόβλητα και αξιοποιώντας πρακτικές βιώσιμης χρήσης του νερού. Οι πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας εξορύσσονται, στις περισσότερες περιπτώσεις, ως υποπροϊόντα φέροντος ορυκτού. Προκειμένου η Ένωση να επιτύχει τους στόχους του παρόντος κανονισμού, η φύση των υποπροϊόντων των πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας δεν επηρεάζει τη στρατηγική φύση τέτοιων έργων εξόρυξης. Ως εκ τούτου, τα έργα με στόχο την εξόρυξη μπορούν να θεωρηθούν στρατηγικά, εάν το στρατηγικής σημασίας ορυκτό εξορύσσεται είτε ως κύριο προϊόν είτε ως υποπροϊόν.

(12)

Κάθε φορέας υλοποίησης έργου πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα υποβολής αίτησης στην Επιτροπή για την αναγνώριση του έργου του ως στρατηγικού έργου. Η αίτηση θα πρέπει να περιλαμβάνει σχετικά έγγραφα και στοιχεία σχετικά με τα κριτήρια. Για την καλύτερη αξιολόγηση της κοινωνικής, περιβαλλοντικής και οικονομικής βιωσιμότητας, της σκοπιμότητας του έργου, καθώς και του επιπέδου εμπιστοσύνης στις εκτιμήσεις, ο φορέας υλοποίησης του έργου θα πρέπει επίσης να παρέχει ταξινόμηση του έργου σύμφωνα με το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την ταξινόμηση των πόρων και, για να είναι εφικτή η αντικειμενική επικύρωση, θα πρέπει να τεκμηριώνει την ταξινόμηση αυτή με σχετικά στοιχεία. Στην αίτηση θα πρέπει επίσης να επισυνάπτεται χρονοδιάγραμμα για το έργο, ώστε να εκτιμάται πότε το έργο θα μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των δεικτών αναφοράς για την εγχώρια δυναμικότητα ή για τη διαφοροποίηση. Δεδομένου ότι η αποδοχή των εξορυκτικών έργων από το κοινό έχει καίρια σημασία για την αποτελεσματική υλοποίησή τους, ο φορέας υλοποίησης θα πρέπει επίσης να παρέχει σχέδιο το οποίο θα περιλαμβάνει μέτρα για τη διευκόλυνση της αποδοχής από το κοινό. Αυτό ισχύει και για έργα σε τρίτες χώρες. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνεται στους κοινωνικούς εταίρους, στην κοινωνία των πολιτών και σε άλλους παράγοντες εποπτείας. Ο φορέας υλοποίησης θα πρέπει επίσης να παρέχει επιχειρηματικό σχέδιο, το οποίο θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την οικονομική βιωσιμότητα του έργου και επισκόπηση της χρηματοδότησης , συμπεριλαμβανομένης της ιδιοκτησιακής δομής, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση του έργου δεν αντιτίθεται στον στόχο της ενίσχυσης της συνεργασίας με ομοϊδεάτες εταίρους, ιδίως όσον αφορά τα έργα σε τρίτες χώρες ή εκείνα που χρηματοδοτούνται από εταίρους από τρίτες χώρες. Επιπλέον, θα πρέπει να παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις συμφωνίες αγοράς που έχουν ήδη εξασφαλιστεί, καθώς και εκτιμήσεις για τη δυνητική δημιουργία θέσεων εργασίας και για τις ανάγκες του έργου από πλευράς ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, συμπεριλαμβανομένης της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της επανειδίκευσης και τις πρωτοβουλίες που προβλέπονται για τη βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών καθώς και των συνολικών συνθηκών εργασίας .

(13)

Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής και αποδοτικής διεκπεραίωσης των αιτήσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να μπορεί να δίνει προτεραιότητα στη διεκπεραίωση των αιτήσεων για έργα που αφορούν συγκεκριμένα στάδια της αλυσίδας αξίας ή συγκεκριμένες πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας που δεν εκπροσωπούνται επαρκώς, ώστε να έχει τη δυνατότητα να εξασφαλίζει την ισόρροπη πρόοδο της Ένωσης ως προς την επίτευξη όλων των δεικτών αναφοράς για τη δυναμικότητα της Ένωσης που περιλαμβάνονται στον παρόντα κανονισμό. Η Επιτροπή θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να θέτει σε προτεραιότητα τα στρατηγικά έργα που συμβάλλουν στην κυκλικότητα των πρώτων υλών ή υποβάλλονται από ΜΜΕ υπό τον όρο ότι τηρείται ισορροπία έργων μεταξύ των διαφόρων σταδίων της αλυσίδας αξίας. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να αναζητήσει προορατικά χώρες-εταίρους για την προώθηση στρατηγικών συνεργασιών.

(14)

Δεδομένου ότι η συνεργασία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου θα υλοποιηθεί ένα στρατηγικό έργο είναι αναγκαία για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής υλοποίησής του, το εν λόγω κράτος μέλος θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να προβάλλει αντιρρήσεις και, συνεπώς, να αποτρέπει τη χορήγηση καθεστώτος στρατηγικού έργου σε ένα έργο ενάντια στη βούλησή του. Στην περίπτωση αυτήν, το οικείο κράτος μέλος θα πρέπει να παρέχει τεκμηριωμένη αιτιολόγηση της άρνησής του με παραπομπή στα εφαρμοστέα κριτήρια. Ομοίως, η Ένωση δεν θα πρέπει να χορηγεί το καθεστώς στρατηγικού έργου σε έργα τα οποία θα υλοποιηθούν από τρίτη χώρα ενάντια στη βούληση της κυβέρνησής της και, κατά συνέπεια, δεν θα πρέπει να το πράττει σε περίπτωση που η κυβέρνηση τρίτης χώρας προβάλλει αντιρρήσεις.

(15)

Για την αποτροπή της κατάχρησης της αναγνώρισης έργων ως στρατηγικών έργων, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ανακαλεί την αρχική της απόφαση για την αναγνώριση ενός έργου ως στρατηγικού έργου, εάν αυτό δεν πληροί πλέον τις προϋποθέσεις ή εάν η αναγνώριση βασίστηκε σε αίτηση που περιείχε ανακριβείς πληροφορίες. Προτού μπορέσει να το πράξει αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να ζητεί τη γνώμη του συμβουλίου και να προβαίνει σε ακρόαση του φορέα υλοποίησης του έργου. Οι φορείς υλοποίησης έργων θα πρέπει να παραμένουν εξ ολοκλήρου υπεύθυνοι για οποιαδήποτε σκόπιμη εξαπάτηση, και είναι δυνατό να υπόκεινται σε ενδεχόμενες αντίστοιχες δικαστικές διαδικασίες.

(16)

Δεδομένης της σημασίας που έχουν τα στρατηγικά έργα για την εξασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, τα εν λόγω έργα θα πρέπει να θεωρείται ότι εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον ή τη δημόσια ασφάλεια. Η εξασφάλιση του ασφαλούς εφοδιασμού με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας έχει καίρια σημασία για την επιτυχία της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, καθώς και για την ανθεκτικότητα των τομέων της άμυνας και της αεροδιαστημικής . Για τη συμβολή στην ασφάλεια του εφοδιασμού με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας στην Ένωση, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν την παροχή στήριξης στο πλαίσιο των εθνικών διαδικασιών αδειοδότησης, με στόχο την ταχύτερη υλοποίηση στρατηγικών σχεδίων σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.

(17)

Οι εθνικές διαδικασίες αδειοδότησης διασφαλίζουν ότι τα έργα πρώτων υλών είναι ασφαλή, προστατευμένα και συμμορφώνονται με τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές απαιτήσεις, καθώς και με τις απαιτήσεις ασφάλειας. Η περιβαλλοντική νομοθεσία της Ένωσης καθορίζει κοινές προϋποθέσεις για τη διαδικασία και το περιεχόμενο των εθνικών διαδικασιών αδειοδότησης, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα βιώσιμης αξιοποίησης του δυναμικού της Ένωσης κατά μήκος της αλυσίδας αξίας των πρώτων υλών. Ως εκ τούτου, η χορήγηση του καθεστώτος στρατηγικού έργου δεν θα πρέπει να θίγει τυχόν ισχύοντες όρους αδειοδότησης για τα σχετικά έργα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που καθορίζονται στην οδηγία 2011/92/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6), την οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου (7), την οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8), την οδηγία 2010/75/ΕE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) και την οδηγία 2004/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10), την οδηγία 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (11) και την οδηγία 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (12).

(18)

Από την άλλη πλευρά, ο απρόβλεπτος χαρακτήρας, η πολυπλοκότητα και, ενίοτε, η υπερβολικά μακρά διάρκεια των εθνικών διαδικασιών αδειοδότησης υπονομεύουν την ασφάλεια των επενδύσεων, η οποία είναι αναγκαία για την αποτελεσματική ανάπτυξη έργων πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Επομένως, για τη διασφάλιση της επιτάχυνσης της αποτελεσματικής υλοποίησής τους, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν εξορθολογισμένη και προβλέψιμη διαδικασία αδειοδότησης για τα στρατηγικά έργα. Για τον σκοπό αυτόν, στα στρατηγικά έργα θα πρέπει να χορηγείται καθεστώς προτεραιότητας σε εθνικό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται ταχεία διοικητική διεκπεραίωση και επείγουσα διεκπεραίωση στο πλαίσιο όλων των δικαστικών διαδικασιών και των διαδικασιών επίλυσης διαφορών που αφορούν τα εν λόγω έργα. Ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να αποτρέπει τις αρμόδιες αρχές από τον εξορθολογισμό της αδειοδότησης για άλλα έργα στην αλυσίδα αξίας κρίσιμων πρώτων υλών τα οποία δεν είναι στρατηγικά έργα.

(19)

Δεδομένου του ρόλου που διαδραματίζουν τα στρατηγικά έργα στη διαφύλαξη της ασφάλειας του εφοδιασμού της Ένωσης όσον αφορά τις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, καθώς και της συμβολής τους στην ανοικτή στρατηγική αυτονομία της Ένωσης και στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, η αρμόδια αρχή αδειοδότησης θα πρέπει να θεωρεί ότι τα στρατηγικά έργα εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και τη δημόσια ασφάλεια. Στρατηγικά έργα τα οποία έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, στον βαθμό που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2000/60/ΕΚ, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 2009/147/ΕΚ (13) δύνανται να λάβουν έγκριση, εάν η αρμόδια αρχή αδειοδότησης καταλήξει στο συμπέρασμα, βάσει της κατά περίπτωση αξιολόγησης που διενεργεί, ότι το δημόσιο συμφέρον που εξυπηρετείται από το έργο υπερισχύει των εν λόγω επιπτώσεων, υπό τον όρο ότι πληρούνται όλες οι σχετικές προϋποθέσεις που καθορίζονται στις εν λόγω οδηγίες. Όταν ενδείκνυται, στην κατά περίπτωση αξιολόγηση θα πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη η ιδιαιτερότητα των χώρων εξόρυξης, η οποία περιορίζει τις αποφάσεις σχετικά με την τοποθεσία λόγω της έλλειψης εναλλακτικών λύσεων στους χώρους εξόρυξης .

(20)

Για τη μείωση της πολυπλοκότητας και την αύξηση της αποδοτικότητας και της διαφάνειας, οι φορείς υλοποίησης έργων κρίσιμων πρώτων υλών θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με μια ενιαία εθνική αρχή, η οποία θα είναι αρμόδια για τη διευκόλυνση, τον συντονισμό και τον εξορθολογισμό ολόκληρης της διαδικασίας αδειοδότησης και, στην περίπτωση στρατηγικών έργων, θα εκδίδει εμπεριστατωμένη απόφαση εντός της ισχύουσας προθεσμίας. Για τον σκοπό αυτόν, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν ενιαία αρμόδια εθνική αρχή. Θα πρέπει να οριστεί χειριστής υποθέσεων ο οποίος θα αποτελεί εύκολο σημείο επαφής. Ο εν λόγω ορισθείς χειριστής υποθέσεων θα μπορούσε επίσης να υπάγεται σε άλλη αρχή όσον αφορά τις διαφορετικές εθνικές δομές της μονοαπευθυντικής θυρίδας. Όπου απαιτείται λόγω της εσωτερικής οργάνωσης ενός κράτους μέλους, θα πρέπει να είναι δυνατή η ανάθεση των καθηκόντων της αρμόδιας εθνικής αρχής σε διαφορετική αρχή, υπό τους ίδιους όρους. Χωρίς να επηρεάζεται η ταχύτητα της διαδικασίας, η ορισθείσα αρμόδια αρχή θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ζητήσει τη γνώμη και τη συμμετοχή άλλων αρμόδιων υπουργείων. Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής άσκησης των αρμοδιοτήτων της αρμόδιας εθνικής αρχής, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στην εν λόγω αρχή, ή σε οποιαδήποτε αρχή ενεργεί για λογαριασμό της, επαρκές προσωπικό και επαρκείς πόρους.

(21)

Για τη διασφάλιση της σαφήνειας ως προς το καθεστώς αδειοδότησης των στρατηγικών έργων, καθώς και για τον περιορισμό της αποτελεσματικότητας δυνητικών καταχρηστικών προσφυγών στη δικαιοσύνη, χωρίς να υπονομεύεται, ωστόσο, ο αποτελεσματικός δικαστικός έλεγχος, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν για την έγκαιρη επίλυση οποιασδήποτε διαφοράς σχετικά με τη διαδικασία αδειοδότησης στρατηγικών έργων. Για τον σκοπό αυτόν, οι αρμόδιες εθνικές αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι αιτούντες και οι φορείς υλοποίησης έργων έχουν πρόσβαση σε απλή διαδικασία επίλυσης διαφορών και ότι στα στρατηγικά έργα επιφυλάσσεται διαδικασία επείγουσας διεκπεραίωσης στο πλαίσιο όλων των δικαστικών διαδικασιών και των διαδικασιών επίλυσης διαφορών που αφορούν τα έργα.  Επιπλέον, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για την επίλυση διαφορών, όπως ad hoc ομάδες εργασίας υπό ουδέτερους κριτές για την επίλυση ανοιχτών ζητημάτων.

(22)

Για να εξασφαλίζεται στους πολίτες και στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να αποκομίζουν άμεσα τα οφέλη της εσωτερικής αγοράς χωρίς να υφίστανται περιττή πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση, ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/1724 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (14), με τον οποίο δημιουργήθηκε η ενιαία ψηφιακή θύρα, προβλέπει γενικούς κανόνες για την επιγραμμική παροχή πληροφοριών, διαδικασιών και υπηρεσιών υποστήριξης που είναι σημαντικές για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Οι απαιτήσεις παροχής πληροφοριών και οι διαδικασίες που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό θα πρέπει να συνάδουν με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1724. Ειδικότερα, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι φορείς υλοποίησης στρατηγικών έργων μπορούν να έχουν πρόσβαση και να διεκπεραιώνουν πλήρως επιγραμμικά κάθε διαδικασία που σχετίζεται με τη διαδικασία αδειοδότησης, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 και το παράρτημα II του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1724.

(23)

Για να παρέχεται στους φορείς υλοποίησης έργων και σε άλλους επενδυτές η ασφάλεια και η σαφήνεια που απαιτούνται για την ενίσχυση της ανάπτυξης στρατηγικών έργων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν ώστε η διαδικασία αδειοδότησης που σχετίζεται με τα εν λόγω έργα να μην υπερβαίνει προκαθορισμένη προθεσμία. Για τα στρατηγικά έργα που αφορούν μόνο την επεξεργασία ή την ανακύκλωση, η διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το ένα έτος. Ωστόσο, για τα στρατηγικά έργα που αφορούν την εξόρυξη, η διάρκεια της διαδικασίας αδειοδότησης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα δύο έτη, λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας και της έκτασης των δυνητικών επιπτώσεων. Για την αποτελεσματική τήρηση των εν λόγω προθεσμιών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι αρμόδιες αρχές έχουν στη διάθεσή τους επαρκείς πόρους και επαρκές προσωπικό. Με τη βοήθεια του Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης, η Επιτροπή παρέχει στήριξη στα κράτη μέλη, κατόπιν αιτήματός τους, κατά τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της διοικητικής ικανότητας που σχετίζεται με την εθνική αδειοδότηση.

(24)

Οι περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και οι εγκρίσεις που απαιτούνται δυνάμει του ενωσιακού δικαίου, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα ύδατα, τους οικοτόπους και τα πτηνά, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας αδειοδότησης ενός έργου πρώτων υλών και συνιστούν ουσιαστική εγγύηση για τη διασφάλιση της πρόληψης ή της ελαχιστοποίησης των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες αδειοδότησης στρατηγικών έργων είναι προβλέψιμες και έγκαιρες και δεν υπερβαίνουν το προκαθορισμένο χρονικό όριο για ένα συγκεκριμένο στάδιο της διαδικασίας αδειοδότησης, θα πρέπει να εξορθολογιστούν οι απαιτούμενες αξιολογήσεις και εγκρίσεις , χωρίς να μειώνεται το επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι αναγκαίες αξιολογήσεις ομαδοποιούνται με σκοπό την πρόληψη περιττών αλληλεπικαλύψεων και θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε οι φορείς υλοποίησης έργων και οι αρμόδιες αρχές να καταλήγουν σε ρητή συμφωνία σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της ομαδοποιημένης αξιολόγησης πριν από τη διενέργειά της, ώστε να μην απαιτούνται περιττές επακόλουθες ενέργειες , χωρίς να επηρεάζεται η ποιότητα των εν λόγω αξιολογήσεων .

(25)

Οι συγκρούσεις όσον αφορά τη χρήση γης μπορούν να δημιουργήσουν φραγμούς στην ανάπτυξη έργων κρίσιμων πρώτων υλών, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου οι βίαιες εκδιώξεις αποτελούν κοινά χαρακτηριστικά των εξορυκτικών δραστηριοτήτων . Τα άρτια καταρτισμένα σχέδια, τα οποία βασίζονται στη στενή και αιτιολογημένη συνεργασία των σχετικών αρμόδιων αρχών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο , συμπεριλαμβανομένων των χωροταξικών και των πολεοδομικών σχεδίων, τα οποία λαμβάνουν υπόψη τις δυνατότητες υλοποίησης έργων κρίσιμων πρώτων υλών, και των οποίων οι δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις αποτελούν αντικείμενο αξιολόγησης, έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην εξισορρόπηση μεταξύ των δημόσιων αγαθών και των συμφερόντων, μειώνοντας τον κίνδυνο συγκρούσεων και επιταχύνοντας τη βιώσιμη εξάπλωση έργων πρώτων υλών στην Ένωση και σε τρίτες χώρες . Συνεπώς, οι αρμόδιες εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές θα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο συμπερίληψης διατάξεων για έργα πρώτων υλών κατά την κατάρτιση σχετικών σχεδίων.

(26)

Στο εσωτερικό της Ένωσης, τα έργα κρίσιμων πρώτων υλών βρίσκονται συχνά αντιμέτωπα με δυσκολίες ως προς την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Οι αγορές κρίσιμων πρώτων υλών χαρακτηρίζονται συχνά από υψηλή αστάθεια των τιμών, μεγάλους χρόνους παράδοσης, υψηλή συγκέντρωση και αδιαφάνεια. Επιπλέον, για τη χρηματοδότηση του τομέα απαιτείται υψηλό επίπεδο εξειδικευμένων γνώσεων και χρηματοοικονομικών μέσων με στόχο την εξάλειψη του κινδύνου που ενέχουν επενδύσεις, όπως κεφάλαια πρώτων υλών, φορολογικές ελαφρύνσεις, χρηματοδοτικές εγγυήσεις, επιχορηγήσεις, ή άλλα χρηματοοικονομικά μέσα μετριασμού κινδύνου τα οποία συχνά ελλείπουν από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Για την αντιμετώπιση των παραγόντων αυτών και για τη συμβολή στην εξασφάλιση σταθερού και αξιόπιστου εφοδιασμού με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια όσον αφορά τις πολιτικές και να συνδράμουν στην πρόσβαση σε χρηματοδότηση και στην παροχή διοικητικής υποστήριξης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εργασιακές δεσμεύσεις που έχουν λάβει οι σχετικοί φορείς υλοποίησης έργου κατά την απόφαση παροχής χρηματοδοτικής στήριξης. Προκειμένου να είναι ανταγωνιστικός, καινοτόμος και ανθεκτικός, και να έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει την οικεία δυναμικότητα παραγωγής, επεξεργασίας και ανακύκλωσης καθώς και υποκατάστασης, ο τομέας των κρίσιμων πρώτων υλών πρέπει να έχει πρόσβαση σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση. Με τον επείγοντα χαρακτήρα της δράσης του και προκειμένου να επιτευχθούν οι δείκτες αναφοράς που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό, είναι εξίσου σημαντικό να διασφαλιστεί ότι άλλες οριζόντιες πολιτικές, όπως πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, συνάδουν με τις προσπάθειες της Ένωσης να διευκολύνει την επαρκή πρόσβαση του κλάδου κρίσιμων πρώτων υλών της Ένωσης σε χρηματοδότηση και επενδύσεις.

(27)

Ισχυρή αλυσίδα αξίας στην Ευρώπη μπορεί να αναπτυχθεί μόνο με επαρκή χρηματοδοτικά μέσα. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τους εταίρους υλοποίησης του InvestEU για την αναζήτηση τρόπων ενίσχυσης της στήριξης των επενδύσεων σύμφωνα με τους κοινούς στόχους που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/523 (15) και στον παρόντα κανονισμό. Ο συμβουλευτικός κόμβος InvestEU μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας δεξαμενής βιώσιμων έργων.

(27α)

Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να ενισχύσει τις συνέργειες με δράσεις που υποστηρίζονται επί του παρόντος από την Ένωση και τα κράτη μέλη μέσω προγραμμάτων και δράσεων έρευνας και καινοτομίας (E&K) σε σχέση με κρίσιμες πρώτες ύλες και όσον αφορά τις εξελίξεις σε μέρος της αλυσίδας εφοδιασμού, ιδίως με το πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζων Ευρώπη», που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/695 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου  (16) («Ορίζων Ευρώπη»)και την απόφαση (ΕΕ) 2021/764 του Συμβουλίου  (17).

(28)

Για την υπέρβαση των περιορισμών που συνεπάγονται οι επί του παρόντος συχνά κατακερματισμένες προσπάθειες δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, καθώς και για τη βελτίωση της ενοποίησης και της απόδοσης των επενδύσεων, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οι αναπτυξιακές τράπεζες θα πρέπει να βελτιώσουν τον συντονισμό και τη δημιουργία συνεργειών μεταξύ των υφιστάμενων προγραμμάτων χρηματοδότησης σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο και να διασφαλίσουν τη βελτίωση του συντονισμού και της συνεργασίας με τη βιομηχανία και τα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη του ιδιωτικού τομέα. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να συσταθεί ειδική υποομάδα του συμβουλίου, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, καθώς και σχετικών δημόσιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Η εν λόγω υποομάδα θα πρέπει να συζητά τις επιμέρους χρηματοδοτικές ανάγκες των στρατηγικών έργων και τις υφιστάμενες δυνατότητες χρηματοδότησής τους, ώστε να υποβάλλει στους φορείς υλοποίησης έργων πρόταση σχετικά με τον βέλτιστο τρόπο πρόσβασης στις υφιστάμενες δυνατότητες χρηματοδότησης. Κατά τη συζήτηση και τη διατύπωση συστάσεων για τη χρηματοδότηση στρατηγικών έργων σε τρίτες χώρες , συμπεριλαμβανομένων των αναδυόμενων αγορών και των αναπτυσσόμενων χωρών , η Επιτροπή και το συμβούλιο, σε συνεργασία με τις δυνητικές χώρες-εταίρους θα πρέπει να καταστήσουν τα στρατηγικά έργα προτεραιότητα στο πλαίσιο της στρατηγικής «Global Gateway», και να συντονιστούν με τους εθνικούς και διεθνείς φορείς αναπτυξιακής χρηματοδότησης  (18).

(28α)

Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο για την προώθηση και υποστήριξη του τομέα Ε&Κ όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς η βασική έρευνα είναι καθοριστική για την ανακάλυψη νέων υλών και υποκατάστατων.

(28β)

Απαιτούνται ειδικά χρηματοδοτικά μέσα, μέσα υποστήριξης και στοχευμένα κονδύλια Ε&Κ για τη βελτίωση της αποδοτικότητας, της υποκατάστασης, των διαδικασιών ανακύκλωσης και των κλειστών κύκλων υλικών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο μέσω προγραμμάτων Ε&Κ και άλλων μέσων για την ενίσχυση της καινοτομίας, ιδίως όσον αφορά την επεξεργασία αποβλήτων, τα προηγμένα υλικά και την υποκατάσταση, καθώς και την ανάπτυξη νέων και καινοτόμων τεχνολογιών στον τομέα της βιώσιμης εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών στην Ένωση

(29)

Οι ιδιωτικές επενδύσεις από εταιρείες, χρηματοοικονομικούς επενδυτές και αγοραστές είναι καίριας σημασίας. Σε περίπτωση που οι ιδιωτικές επενδύσεις από μόνες τους δεν επαρκούν, η αποτελεσματική ανάπτυξη έργων κατά μήκος της αλυσίδας αξίας των κρίσιμων πρώτων υλών μπορεί να απαιτεί την παροχή δημόσιας στήριξης, για παράδειγμα, με τη μορφή εγγυήσεων, δανείων ή επενδύσεων μετοχικού και οιονεί μετοχικού κεφαλαίου. Αυτή η δημόσια στήριξη μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση. Ενισχύσεις αυτού του είδους πρέπει να έχουν χαρακτήρα κινήτρου και να είναι αναγκαίες, κατάλληλες και αναλογικές. Οι υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες αναθεωρήθηκαν πρόσφατα σε βάθος σύμφωνα με τους στόχους της διττής μετάβασης, παρέχουν πολυάριθμες δυνατότητες στήριξης των επενδύσεων κατά μήκος της αλυσίδας αξίας των κρίσιμων πρώτων υλών και άλλων στόχων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας , υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει περαιτέρω τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ειδικού ταμείου σε επίπεδο Ένωσης, για παράδειγμα με τη μορφή ενός ευρωπαϊκού ταμείου πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, καθώς και τη χρήση ανανεούμενων χρηματοδοτικών μέσων ή τη δέσμευση χρηματοδοτικής στήριξης μέσω της εκ νέου ιεράρχησης των κονδυλίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Η ήδη υπάρχουσα γνώση, οι επενδυτικές πλατφόρμες και οι δίαυλοι υλοποίησης που σχετίζονται με έργα κρίσιμων πρώτων υλών θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε αυτό το πλαίσιο.

(30)

Η δημόσια στήριξη χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση ειδικών αδυναμιών της αγοράς ή καταστάσεων μη ικανοποιητικής αξιοποίησης επενδύσεων, κατά τρόπο αναλογικό, και οι δράσεις δεν θα πρέπει να επικαλύπτουν ή να παραγκωνίζουν την ιδιωτική χρηματοδότηση , να εμποδίζουν τη συνεργασία μεταξύ εταιρειών από διαφορετικά κράτη μέλη, ή να στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά. Οι δράσεις θα πρέπει να είναι στοχευμένες και αποδοτικές και να έχουν σαφή προστιθέμενη αξία για την Ένωση.

(31)

Η αστάθεια των τιμών διαφόρων πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, η οποία επιδεινώνεται λόγω των περιορισμένων μέσων αντιστάθμισής της στις προθεσμιακές αγορές, δημιουργεί εμπόδιο τόσο για τους φορείς υλοποίησης έργων όσον αφορά την εξασφάλιση χρηματοδότησης για έργα πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας όσο και για τους μεταγενέστερους καταναλωτές που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν σταθερές και προβλέψιμες τιμές για βασικές εισροές. Σε μια προσπάθεια μείωσης της αβεβαιότητας ως προς τις μελλοντικές τιμές των πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η θέσπιση ενός συστήματος, το οποίο θα εξασφαλίζει τη δυνατότητα τόσο στους ενδιαφερόμενους αγοραστές όσο και στους ενδιαφερόμενους φορείς υλοποίησης στρατηγικών έργων να δηλώνουν τις προσφορές τους για αγορά ή πώληση και να έρχονται σε επαφή σε περίπτωση που οι αντίστοιχες προσφορές είναι δυνητικά συμβατές. Ένα τέτοιο σύστημα είναι απαραίτητο για την προώθηση της συμμετοχής των ΜΜΕ στις αλυσίδες αξίας των πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Θα πρέπει επίσης να παρέχεται στήριξη ώστε να καθίσταται δυνατή η πρόσβαση των επιχειρηματικών κοινοπραξιών σε αγορές που δεν καλύπτονται ακόμη από στρατηγική εταιρική σχέση ή συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών.

(31α)

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα πρέπει, σε συμφωνία με το συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, να διερευνήσει τη δημιουργία ενός μέσου εξαγωγικών πιστώσεων της ΕΕ, που επιτρέπει στις επιχειρήσεις της Ένωσης να επενδύουν σε έργα που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων που τίθενται στον παρόντα κανονισμό.

(32)

Οι υφιστάμενες γνώσεις και η χαρτογράφηση των εμφανίσεων πρώτων υλών της Ένωσης αναπτύχθηκαν σε μια χρονική περίοδο κατά την οποία η εξασφάλιση του εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες για την ανάπτυξη στρατηγικών τεχνολογιών δεν αποτελούσε προτεραιότητα. Για την απόκτηση και την επικαιροποίηση πληροφοριών σχετικά με τις εμφανίσεις κρίσιμων πρώτων υλών συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας γεωθερμικής εξόρυξης , τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίζουν εθνικά προγράμματα για τη γενική εξερεύνηση κρίσιμων πρώτων υλών και φερόντων μετάλλων που ενδέχεται να περιέχουν κρίσιμες πρώτες ύλες, τα οποία θα πρέπει να περιλαμβάνουν μέτρα όπως η ορυκτολογική χαρτογράφηση, οι γεωχημικές εκστρατείες, οι γεωεπιστημονικές έρευνες, καθώς και η επανεπεξεργασία των υφιστάμενων γεωεπιστημονικών συνόλων δεδομένων. Ο εντοπισμός ορυκτολογικών εμφανίσεων και η αξιολόγηση της τεχνικής και οικονομικής βιωσιμότητας για την εξόρυξή τους συνεπάγεται υψηλό χρηματοπιστωτικό κίνδυνο . Για τη μείωση του εν λόγω κινδύνου και για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης έργων εξόρυξης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημοσιοποιούν τις πληροφορίες που αποκτούν κατά τη διάρκεια του αντίστοιχου εθνικού τους προγράμματος εξερεύνησης, χρησιμοποιώντας, κατά περίπτωση, το πλαίσιο της υποδομής χωρικών πληροφοριών, το οποίο θεσπίστηκε με την οδηγία 2007/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19).

(32α)

Προκειμένου να καταστεί δυνατή η υλοποίηση των στόχων εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν ενέργειες για την αντιμετώπιση της έλλειψης φοιτητών και αποφοίτων γεωεπιστημόνων στην Ένωση.

(33)

Τα διαστημικά δεδομένα και οι υπηρεσίες που προέρχονται από τη γεωσκόπηση και τα συστήματα GNSS, ιδίως αυτά που προέρχονται από το Διαστημικό Πρόγραμμα της ΕΕ, το πρόγραμμα Copernicus, το πρόγραμμα Galileo και το πρόγραμμα EGNOS, θα χρησιμοποιούνται στο μέτρο του δυνατού, προκειμένου να στηρίξουν τις προσπάθειες προς την κατεύθυνση βιώσιμων αλυσίδων αξίας κρίσιμων πρώτων υλών, παρέχοντας συνεχή ροή πληροφοριών, οι οποίες θα μπορούσαν να είναι χρήσιμες για δραστηριότητες όπως η παρακολούθηση και η διαχείριση περιοχών εξόρυξης, η εκτίμηση των περιβαλλοντικών και των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων ή η εξερεύνηση ορυκτών πόρων. Δεδομένου ότι τα διαστημικά δεδομένα και οι σχετικές υπηρεσίες μπορούν επίσης να παρέχουν δεδομένα σχετικά με απομακρυσμένες και μη προσβάσιμες περιοχές, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από τα κράτη μέλη —στο μέτρο του δυνατού— κατά την κατάρτιση και την εφαρμογή των εθνικών τους προγραμμάτων εξερεύνησης.

(34)

Μολονότι η ενίσχυση της ενωσιακής αλυσίδας αξίας των κρίσιμων πρώτων υλών είναι αναγκαία για την εξασφάλιση αυξημένης ασφάλειας του εφοδιασμού, οι αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών θα εξακολουθήσουν να είναι παγκόσμιες και εκτεθειμένες σε εξωτερικούς παράγοντες. Πρόσφατα ή υπό εξέλιξη γεγονότα, τα οποία εκτείνονται από την κρίση λόγω της νόσου COVID-19 έως την απρόκλητη και αδικαιολόγητη στρατιωτική επίθεση κατά της Ουκρανίας καθώς και τον αντίκτυπο της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» σε τρίτες χώρες ανέδειξαν τα τρωτά σημεία ορισμένων από τις αλυσίδες εφοδιασμού της Ένωσης έναντι διαταραχών και την επείγουσα ανάγκη εντοπισμού μοχλών για τον μετριασμό της ζήτησης, ιδίως για πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας . Για να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη και οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες έχουν τη δυνατότητα να προβλέπουν διαταραχές του εφοδιασμού και να είναι προετοιμασμένες να αντεπεξέρχονται στις συνέπειές τους, θα πρέπει να αναπτυχθούν μέτρα για την αύξηση της ικανότητας παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών για τον συντονισμό των στρατηγικών αποθεμάτων , όπου κρίνεται αναγκαίο, και την ενίσχυση της ετοιμότητας των εταιρειών.

(35)

Τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν την ίδια δυναμικότητα όσον αφορά την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους και την πρόβλεψή τους, ούτε έχουν αναπτύξει όλα τα κράτη μέλη ειδικές δομές για την παρακολούθηση των αλυσίδων εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες, ώστε να μπορούν επίσης να ενημερώνουν τις εταιρείες σχετικά με τους δυνητικούς κινδύνους διαταραχών του εφοδιασμού. Ομοίως, παρότι ορισμένες εταιρείες έχουν επενδύσει στην παρακολούθηση των αλυσίδων εφοδιασμού τους, κάποιες άλλες δεν διαθέτουν την ικανότητα για να το πράξουν. Κατά συνέπεια, λαμβανομένης υπόψη τόσο της παγκόσμιας διάστασης των αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών όσο και της πολυπλοκότητάς τους, η Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει ειδικό πίνακα δεικτών παρακολούθησης για την εκτίμηση των κινδύνων εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες και να εξασφαλίσει τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών που συγκεντρώνονται για τις δημόσιες αρχές και τους παράγοντες του ιδιωτικού τομέα, αυξάνοντας με τον τρόπο αυτόν τις συνέργειες μεταξύ των κρατών μελών. Για να διασφαλιστεί ότι οι ενωσιακές αλυσίδες αξίας είναι επαρκώς προετοιμασμένες έναντι δυνητικών διαταραχών του εφοδιασμού, η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργεί προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για την αξιολόγηση, αφενός, των τρωτών σημείων των αλυσίδων εφοδιασμού πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας και, αφετέρου, της έκθεσής τους σε κινδύνους εφοδιασμού. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμβάλλουν στη διαδικασία αυτή με τη διεξαγωγή –όταν αυτό είναι εφικτό– των εν λόγω προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων μέσω των εθνικών τους οργανισμών εφοδιασμού και ενημέρωσης που καλύπτουν κρίσιμες πρώτες ύλες. Το συμβούλιο θα πρέπει να διασφαλίζει τον συντονισμό της εφαρμογής των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Σε περίπτωση που κανένα κράτος μέλος δεν διαθέτει τη δυναμικότητα για τη διεξαγωγή απαιτούμενης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για μια συγκεκριμένη πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να προβαίνει η ίδια στη διεξαγωγή της. ▌ Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να προτείνει πιθανές στρατηγικές που μπορούν να υιοθετηθούν από τις δημόσιες αρχές και τους παράγοντες του ιδιωτικού τομέα για τον μετριασμό των κινδύνων εφοδιασμού βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα , όπως η εφαρμογή πρόσθετων μέτρων πολιτικής για τη μείωση της ανάγκης για πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας, η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων ή η περαιτέρω διαφοροποίηση του εφοδιασμού τους. Για τους σκοπούς της συγκέντρωσης των αναγκαίων πληροφοριών για τη διεξαγωγή των μέτρων παρακολούθησης και προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να συντονίζεται με τη σχετική μόνιμη υποομάδα του συμβουλίου, ενώ τα κράτη μέλη θα πρέπει να εντοπίζουν και να παρακολουθούν τις μεγάλες εταιρείες που είναι σημαντικές για τη λειτουργία της αλυσίδας αξίας. Σε περίπτωση που κανένα μέλος της μόνιμης υποομάδας δεν διαθέτει τη δυναμικότητα για τη διεξαγωγή απαιτούμενης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για μια συγκεκριμένη πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας, η Επιτροπή θα πρέπει να προβαίνει η ίδια στη διεξαγωγή της.

(36)

Τα στρατηγικά αποθέματα αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τον μετριασμό των διαταραχών του εφοδιασμού, κυρίως όσον αφορά τις πρώτες ύλες. Μολονότι το προτεινόμενο μέσο αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην ενιαία αγορά επιτρέπει την πιθανή ανάπτυξη στρατηγικών αποθεμάτων σε περίπτωση ενεργοποίησης της λειτουργίας επαγρύπνησης στην ενιαία αγορά, τα κράτη μέλη και οι εταιρείες δεν υπέχουν υποχρεώσεις αύξησης ή συντονισμού των στρατηγικών αποθεμάτων τους ενόψει διαταραχής του εφοδιασμού. Επιπλέον, δεν υπάρχει μηχανισμός συντονισμού σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση που να επιτρέπει τη διενέργεια κοινής αξιολόγησης και ανάλυσης δυνητικών αλληλεπικαλύψεων και συνεργειών. Επομένως, ως πρώτο βήμα, και λαμβανομένης υπόψη της υφιστάμενης έλλειψης σχετικών πληροφοριών, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τα στρατηγικά τους αποθέματα, ανεξάρτητα από το αν αυτά τελούν υπό τη διαχείριση δημόσιων αρχών ή οικονομικών φορέων που ενεργούν εξ ονόματος των κρατών μελών. Οι εν λόγω πληροφορίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν το επίπεδο των διαθέσιμων αποθεμάτων ανά πρώτη ύλη στρατηγικής σημασίας, τις προοπτικές των επιπέδων των αποθεμάτων, καθώς και τους κανόνες και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται στα αποθέματα αυτά. Κάθε αίτημα θα πρέπει να είναι αναλογικό, να λαμβάνει υπόψη το κόστος και τις προσπάθειες που απαιτούνται για τη διάθεση των δεδομένων, καθώς και τον αντίκτυπό τους στην εθνική ασφάλεια, και να ορίζει κατάλληλες προθεσμίες για την παροχή των ζητούμενων πληροφοριών. Οι πληροφορίες σχετικά με τα αποθέματα των οικονομικών φορέων μπορούν να προστίθενται στην ανάλυση, μολονότι αυτό δεν συνιστά αίτημα παροχής πληροφοριών σχετικά με τα εν λόγω αποθέματα. Η Επιτροπή θα πρέπει να χειρίζεται τα δεδομένα με ασφαλή τρόπο και να δημοσιεύει πληροφορίες μόνο σε συγκεντρωτικό επίπεδο. Ως δεύτερο βήμα, βάσει των πληροφοριών που αποκτώνται, το συμβούλιο θα πρέπει να υποδεικνύει ασφαλές επίπεδο των αποθεμάτων της Ένωσης, λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική ετήσια ενωσιακή κατανάλωση των οικείων πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Με βάση τη σύγκριση μεταξύ των υφιστάμενων αποθεμάτων και των συνολικών επιπέδων στρατηγικών αποθεμάτων για τις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας σε ολόκληρη την Ένωση, το συμβούλιο, ενεργώντας σε συμφωνία με την Επιτροπή, θα πρέπει να έχει στη συνέχεια τη δυνατότητα να εκδίδει μη δεσμευτικές γνώμες προς τα κράτη μέλη όσον αφορά τον τρόπο αύξησης των συγκλίσεων και τον τρόπο ενθάρρυνσης των κρατών μελών ώστε να αυξήσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα , αποφεύγοντας ταυτόχρονα τη στρέβλωση της αγοράς μεταξύ άλλων σε βάρος των αναδυόμενων αγορών και των αναπτυσσόμενων χωρών . Στο πλαίσιο αυτό, το συμβούλιο θα πρέπει να εξετάζει την ανάγκη διατήρησης των κινήτρων για την ανάπτυξη στρατηγικών αποθεμάτων από ιδιωτικούς φορείς που χρησιμοποιούν πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας.

(37)

Για τη διασφάλιση περαιτέρω συντονισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να λαμβάνει μέριμνα για τη διεξαγωγή της αναγκαίας διαβούλευσης ενόψει της συμμετοχής των κρατών μελών σε διεθνή φόρουμ στα οποία είναι πιθανό να συζητηθούν τα εν λόγω στρατηγικά αποθέματα, κυρίως μέσω της ειδικής για τον σκοπό αυτόν μόνιμης υποομάδας του συμβουλίου. Ομοίως, για την αύξηση της συμπληρωματικότητας μεταξύ της παρούσας πρότασης και άλλων οριζόντιων ή ειδικών ανά θέμα πράξεων, η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι συλλεγόμενες και συγκεντρωτικές πληροφορίες διαβιβάζονται σε μηχανισμούς επαγρύπνησης ή διακυβέρνησης κρίσεων, όπως η συμβουλευτική ομάδα του προτεινόμενου μέσου αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην ενιαία αγορά, το ευρωπαϊκό συμβούλιο για τους ημιαγωγούς της προτεινόμενης πράξης για τα μικροκυκλώματα, το συμβούλιο της HERA ή το Συμβούλιο Υγειονομικών Κρίσεων.

(38)

Για να διασφαλιστεί ότι οι μεγάλες εταιρείες που παράγουν στρατηγικές τεχνολογίες στην Ένωση με τη χρήση πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας είναι επαρκώς προετοιμασμένες για την αντιμετώπιση διαταραχών του εφοδιασμού, θα πρέπει να διασφαλίζουν τη δέουσα εσωτερική διαχείριση κινδύνων . Με τον τρόπο αυτόν θα διασφαλιστεί ότι λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους εφοδιασμού με πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας και αναπτύσσουν κατάλληλες στρατηγικές μετριασμού, ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένες σε περίπτωση διαταραχής του εφοδιασμού. Ομοίως, οι μεγάλες εταιρείες που εμπίπτουν στο συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής θα πρέπει να διενεργούν τακτικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για τις οικείες αλυσίδες εφοδιασμού πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι εξετάζουν όλα τα διαφορετικά σενάρια που ενδέχεται να επηρεάσουν τον εφοδιασμό τους σε περίπτωση διαταραχής. Τα μέτρα αυτά θα οδηγήσουν σε πρόσθετες παραμέτρους για την εκτίμηση του κόστους δυνητικών κινδύνων εφοδιασμού.

(39)

Πολλές αγορές πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας δεν είναι πλήρως διαφανείς και παρουσιάζουν υψηλό βαθμό συγκέντρωσης από την πλευρά της προσφοράς, κάτι που αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ των πωλητών και συνεπάγεται άνοδο των τιμών για τους αγοραστές , γεγονός που συνιστά πρόκληση για την αγορά . Η Επιτροπή, προκειμένου να συμβάλει στη διασφάλιση της διαθεσιμότητας πρώτων υλών για τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ένωση, θα πρέπει να θεσπίσει ένα σύστημα το οποίο θα έχει τη δυνατότητα να συγκεντρώνει τη ζήτηση των ενδιαφερόμενων αγοραστών. Κατά την ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη την πείρα που έχει αποκτηθεί από παρόμοιες προσπάθειες, ειδικότερα όσον αφορά τις από κοινού αγορές αερίου κατά τα ήδη οριζόμενα στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/2576 του Συμβουλίου (20) ως απάντηση στην κρίση φυσικού αερίου . Οι αρχές των κρατών μελών θα πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στο εν λόγω σύστημα, ώστε να μπορούν να αυξάνουν τα στρατηγικά τους αποθέματα. Όλα τα μέτρα που εγκρίνονται σε αυτό το πλαίσιο δυνάμει του μηχανισμού αυτού θα πρέπει να συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού και το εθνικό δίκαιο .

(39α)

Ένας ανθεκτικός και ανταγωνιστικός τομέας πρώτων υλών έχει μεγάλη οικονομική και στρατηγική σημασία για την Ένωση. Δεδομένων των στόχων του παρόντος κανονισμού, συγκεκριμένα για την ενίσχυση της ενωσιακής δυναμικότητας όσον αφορά την εξόρυξη, την επεξεργασία και την ανακύκλωση πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ένα δίκαιο και προβλέψιμο περιβάλλον αγοράς για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας πρώτων υλών Ως εκ τούτου, κάθε σύστημα που έχει ως σκοπό τη συγκέντρωση της ζήτησης προκειμένου να ενισχυθεί η θέση των επιχειρήσεων της Ένωσης στην αγορά από την πλευρά της ζήτησης πρέπει επίσης να εξετάζει προσεκτικά τις επιπτώσεις της αγοράς στις επιχειρήσεις της Ένωσης από την πλευρά της προσφοράς

(40)

Οι διατάξεις σχετικά με την παρακολούθηση και τα στρατηγικά αποθέματα που περιλαμβάνονται στον παρόντα κανονισμό δεν συνεπάγονται την εναρμόνιση των εθνικών νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων ούτε αντικαθιστούν τους υφιστάμενους μηχανισμούς. Τα κίνητρα για την παρακολούθηση και την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων θα πρέπει να συνάδουν με τις ευρωπαϊκές πράξεις. Συνεπώς, πράξεις όπως η πρόταση για το μέσο αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην ενιαία αγορά που αποσκοπεί στην πρόβλεψη, στον μετριασμό και στην αντιμετώπιση κρίσεων που επηρεάζουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, ή ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2372 του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου μέτρων για τη διασφάλιση της προμήθειας ιατρικών αντιμέτρων αναγκαίων για την αντιμετώπιση κρίσεων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας σε επίπεδο Ένωσης (21), θα μπορούσαν να εξακολουθήσουν να ισχύουν για κρίσιμες πρώτες ύλες και πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας σε περίπτωση κρίσης ή απειλής, στον βαθμό που οι εν λόγω πρώτες ύλες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω πράξεων. Η συμπληρωματικότητα και η συνοχή μεταξύ του παρόντος κανονισμού και των μέσων αντιμετώπισης κρίσεων θα πρέπει να διασφαλίζονται από την Επιτροπή μέσω της προσεκτικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αντίστοιχων συμβουλευτικών οργάνων και οργάνων διακυβέρνησης που συγκροτούνται από τα εν λόγω μέσα αντιμετώπισης κρίσεων .

(41)

Οι περισσότερες κρίσιμες πρώτες ύλες είναι μέταλλα, τα οποία μπορούν καταρχήν να ανακυκλώνονται επ’ άπειρον, παρότι ενίοτε με υποβάθμιση των ιδιοτήτων τους. Το στοιχείο αυτό προσφέρει τη δυνατότητα στροφής προς μια πραγματικά κυκλική οικονομία στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης. Έπειτα από μια αρχική φάση ταχείας αύξησης της ζήτησης κρίσιμων πρώτων υλών για νέες τεχνολογίες, κατά την οποία η πρωτογενής εξόρυξη και επεξεργασία θα εξακολουθήσουν να αποτελούν την κυρίαρχη πηγή, η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση, θα πρέπει να αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και να μειώσουν την ανάγκη πρωτογενούς εξόρυξης και τις συναφείς επιπτώσεις της. Προς το παρόν, ωστόσο, τα ποσοστά ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης των περισσότερων κρίσιμων πρώτων υλών είναι χαμηλά, μεταξύ άλλων λόγω μη συνεκτίμησης της ανακυκλωσιμότητας κατά τη φάση σχεδιασμού των προϊόντων, ενώ τα συστήματα και οι τεχνολογίες ανακύκλωσης συχνά δεν είναι προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες αυτών των πρώτων υλών. Κατά συνέπεια, απαιτείται η ανάληψη δράσης για την αντιμετώπιση των διαφόρων παραγόντων που συγκρατούν τις δυνατότητες κυκλικότητας. Ανεξάρτητα από την ποσότητα πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας που θα καταναλώνονται το 2030, η Ένωση θα πρέπει να έχει ως στόχο την κυκλικότητα των εν λόγω πρώτων υλών.

(41α)

Η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει τη στρατηγική της κυριαρχία και να αυξήσει την ανθεκτικότητά της ώστε να προετοιμαστεί για πιθανές διαταραχές στον εφοδιασμό λόγω υγειονομικών ή άλλων κρίσεων. Η ενίσχυση της κυκλικότητας και της αποδοτικότητας των πόρων με αυξημένη ανακύκλωση και ανάκτηση των κρίσιμων πρώτων υλών συμβάλλει στην επίτευξη αυτού του στόχου.

(42)

Τα κράτη μέλη διατηρούν σημαντικές αρμοδιότητες στον τομέα της κυκλικότητας, για παράδειγμα, στον τομέα των συστημάτων συλλογής και επεξεργασίας των αποβλήτων. Οι αρμοδιότητες αυτές θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αύξηση των ποσοστών συλλογής και ανακύκλωσης για ροές αποβλήτων με υψηλές δυνατότητες ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών, με την αξιοποίηση, για παράδειγμα, οικονομικών κινήτρων, όπως εκπτώσεις, χρηματικές ανταμοιβές ή συστήματα παρακράτησης ποσού έναντι επιστροφής , διατηρώντας παράλληλα την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς . Οι αρχές των κρατών μελών θα πρέπει επίσης να δίνουν το παράδειγμα ως αγοραστές κρίσιμων πρώτων υλών και προϊόντων που περιέχουν κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ τα εθνικά προγράμματα έρευνας και καινοτομίας θα πρέπει να παρέχουν σημαντικούς πόρους για τη βελτίωση της κατάστασης των γνώσεων και της τεχνολογίας όσον αφορά την κυκλικότητα των κρίσιμων πρώτων υλών, καθώς και την αποδοτική χρήση των υλών και τις στρατηγικές υποκατάστασης. Τέλος, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθούν την ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών από εξορυκτικά απόβλητα με τη βελτίωση της διαθεσιμότητας των πληροφοριών και την αντιμετώπιση νομικών, οικονομικών και τεχνικών εμποδίων. Μια πιθανή λύση που θα πρέπει να εξετάσουν τα κράτη μέλη είναι οι μηχανισμοί καταμερισμού των κινδύνων μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης και του κράτους μέλους για την προώθηση της ανάκτησης από κλειστές εγκαταστάσεις αποβλήτων.  Η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί τις ενέργειες των κρατών μελών, να αξιολογεί και να διαδίδει τις βέλτιστες πρακτικές και να παρέχει συστάσεις στα κράτη μέλη για περαιτέρω ενέργειες, εφόσον χρειάζεται.

(42α)

Τα ηλεκτρονικά απόβλητα περιέχουν συγκεντρώσεις κρίσιμων πρώτων υλών, των οποίων οι τάξεις μεγέθους είναι υψηλότερες από εκείνες που βρίσκονται στις καλύτερες ποιότητες μεταλλευμάτων παγκοσμίως. Αυτό αποτελεί σημαντική οικονομική ευκαιρία για αστική εξόρυξη, με υψηλές δυνατότητες ανάπτυξης.

(43)

Σε πολλές από τις περιφέρειες της Ένωσης υπάρχουν κατά παράδοση δραστηριότητες εξόρυξης πρώτων υλών και, συνεπώς, σημαντικές ποσότητες εξορυκτικών αποβλήτων σε κλειστές εγκαταστάσεις τα οποία, λόγω της πρόσφατης μόνο αύξησης της οικονομικής σημασίας τους, δεν έχουν αποτελέσει εν γένει αντικείμενο ανάλυσης κρίσιμων πρώτων υλών. Η ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών από εγκαταστάσεις εξορυκτικών αποβλήτων έχει τις δυνατότητες αποτροπής και μετριασμού των αρνητικών κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων των νέων εξορυκτικών δραστηριοτήτων, δημιουργίας οικονομικής αξίας και θέσεων απασχόλησης σε ιστορικές περιοχές εξόρυξης, οι οποίες πλήττονται συχνά από την αποβιομηχάνιση και την παρακμή, μολονότι οι εν λόγω περιφέρειες θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της ανθεκτικότητας της Ένωσης και στη μείωση των αρνητικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πρόσβασης σε πρώτες ύλες. Η έλλειψη προσοχής και ενημέρωσης σχετικά με το περιεχόμενο κρίσιμων πρώτων υλών, ιδίως όσον αφορά τις κλειστές εγκαταστάσεις αποβλήτων, αποτελεί βασικό εμπόδιο για την ευρύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρουσιάζουν τα εξορυκτικά απόβλητα σε σχέση με τις κρίσιμες πρώτες ύλες.

(44)

Η ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών από εγκαταστάσεις εξορυκτικών αποβλήτων θα πρέπει να αποτελεί μέρος της αξιοποίησης των σχετικών εγκαταστάσεων αποβλήτων. Η οδηγία 2006/21/ΕΚ καθορίζει υψηλές απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας. Μολονότι οι εν λόγω υψηλές απαιτήσεις θα πρέπει να διατηρηθούν, είναι σκόπιμο να θεσπιστούν πρόσθετα μέτρα για τη μεγιστοποίηση της ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών από εξορυκτικά απόβλητα.

(45)

Οι φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων εξορυκτικών αποβλήτων, τόσο υφιστάμενων όσο και νέων, θα πρέπει να εκπονούν προκαταρκτική μελέτη οικονομικής αξιολόγησης σχετικά με την ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών από εξορυκτικά απόβλητα που υπάρχουν στον χώρο , και στα οικεία κοιτάσματα , καθώς και από τα απόβλητα που παράγονται. Σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων που θεσπίστηκε με την οδηγία 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (22), θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων που περιέχουν κρίσιμες πρώτες ύλες, με την εξόρυξη κρίσιμων πρώτων υλών από τον όγκο των εξορυσσόμενων υλικών προτού αυτά καταστούν απόβλητα. Κατά την εκπόνηση της εν λόγω μελέτης, οι φορείς εκμετάλλευσης θα πρέπει να συγκεντρώνουν τις αναγκαίες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων των συγκεντρώσεων και των ποσοτήτων κρίσιμων πρώτων υλών στα εξορυκτικά απόβλητα, και να διενεργούν αξιολόγηση πολλαπλών επιλογών όσον αφορά τις διαδικασίες, τις εργασίες ή τις επιχειρηματικές ρυθμίσεις που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την τεχνικώς εφικτή και οικονομικώς βιώσιμη ανάκτηση κρίσιμων πρώτων υλών. Η υποχρέωση αυτή προστίθεται στις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην οδηγία 2006/21/ΕΚ και στις εθνικές νομοθετικές διατάξεις για τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο και έχει άμεση εφαρμογή. Κατά την εφαρμογή της, οι φορείς εκμετάλλευσης και οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να επιδιώκουν την ελαχιστοποίηση της διοικητικής επιβάρυνσης και την ενσωμάτωση διαδικασιών στο μέτρο του δυνατού.

(46)

Για την αντιμετώπιση της υφιστάμενης έλλειψης πληροφοριών σχετικά με τις δυνατότητες των κλειστών εγκαταστάσεων εξορυκτικών αποβλήτων όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίσουν βάση δεδομένων η οποία θα περιέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες για την προώθηση της ανάκτησης, κυρίως τις ποσότητες και τις συγκεντρώσεις κρίσιμων πρώτων υλών στην εγκατάσταση εξορυκτικών αποβλήτων, σύμφωνα με τους κανόνες ανταγωνισμού της Ένωσης. Οι πληροφορίες θα πρέπει να δημοσιοποιούνται, και μάλιστα σε φιλική προς τον χρήστη και ψηφιακή μορφή, ώστε να εξασφαλίζεται η δυνατότητα πρόσβασης σε λεπτομερέστερες τεχνικές πληροφορίες. Για τη διευκόλυνση της φιλικής προς τον χρήστη πρόσβασης στις πληροφορίες, τα κράτη μέλη θα πρέπει, για παράδειγμα, να παρέχουν σημείο επαφής το οποίο θα επιτρέπει πιο εμπεριστατωμένες ανταλλαγές με δυνητικούς φορείς ανάπτυξης έργων ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών. Η βάση δεδομένων θα πρέπει να είναι σχεδιασμένη κατά τρόπον ώστε οι δυνητικοί φορείς υλοποίησης έργων να μπορούν να εντοπίζουν εύκολα εγκαταστάσεις με υψηλές δυνατότητες οικονομικώς βιώσιμης ανάκτησης βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Για την εστίαση στους περιορισμένους πόρους, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να ακολουθούν σταδιακή προσέγγιση όσον αφορά τη συλλογή των πληροφοριών και να εκτελούν τα πλέον απαιτητικά στάδια συλλογής πληροφοριών μόνο για τις πλέον ελπιδοφόρες εγκαταστάσεις. Οι δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών θα πρέπει να αποσκοπούν στην παροχή ακριβών και αντιπροσωπευτικών πληροφοριών σχετικά με τις εγκαταστάσεις εξορυκτικών αποβλήτων, καθώς και στην απόκτηση της καλύτερης δυνατής ένδειξης των δυνατοτήτων ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών.

(47)

Μόνιμοι μαγνήτες είναι ενσωματωμένοι σε ευρύ φάσμα προϊόντων, μεταξύ των οποίων οι ανεμογεννήτριες και τα ηλεκτρικά οχήματα που αποτελούν τις σημαντικότερες και τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εφαρμογές, αλλά και άλλα προϊόντα, στα οποία περιλαμβάνονται συσκευές απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού, βιομηχανικά ρομπότ, ελαφρά μέσα μεταφοράς, μονάδες παραγωγής ψύξης, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικοί κινητήρες, βιομηχανικές ηλεκτρικές αντλίες, αυτόματα πλυντήρια ρούχων, στεγνωτήρια ρούχων, φούρνοι μικροκυμάτων, ηλεκτρικές σκούπες και πλυντήρια πιάτων που περιέχουν σημαντικές ποσότητες οι οποίες αξίζει να ανακτηθούν. Οι περισσότεροι μόνιμοι μαγνήτες, ιδίως οι πλέον αποδοτικοί τύποι, περιέχουν κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως νεοδύμιο, πρασεοδύμιο, δυσπρόσιο και τέρβιο, βόριο, σαμάρι, νικέλιο ή κοβάλτιο. Η ανακύκλωσή τους είναι δυνατή, αλλά στην Ένωση πραγματοποιείται επί του παρόντος μόνο σε μικρή κλίμακα ή στο πλαίσιο ερευνητικών έργων. Συνεπώς, οι μόνιμοι μαγνήτες θα πρέπει να αποτελούν προϊόν προτεραιότητας για την αύξηση της κυκλικότητας.

(48)

Προϋπόθεση για την αύξηση της κυκλικότητας των μαγνητών συνιστά η πρόσβαση των φορέων ανακύκλωσης , των ανακαινιστών και των επισκευαστών στις αναγκαίες πληροφορίες σχετικά με την ποσότητα, τον τύπο και τη χημική σύνθεση των μαγνητών που περιέχονται σε ένα προϊόν, τη θέση τους και την επίστρωσή τους, τις κόλλες και τα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται, καθώς και στις πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο αφαίρεσης των μόνιμων μαγνητών από το προϊόν. Επιπλέον, για να διασφαλιστεί η επιχειρηματική σκοπιμότητα της ανακύκλωσης των μαγνητών, οι μόνιμοι μαγνήτες οι οποίοι είναι ενσωματωμένοι σε προϊόντα που τίθενται σε κυκλοφορία στην αγορά της Ένωσης θα πρέπει, με την πάροδο του χρόνου, να περιέχουν αυξανόμενη ποσότητα ανακυκλωμένων υλικών. Παράλληλα με την εξασφάλιση διαφάνειας ως προς το ανακυκλωμένο περιεχόμενο σε πρώτο στάδιο, θα πρέπει να καθοριστεί ελάχιστη περιεκτικότητα σε ανακυκλωμένο περιεχόμενο κατόπιν ειδικής για τον σκοπό αυτόν εκτίμησης του κατάλληλου επιπέδου και των πιθανών επιπτώσεων.

(49)

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες που πωλούνται στην αγορά της Ένωσης αποτελούν συχνά αντικείμενο πιστοποίησης όσον αφορά τη βιωσιμότητα της αλυσίδας παραγωγής και εφοδιασμού τους. Πιστοποίηση μπορεί να ληφθεί στο πλαίσιο ευρέος φάσματος διαθέσιμων δημόσιων και ιδιωτικών συστημάτων πιστοποίησης με διάφορα πεδία εφαρμογής και διάφορους βαθμούς αυστηρότητας, κάτι που δημιουργεί πιθανότητες σύγχυσης ως προς τη φύση και την ακρίβεια των ισχυρισμών που διατυπώνονται για τη σχετική βιωσιμότητα των κρίσιμων πρώτων υλών που τίθενται σε κυκλοφορία στην αγορά της Ένωσης βάσει της εν λόγω πιστοποίησης. Θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για την αναγνώριση συστημάτων πιστοποίησης τα οποία θα πρέπει να θεωρούνται ολοκληρωμένα και αξιόπιστα, με την παροχή κοινής βάσης στις αρχές και στους συμμετέχοντες στην αγορά για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας των κρίσιμων πρώτων υλών. Αναγνώριση θα πρέπει να χορηγείται μόνο σε συστήματα πιστοποίησης τα οποία καλύπτουν ευρύ φάσμα πτυχών βιωσιμότητας, μεταξύ των οποίων και η προστασία του περιβάλλοντος σε σχέση με τον αέρα, το έδαφος, τα ύδατα και τη βιοποικιλότητα, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των εργασιακών δικαιωμάτων ζητήματα διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων της επιχειρηματικής διαφάνειας και της συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων, στοιχεία που εγγυώνται υψηλά πρότυπα βιωσιμότητας, και τα οποία περιέχουν διατάξεις για την επαλήθευση και παρακολούθηση της συμμόρφωσης από ανεξάρτητο τρίτο μέρος. Για την εξασφάλιση αποδοτικών διαδικασιών, οι φορείς υλοποίησης έργων που υποβάλλουν αίτηση αναγνώρισης έργων ως στρατηγικών έργων θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να βασίζονται στη συμμετοχή σε αναγνωρισμένο σύστημα για την απόδειξη της υλοποίησης του έργου τους με βιώσιμο τρόπο.

(50)

Η παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών σε διάφορα στάδια της αλυσίδας αξίας προκαλεί κλιματικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, ιδίως στα ύδατα και τη βιοποικιλότητα . Για τον περιορισμό των εν λόγω ζημιών και για την κινητροδότηση της παραγωγής πιο βιώσιμων κρίσιμων πρώτων υλών, θα πρέπει να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία να αναπτύξει σύστημα υπολογισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των κρίσιμων πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένης μιας διαδικασίας επαλήθευσης, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι κρίσιμες πρώτες ύλες που τίθενται σε κυκλοφορία στην αγορά της Ένωσης προβάλλουν δημοσίως πληροφορίες σχετικά με το εν λόγω αποτύπωμα. Το σύστημα θα πρέπει να βασίζεται στη συνεκτίμηση επιστημονικώς ορθών μεθόδων αξιολόγησης και σχετικών διεθνών προτύπων στον τομέα της αξιολόγησης του κύκλου ζωής. Η απαίτηση δήλωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος μιας ύλης θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση που έχει συναχθεί το συμπέρασμα, βάσει ειδικής για τον σκοπό αυτόν αξιολόγησης, ότι θα συμβάλει στους στόχους της Ένωσης για το κλίμα και το περιβάλλον και θα είναι ανάλογο προς το οικονομικό κόστος διευκολύνοντας την προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και δεν θα επηρεάσει δυσανάλογα τις εμπορικές ροές. Μετά την έγκριση των σχετικών μεθόδων υπολογισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει κατηγορίες επιδόσεων για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, ώστε να παρέχεται με τον τρόπο αυτόν στους δυνητικούς αγοραστές η δυνατότητα ευχερούς σύγκρισης του σχετικού περιβαλλοντικού αποτυπώματος των διαθέσιμων υλών και να στραφεί η αγορά προς πιο βιώσιμες ύλες. Οι πωλητές κρίσιμων πρώτων υλών θα πρέπει να μεριμνούν ώστε η δήλωση περιβαλλοντικού αποτυπώματος να είναι διαθέσιμη στους πελάτες τους. Η διαφάνεια όσον αφορά το σχετικό αποτύπωμα των κρίσιμων πρώτων υλών που τίθενται σε κυκλοφορία στην αγορά της Ένωσης μπορεί επίσης να διευκολύνει τη θέσπιση άλλων πολιτικών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, όπως κίνητρα ή κριτήρια πράσινων δημόσιων συμβάσεων, για την προώθηση της παραγωγής κρίσιμων πρώτων υλών με μικρότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η ανοικτή θάλασσα πιστεύεται ότι έχει τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στη γη και παρέχει κρίσιμες περιβαλλοντικές υπηρεσίες, όπως η μακροχρόνια παγίδευση του άνθρακα. Η εξόρυξη ανοικτής θαλάσσης είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει μόνιμη απώλεια βιοποικιλότητας και βλάβη στο οικοσύστημα. Σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εξόρυξη ανοικτής θαλάσσης στον βαθμό που οι επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα δεν έχουν ερευνηθεί επαρκώς και εφόσον δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση ότι η διαχείριση της εξόρυξης ανοικτής θαλάσσης μπορεί να διενεργείται κατά τρόπο που διασφαλίζει ότι δεν θα επέλθει απώλεια θαλάσσιας βιοποικιλότητας και βλάβη στο οικοσύστημα.

(51)

Οι μέθοδοι περιβαλλοντικού αποτυπώματος αποτελούν κατάλληλη βάση για την ανάπτυξη των κανόνων υπολογισμού. Βασίζονται σε επιστημονικώς ορθές μεθόδους, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη παρόμοιες υποχρεώσεις που θεσπίζονται από άλλη ενωσιακή νομοθεσία και τις εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο και καλύπτουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, μεταξύ των οποίων η κλιματική αλλαγή και άλλες επιπτώσεις που σχετίζονται με τα ύδατα, τον αέρα, το έδαφος, τους πόρους, τη χρήση γης και την τοξικότητα.

(52)

Θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι υπεύθυνοι φορείς εκμετάλλευσης αξιολογούν τη συμμόρφωση των προϊόντων ή των υλικών τους με τις απαιτήσεις για τη βελτίωση της κυκλικότητας των μόνιμων μαγνητών και τη δήλωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των κρίσιμων πρώτων υλών προτού τεθούν σε κυκλοφορία στην αγορά, καθώς και ότι οι εν λόγω απαιτήσεις επιβάλλονται αποτελεσματικά από τις αρμόδιες εθνικές αρχές. Οι διατάξεις σχετικά με τη συμμόρφωση και την εποπτεία της αγοράς που προβλέπονται δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020 και του κανονισμού (ΕΕ) 2023/xxx [ΕΕ: να προστεθεί παραπομπή στον κανονισμό ESPR] αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής και θα πρέπει, συνεπώς, να ισχύουν και για τις εν λόγω απαιτήσεις. Για την περαιτέρω διασφάλιση της βέλτιστης χρήσης των υφιστάμενων πλαισίων, είναι σκόπιμο να ληφθεί μέριμνα ώστε για τα προϊόντα που υπόκεινται σε έγκριση τύπου δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2018/858 ή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 168/2013 η συμμόρφωση να επιβάλλεται μέσω του υφιστάμενου συστήματος έγκρισης τύπου.

(53)

Η Επιτροπή θα πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1025/2012, να ζητήσει από έναν ή περισσότερους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να καταρτίσουν ευρωπαϊκά πρότυπα για την υποστήριξη των στόχων του παρόντος κανονισμού.

(54)

Η Ένωση έχει συνάψει με τρίτες χώρες στρατηγικές εταιρικές σχέσεις που καλύπτουν τις πρώτες ύλες, με σκοπό την εφαρμογή του σχεδίου δράσης του 2020 για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Για τους σκοπούς της διαφοροποίησης του εφοδιασμού, οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να ενταθούν και να συμβάλουν στη θέσπιση στρατηγικών έργων. Για την ανάπτυξη και τη διασφάλιση συνεκτικού πλαισίου για τη σύναψη μελλοντικών εταιρικών σχέσεων και την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής διπλωματίας για τις πρώτες ύλες σύμφωνα με τη διπλωματία της Ένωσης για την ενέργεια και το κλίμα. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει, στο πλαίσιο της αλληλεπίδρασής τους στο συμβούλιο, να συζητήσουν , να αναλύσουν και να διασφαλίσουν τον συντονισμό όσον αφορά, μεταξύ άλλων, το αν οι υφιστάμενες εταιρικές σχέσεις επιτυγχάνουν τους επιδιωκόμενους σκοπούς, την κατά προτεραιότητα ιεράρχηση τρίτων χωρών για τη σύναψη νέων εταιρικών σχέσεων, το περιεχόμενο των εν λόγω εταιρικών σχέσεων και τη συνοχή τους, καθώς και τις δυνητικές συνέργειες μεταξύ της διμερούς συνεργασίας των κρατών μελών με σχετικές τρίτες χώρες και τη διαθεσιμότητα επαρκούς πρόσβασης σε χρηματοδότηση . Η Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει αμοιβαία επωφελείς και βιώσιμες εταιρικές σχέσεις με τέτοιες τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων με αναδυόμενες αγορές και αναπτυσσόμενες οικονομίες (EMDE) , σύμφωνα με τη στρατηγική της «Global Gateway», την προσέγγιση «Ομάδα Ευρώπη», την κοινή εμπορική πολιτική, καθώς και την αναπτυξιακή και την εξωτερική της πολιτική , οι οποίες συμβάλλουν στη διαφοροποίηση της ενωσιακής αλυσίδας εφοδιασμού πρώτων υλών της και προσδίδουν προστιθέμενη αξία στην παραγωγή των εν λόγω χωρών. Πρέπει επίσης να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για επενδύσεις στη συνεργασία με διεθνείς ομοϊδεάτες εταίρους που συμμετέχουν στην εσωτερική αγορά, με υποψήφιες χώρες ή με τρίτες χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις, πουδεν καλύπτονται ούτε από στρατηγική εταιρική σχέση ούτε από συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. Τα εν λόγω αμοιβαία συμφέροντα θα πρέπει να περιλαμβάνουν την προώθηση και την προστασία των περιβαλλοντικών προτύπων, την προστασία των κοινωνικών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σύμφωνα με τη διεθνή και την εθνική νομοθεσία, με πλήρη σεβασμό των κανόνων πολυμερούς συνεργασίας.

(54α)

Η στρατηγική προτεραιότητα της Ένωσης για διαφοροποίηση του εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών πρέπει να καταστεί προτεραιότητα της εξωτερικής δράσης και της διπλωματίας της Ένωσης στο πλαίσιο της προσέγγισης «Ομάδα Ευρώπη» και σύμφωνα με την εξωτερική πολιτική της για την ενέργεια και το κλίμα. Η εξωτερική πολιτική της Ένωσης για τις πρώτες ύλες θα πρέπει να στοχεύει στη διευκρίνιση της ενωσιακής προσέγγισης όσον αφορά την αποδοτικότητα των πόρων, τη βιωσιμότητα, την κυκλικότητα και την υποκατάσταση, καθώς και στη συνεργασία και, εφόσον είναι απαραίτητο, στη δημιουργία διεθνών φόρουμ με στόχο τον καλύτερο συντονισμό και την ενίσχυση της διαφάνειας στις παγκόσμιες αγορές πρώτων υλών, καθώς και τη δημιουργία πλατφορμών για από κοινού αγορές.

(55)

Για την υποστήριξη της εκτέλεσης των καθηκόντων που αφορούν την ανάπτυξη στρατηγικών έργων και τη χρηματοδότησή τους, τα προγράμματα εξερεύνησης, την ικανότητα παρακολούθησης ή τα στρατηγικά αποθέματα, καθώς και για την κατάλληλη παροχή συμβουλών στην Επιτροπή, θα πρέπει να ιδρυθεί ευρωπαϊκό συμβούλιο κρίσιμων πρώτων υλών. Το συμβούλιο θα πρέπει να απαρτίζεται από τα κράτη μέλη , έναν εκπρόσωπο και την Επιτροπή, ενώ θα πρέπει παράλληλα να έχει τη δυνατότητα να εξασφαλίζει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και άλλων μερών ως παρατηρητών , όπως ακαδημαϊκοί, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμοί της Ένωσης . Για την ανάπτυξη της εμπειρογνωσίας που είναι αναγκαία για την εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων, το συμβούλιο θα πρέπει να συγκροτήσει μόνιμες υποομάδες για τη χρηματοδότηση, την εξερεύνηση, την παρακολούθηση και τα στρατηγικά αποθέματα, καθώς και τη βιωσιμότητα, οι οποίες θα πρέπει να ενεργούν ως δίκτυο, συγκεντρώνοντας τις διάφορες αρμόδιες εθνικές αρχές και, όταν κρίνεται αναγκαίο, να διαβουλεύονται με τη βιομηχανία, την ακαδημαϊκή κοινότητα, την κοινωνία των πολιτών και άλλα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. Οι συμβουλές και οι γνώμες του συμβουλίου θα πρέπει να είναι μη δεσμευτικές, και η απουσία συμβουλών ή γνωμών αυτού του είδους δεν θα πρέπει να εμποδίζει την Επιτροπή από την εκτέλεση των καθηκόντων της δυνάμει του παρόντος κανονισμού.

(56)

Η απουσία προόδου ως προς την επίτευξη των στόχων, συμπεριλαμβανομένων των δεικτών αναφοράς δυναμικότητας και διαφοροποίησης, μπορεί να αποτελεί ένδειξη της ανάγκης θέσπισης πρόσθετων μέτρων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί την πρόοδο προς την επίτευξη των εν λόγω στόχων.

(57)

Για να περιοριστεί στο ελάχιστο η διοικητική επιβάρυνση που επιβάλλεται στα κράτη μέλη και στις εταιρείες, ιδίως στις ΜΜΕ , οι διάφορες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων θα πρέπει να εξορθολογιστούν, ενώ η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να αναπτύξει υπόδειγμα ώστε να εξασφαλίζεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που υπέχουν όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα έργα, την εξερεύνηση και την παρακολούθηση στο πλαίσιο ενιαίου εγγράφου, το οποίο θα δημοσιεύεται σε τακτική βάση και μπορεί να έχει εμπιστευτικό ή απόρρητο χαρακτήρα.

(58)

Για τη διασφάλιση της αξιόπιστης και εποικοδομητικής συνεργασίας των αρμόδιων αρχών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, όλα τα μέρη που συμμετέχουν στην εφαρμογή του παρόντος κανονισμού θα πρέπει να τηρούν την εμπιστευτικότητα των πληροφοριών και των δεδομένων που λαμβάνονται κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Η Επιτροπή και οι αρμόδιες εθνικές αρχές, οι υπάλληλοί τους, το λοιπό προσωπικό τους και άλλα πρόσωπα που εργάζονται υπό την εποπτεία των εν λόγω αρχών, καθώς και οι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό άλλων αρχών των κρατών μελών δεν θα πρέπει να κοινολογούν τα στοιχεία που αποκτούν ή ανταλλάσσουν δυνάμει του παρόντος κανονισμού και τα οποία, ως εκ της φύσεώς τους, καλύπτονται από την υποχρέωση του επαγγελματικού απόρρητου. Το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και για το ευρωπαϊκό συμβούλιο κρίσιμων πρώτων υλών. Ο χειρισμός και η αποθήκευση των δεδομένων θα πρέπει να πραγματοποιούνται σε ασφαλές περιβάλλον.

(59)

Κατά την έκδοση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 ΣΛΕΕ, είναι ιδιαίτερα σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει, κατά τις προπαρασκευαστικές της εργασίες, τις κατάλληλες διαβουλεύσεις, μεταξύ άλλων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, οι οποίες πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στη διοργανική συμφωνία της 13ης Απριλίου 2016 για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (23). Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ίση συμμετοχή στην προετοιμασία των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο λαμβάνουν όλα τα έγγραφα κατά τον ίδιο χρόνο με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, και οι εμπειρογνώμονές τους έχουν συστηματικά πρόσβαση στις συνεδριάσεις των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής που ασχολούνται με την προετοιμασία κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.

(60)

Προκειμένου να διασφαλιστούν ενιαίοι όροι για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες όσον αφορά τα εξής: α) τον προσδιορισμό των υποδειγμάτων που πρέπει να χρησιμοποιούνται για τις αιτήσεις αναγνώρισης στρατηγικών έργων, τις εκθέσεις προόδου σχετικά με τα στρατηγικά έργα, τα εθνικά προγράμματα εξερεύνησης και την υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη σχετικά με την εξερεύνηση, την παρακολούθηση, τα στρατηγικά αποθέματα και την κυκλικότητα· β) τον προσδιορισμό των προϊόντων, των κατασκευαστικών στοιχείων και των ροών αποβλήτων που θεωρείται ότι έχουν υψηλές δυνατότητες ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών· και γ) τον καθορισμό των κριτηρίων και της εφαρμογής τους για την αναγνώριση συστημάτων που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα των κρίσιμων πρώτων υλών. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (24).

(61)

Για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, ειδικότερα όσον αφορά τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού, οι εταιρείες οι οποίες δεν συμμορφώνονται με την υποχρέωσή τους, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων, την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα έργα και τις πληροφορίες για την ανακυκλωσιμότητα, θα πρέπει να υπόκεινται σε κυρώσεις. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο τα κράτη μέλη να προβλέπουν στην εθνική νομοθεσία αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού.

(62)

Η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργήσει αξιολόγηση του παρόντος κανονισμού. Σύμφωνα με την παράγραφο 22 της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, η εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει να βασίζεται σε πέντε κριτήρια, και συγκεκριμένα στην αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα, τη συνάφεια, τη συνεκτικότητα και την ενωσιακή προστιθέμενη αξία, και θα πρέπει να αποτελεί τη βάση των εκτιμήσεων επιπτώσεων για ενδεχόμενα περαιτέρω μέτρα. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων του, συμπεριλαμβανομένων των δεικτών αναφοράς δυναμικότητας και διαφοροποίησης. Στην έκθεση θα πρέπει επίσης να αξιολογείται —βάσει της εφαρμογής των μέτρων που σχετίζονται με τη διαφάνεια του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των κρίσιμων πρώτων υλών— η σκοπιμότητα του καθορισμού ανώτατων ορίων που σχετίζονται με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

(63)

Στον βαθμό στον οποίο οποιοδήποτε από τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό συνιστά κρατική ενίσχυση, οι διατάξεις που αφορούν τα εν λόγω μέτρα δεν θίγουν την εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης.

(64)

Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα η βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς με τη θέσπιση πλαισίου για τη διασφάλιση της πρόσβασης της Ένωσης σε ασφαλή και βιώσιμο εφοδιασμό κρίσιμων πρώτων υλών, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορούν, αντιθέτως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων τους, να επιτευχθούν μόνο σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως αυτή διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου αυτού,